VITAMIN VÀ MUỐI KHOÁNG

Bài giảng khá hay

- Thân nhiệt của người luôn được giữ ổn định ở bao nhiêu độ?

- Giải thích câu sau:

+ “Trời nóng chống khác, trời mát chóng đói”.

+ “Rét run cầm cập”

Ngoài các chất dinh dưỡng, cơ thể chúng ta cần thêm một lượng vitamin và muối

khoáng Vậy vitamin va muối khoáng là

gì? Chúng có vai trò như thế nào?

Bài 34: VITAMIN VÀ MUỐI

KHOÁNG

I Vitamin:

II Muối khoáng:

“ Trước khi phát hiện ra vitamin, người ta đã

thấy có những bệnh phát sinh do ăn uống thiếu rau quả tươi trong thời gian dài Tới tận năm 1912 các nhà Bác học mới xác định được rằng con người và động vật không thể sống với khẩu phần ăn chỉ gồm protein, lipit, gluxit mà cần có những yếu tố phụ

thêm mặc dù không đóng góp năng lượng và chỉ

cần với một lượng rất nhỏ Cũng năm này nhà bác học Frank đã chiết xuất từ cám gạo một chất hữu

cơ chữa được bệnh phù Công thức hoá học của nó

có nhóm amin và vì nó rất cần cho sự sống nên

đươc đặt tên là vitamin (vitamin = sự sống) Vitamin

là thành phần không thể thiếu của nhiều loại enzim cần thiết cho quá trình chuyển hoá của cơ thể Nếu thiếu vitamin sẽ gây nên tình trạng rối loạn sinh lí

của cơ thể.”

I Vitamin:

Đọc thông tin SGK

Vitamin có vai trò rất quan trọng.

Loại

vitamin Vai trò chủ yếu Nguồn cung cấp

Vitamin A Nếu thiếu sẽ làm biểu bì thiếu bền vững, dễ nhiễm trùng, giác mạc của mắt khô, có thể

dẫn tới mù loà.

Bơ, trứng, dầu cá Thực vật

có màu vàng, đỏ, xanh thẫm chứa nhiều carôten là chất tiền vitamin.

Vitamin D Cần cho sự trao đổi Canxi,, phôtpho Nếu thiếu trẻ em sẽ mắc bệnh còi xương, người

lớn sẽ bị loãng xương.

Bơ, trứng, sữa, dầu cá

Là vitamin duy nhất được tổng hợp ở da dưới ánh nắng mặt trời.

Vitamin E Cần cho sự phát dục bình thường Chống lão hoá, bảo vệ tế bào. Gan, hạt nảy mầm, dầu thực vật…

Vitamin C Chống lão hoá, chống ung thư Thiếu sẽ làm mạch máu giòn, gây chảy máu, mắc bệnh

B6 Nếu thiếu sẽ gây viêm da, suy nhược Có trong lúa gạo, cà chua, ngô vàng, cá hồi, gan.

B12 Nếu thiếu sẽ gây bệnh thiếu máu Có trong gan cá biển, sữa, trứng, phomat, thịt.

Bảng 34.1: Tóm tắt vai trò chủ yếu của một số vitamin

Hãy đánh dấu x vào các câu đúng trong những câu dưới đây:

1 Vitamin có nhiều ở thịt, rau, quả tươi

2 Vitamin cung cấp cho cơ thể một nguồn năng lượng

3 Vitamin là hợp chất hữu cơ có trong thức ăn với một

liều lượng nhỏ, nhưng cần thiết cho sự sống.

4 Vitamin là một loại muối đặc biệt làm cho thức ăn

ngon hơn

5 Vitamin là thành phần cấu trúc của nhiều enzim tham

gia các phản ứng chuyển hoá năng lượng của cơ thể.

6 Cơ thể người và động vật không thể tổng hợp được

X

X X

THẢO LUẬN NHÓM

Dựa vào bảng 34-1 cho biết thực đơn trong bữa ăn cần phối

hợp như thế nào để cung cấp vitamin cho cơ thể?

Loại vitamin Vai trò chủ yếu Nguồn cung cấp

Vitamin A Nếu thiếu sẽ làm biểu bì thiếu bền vững, dễ nhiễm trùng, giác mạc của mắt khô, có thể dẫn tới mù loà.

Bơ, trứng, dầu cá Thực vật có màu vàng, đỏ, xanh thẫm chứa nhiều carôten là chất tiền vitamin.

Vitamin D

Cần cho sự trao đổi Canxi,, phôtpho Nếu thiếu trẻ

em sẽ mắc bệnh còi xương, người lớn sẽ bị loãng xương.

Bơ, trứng, sữa, dầu cá

Là vitamin duy nhất được tổng hợp ở da dưới ánh nắng mặt trời.

Vitamin E Cần cho sự phát dục bình thường Chống lão hoá, bảo vệ tế bào. Gan, hạt nảy mầm, dầu thực vật…

Vitamin C Chống lão hoá, chống ung thư Thiếu sẽ làm mạch máu giòn, gây chảy máu, mắc bệnh xcobut. Rau xanh, cà chua, quả tươi.

Các

vitamin

nhóm B

B1 Tham gia quá trình chuyển hoá Thiếu sẽ mắc bệnh tê phù, viêm dây thần kinh. Có trong ngũ cốc, thịt lợn, trứng, gan.

B2 Nếu thiếu sẽ gây viêm loét niêm mạc Có trong gan, thịt bò, trứng, hạt ngũ cốc.

B6 Nếu thiếu sẽ gây viêm da, suy nhược Có trong lúa gạo, cà chua, ngô vàng, cá hồi, gan.

B12 Nếu thiếu sẽ gây bệnh thiếu máu Có trong gan cá biển, sữa, trứng, phomat, thịt.

Nguồn cung cấp vitamin A

Bệnh khô mắt do thiếu

vitamin A

Nguồn cung cấp vitamin D

Bệnh loãng xương

Bệnh còi xương

Dầu cá

Nguồn cung cấp vitamin C Bệnh do thiếu vitamin C

Nguồn cung cấp vitamin E

Nguồn cung cấp vitamin nhóm B

Bài 34 Vitamin và muối khoáng

- Vitamin là hợp chất hóa học đơn giản, là thành phần cấu trúc của nhiều enzim, đảm bảo hoạt động sinh lí bình

thường của cơ thể.

-Con người chúng

ta có thể tự tổng hợp được vitamin không?

- Con người không tự

tổng hợp được vitamin

mà phải lấy từ thức ăn.

( Trừ vitamin D )

-Làm thế nào để cung cấp đầy đủ vitamin cho cơ thể?

- Cần phối hợp cân

đối các loại thức ăn để

cung cấp đủ vitamin cho

cơ thể.





Vậy ta có thể sử dụng tùy ý các loại

ViTaMin không?

• Theo các nghiên cứu tại Mỹ, việc dùng quá

nhiều vitamin A làm tăng nguy cơ yếu xương,

tổn thương hệ thần kinh và chức năng gan, gây ngứa da, khô tóc, chán ăn Quá liều vitamin E có thể gây chảy máu nhiều, viêm ruột, khiến cơ thể mệt mỏi, có thể dẫn đến nguy cơ bị ung thư, gây giảm tuổi thọ Thừa vitamin B6 làm rối loạn thần kinh cảm giác Vitamin C khi dùng thường xuyên

ở liều cao sẽ dẫn đến các dấu hiệu ngộ độc, gây tổn thương thận, dễ bị sỏi thận

Ngoài vitamin cơ thể chúng ta cũng cần một lượng nhỏ muối khoáng Vậy muối khoáng

là gì? Vai trò của nó như thế nào ?

II-Muối khoáng

Nguồn cung cấpTên muối

khoáng Vai trò chủ yếu

Natri và Ka

li

Là thành phần chính trong xương, răng Có vai trò quan trọngtrong hoạt động của cơ,quá trình đông máu, trong phân chia tế bào, trao đổi glicôgen và dẫn truyền xung thần kinh.

Có trong muối ăn.Có nhiều trong tro thực vật

Can xi

Là thành phần quan trọng trong dịch nội bào trong nước mô,huyết tương.Tham gia các hoạt động trao đổi của tế bào và hoạt động co cơ, hình thành và dẫn truyền xung thần kinh.

Cơ thể chỉ hấp thụ canxi khi có mặt vitaminD Có nhiều trong sữa, trứng , rau xanh

Sắt Là thành phần cấu tạo của hêmôglôbin trong hồng cầu Có trong thịt, cá, gan,trứng, các loại

Kẽm Là thành phần của nhiều enzim Cần thiết cho sự phát triển bình thường của cơ thể và hàn gắn vết thương. Có trong nhiều loại thức ăn, đặc biệt là thịt.

Là thành phần cấu tạo của nhiều enzim Có nhiều trong thịt, cá.

THẢO LUẬN NHÓM

1 Vì sao trẻ em thiếu Vitamin D thì bị còi xương?

2 Vì sao nhà nước ta vận động nhân dân sử dụng muối Iôt?

3 Trong khẩu phần ăn hàng ngày cần cung cấp những loại thực phẩm nào và chế biến như thế nào để đảm bảo đủ Vitamin và muối khoáng cho cơ thể?

1 Vì sao trẻ em thiếu Vitamin D thì bị còi xương?

Vì cơ thể chỉ hấp thụ canxi và photpho khi có mặt vitamin D.

Vitamin D thúc đẩy quá trình chuyển hóa canxi và phôt pho để tạo xương

Vì Iôt là thành phần không thể thiếu của hoocmon tuyến giáp, nếu

thiếu Iôt gây bệnh bướu cổ Sử dụng Iôt để phòng tránh bệnh

- Cung cấp muối hoặc nước chấm vừa phải.

- Nên dùng muối Iôt

- Chế biến hợp lí để không bị mất vitamin

- Trẻ em cần tăng cường muối canxi (bổ sung sữa, nước xương

hầm…)

2 Vì sao nhà nước ta vận động nhân dân sử dụng muối Iôt?

Bệnh loãng xương do thiếu canxi

Nguồn cung cấp canxi

Cải xoong

Nguồn cung cấp muối khoáng khác

Muối ăn

II/ Muối khoáng:

Em hãy cho biết muối khoáng là gì ?

- Muối khoáng là thành phần quan trọng của tế bào, tham gia vào nhiều hệ enzim, đảm bảo quá trình trao đổi chất và năng lượng.

Khẩu phần ăn cần như thế nào để đảm bảo đáp ứng

đủ lượng vitamin

và khoáng chất cho cơ thể?

Natriclorua : 2-10(g) Kali : 1-2 (g) Magiê : 0,3(g) Phôtpho :1,5(g) Đồng :0,001(g) Mangan :0,0003(g) Iốt :0,00003(g)

Nhu cầu muối khoáng hàng ngày:

Sử dụng muối khoáng hợp lí

• Nếu ăn nhiều muối, muối sẽ hút mất nước

của cơ thể và gây ra các bệnh:

- Bệnh tim

- Xơ gan

- Yếu thận và sỏi thận

- Tai biến mạch máu não

- Ung thư dạ dày

- Loãng xương

Thông Tin

• Cơ thể chúng ta cần iốt để duy trì các chức năng hoạt động bình thường của tuyến giáp trạng và các hóc-môn điều khiến tốc độ chuyển hoá năng lượng và tăng trưởng của cơ thể, trong đó có cả

bộ não.

• Những người ăn ít muối nên ăn hải sản mỗi tuần

để đảm bảo lượng iốt đủ dùng, đặc biệt là với

phụ nữ đang mang thai (nhằm tránh cho trẻ sinh

ra bị thiểu năng trí tuệ) Những người ăn chay

hoặc không ăn được hải sản có thể hấp thụ iốt

từ rong biển hoặc muối iốt.

? Chọn từ thích hợp trong khung điền vào chỗ trống sao cho phù hợp:

vitamin, muối khoáng, phối hợp, năng lượng, không thể thiếu, dinh dưỡng

“ Vitamin và muối khoáng tuy không cung cấp………… cho

cơ thể, nhưng ……… trong khẩu phần ăn uống Cần cung cấp cho cơ thể các loại ……… và

………theo một tỉ lệ hợp lí bằng cách

……… các loại thức ăn trong bữa ăn hàng ngày.”

vitamin Muối khoáng

Phối hợp

Năng lượng Không thể thiếu

(1) (2)

(3) (4)

(5)

Tác dụng chữa bệnh của bí đỏ.

• Trong số các loại quả, bí đỏ là nhà vô địch về hàm lượng sắt, giàu vitamin ( A, C, K, E, nhóm B …) muối khoáng cũng như các axít hữu cơ Nhờ thành phần muối khoáng tuyệt vời trong cùi bí đỏ, có thể dùng loại quả này làm mỹ phẩm rất tốt Bí đỏ có nhiều tính năng chữa bệnh: Bệnh

về gan, bệnh tiểu đường, mất ngủ…

• Nước ép bí đỏ cũng rất tốt đối với người bị những rối

loạn khác nhau về trao đổi chất Người ta dùng cùi bí đỏ tươi giã nát để đắp vào những vùng bị ezema, bỏng, nổi ban, mụn trứng cá và những nơi bị viêm khác trên da

Dầu bí đỏ có ảnh hưởng tốt tới gan, giúp cho những

người bệnh tuyến tiền liệt, ngăn ngừa béo phì, cải thiện thành phần máu, loại bỏ cho-lesteron

- Nghiên cứu bài mới "Tiêu chuẩn ăn uống

Nguyên tắc lập khẩu phần ăn.", chuẩn bị:

+ Tìm hiểu bữa ăn hàng ngày của gia đình + Giá trị dinh dưỡng của thức ăn.

+ Tháp dinh dưỡng.