Bàn về tài chính cá nhân trang

Các đơn vị cung cấp dịch vụ quản lý tài chính cá nhân Để đáp ứng nhu cầu quản lý tài chính cá nhân ngày càng tăng của thị trường, nhiều tổ chức đã cung cấp dịch vụ tư vấn và quản lý tài

BÀN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Lê Thanh Huyền , Trần Thị Thu Trang Trường Đại học Thương Mại

Bùi Thị Thu Đại học Công nghiệp Hà Nội ắ

đang ngày càng tăng cao Thự ế ấ ản lý tài chính cá nhân đã và đang khẳ

Ộ

lý tài chính đang ngày càng tăng cao, dẫn đế ự ra đờ ủ ị ụ

ệ

ệm cơ bả ề

i chính cá nhân: Đây là việ ứ ụ ữ ắ

ộ ống tương lai

ề Lytton Grable và Klock (2006) lĩnh vự ạch đị

ả ể ỹ tương hỗ) vào năm 1969 Họ ậ ằng ngườ ẽ

tiên định nghĩa hoạch định tài chính như một lĩnh vự ứ ự

ứu này xác đị ững đặc trưng củ ạch định tài chính như một hành vi đượ

ản) để giúp khách hàng đạt đượ ụ

đẩ á ể á ả ẩ ị ụ à í ê ị ườ í ụ ư á ả ẩ ế

đầu tư theo xu hướ ị trườ

trong tương lai Theo Hanna và Lindamood (2010) ba tác dụ ững người tư vấ

dàng định lượ ữ ợi ích liên quan đến tăng tài ản Tuy nhiên đố ớ ữ ợ

ngân sách Đây là hoạt động đòi hỏ ự ỗ ự ế ột cá nhân làm đúng, lợ

lương hàng tháng củ ộ ồ ền lương, thu nhậ ừ ả

ọng, nó đả ả ự ự do tài chính cho các cá nhân, đặ ệt cho các trườ ợ ấ

ện các chi phí phát sinh, ngoài ra, nó còn là cơ sở ản đầu tư trong tương lai như

ngườ ần xem xét đó là đầu tư mộ ầ ề ế ệ ủa mình Đây là hoạt độ

ộ ố

ả ợ ếu như con ngườ ứ ể ẽ ở ữ

nhiên, ai cũng nên có bả ể ế cho giai đoạn hưu, vì khi tuổi tác tăng lên, chi phí

ậ ững nhà đầu tư thành công, những ngườ ả

ều người đã tìm đến phương án thứ hai, đó là tham ả ự tư vấ ừ

công ăn việc làm trong lĩnh vự

2.1 Phương pháp nghiên cứ

tài chính cá nhân theo các giai đoạ ủ ộc đời thì độ ổi này là độ ổ

ả ề ế ợ ệ Dưới đây là bả ố ẫ ảo sát mà nhóm đã

ớ í

Nữ

Tuổi

Thu nhập

Dưới 5 triệu đồng/tháng

Từ 5 đến 7,5 triệu đồng/tháng

Từ 7,5 đến 10 triệu đồng/tháng Trên 10 triệu đồng/tháng

□ Không

phương pháp nào? □ Sử ụ ị ụ

ủ ả

□ Tố

□ Trung bình

□ Kém

………

Anh/chị đánh giá mức độ hài lòng của anh/chị với

các dịch vụ quản lý tài chính cá nhân

□ Tố

□ Trung bình

□ Kém Anh/chị học cách quản lý tài chính cá nhân từ đâu? □ Học từ bố mẹ, người thân

trong gia đình hoặc bạn bè

□ Tham gia các khóa học

về quản lý tài chính cá

□ Tự học qua s các nguồn thông tin trên

□ Khác 2.2 Thực trạng quản lý tài chính cá nhân ở Việt Nam

2.2.1 Nhu cầu về quản lý tài chính cá nhân ở Việt Nam

Kinh tế Việt Nam thời gian qua đã trải qua giai đoạn tăng trưởng tốt với mức GDP tăng đều qua các năm, cùng với đó là thu nhập bình quân đầu người cũng càng ngày càng cao Biểu đồ dưới đây mô tả GDP và GDP bình quân đầu người trong giai đoạn 2010

Đơn vị tính: Tỷ USD

Biểu đồ 1: GDP của Việt Nam giai đoạn 2010 2019 và dự báo cho năm 2020

Nguồn: World bank Đơn vị tính: triệu đồng/người/năm

Biểu đồ 2: Thu nhập bình quân đầu người Việt Nam giai đoạn 2010

Nguồn: Tổng cục thống kê Theo số liệu được công bố, ta có thể thấy GDP của Việt Nam tăng đều theo thời gian và đạt mức 255 tỉ USD năm 2019, cao xấp xỉ 2,5 lần so với mức GDP năm 2010 Theo đó thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam cũng ngày một cao, đạt mức 94,67

ệu đồng/người/năm vào năm 2018 lần so bằng 108,9% so với mức năm 2010 và đạt

mức cao nhất trong giai đoạn 201 Thêm vào đó, số lượng ngườ ủ ệ

hàng đầ ế ớ ớ ức tăng 31% Mới đây trong báo cáo về số người giàu thế giới (High Net Worth Handbook 2019) của hã X, Việt Nam đứng thứ 4 trong số 10 quốc gia có số người giàu tăng trưởng nhanh nhất thế giới

Biểu đồ 3: 10 quốc gia có số người giàu tăng trưởng nhanh nhất thế giới

Nguồn: Wealth

Sự gia tăng về thu nhập cũng là cơ hội để người dân quan tâm hơn đến quản lý tài chính cá nhân nhằm đảm bảo tài sản được duy trì và tăng trưởng Điều đặc biệt hơn, số lượng người có thu nhập cao ngày càng tăng và có nhu cầu đối với quản lý chính cá nhân cho số tài sản của mình

Theo kết quả khảo sát thực tế của nhóm nghiên cứu ố người đượ ả

2.2.2 Phương pháp quản lý tài chính cá nhân

Trên thực tế mỗi cá nhân, gia đình đều có cách quản lý tài chính khác nhau Theo kết quả khảo sát 91,4% (149/163 người) người tham gia điều tra trả lời họ tự mình quản

lý tài chính cá nhân Như vậy có thể thấy chủ yếu các cá nhân tự mình theo dõi tình hình tài chính, xây dựng kế hoạch tài chính và thực hiện kế hoạch do mình đặt ra Khi được hỏi về mức độ tự đánh giá của họ đối với quản lý tài chính cá nhân, 35% (52/149 người)

số người trong nhóm này cho rằng bản thân họ quản lý tài chính cá nhân ở mức tốt, 39% (58/149 người) đánh giá ở mức trung bình và 26% (39/149 người) đánh giá ở mức kém

Về lý do cho việc họ đánh giá quản lý tài chính cá nhân ở mức kém, người tham gia khảo sát cho rằng họ chưa có nhiều kinh nghiệm cũng như kiến thức về tài chính cá nhân nên mắc nhiều sai lầm trong việc xác định mục tiêu tài chính, lập kế hoạch tài chính và quá trình thực hiện kế hoạch tài chính dẫn đến bối rối trong cân đối tà

đình thậm chí nhiều cá nhân/gia đình rơi vào trạng thái túng thiếu, nợ nần

Cũng theo kết quả khảo sát, 8,6% (14/163 người) người được hỏi trả lời bên cạnh

tự quản lý tài chính cá nhân họ có sử dụng thêm các dịch vụ tư vấn hoặc ủy

công ty chứng khoán (CTCK), ngân hàng thương mại (NHTM) và các quỹ đầu tư quản lý tài sản của mình Nhóm người này thường có mức thu nhập cao và có hiểu biết nhất định

về tài chính Khảo sát nhóm người có sử dụng các dịch vụ tài chính cá nhân cho thấy họ đều đánh giá mức độ hài lòng với các dịch vụ này ở mức trung bình

Về kiến thức quản lý tài chính cá nhân, 84% người được hỏi (137/163 người) cho biết họ học cách quản lý tài chính cá nhân từ bố mẹ, người thân trong gia đình hoặc bạn

người được hỏi (8/163 người) biết cách quản lý tài chính cá nhân qua việc tham gia các khóa học về quản lý tài chính cá nhân, 11% người được hỏi (18/163 người) tự học cách quản lý tài chính cá nhân qua sách báo và các nguồn thông tin trên internet Như vậy

có thể thấy các cá nhân khi quản lý tài chính đều chủ động học hỏi phương pháp quản lý tài chính cá nhân dưới nhiều hình thức khác nhau Tuy nhiên chủ yếu là họ học hỏi thông qua kênh người thân và bạn bè, chỉ có một số ít được học một cách bài bản về quả

2.2.3 Các đơn vị cung cấp dịch vụ quản lý tài chính cá nhân

Để đáp ứng nhu cầu quản lý tài chính cá nhân ngày càng tăng của thị trường, nhiều

tổ chức đã cung cấp dịch vụ tư vấn và quản lý tài chính cá nhân một cách chuyên nghiệp Nhờ các tổ chức này mà khách hàng không phải mất nhiều thời gian suy nghĩ các hướng đầu tư, tập trung hơn vào công việc chuyên môn của mình hay thoải mái tận hưởng cuộc sống, mà vẫn đảm bảo cuộc sống hiện tại và tương lai của cả gia đình

Mỗi tổ chức tài chính hiện cung cấp các dịch vụ khác nhau, thỏa mãn một phần hoặc toàn bộ các nhu cầu về quản lý tài chính cá nhân Dưới đây là bảng tổng hợp các dịch vụ tài chính cá nhân tại thị trường Việt Nam hiện nay:

Bảng 2: Một số dịch vụ tài chính cá nhân hiện có ở Việt Nam

…), các công ty bảo hiểm,

Tìm hiểu nhu cầu, tư vấn và hướng dẫn khách hàng sử dụng các sản phẩm dịch vụ

mà họ cung cấp; Hướng dẫn khách hàng thực

ện các giao dịch và thủ tục cần thiết ứ

TCBS, TVC…)

đầu tư đúng cách, đúng mục đích, mang về

ổ ức tư vấ

ỏ ẻ

Be rich, DCI…

Hỗ trợ khách hàng xây dựng kế hoạch tài chính, lựa chọn danh mục đầu tư, và hỗ trợ khách hàng thực hiện các thủ tục hồ sơ giấy

tờ về thuế, đầu tư

Nguồn: nhóm tác giả tự tổng hợp 2.2.4 Các phần mềm hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân

Bên cạnh sử dụng các dịch vụ tài chính cá nhân, cá nhân và các hộ gia đình có thêm một lựa chọn khác đó là sử dụng các phần mềm hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân Đa phần các phần mềm này đều hỗ trợ miễn phí Về cơ bản, các phần mềm sẽ ghi chép các khoản thu chi hàng ngày của cá nhân/gia đình, theo dõi số tiền đã chi so với hạn mức và hoạch định ngân sách… Đây là cung cụ khá hữu hiệu cho các cá nhân/gia đình trong quản lý tài chính cá nhân Bên cạnh các phần mềm ghi nhận tài sản về tiền (tiền mặt, tiền gửi, tiền vay), một số công ty đã cung cấp phần mềm quản lý tài sản ở tài khoản chứng

khoán (tiền, chứng khoán) như CTCK MBS (với ứng dụng Mstock24), FPTS (với ứng dụng Ezmobile trading)…

Bảng 3: Một số phần mềm ứng dụng hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân

Sổ thu chi Misa Hỗ trợ người dùng kê khai các khoản thu nhập chi tiêu

rất chi tiết Báo cáo tài chính cá nhân dưới dạng biểu đồ, từ đó người dùng sẽ dễ dàng theo dõi được các khoản thu chi của mình Quản lý, phân loại các khoản thu chi, tạo lập kế hoạch tài chính trong tương lai và có thể tương thích với hầu hết tất

cả các thiết bị điện thoại, máy tính, website trên nền tảng

Phần mềm hỗ trợ theo dõi chi phí, thu nhập, chi tiêu, hóa đơn, số dư tài khoản

HomeBudget sẽ đưa ra những biểu đồ tài chính để người dùng dễ dàng nhận ra tình hình chi tiêu của mình

Người dùng có thể quản lý tài chính theo nhóm, gia đình Phần mềm sẽ tích hợp các khoản thu chi của một nhóm như một tờ hóa đơn và phân tích từng đối tượng thu chi,

ố dư cuối cùng của quỹ nhóm còn bao nhiêu

HomeBudget còn có chức năng dự đoán (Forecast) người dùng biết với mức tiêu xài như thế bạn sẽ còn lại bao nhiêu trong tài khoản Rõ ràng đây là điều mà rất nhiều người cần khi học cách quản lý tài chính cá PocketGuard là ứng dụng được sử dụng để tối ưu tài chính

cá nhân, giám sát dòng tiền và số dư các tài khoản trong

PocketGuard cho bạn sử dụng những tính năng như lưu trữ thông tin tự động theo tháng định kỳ c khoản chi tiêu, có tính bảo mật an toàn cao

Spendee giúp người dùng quản lý nguồn thu chi một cách chi tiết

Có tính năng dùng chung ví Tính năng này rất thích hợp cho các cặp vợ, chồng Theo đó, Spendee sẽ giúp bạn quản

lý một nguồn thu chung của hai vợ chồng và phân tích liệt

kê các khoản chi mà hai vợ chồng đã chi tiêu.

Spendee cũng sẽ nhắc nhở người dùng thanh toán các hóa đơn cần thiết hay nếu bạn chi tiêu vượt quá ngân sách đặt ra thì bạn cũng sẽ nhận được cảnh báo về điều này

Với ứng dụng này, người dùng rất dễ dàng kiểm tra tài chính cá nhân, nợ vay, tính lãi suất tiết kiệm cũng như chuyển đổi các loại ngoại tệ phổ biến như USD, EUR,

Ứng dụng này còn cho phép người dùng chia sẻ ví của

ạn, gia đình, người thân cùng quản lý, xem thông qua liên kết qua tài khoản email

nhập hàng tháng, chi tiêu trong ngày, số dư sổ tiết kiệm ngân hàng và các tài sản khác Thông qua đó, người dùng

dễ dàng thấy được chi tiêu của bản thân so với thu nhập

Sự so sánh này sẽ giúp người dùng đưa ra nhiều quyết định khôn ngoan, đặc biệt trong mua sắm

Ghi chép thu chi, quản lý thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ trê khoản

Cung cấp thông tin thị trường, bản phân tích, bảng giá Quản lý danh mục đầu tư chứng khoán

Cung cấp thông tin thị trường, bảng giá, báo cáo danh mục đầu tư

Nguồn: Nhóm tác giả tự tổng hợp 2.2.5 Một số vấn đề đặt ra đối với quản lý tài chính cá nhân ở Việt Nam

Mặc dù đây là một lĩnh vực có nhiều triển vọng phát triển ở Việt Nam và cho đến nay có nhiều nhà cung cấp dịch vụ cũng như nhiều ứng dụng điện tử giúp cá nhân quản lý tài chính cá nhân Tuy vậy hoạt động quản lý tài chính cá nhân vẫn chưa phát triển xuất phát từ các trở ngại sau đây:

Thứ nhất, người dân chưa biết rõ về tài chính cá nhân Nguyên nhân cho vấn đề này là giáo dục về tài chính cá nhân chưa thực sự trở thành một nội dung phổ cập trong chương trình giáo dục Nội dung kiến thức này mới chỉ được một số trường đại học giảng dạy cho các chương trình liên quan đến tài chính Ngoài ra các khóa đào tạo ngắn hạn cũng được tổ chức tuy nhiên cũng chỉ ở phạm vi hẹp và chưa được nhiều người biết đến

Thứ h , các dịch vụ quản lý tài chính cá nhân tại Việt Nam chưa đa dạng, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính cá nhân thường chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu quản

lý tài chính cá nhân của khách hàng Ví dụ như các ngân hàng thì chuyên tư vấn tài chính

về các sản phẩm của ngân hàng, tương tự công ty bảo hiểm cũng chuyên tư vấn về các sản phẩm bảo hiểm Còn các tổ chức nhỏ lẻ cung cấp dịch vụ tài chính cá nhân thì thiên

về hỗ trợ khách hàng làm các thủ tục trong đầu tư Thêm vào đó, hiện nay chưa có văn bản pháp luật nào của nhà nước quy định cụ thể và trực tiếp về vấn đề này Hiện chỉ có một số văn bản luật liên quan quy định gián tiếp về dịch vụ này như: Luật các tổ chức tín dụng 2010, Luật ngân hàng nhà nước 2010 hay bộ luật dân sự 2005 Như vậy đây cũng là rào cản cho sự phát triển của các dịch vụ quản lý tài chính cá nhân ở Việt Nam và người dân cũng chưa có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ tài chính cá nhân chuyên nghiệp và toàn diện

Thứ ba, các phần mềm hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân mới chỉ dừng lại việc quản

lý tài sản dưới dạng tiền, chưa có nhiều phần mềm quản lý tài sản dưới dạng tổng hợp, bao gồm cả cổ phiếu, bất động sản, các tài sản khác Nguyên nhân là do thiếu sự kết nối giữa các đơn vị cung cấp sản phẩm dịch vụ và đơn vị cung cấp phần mềm hỗ trợ Hiện tại, mỗi đơn vị cung cấp phần mềm riêng biệt và chưa có sự kết nối giữa các đơn vị trong cung cấp các phần mềm hỗ trợ Do đó, chưa có phần mềm quản lý tài sản trọn gói, bao gồm cả việc đảm nhận thanh toán hóa đơn tiền điện, nước, điện thoại… và quản lý nhiều loại tài sản khác nhau trên phần mềm

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM

Để hoạt động quản lý tài chính cá nhân có cơ hội phát triển trên thị trường Việt Nam, theo nhóm nghiên cứu chúng tôi chúng ta cần thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác giáo dục tài chính cá nhân Nhằm tăng cường sự hiểu biết của người dân đối với hoạt động quản lý tài chính cá nhân và quản lý gia sản đòi hỏi các tổ chức chính trị xã hội, các NHTM và các trường đại học tổ chức các môn học và khóa đào tạo ngắn hạn liên quan đến công tác này trên nhiều cấp độ khác nhau: đào tạo cho học sinh khi đang học phổ thông, khi đang là sinh viên, cả khi đi làm và lập gia đình Bên cạnh đó, công tác truyền thông đối với lĩnh vực này cần được đẩy mạnh, bao gồm cả truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng và cả lớp đào tạo trực tuyến nhằm tạo điều kiện cho mọi người dân có thể tiếp cận kiến thức về quản lý tài chính cá nhân và quản lý gia sản

Thứ hai, tăng cường sự kết nối giữa các đơn vị cung cấp sản phẩm dịch vụ và đơn

vị cung cấp phần mềm hỗ trợ Các đơn vị cung ứng dịch vụ cần có sự liên kết nhằm cung ứng các sản phẩm dịch vụ trọn gói và đặt hàng với tổ chức cung cấp phần mềm để có được phần mềm quản lý tài chính, quản lý gia sản đồng bộ Qua đó, hệ thống phần mềm

có thể quản lý các loại tài sản và sử dụng để thực hiện nhiều giao dịch khác nhau từ đặt lệnh mua bán chứng khoán, thanh toán tiền mua bán hàng hóa, thanh toán tiền điện nước, xác định giá trị chứng khoán, bất động sản, quản lý được các hợp đồng hợp tác đầu tư…

Thứ ba, khung khổ pháp lý về dịch vụ quản lý tài chính cá nhân cần được hoàn thiện nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia và tạo niềm tin cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ do các tổ chức cung cấp

–

ễn Đăng Tuệ ị ộ ố ấn đề ậ ề ị ụ

ệ