Bài tập Bài tập 1 : Tìm các từ trái nghĩa trong các câu ca dao, tục ngữ sau: a Thân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen b Anh em như chân với tay Rách lành đùm bọc dở [r]
Trang 1Buổi 2: ễn văn bản “ Cuộc chia tay của những con bỳp bờ”
Buổi 3: Luyện tập về mạch lạc, liờn kết trong VB; quỏ trỡnh tạo lập VB
Buổi 4: Tỡm hiểu về ca dao dõn ca
Buổi 5: Luyện tập : Từ lỏy, ghộp, từ Hỏn Việt
Buổi 6: ễn luyện thơ trữ tỡnh trung đại
Buổi 7: Văn Biểu cảm và cỏch làm bài văn biểu cảm
Buổi 8: Văn Biểu cảm và cỏch làm bài văn biểu cảm (tiếp)
Buổi 9: Luyện tập : Từ đồng nghĩa; Từ trỏi nghĩa; Từ đồng õm
Buổi 10: ễn cỏc tỏc phẩm thơ Đường
Buổi 11: Thơ trữ tỡnh hiện đại : Cảnh Khuya và Rằm thỏng giờng
Tiếng gà trưa
Buổi 12: Làm bài văn Biểu cảm về tỏc phẩm văn học
- Luyện viết văn biểu cảm về TPVH : Phỏt biểu cảm nghĩ về tỏc phẩm văn học
Buổi 13: Làm bài văn Biểu cảm về tỏc phẩm văn học (tiếp)
- Luyện viết văn biểu cảm về TPVH : Phỏt biểu cảm nghĩ về tỏc phẩm văn học
Buổi 14: Làm bài văn Biểu cảm về tỏc phẩm văn học (tiếp)
- Luyện viết văn biểu cảm về TPVH : Phỏt biểu cảm nghĩ về tỏc phẩm văn học
Buổi 15: ễn Văn BC : Một thứ quà của lỳa non : cốm.
Mựa xuõn của tụi
Buổi 16: -ễn Tập tổng hợp – học kỡ I.
- Luyện làm đề kiểm tra tổng hợp
Buổi 17: -ễn Tập tổng hợp – học kỡ I (tiếp)
- Luyện làm đề kiểm tra tổng hợp
Tiết 1,2,3,4: ễN TẬP VĂN BẢN: -CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
-MẸ TễI
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
Nắm đợc nội dung cơ bản và những nét nghệ thuật chủ yếu của ba văn bản đã học: Cổng trờng
mở ra, Mẹ tôi, cuộc chia tay của những con búp bê
2 Kĩ năng:
Trang 2Rèn kĩ năng phát hiện nội dung và nghệ thuật truyện ngắn
3.Thái độ:
Tình yêu gia đình, nhà trờng, bạn bè
B.Tiến trình tổ chức dạy học
Phần lý thuyết:
? Gv ôn lại lý thuyết phần văn bản - Cổng trờng mở ra của tác giả Lý Lan
- Văn bản Mẹ tôi của Et-môn-đô-đơ A-mi- xi
Phần luyện tập:
I Văn bản : cổng trờng mở ra
-Toựm taột vb” Coồng trửụứng mụỷ ra’’
? Vb vieỏt veà taõm traùng cuỷa ai?veà vieọc gỡ ?
- VB vieỏt veà taõm traùng cuỷa ngửụứi meù trg moọt ủeõm
khoõng nguỷ trửụực ngaứy khai trửụứng ủaàu tieõn cuỷa
con.
? Taõm traùng ngửụứi meù vaứ ủửựa con coự gỡ khaực nhau
?
? Haừy tửụứng thuaọt lụứi taõm sửù cuỷa ngửụứi meù?Ngửụứi
meù ủang taõm sửù vụựi ai ? Caựch vieỏt naứy coự taực
duùng gỡ ?
? Vaọy taõm traùng nhaõn vaọt thửụứng ủửụùc bieàu hieọn
ntn ? (suy nghú ,haứnh ủoọng lụứi noựi…)
-Qua hỡnh aỷnh ngửụứi meù trong vaờn baỷn em coự suy
nghú gỡ veà ngửụứi meù VN noựi chung?
-Em phaỷi laứm gỡ ủeồ toỷ loứng kớnh yeõu meù?
1/ Toựm taột VB:
2/Phaõn tớch taõm traùng cuỷa ngửụứi meù: -Meù: thao thửực khoõng nguỷ suy nghú trieàn mieõn.
-Con:Thanh thaỷn, nheù nhaứng, voõ tử -Meù ủang noựi vụựi chớnh mỡnh, tửù oõn laùi kyỷ nieọmcuỷa rieõng mỡnh đ khaộc hoùa taõm
tử tỡnh caỷm, nhửừng ủieàu saõu thaỳm khoự noựi baống lụứi trửùc tieỏp
*Boọc loọ taõm traùng 3/Boài dửụừng tỡnh caỷm kớnh yeõu meù:
Bài 1: Hãy nhận xét chỗ khác nhau của tâm trạng ngời mẹ & đứa con trong đêm trớc ngày
khai trờng, chỉ ra những biểu hiện cụ thể ở trong bài
- Mẹ lên giờng & trằn trọc, suy
nghĩ miên man hết điều này đến điều
khác vì mai là ngày khai trờng lần
đầu tiên của con
- Háo hức
- Ngời con cảm nhận đợc sự quan trọng của ngày khai trờng, nh thấy mình đã lớn, hành động nh một đứa trẻ “lớn rồi”giúp mẹ dọn dẹp phòng & thu xếp đồ chơi.
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng nh uống
1 ly sữa, ăn 1 cái kẹo.
Bài 2: Theo em,tại sao ngời mẹ trong bài văn lại không ngủ đợc? Hãy đánh dấu vào các lí do
đúng.
Trang 3A Vì ngời mẹ quá lo sợ cho con.
B Vì ngời mẹ bâng khuâng xao xuyến khi nhớ về ngày khai trờng đầu tiên của mình trớc
đây.
C Vì ngời mẹ bận dọn dẹp nhà cửa cho ngăn nắp, gọn gàng.
D Vì ngời mẹ vừa trăn trở suy nghĩ về ngời con, vừa bâng khuâng nhớ vè ngày khai trờng năm xa của mình
Bài 3: “Cổng trờng mở ra” cho em hiểu điều gì? Tại sao tác giả lại lấy tiêu đề này Có thể
thay thế tiêu đề khác đợc không?
*Gợi ý: Nhan đề “Cổng trờng mở ra” cho ta hiểu cổng trờng mở ra để đón các em học
sinh vào lớp học, đón các em vào một thế giới kì diệu, tràn đầy ớc mơ và hạnh phúc Từ đó thấy
rõ tầm quan trọng của nhà trờng đối với con ngời.
Bài 4: Tại sao ngời mẹ cứ nhắm mắt lại là “ dờng nh vang lên bên tai tiếng đọc bài trầm
bổng … ờng làng dài và hẹp” đ
*Gợi ý : Ngày đầu tiên đến trờng, cũng vào cuối mùa thu lá vàng rụng, ngời mẹ đợc bà dắt
tay đến trờng, đự ngày khai giảng năm học mới Ngày đầu tiên ấy, đã in đậm trong tâm hồn
ng-ời mẹ, những khoảnh khắc, những niềm vui lại có cả nỗi choi vơi, hoảng hốt Nên cứ nhắm mắt lại là ngời mẹ nghĩ đến tiếng đọc bài trầm bổng đó Ngời mẹ còn muốn truyền cái rạo rực, xao xuyến của mình cho con, để rồi ngày khai trờng vào lớp một của con sẽ là ấn tợng sâu sắc theo con suốt cuộc đời.
Bài 5: Ngời mẹ nói: “ … ớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra” Đã 7 năm B bớc qua cánh cổng trờng bây giờ, em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?
A Đó là thế giới của những đièu hay lẽ phải, của tình thơng và đạo lí làm ngời.
B Đó là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí thú và kì diệu mà nhân loại hàng ngàn năm đã tích lũy đợc.
C Đó là thế giới của tình bạn, của tình nghĩa thầy trò, cao đẹp thủy chung.
D Tất cả đều đúng.
Bài 6: Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trờng đối với thế hệ trẻ?
A Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hởng đến cả một thế hệ mai sau.
B Không có u tiên nào lớn hơn u tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tơng lai.
C Bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.
D Tất cả đều đúng
II- Mẹ tôi
-Taùi sao trong bửực thử chuỷ yeỏu mieõu taỷ thaựi ủoọ
tỡnh caỷm vaứ nhửừng suy nghú cuỷa ngửụứi boỏ maứ
nhan ủeà cuỷa VB laứ”Meù toõi”?
MEẽ TOÂI
1/Tỡm hieồu nhan ủeà VB:
-Nhan ủeà VB naứy do taực giaỷ ủaởt cho ủoaùn trớch
Trang 4-Thaựi ủoọ cuỷa boỏ nhử theỏ naứo qua lụứi noựi voõ leó cuỷa
En-ri- coõ ? Boỏ tửực giaọn nhử vaọy theo em coự hụùp lyự
khoõng ?
-Neỏu em laứ En-ri-coõ sau khi lụừ lụứi vụựi meù thỡ em
seừ laứm gỡ? Coự caàn boỏ nhaộc nhụỷ vaọy khoõng?
-Theo em nguyeõn nhaõn saõu xa naứo khieỏn cho boỏ
phaỷi vieỏt thử cho En-ri coõ?( thửụng con )
Taùi sao boỏ khoõng noựi thaỳng vụựi En-ri-coõ maứ phaỷi
duứng hỡnh thửực vieỏt thử ?
-Em haừy lieõn heọ baỷn thaõn mỡnh xem coự laàn naứo lụừ
gaõy ra moọt sửù vieọc khieỏn boỏ meù buoàn phieàn –haừy
keồ laùi sửù vieọc ủoự?(HS thaỷo luaọn)
-ẹieồm nhỡn ụỷ ủaõy xuaỏt phaựt tửứ ngửụỡ qua caớ nhỡn cuỷa ngửụứi Boỏ maứ thaỏy thaỏy hỡnh aỷnh vaứ phaồm chaỏt cuỷa ngửụứi meù -ẹieồm nhỡn aỏy moọt maởt laứm taờng tớnh khaựch quan cho sửù vieọc vaứ ủoỏi tửụùng ủửụùc keồ Maởt khaực theồ hieọn ủửụùc tỡnh caỷm vaứ thaựi ủoọ cuỷa ngửụứi keồ.
boỏ-2/Thaựi ủoọ, tỡnh caỷm, suy nghú cuỷa boỏ -Thaựi ủoọ buoàn baừ, tửực giaọn.
*Tỡnh yeõu thửụng con,mong muoỏn con phaỷi bieỏt coõng lao cuỷa boỏ meù.
-Vieọc boỏ vieỏt thử:
+Tỡnh caỷm saõu saộc teỏ nhũ vaứ kớn ủaựo nhieàu khi khoõng noựi trửùc tieỏp ủửụùc.
+Giửừ ủửụùc sửù kớn ủaựo teỏ nhũ ,vửứa khoõng laứm ngửụứi maộc loói maỏt loứng tửù troùng
*ẹaõy chớnh laứ baỡ hoùc veà caựch ửựng xửỷ trong gia ủỡnh vaứ ngoaứi xaừ hoọi 3/ Lieõn heọ baỷn thaõn
Bài 1: Văn bản là một bức th của bố gửi cho con, tại sao lại lấy nhan đề là “Mẹ tôi”.
* Gợi ý: Nhan đề “Mẹ tôi” là tác giả đặt Bà mẹ không xuất hiện trực tiếp trong văn bản
nhng là tiêu điểm, là trung tâm để các nhân vật hớng tới làm sáng tỏ.
Bài 2: Thái độ của ngời bố khi viết th cho En ri cô là :
A Căm ghét C Chán nản.
B Lo âu D Buồn bực.
Dẫn chứng:
- Sự hỗn láo của con nh nhát dao đâm vào tim bố.
- Con lại dám xúc phạm đến mẹ con ?
- Con sẽ không thể sống thanh thản, nếu đã làm cho mẹ buồn phiền…
Bài 3: Em hãy hình dung và tởng tợng về ngày buồn nhất của En ri cô là ngày em mất mẹ.
Hãy trình bày bằng một đoạn văn.
*Gợi ý: En ri cô đang ngồi lặng lẽ, nớc mắt tuôn rơi Vóc ngời vạm vỡ của cậu nh thu nhỏ
lại trong bộ quần áo tang màu đen Đất trời âm u nh càng làm cho cõi lòng En ri cô thêm sầu
đau tan nát Me không còn nữa Ngời ra đi thanh thản trong hơi thở cuối cùng rất nhẹ nhàng.
En ri cô nhớ lại lời nói thiếu lễ độ của mình với mẹ, nhớ lại nét buồn của mẹ khi ấy Cậu hối hận, dằn vặt, tự trách móc mình và càng thêm đau đớn Cậu sẽ không còn đợc nghe tiếng nói
Trang 5dịu dàng, âu yếm và nhẹ nhàng của mẹ nữa Sẽ chẳng bao giờ còn đợc mẹ an ủi khi có nỗi buồn, mẹ chúc mừng khi có niềm vui và thành công En ri cô buồn biết bao.
Bài 4: Chi tiết “Chiếc hôn của mẹ sẽ xóa đi dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con” có ý nghĩa
nh thế nào.
*Gợi ý: Chi tiết này mang ý nghĩa tợng trng Đó là cái hôn tha thứ, cái hôn của lòng mẹ
bao dung Cái hôn xóa đi sự ân hận của đứa con và nỗi đau của ngời mẹ.
Bài 5: Theo em ngời mẹ của En ri cô là ngời nh thế nào? Hãy viết 1 đoạn văn làm nổi bật hình
ảnh ngời mẹ của En ri cô (học sinh viết đoạn - đọc trớc lớp).
3 Cuỷng coỏ vaứ hửụựng daón veà nhaứ
- ẹoùc kú caực vaờn baỷn ủaừ hoùc
- Naộm vửừng noọi dung vaứ ngheọ thuaọt
- Chuaồn bũ noọi dung oõn taọp phaàn tieỏng Vieọt
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP Bấ
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: Hiểu và nắm đợc nội dung, ý nghĩa của văn bản “ Cuộc
chia tay của những con búp bê”.
- Rèn kĩ năng cảm thụ và viết đoạn văn, bài văn nêu cảm nhận sau khi học xong VB.
B Các b ớc lên lớp :
- kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
I Kiến thức trọng tâm :
1 VB Cuộc chia tay của những con búp bê( Khánh Hoài).
- VB nhật dụng đề cập đến vấn đề quan trọng trong cuộc sống hiện đại: bố mẹ li dị, con cái phải chịu cảnh chia lìa qua đó cảnh báo cho tất cả mọi ngời về trách nhiệm của mình đối với con cái.
a ND: Mợn chuyện cuộc chia tay của những con búp bê, tác giả thể hiện tình thơng xót về nỗi
đau buồn của những trẻ thơ trớc bi kịch gia đình đồng thời ca ngợi tình cảm tốt đẹp, trong sáng của tuổi thơ.
b í nghĩa : Đọc truyện ngắn này ta càng thêm thấm thía: hạnh phúc gia đình, tình cảm gia
đình là vô cùng quí giá, thiêng liêng; mỗi ngời phải biết vun đắp, giữ gìn những tình cảm trong sáng, thân thiết ấy.
b NT: lập luận chặt chẽ, lời lẽ chân thành, giản dị, giàu cảm xúc, có sức thuyết phục cao.
- PTBĐ : tự sự + Biểu cảm
- Ngôi kể thứ nhất, Ngời kể chứng kiến câu chuyện xảy ra, trực tiếp tham gia cốt truyện Cách lựa chọn ngôi kể này giúp tác giả trực tiếp thể hiện suy nghĩ, tình cảm và diễn biến tâm trạng của nhân vật, tăng thêm tính chân thực của truyện, làm cho truyện hấp dẫn và sinh động hơn
II luyện tập :
1 Tóm tắt : Vì bố mẹ chia tay nhau, hai anh em Thành và Thuỷ cũng phải mỗi ngời một ngả: Thuỷ về quê với mẹ còn Thành ở lại với bố Hai anh em nhờng đồ chơi cho nhau, Thuỷ đau đớn không phải gánh chịu.
2.Tại sao tác giả đặt tên truyện là Cuộc chia tay của những con búp bê ?
*Gợi ý: Những con búp bê vốn là đồ chơi thủa nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây
thơ, vô tội Cũng nh Thành và Thủy buộc phải chia tay nhau nhng tình cảm của anh và em không bao giờ xa.
Trang 6Những kỉ niệm, tình yêu thơng, lòng khát vọng hạnh phúc còn mãi mãi với 2 anh em, mãi mãi với thời gian
3 Tìm các chi tiết trong truyện cho thấy hai anh em Thành, Thuỷ rất mực gần gũi, thơng
yêu, chia sẻ và luôn quan tâm đến nhau:
- Thủy khóc, Thành cũng đau khổ Thủy ngồi cạnh anh,lặng lẽ đặt tay lên vai anh.
- Thủy là cô bé nhân hậu, giàu tình thơng, quan tâm, săn sóc anh trai: Khi Thành đi đá bóng bị rách áo, Thuỷ đã mang kim ra tận sân vận động để vá áo cho anh Trớc khi chia tay dặn anh “ Khi nào áo anh rách, anh tìm về chỗ em,em vá cho”; dặn con vệ sĩ “ Vệ sĩ ở lại gác cho anh tao ngủ nhe”.
- Ngợc lại, Thành thờng giúp em mình học Chiều chiều lại đón em ở trờng về.
- Cảnh chia đồ chơi nói lên tình anh em thắm thiết :nhờng nhau đồ chơi.
4 Trong truyện có chi tiết nào khiến em cảm động nhất Hãy trình bày bằng 1 đoạn văn
(học sinh viết, đọc - GV nhận xét - cho điểm).
* Gợi ý: Cuối câu chuyện Thủy để lại 2 con búp bê ở bên nhau, quàng tay vào nhau thân thiết,
để chúng ở lại với anh mình Cảm động biết bao khi chúng ta chứng kiến tấm lòng nhân hậu, tốt bụng, chan chứa tình yêu thơng của Thủy Thà mình chịu thiệt thòi còn hơn để anh mình phải thiệt Thà mình phải chia tay chứ không để búp bê phải xa nhau Qua đó ta cũng thấy đợc -
ớc mơ của Thủy là luôn đợc ở bên anh nh ngời vệ sĩ luôn canh gác giấc ngủ bảo vệ và vá áo cho anh.
5 Trong truyện có mấy cuộc chia tay? Tại sao tên truyện là” Cuộc ”nhng trong thực tế
búp bê không xa nhau? nếu đặt tên truyện là “ búp bê không hề chia tay”, “ Cuọc chia tay giữa Thành và Thuỷ” thì ý nghĩa của truyện có khác đi không?
*Gợi ý: Truyện ngắn có 4 cuộc chia tay
- Tên truyện là “ Cuộc ” trong khi thực tế búp bê không hề chia tay đây là dụng ý của tác giả búp bê là vật vô tri vô giác nhng chúng cũng cần sum họp , cần gần gũi bên nhau, lẽ nào những em nhỏ ngây thơ trong trắng nh búp bê lại phải đau khổ chia tay Điều đó đặt ra cho những ngời làm cha, làm mẹ phải có trách nhiệm giữ gìn tổ ấm của gia đình mình
- Nếu đặt tên truyện nh thế ý nghĩa truyện về cơ bản không khác nhng sẽ đánh mất sắc thái biểu cảm Tác giả lấy cuộc chia tay của hai con búp bê để nói cuộc chia tay của con ngời thế nhng cuối cùng búp bê vẫn đoàn tụ Vấn đề này để ngời lớn phải suy nghĩ.
6 Thứ tự kể trong truyện ngắn Cuộc có gì độc đáo Hãy phân tích để chỉ rõ tác dụng
của thứ tự kể ấy trong việc biểu đạt nội dung chủ đề?
*Gợi ý: - Sự độc đáo trong thứ tự kể: đan xen giữa quá khứ và hiện tại( Từ hiện tại gợi nhớ về quá khứ) Dùng thứ tự kể này, tác giả đã tạo ra sự hấp dẫn cho câu chuyện đặc biệt qua sự đối chiếu giã quá khứ HP và hiện tại đau buồn tác giả làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: Vừa ca ngợi tình anh em sâu sắc, bền chặt và cảm động, vừa làm nổi bật bi kịch tinh thần to lớn của những đứa trẻ vô tội khi bố mẹ li dị, tổ ấm gia đình bị chia lìa.
7 Đoạn văn “ Đằng đông…thế này”
a Nghệ thuật miêu tả trong đ/v ?
b chỉ rõ vai trò của văn miêu tả trong tác phẩm tự sự này?
* Gợi ý: a Nghệ thuật miêu tả: nhân hóa, từ láy,h/a đối lập
b Dụng ý của tác giả : Thiên nhiên tơI đẹp, rộn ràng,cuộc sống sinh hoạt nhộn nhịp cò tâm trạng 2 anh em xót xa, đau buồn Tả cảnh để làm nổi bật nội tâm nhân vật.
C Dặn dò :
1 Bài tập về nhà: Tóm tắt truyện ngắn: “ Cuộc ” bằng một đoạn văn ngắn( 7-10 câu)
Trang 7Ngày soạn: 10/9/2015
Ngày dạy:14,15,16,18/9/2015
KÍ DUYỆT
Tuần 4
ễN TẬP RẩN KĨ NĂNG TẠO LẬP VĂN BẢN
A. mục tiêu cần đạt : Giúp HS:
- Rèn luyện kĩ năng tạo lập văn bản thông qua các tiết học về liên kết, mạch lạc và bốcục trong văn bản
B.tài liệu tham khảo:
- Vở bài tập HS
- Nâng cao N văn 7
- Kiểm tra, đánh giá N văn 7
C.các b ớc lên lớp :
GV kiểm tra vở học thêm và y thức làm bài tập của HS
Nội dung ôn tập: Tổ chức ụn tập.
Trang 8GV giới thiệu nội dung cần ôn
luyện
? Khi tạo lập văn bản cần phải
chú ý những yêu cầu nào?
GV cho HS nhắc lại khái niệm
liên kết và những điều kiện để
văn bản đảm bảo sự liên kết
GV hướng dẫn Hs làm bài tập
GV cho HS độc lập làm bài, gọi
3, 4 em trình bày, lớp nhận xét,
GV bổ sung
? Nếu sắp xếp như trên thì
người đọc có hiểu được không?
? Để văn bản có nghĩa dễ hiểu
người viết phải chú ý điều gì?
- Dảm báo sự liên kết giữa các
- Quá tình tạo lập văn bản
I Liên kết trong văn bản.
1 Lí thuyết
a Khái niệm: HS nhắc lại
b Những điều kiện để văn bản đảm bảo tính liên kết
-Nội dung các câu, các đoạn phải thống nhất cặt chẽ
- Các câu, các đoạn phải kết nối bằng những phương tiện liên kết phù hợp
2.Luyện tập
Bài tập 1:Có một tập hợp câu như sau:
(1)Chiếc xe lao mỗi lúc một nhanh(2),”Không được! Tôi phải đuổi theo nó, vì tôi là tài xế chiễc xe mà!” (3) Một chiếc xe ô tô buýt chở đầy khách đang lao xuống dốc (4) Thấy vậy, một bà thò đầu ra cửa, kêu lớn: (5)Một người đàn ông mập mạp, mồ hôi nhễ nhại đang gắng sức chạy theo chiếc xe, (6) “Ông ơi! Không kịp đâu! Đừng đuổi theo vô ích!”(7) Người đàn ông vội gào lên
a Sắp xếp lại trật tự các câu trên theo một trình tựhợp lí
b Có thể đặt nhan đề cho văn bản trên được không?
c Phương thức biểu đạt của văn bản trên là gì?
Trang 9GV hướng dẫn HS viết đoạn
văn, ngoài cácyêu cầu của đề
bài, HS cần chú ý đoạn văn phải
đảm bảo về mặt hình thức ( mở
đoạn, thân đoạn, kết đoạn)
GV cho HS nhắc lại khái niệm
bố cục trong văn bản
GV cho HS xác định nội dung
khái quát của đoạn văn trên
Xác định đâu là mở đoạn, thân
II Bố cục trong văn bản.
Bài tập 1: Có một văn bản tự sự như sau:
“ Ngày xưa có 1 em bé gái đi tìm thuốc cho mẹ
Em được phật trao cho 1 bông cúc Sau khi dặn
em cách làm thuốc cho mẹ, phật nói thêm: “Hoa cúc có bao nhiêu cánh người mẹ sẽ sống thêm được bấy nhiêu năm” Vì muốn mẹ sống thật lâu
cô bé dừng lại bên đường tước các cánh hoa ra thành nhiều cánh nhỏ Từ đó hoa cúc có rất nhiều cánh Ngày nay, cúc vẫn được dùng chữ bệnh Tên y học của cúc là Liêu Chi”
a Phân tích bố cục, sự liên kết của văn bản trên
b Có thể đặt tên cho câu chuyện trên thế nào?
c Cảm nghĩ của em sau khi đọc truyện
Trang 10phải đảm bảo bố cục 3 phần.
GV cho HS xỏc định nội dung
cần kể
- Hỡnh dỏng
- Phẩm chất ( thể hiện qua việc học
tập, cỏc mối quan hệ với mọi người).
- Sở thớch.
GV cho HS phõn biệt sự khỏc
nhau của mạch lạc, liờn kết, bố
cục, để học sinh trỏnh sự nhầm
lẫn giữa cỏc khỏi niệm
GV cho HS ụn lại cỏc bước tạo
lập văn bản
GV hướng dẫn học sinh làm bài
tập lần lượt theo cỏc bước
GV cho HS lập dàn ý trước khi
làm, (HS HĐ nhúm) nhúm
thống nhất dàn ý
Cho HS viết bài, GV thu bài về
chấm
Bài 2: Viết một bài văn ngắn ( khoảng 25 dũng)
kể chuyện về một người bạn mà em yờu quớ
Phõn tớch bố cục sự liờn kết của bài văn đú
III Mạch lạc trong văn bản.
Bài tập 1:Dới đây là một đoạn văn tờng thuật buổi khai giảng năm học Theo em, ĐV
có tính LK không? hãy bổ sung cac y để ĐV có tính LK
“ Trong tiếng vỗ tay vang dội, cô hiệu trởng với dáng điệu vui vẻ, hiền hoà tiến lên lễ
đài.( 1)Lời văn sôi nổi truyền cho thày trò niềm tự hào và tinh thần quyết tâm( 2) Âmthanh rộn ràng phấp phới trên đỉnh cột cờ thúc giục chúng em bớc vào năm học mới.”
Gợi ý:
Trang 11 - ĐV thiếu LK vì còn thiếu một số y:
+ Cô hiệu trởng bớc lên lễ đài làm gì?
+Lời văn nói trong câu 2 liên quan đến y gì ở câu 1?
+Âm thanh và hình ảnh phấp phới trên đỉnh cột cờ ở câu 3 là tả cái gì?
GV HD HS viết lại ĐV
Bài tập 2: Để chuẩn bị viết bài TLV theo đề bài: “ Sau khi thu hoạch lúa, cánh đồng
làng em lại tấp nập cảnh trồng màu”, một bạn đã phác ra bố cục nh sau:
MB: Giới thiệu chung về cánh đồng làng em
TB: + Cảnh mọi ngời tấp nập gieo ngô, đậu
+Những thửa ruộng khô, trơ gốc rạ
+ ngời ta lại khẩn trơng cày bừa, đập dất
+ Quang cảnh chung của cánh đồng sau khi gặt lúa
a) Phần TB bố cục cha hợp lí, các chi tiết của cảnh xếp lộn xộn
b) Sắp xếp lại theo bố cục trình tự không gian và thời gian
MB: Giới thiệu lai lịch 2 con búp bê: Vệ Sĩ- Em Nhỏ
TB:-Trớc đây 2 con búp bê luôn bên nhau cũng nh hai anh em cô chủ, cậu chủ
- Nhng rồi búp bê cũng buộc phải chia tay vì cô chủ & cậu chủ của chúng phải chiatay nhau,do hoàn cảnh gia đình
Trớc khi chia tay,hai anh em đa nhau tới trờng chào thầy cô, bạn bè
- Cũng chính nhờ tình cảm anh em sâu đậm nên 2 con búp bê không phải xa nhau
Trang 12KB:Cảm nghĩ của em trớc tình cảm của 2 anh em & cuộc chia tay của những conbúp bê.
3 Diễn đạt
HS diễn đạt các ý đã ghi trong bố cục thành văn bản.(GV kiểm tra)
4 Kiểm traVB
Sau khi hoàn thành văn bản, HS tự kiểm tra lại điều chỉnh để hoàn thiện
(GV gọi HS đọc trớc lớp- sửa & đánh giá có thể cho điểm)
Bài tập 4: Câu văn “ở một nhà kia có hai con búp bê đợc đặt tên lạ con Vệ Sĩ và con
Em Nhỏ ”phù hợp với phần nào của bài văn trên?
A: mở bài B: thân bài C: kết bài D: Có thể dùng cả ba phần.Bài tập 5: Em có ngời bạn thân ở nớc ngoài.Em hãy miêu tả cảnh đẹp ở quê hơngmình, để bạn hiểu hơn về quê hơng yêu dấu của mình & mời bạn có dịp đến thăm
MB: Giới thiệu chung về cảnh đẹp ở quê hơng Việt Nam
TB: Cảnh đẹp ở 4 mùa (thời tiết, khí hậu)
Phong cảnh hữu tình Hoa thơm trái ngọt Con ngời thật thà, trung hậu
(Miêu tả theo trình tự thời gian - không gian)
KB Cảm nghĩ về đất nớc tơi đẹp.niềm tự hào về cảnh đẹp của quê hơng, đất nớcViệt Nam- Liên hệ bản thân
- Làm hoàn thiện các bài tập
- Chuẩn bị bài sau
ễN TẬP CẢM THỤ CA DAO
A Mục tiêu cần đạt :
Củng cố kiến thức về ca dao, dân ca
Hiểu biết sâu sắc hơn về ca dao, dân ca về nội dung & nghệ thuật
Trang 13Biết cách cảm thụ 1 bài ca dao.Thấy đợc cái hay, cái đẹp của thơ ca dân gian Họctập & đa hơi thở của ca dao vào văn chơng.
B.Tiến trình bài giảng:
Đến đây hò hát cho quen.
- Ví ví rồi lại von von.
Lại đây cho một chút con mà bồng.
2 Về đề tài
a Ca dao hát về tình bạn, tình yêu, tình gia đình
b Ca dao bày tỏ lòng yêu quê hơng, đất nớc
c Biểu hiện niềm vui cuộc sống, tình yêu lao động, tinh thần dũng cảm, tấm lòngchan hòa với thiên nhiên
d Bộc lộ nỗi khát vọng về công lí, tự do,quyền con ngời
Ca dao có đủ mọi sắc độ cung bậc tình cảm con ngời: vui, buồn, yêu ghét, giận hờnnhng nổi lên là niềm vui cuộc sống, tình yêu đời, lòng yêu thơng con ngời
3 Nội dung:
Ca dao là sản phẩm trực tiếp của sinh hoạt văn hóa quần chúng, của hội hè đình
đám Ca dao là một mảnh của đời sống văn hóa nhân dân Vì vậy nội dung vô cùng đadạng & phong phú
II Bài tập phân tích cảm thụ ca dao
* Ph ơng pháp cảm thụ một bài ca dao.
1 Đọc kĩ nhiều lợt để tìm hiểu nội dung(ý)
2 Cách dùng từ đặt câu có gì đặc biệt
3 Tìm những hình ảnh, chi tiết có giá trị gợi tả
4 Tìm hiểu và vận dụng một số biện pháp tu từ (Đặc biệt là ý và từ trong ca dao)
5 Cảm nhận của em về cả bài
Trang 14Bài tập 1: a) Nhà thơ dân gian đã dùng biện pháp tu từ nào trong bài ca dao sau:
A Ngời lao động siêng năng, chụi khó
B những con ngời nhỏ bé, thấp kém
C những kẻ tha phơng cầu thực
D Những con ngời oan ức, đau khổ
E Gồm tất cả A, B, C, d
F Chẳng biểu tợng cho ai hết
c) Em hiểu cụm từ "thương thay" như thế nào?Hóy chỉ ra ý nghĩa của sự lặp lại cụm
từ này trong bài
* Gợi ý: Nội dung bài 2 là lời của người lao động tỏ sự đồng cảm đối với những người cựng khổ "Thương thay" là tiếng than biểu hiện sự thương cảm, xút xa
*Từ "thương thay" được lặp lại bốn lần tạo cho nú sắc thỏi ý nghĩa như sau:
- Mỗi lần lặp lại là một nỗi xút thương đối với những người lao động nghốo khổ, trong đú, cũng là lời than vón cho thõn phận mỡnh Mỗi lần lặp lại "thương thay" dường như nỗi xút thương ấy thờm thấm sõu tận đỏy lũng
- Sự lặp lại từ này nhiều lần cũn bao hàm ý nghĩa rộng hơn - Nỗi xút thương cho tất
cả những người dõn thấp cổ bộ họng phải chịu nhiều oan ức
d) Hóy phõn tớch nỗi thương thõn của người lao động qua cỏc hỡnh ảnh ẩn dụ trong bài
* Gơi ý : Trong ca dao, tỏc giả dõn gian thường mượn hỡnh ảnh cỏc con vật như một
phương tiện để than thở về mỡnh Qua đú, cũng cho thấy sự đồng cảm sõu sắc của ngườilao động đối với cỏc con vật đó gắn bú với họ, vỡ cuộc đời của họ cú khỏc gỡ cuộc sống của chỳng
Quanh năm suốt thỏng người lao động luụn cơ cực nhưng luụn bị bũn rỳt sức lực chẳng khỏc chi con tằm phải nằm nhả tơ cho bọn ỏp bức búc lột Vỡ thế, suốt đời họ dự phải cần cự như con kiến đi tỡm mồi mà vẫn thiếu ăn Cho nờn, dự người nụng dõn cú cố gắng như con hạc "lỏnh đường mõy" nhưng cuộc sống vẫn cứ phiờu bạt, lận đận và vụ vọng Những oan trỏi trờn, với thõn phận thấp cổ bộ họng, người lao động trong xó hội
cũ "Dẫu kờu ra mỏu cú người nào nghe" ko cú một lẽ cụng bằng nào soi tỏ cho họ.Tất cả những nỗi thương thõn và than thõn đú được gửi gắm qua những hỡnh ảnh ẩn dụ thật tài tỡnh, cộng với lối thơ lục bỏt mượt mà, ngọt ngào khiến ta thấm được nỗi khổ nhiều bề của dõn ta ngày trước và đó làm nhức nhối lũng ta mói đến giờ
Bài tập 2: Hãy cảm nhận về tình yêu quê hơng đất nớc & nhân dân qua bài ca daosau:
Trang 15* Gợi ý: Cái hay của bài ca dao là miêu tả đợc 2 cái đẹp: cái đẹp của cánh đồng lúa
& cái đẹp của cô gái thăm đồng mà không thấy ở bất kì một bài ca dao nào khác
Dù đứng ở vị trí nào, “đứng bên ni” hay “đứng bên tê”để ngó cánh đồng quê nhà,vẫn cảm thấy “mênh mông bát ngát bát ngát mênh mông”
Hình ảnh cô gái thăm đồng xuất hiện giữa khung cảnh mênh mông bát ngát củacánh đồng lúa & hình ảnh ấy hiện lên với tất cả dáng điệu trẻ trung, xinh tơi, rạo rực,tràn đầy sức sống Một con ngời năng nổ, tích cực muốn thâu tóm, nắm bắt cảm nhậncho thật rõ tất cả cái mênh mông bát ngát của cánh đồng lúa quê hơng
Hai câu đầu cô gái phóng tầm mắt nhìn bao quát toàn bộ cánh đồng để chiêm ỡng cái mênh mông bát ngát của nó thì 2 câu cuối cô gái lại tập trung ngắm nhìn quansát & đặc tả riêng 1 chẽn lúa đòng đòng & liên hệ với bản thân một cách hồn nhiên.Hình ảnh chẽn lúa đòng đòng đang phất phơ trong gió nhẹ dới nắng hồng buổi mai mới
ng-đẹp làm sao
Hình ảnh ấy tợng trng cho cô gái đang tuổi dậy thì căng đầy sức sống Hình ảnhngọn nắng thật độc đáo Có ngời cho rằng đã có ngọn nắng thì cũng phải có gốc nắng &gốc nắng là mặt trời vậy
Bài ca dao quả là 1 bức tranh tuyệt đẹp & giàu ý nghĩa
H ớng dẫn tự học:
- Nắm vững nội dung ôn tập
- Chuẩn bị cảm thụ ca dao( tiếp theo)
Trang 16b) “ Trái bần trôi ”là biểu tợng cho những con ngời nào trong xx hội?
A ngời con gái tội nghiệp
B Ngời con gái lu lạc
C Ngời con gái lu lạc nếm trải nhiều đắng cay, vất vả, đau khổ
D Ngời phụ nữ bất hạnh
c) Hỡnh ảnh so sỏnh ở bài ca dao cú gỡ đặc biệt? Qua đõy, em thấy cuộc đời người phụ nữ trong xó hội phong kiến như thế nào?
* Gợi ý : Bài ca dao núi về thõn phận người phụ nữ trong xó hội phong kiến "Thõn em
như trỏi bần trụi" Trong ca dao Nam bộ, hỡnh ảnh trỏi bần cũng như mự u, sầu riờng, thường gợi đến cuộc đời nghốo khổ, buồn đau, đắng cay Hỡnh ảnh so sỏnh được miờu tả
bổ sung bằng cỏc chi tiết "giú dập", "súng dồi", "biết tấp vào đõu" Cỏc chi tiết ấy gợi lờn cuộc đời người phụ nữ quỏ nhỏ bộ, số phận họ thật là lờnh đờnh, chỡm nổi trong sự mụng mờnh của xó hội ngày xưa Họ ko mảy may cú 1 quyền tự quyết nào về chớnh bảnthõn mỡnh cả Người phụ nữ là hiện thõn của nỗi đau khổ ngày xưa
Bài tập 4: Bài ca dao “Số cô chẳng giàu thì nghèo” châm biếm bọn ngời nào trong xã
hội xa nay?
A Thầy phù thủy C Thầy địa lí
B Thầy bói D Thầy kiện
Bài tập 5: a) “ Chú tôi” đợc giới thiệu đáng yêu nh thế nào trong bài ca dao “ Cái cò
lặn lội bờ ao”?
* Gợi ý:
Bài ca dao có 6 câu lục bát đã đặc tả chân dung “ chú tôi” của cái cò nh một lời mốilái “ Cô yếm đào” là hình ảnh ẩn dụ cho cô thôn nữ xinh đẹp, trẻ trung.” Chú tôi” đangsống độc thân, cha có ngời nâng khăn sửa túi
Trang 17“Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?”
Chú tôi” là một ngời đàn ông rất đặc biệt Bốn chữ “ hay” giới thiệu cái nết chú tôi làsay sa rợu chè “ Hay tửu hay tăm” là nghiện rợu, thích uống rợu ngon “ Hay nớc chè
đặc” là nghiện chè, nghiện trà ngon Ngời nông dân vốn cần cù “ hai sơng một nắng”,chân lấm tay bùn quanh năm, nhng chú cái cò lại “ hay nằm ngủ tra”, nghĩa là rất lờibiếng
“ Chútôi hay tửu hay tăm
Hay nớc chè đặc hay nằm ngủ tra”
Những điều ớc của chú cái cò cũng rất lạ, ta ít thấy trong tâm lí, trong suy nghĩ củangời nông dân xa nay “ Ước những ngày ma” để khỏi phải ra đồng làm lụng “ Ướcnhững đêm thừa trống canh” để ngủ đợc đẫy giấc Điều “ ớc” của chú tôi vừa kì quặc,vừa phi lí Đêm chỉ có 5 canh, làm sao có thể “ Đêm thừa trống canh” Chỉ thích ăn nongủ kĩ mà lại rất lời biếng không muốn động chân mó tay vào bất kì công việc gì nênmới “ ớc” nh vậy:
“ Ngày thì ớc những ngày ma
Đêm thì ớc những đêm thừa trống canh”
Giọng bài ca dao nhẹ nhàng mà bỡn cợt Chú cái cò là hình ảnh ngời nông dân nghiệnrợu chè, thích ăn no ngủ kĩ mà lại rất lời biếng Đó là đối tợng chaam biếm của dân gian
đợc thể hiện một cách hóm hỉnh trong bài ca dao này
b) Tính cách của “ chú tôi” ra sao?
A Cần cù làm ăn C Lời nhác
B Phong lu nhàn nhã D Lời biếng, say sa rợu chè
C H ớng dẫn học bài :
- Làm hoàn thiện các bài tập
ễN TẬP TIẾNG VIỆT
I MỤC TIấU CẦN ĐẠT
* Giỳp học sinh:
- Hiểu cấu tạo của cỏc loại từ ghộp , từ lỏy và nghĩa của từ ghộp từ lỏy ; nghĩa của từ ,
từ đồng nghĩa , từ trỏi nghĩa , từ đồng õm
- Nhận biết và bước đầu phõn tớch được giỏ trị của việc dựng từ lỏy trong văn bản
- Hiểu giỏ trị tượng thanh , gợi hỡnh , gợi cảm của từ lỏy , yếu tố Hỏn Việt
- Biết cỏch sử dụng từ ghộp , từ lỏy , từ Hỏn Việt …
Trang 18III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
- ghép các tiếng không ngang hàng với nhau
- Tiếng chính làm chỗ dựa, tiếng phụ đứng sau bổ sung nghĩa cho tiếng chính
-Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn, cụ thể hơn nghĩa của tiếng chính
- Trong từ ghép chính phụ , thường tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
_ Nghĩa của từ ghép đẳng lập chung hơn , khái quát hơn nghĩa của các tiếng dung để ghép
- Có thể đảo vị trí trước sau của các tiếng dùng để ghép
- Ví dụ : _ Áo + quần → quần áo → quần áo _ Xinh+ tươi → Xinh tươi → tươi xinh
C.Bài t ậ p :
Bài tập 1 :
Khoanh tròn vào chữ các đứng trước câu trả lời đúng :
Từ ghép chính phụ là từ ghép như thế nào ?
A Từ có hai tiếng có nghĩa
B Từ được tạo ra từ một tiếng có nghĩa
C Từ có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
D Từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính
Bài tập 2 : Hãy sắp xếp các từ sau đây vào bảng phân loại từ ghép: Học hành ,nhà cửa , xoài tượng, nhãn lồng , chim sâu, làm ăn, đất
cát, xe đạp ,vôi ve, nhà khách, nhà nghỉ
Bài tập 3 : Nối một từ ở cột A vớ một từ ở cột B để tạo thành một từ
Trang 19Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan
b Nếu không có điệu Nam ai
Sông Hương thức suốt đêm dài làm chi
Nếu thuyền độc mộc mất đi
Thì hồ Ba Bể còn gì nữa em
c Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
Bài tập 5 :
Tìm các từ ghép trong đoạn văn sau và cho chúng vào bảng phân loại :
“ Mưa phùn đem mùa xuân đến , mưa phùn khiến những chân
mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ Dây khoai, cây cà chua rườm rà xanh rợ các trảng ruộng cao Mầm cây sau sau , cây nhội hai bên đường nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác
…Những cây bằng lăng mùa hạ ốm yếu lại nhú lộc Vầng lộc non nảy ra.Mưa bụi ấm áp Cái cây được cho uống thuốc.”
Trang 20mưa bụi , uống thuốc
ra bằng cách láy tiếng gốc có nghĩa
- Ví dụ : + Khéo → khéo léo
+ Xinh → xinh xắn
B Phân loại :
1 Từ láy toàn bộ :
- Láy toàn bộ giữ nguyên thanh điệu:
Ví dụ : xanh → xanh xanh
- Láy toàn bộ có biến đổi thanh điệu:
- Ví dụ :
“ Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà ”
D Bài tập.
Bài tập 1
Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
1 Từ láy là gì ?
A Từ có nhiều tiếng có nghĩa
B.Từ có các tiếng giống nhau về phụ âm đầu
C Từ có các tiếng giống nhau về vần
D.Từ có sự hòa phối âm thanh dựa trên cơ sở một tiếng có nghĩa
2.Trong những từ sau từ nào không phải từ láy.
Hãy sắp xếp các từ sau vào bảng phân loại từ láy :
“Long lanh, khó khăn , vi vu, linh tinh, loang loáng, lấp lánh, thoang
Trang 21thoảng,nhỏ nhắn,ngời ngời, bồn chồn, hiu hiu ”
Từ láy toàn bộ Ngời ngời, hiu hiu, loang loáng, thăm thẳm.
Từ láy bộ phận Long lanh , khó khăn, nhỏ nhắn, bồn chồn, lấp
*Các từ láy toàn bộ không biến âm : Bon bon , xanh xanh , mờ mờ
* Các từ láy toàn bộ biến âm : Quằm quặm , lẳng lặng , ngong ngóng , cưng cứng , tim tím , nho nhỏ
Ngày soạn: 23/09/2015
Ngày dạy:28,29,30/9-2,3/10/2015
KÍ DUYỆT
Tuần 6
Trang 22ÔN TẬP TIẾNG VIỆT (tiếp)
-Tiếng để cấu tạo từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt:
+ Ví dụ : Xuất /quỷ / nhập / thần → 4 chữ,4 tiếng, 4 yếu tố Hán Việt
- Có yếu tố Hán Việt được dùng độc lập:
+ Ví dụ : Nam, hoa, quả, bút,học…
- Có yếu tố Hán Việt không được dùng độc lập, hoặc ít được dùng độc lập mà chỉ được dùng để tạo từ ghép
+ Ví dụ : Tiệt nhiên, như hà, nhữ đẳng…
- Có yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng khác nghĩa
+ Ví dụ :
Hữu- bạn → Tình bằng hữu
Hữu- bên phải → Hữu ngạn sông Hồng
Hữu- có → Hữu danh vô thực
* Từ ghép chính phụ Hán Việt được ghép theo 2 kiểu:
- Tiếng chính đứng trước , tiếng phụ đứng sau
+ Ví dụ : Ái quốc, đại diện, hữu hiệu…
- Tiếng phụ đứng trước , tiếng chính đứng sau:
+ Ví dụ : Quốc kì, hồng ngọc, mục đồng , ngư ông…
C Sử dụng từ Hán Việt :
- Phải hiểu nghĩa của từ Hán Việt để sử dụng cho đúng , cho hợp lí , cho hay lúc giao tiếp, để hiểu đúng văn bản nhất là thơ văn cổ Tiếng Việt trong sáng ,giàu đẹp một phần do cha ông ta đã sử dụng một cách sáng tạo từ Hán Việt
- Sử dụng từ Hán Việt đúng cảnh , đúng tình , đúng người… có thể tạo nên không khí trang nghiêm , trọng thể , biểu thị thái độ tôn kính , trân trọng lúc giao tiếp Từ Hán Việt có thể làm cho thơ văn thêm đẹp: cổ kính , hoa mĩ , trang trọng và trang nhã
D Bài tập :
Bài tập 1 :
Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
1 Chữ “thiên”trong từ nào sau đây không có nghĩa là “trời ” ?
A Thiên lí B Thiên thư C Thiên hạ D Thiên thanh
Trang 232 Từ Hán Việt nào sau đây không phải là từ ghép đẳng lập ?
A Xã tắc B Quốc kì C Sơn thủy D Giang sơn
Bài tập 2 :
Giải thích ý nghĩa của các yếu tố Hán – Việt trong thành ngữ sau :
“ Tứ hải giai huynh đệ ”
Bài tập 3 :
Xếp các từ sau vào bảng phân loại từ ghép Hán Việt : “ Thiên
địa , đại lộ , khuyển mã , hải đăng , kiên cố , tân binh , nhật nguyệt , quốc kì , hoan hỉ , ngư ngiệp”
1 Từ đồng nghĩa hoàn toàn :
- Là những từ có ý nghĩa tương tự nhau , không có sắc thái ý nghĩa khác nhau
- Ví dụ :
+ “ Áo chàng đỏ tựa ráng pha ,
Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in ”
( Chinh phụ ngâm )
+ “Khuyển mã chí tình ”
( Cổ ngữ )
2 Từ đồng nghĩa không hoàn toàn :
- Là những từ có nghĩa gần giống nhau nhưng sắc thái ý nghĩa khác nhau
- Ví dụ :
+ “Giữa dòng bàn bạc việc quân
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”
( Hồ Chí Minh )
“Mênh mông bốn mặt sương mù
Đất trời ta cả chiến khu một lòng ”
Trang 24( Việt Bắc – Tố Hữu )
C Bài tập :
Bài tập 1 :
Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
1 Từ nào sau đây đồng nghĩa với từ “thi nhân ” ?
A Nhà văn B Nhà thơ C Nhà báo D Nghệ sĩ
2 Yếu tố “tiền” trong từ nào sau đây không cùng nghĩa với những
a) Công việc đã được hoàn thành ………
b) Con bé nói năng ………
c) Đôi chân Nam đi bóng rất ………
Bài tập 3 :
Xếp các từ sau vào các nhóm từ đồng nghĩa.
Chết, nhìn, cho, chăm chỉ, hi sinh, cần cù, nhòm, siêng năng, tạ thế,biếu, cần mẫn, thiệt mạng, liếc, tặng, dòm, chịu khó
Bài tập 4 :
Cho đoạn thơ:
" Trên đường cát mịn một đôi
Yếm đỏ khăn thâm trẩy hội chùa
Viết một đoạn văn khoảng 8 – 12 câu ( chủ đề ngày khai
trường ) trong đó có sử dụng từ đồng nghĩa
* Hoặc có thể xếp như sau :
a) chết, hi sinh, tạ thế, thiệt mạng
Trang 25b) nhìn, nhòm, ngó, liếc, dòm
c) cho, biếu, tặng
d) kêu, ca thán, than, than vãn
e) chăn chỉ, cần cù, siêng năng, cần mẫn,chịu khó
g) mong, ngóng, trông mong
Bài tập 4 :
a ) tìm từ đòng nghĩa ; đỏ - thắm, đen – thâm, bạc – trắng
b) hs chú ý đặt câu cho đúng sắc thái
Tìm các từ trái nghĩa trong các câu ca dao, tục ngữ sau:
a) Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
b) Anh em như chân với tay
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần
c) Người khôn nói ít hiểu nhiều
Không như người dại lắm điều rườm tai
d) Chuột chù chê khỉ rằng " Hôi!"
Khỉ mới trả lời: "cả họ mầy thơm!"
Bài tập 2 :
Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các câu tục ngữ sau:
a) Một miếng khi đói bằng một gói khi………
Trang 26+ “ Ai xui con cuốc gọi vào hè
Cái nóng nung người nóng nóng ghê ”
( Nguyễn Khuyến ) + “ Tổ quốc tôi như một con tàu
Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau ”
( Mũi Cà Mau – Xuân Diệu )
B Sử dụng từ đồng âm
- Từ đồng âm chỉ có thể hiểu đúng nghĩa qua các từ đi kèm với nó
- Căn cứ vào hoàn cảnh giao tiếp ta mới nhận diện được nghĩa của từ đồng âm và viết đúng chính tả
C Bài tập
Bài tập 1 :
Giải thích nghĩa của các cặp từ :
a) Những đôi mắt sáng 1 thức đến sáng 2
b) Sao đầy hoàng hôn trong 1 mắt trong 2
c) - Mỗi hình tròn có mấy đường kính1
- Giá đường kính 2đang hạ
Bài tập 2 :
Xác định từ loại của từ “đông” , “chè ” trong các câu sau :
- Mùa đông 1 đã về thật rồi
- Mặn quá , tiết không sao đông 2 được
- Nấu thịt đông 3 nên cho nhiều mọc nhĩ
- Những nương chè 1 đã phủ xanh đồi trọc
- Chè 2đố đen ăn vào những ngày nóng thì thật là tuyệt
- Bán cho tôi cốc nước chè 3xanh bà chủ quán ơi !
a) - Sáng 1 : Tính chất của mắt , trái nghĩa với mờ , đục , tối
- Sáng 2 : Chỉ thời gian , phân biệt với trưa , chiều , tối
b) - Trong 1 : chỉ vị trí , phân biệt với ngoài , giữa
Trang 27- Trong 2 : Tớnh chất của mắt , trỏi nghĩa với mờ , đục , tối
c) - Đường kớnh1 : dõy kớnh lớn nhất đi qua tõm đường trũn
- Đường kớnh2 : Sản phẩm được chế biến từ mớa , củ cải , …
- Nắm đợc kiểu đề và các bớc làm văn biểu cảm.
- nhận diện và phân tích các văn bản biểu cảm, chuẩn bị để tập viết kiểu văn bản này
B Tiến trình lên lớp :
I Kiến thức cần nắm :
1 Khái niệm : Văn biểu cảm là văn viết ra nhằm biểu đạt cảm xúc, sự đánh giá,suy nghĩ của
mình về TG xung quanh, và khêu gợi lòng đồng cảm nơi con ngời.
Văn biểu cảm còn gọi là văn trữ tình, gồm thể loại: Thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút, th…
- Nội dung bài văn biểu cảm : tập trung biểu đạt tình cảm là chủ yếu.
-Tình cảm thể hiện: là t/c đẹp, thấm nhuần t tởng nhân văn.
* Hai cách biểu cảm :
+Trực tiếp : Bộc lộ cảm xúc, t/c qua những tiếng kêu, lời than gợi ra t/c ấy.
+Gián tiếp : Bộc lộ cảm xúc, t/c thông qua các biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm.
2 Mỗi bài văn biểu cảm tập trung biểu đạt một t/c chủ yếu.
Trang 28-Để biểu đạt t/c ấy, ngời viết có thể chọn một hình ảnh có ý nghĩa ẩn dụ, tợng trng->gửi gắm t/c,
t tởng, hoặc biểu đạt =cách thổ lộ trực tiếp cảm xúc trong lòng.
3 Đề văn biểu cảm: Nêu đợc đối tợng biểu cảm, định hớng tình cảm cho bài làm.
4 L u ý : a Đối tợng văn biểu cảm rất phong phú và đa dạng Dựa vào đối tợng ngời ta chia làm
+ Trong văn miêu tả, tự sự cũng có biểu cảm nhng ít.
II Cách làm bài văn biểu cảm về sự vật, con ng ời :
1 Tìm hiểu đề :- đối tợng tiếp nhận
- Mục đích
- Nội dung : tình cảm gì? đ/v ai ?
- Hình thức : đoạn văn hay bài văn
* Tìm ý :- Đặc điểm nổi bật của đối tợng? mỗi đặc điểm gợi cho em cảm xúc gì ?
- đối tợng có những kỉ niệm nào đáng nhớ đ/v em?
- Đối tợng gợi cho em nghĩ đến hình ảnh nào tơng tự, liên tởng đến bài thơ, bài hát nào ?
- trong tơng lai, đối tợng có thay đổi không ? Nếu thay đổi hoặc em phải xa đối tợng đó thì tâm trạng, cảm xúc của em sẽ ntn?
- Hồi tởng quá khứ, quan sát suy ngẫm về hiện tại : quan sát bày tỏ cảm xúc, mơ ớc tới tơng lai, tởng tợng ra những tình huống
2 Lập dàn ý :
3 Viết thành văn:
a Cách viết câu văn biểu cảm : Dùng nhiều câu văn có chứa các thán từ ( chao ôi,A, à ); những từ ngữ diễn tả cảm xúc( yêu, hờn,ghét,vui, nhớ, giận )
- Dùng câu hỏi tu từ để bộc lộ cảm xúc, thái độ.
- Câu có hình ảnh so sánh, ẩn dụ, nhân hoá gợi cảm xúc.
- Dùng điệp từ điệp ngữ tạo nhịp điệu gợi cảm xúc.
- Dùng nhiều từ láy.
b Cách viết đoạn văn biểu cảm :
- Trong đoạn văn phải diễn tả đợc 1 ý, 1biểu hiện của tình cảm cảm xúc Câu văn linh hoạt, có câu biểu cảm trực tiếp, có câu biểu cảm gián tiếp Thông thờng câu biểu cảm trực tiếp hay
đứng đầu hoặc cuối đoạn để nêu tình cảm, cảm xúc chủ yếu.
III.Luyện tập:
Bài 1: Cảm xúc về khu vờn nhà em.
Tìm ý cho đề bài trên và lập dàn ý.
* Tìm ý :
a) Khu vờn có những đặc điểm gì nổi bật nhất ? Nó gợi cho em cảm xúc gì ?
b)Vờn có vẻ đẹp ntn qua 4 mùa? Đặc biệt thời điểm nào là lúc khu vờn đẹp nhất ? Tình cảm của em ra sao ?
c) Vờn đã có những kỉ niệm gắn bó với em và gia đình ntn ? Kỉ niệm đó vui hay buồn, em còn nhớ không?
d) Trong tơng lai khu vờn có gì thay đổi không? Nếu một ngày nào đó em phải xa khu vờn thì tâm trạng của em sẽ ntn ?
e) Em nghĩ gì về việc chăm sóc khu vờn?
* Dàn ý :
a) Em yêu khu vờn nhỏ trớc nhà, có nhiều loài cây, đầy màu sắc,tiếng chim,hơng vị
b)Mỗi mùa vờn có 1 vẻ đẹp riêng, nhng đẹp nhất,đáng yêu nhất là vào mùa xuân.
c) Có nhiều kỉ niệm vui buồn đáng nhớ giữ khu vờn với em và gia đình( gắn bó, lợi ích )
d) Em sẽ chăm sóc khu vờn để đẹp ,xanh tốt hơn Bảo vệ và chăm sóc khu vờn chính là giữ gìn tình cảm gia đình, lu giữ những kỉ niệm , làm đẹp cho quê hơng.
Bài 2 : Loài cây em yêu.
* Lập dàn ý : a- Mở bài : Giới thiệu cây chuối Tình cảm của em.
b- Thân bài : - chuối có những vẻ đẹp riêng và rất đáng yêu.
- Yêu quý bởi nó có nhiều giá trị ( lá, quả, hoa, thân )
- Quý cây chuối bởi nó gợi lên tình mẫu tử thiêng liêng, sự đầm ấm, hạnh phúc của 1 gia đình.
- có nhiều kỉ niệm đáng nhớ
Trang 29- Cây chuối gắn bó với cuộc sống ngời dân quê em Làm cho cuộc sống ngời dân khấm khá hơn nhờ trồng, thu hoạch chuối Nếu một ngày cây chuối không còn thì em sẽ rất buồn c- Kết bài : Em yêu cây chuối quê em
* Viết mở và kết bài :
- HS làm bài và đọc trớc lớp.
- HS nhận xét, bổ sung, sửa chữa để có mở bài và kết bài hay.
Mở bài : Sáng mai nào thức dậy, em cũng đợc chào đón bằng âm thang xào xạc,xôn xao của những tàu lá chuối Những cây chuối thân yêu đã đợc trồng ở vờn nhà em từ lâu lắm Chuối trở thành loài cây gắn bó thân thiết với em tự bao giờ.
Kết bài :Cây chuối thật đáng yêu, đáng mến Đó là loài cây gần gũi, gắn bó và có ích với đời sống bình dị của ngời dân quê tôi Một bức tranh quê không thể thiếu đợc hình ảnh bụi chuối xanh rờn nghiêng mình bên bến sông lấp lánh.
Bài 3: GV: cho hs làm bài tập SGK ( tr 87 )
GV: cho hs đọc bài văn: Hoa học trò.
? Bài văn thể hiện tình cảm gì ? Việc mtả hoa phợng đóng vai trò gì trong bài văn biểu cảm ? Vì sao tác giả lại gọi hoa phợng là Hoa-học-trò ?
? Hãy tìm mạch của bài văn ?
Gợi ý:
+ Câu đầu tiên thể hiện cảm xúc gì ? Những câu tiếp theo thể hiện cảm xúc gì ?
? Đoạn 2 thể hiện cảm xúc gì ?Có phải là cảm xúc trống trải không ?
? Đoạn 3 có phải thể hiện cảm xúc cô đơn nhớ bạn có pha chút dỗi hờn không ?
? Bài văn biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp
- GV: gọi hs đọc văn bản
? Bài văn biểu đạt tình cảm gì , với đối tợng nào ? Hãy đặt cho bài văn một nhan đề và một đề văn thích hợp ?
? Chỉ ra phơng thức biểu cảm của bài văn ?
Dấu hiệu nhận biết ? Xác định bố cục của bài văn ? Và nêu lên dàn ý của bài ?
* Gợi ý:
Đọc văn bản: Hoa học trò.
-Bài văn thể hiện nỗi buồn, nỗi nhớ khi hè về của tuổi học trò.
-Tác giả không mtả hoa phợng nh một loài hoa nở vào mùa hè, mà chỉ mợn hoa phợng để nói
đến cuộc chia li.
-Gọi là hoa-học-trò vì :
+Nó gắn với tuổi thơ, mái trờng.
+Một loài hoa nở rộ vào dịp kết thúc năm học -> Biểu tợng của sự chia li ngày hè đối với học trò.
*Mạch cảm xúc của văn bản :
-Câu “ phợng cứ nở, phợng cứ rơi”-> sự xúc động, nuối tiếc.
-Những câu tiếp theo: Thể hiện tâm trạng buồn, bối rối, thẩn thờ khi sắp phải xa mái trờng, xa bạn.
-Cảm thấy trống trải khi trờng lớp không còn ai.
-Cuối cùng là nỗi cô đơn, nhớ bạn, pha chút dỗi hờn “ Hoa phợng đẹp với ai, khi học sinh đã đi cả rồi!
-Biểu cảm gián tiếp
Bài 4: Đọc văn bản của : Mai văn Tạo
-Bài văn thổ lộ tình cảm tha thiết, gắn bó sâu nặng đối với quê hơng An Giang.
-Có thể đặt tên cho VB: An Giang quê tôi., Kí ức một miền quê, Nơi ấy quê tôi…
-Đề văn tơng ứng: Cảm nghĩ về quê hơng An Giang.
-Biểu cảm trực tiếp :
+Tuổi thơ tôi hằn sâu trong kí ức
+Tôi da diết mong gặp lại…
+Tôi thèm đợc…
* Bố cục: 3 phần.
-MB: Đầu-> ngời yêu ( Giới thiệu tình yêu quê hơng )
-TB: Tiếp ->lời thơ thống thiết -> Biểu hiện tình yêu mến quê hơng:
+Tình yêu từ tuổi thơ.
+Tình yêu quê hơng trong chiến đấu và những tấm gơng yêu nớc.
-KB: Tình yêu quê hơng với nhận thức của ngời từng trải, trởng thành
IV.GV đọc một số bài văn mẫu :
CẢM NGHĨ VỀ NỤ CƯỜI CỦA MẸ
Con yờu ụng, yờu bà, yờu cha, yờu em, yờu chị nhưng mẹ cú biết người con yờu nhất là ai
Trang 30không? Vâng, người con yêu nhất chính là mẹ Con yêu vóc dáng gầy gầy của mẹ, yêu mái tóc đã điểm bạc và đặc biệt điều con yêu nhất từ mẹ chính là nụ cười.
Nụ cười của mẹ đẹp lắm! Nó đẹp như ánh trăng rằm, đẹp như nước hồ mùa thu Con nghe
bà ngoại kể: " Vừa mới cất tiếng khóc chào đời, cháu đã được nhận món quà rất quý giá mà
mẹ con ban tặng Mặc dù lúc đó mẹ cháu vô cùng mệt mỏi, tưởng như đã kiệt sức nhưng
mẹ vẫn đón cháu vào lòng, nở nụ cười yêu thưong trìu mến với con Nụ cười đó làm sáng lên khuôn mặt xanh xao, đầm đìa mồ hôi của mẹ cháu - Lúc đó mẹ đã rất hạnh phúc khi sinh ra cô bé kháu khỉnh, đáng yêu như cháu".
Cứ mỗi tối khi con học bài xong, ba lại kể cho con nghe hồi bé con đã vui bên mẹ như thế nào, mẹ ạ! "Hồi con bước sang tuổi đời đầu tiên là lúc con biết nói, biết đi Có lẽ nào năm
đó là thời gian con đáng yêu và dễ thương nhất Cứ mỗi buổi tối trước khi đi ngủ con lại bi
ba, bi bô đòi bú sữa Giọng nói líu lo như con chim non của con khiến cho cha mẹ không khỏi bật cười Chỉ có mẹ là biết con đòi gì, khi vào thời điểm đó, trong mẹ và con như có một cái gì đó mà chỉ có mẹ mới là người cho con ăn, con ngủ, con chơi Bàn chân bé xíu non nớt của con cố bám chặt xuống nền gạch của căn phòng khách Mẹ đặt con ở giữa phòng rồi dần dần lùi ra xa, ra xa Lúc ấy con cố chập chững bước từng bước đi đầu tiên trong cuộc đời Con đi được vài bước thì con loạng choạng tưởng chừng như sắp ngã, nhưng không đã có bàn tay mẹ đỡ lấy con, ôm con vào lòng, nở nụ cười tươi động viên con, mong con cố gắng vượt qua "cũng như lần trước mẹ đã ban tặng cho con món quà con coi là quý giá nhất - nụ cười mẹ, con cảm ơn mẹ!
Buổi tối của sáu năm về trước, mẹ đã bận bao lo toan sắm sửa cho con để mai con bước vào lớp Một Buổi chiều mẹ đã dắt con đi siêu thị, mua biết bao là thứ: nào bút, nào vở, nào phấn, nào bảng cái gì cũng có cả nhưng con cảm thấy mẹ vẫn lo lắng một điều gì đó Tối đến mẹ cho biết bao nhiêu thứ vào cặp để con học hành cho tốt, mẹ mua biết bao nhiêu thứ để con bằng bạn bằng bè Nghĩ đến đó con vui lắm, nhưng sao con vẫn cảm thấy một nỗi buồn, một niềm lo lắng ẩn sâu trong mắt mẹ Sáng sớm hôm sau mẹ đèo con đến trường, nơi mà con sẽ học ở trong đó, nơi dạy con biết bao kiến thức.
Khi bước đến cổng trường, mẹ cúi xuống hôn con và nói: "Từ tối hôm qua mẹ đã lo lắng, ngày mai con sẽ buồn, sẽ khóc đòi về theo mẹ, nhưng bây giờ mẹ mới thấy con gái mẹ mạnh mẽ biết nhường nào Con hãy bước qua cánh cổng trường này đi, rồi con sẽ thấy một thế giới đầy thú vị của tri thức, của trí tuệ" Mẹ lại nở nụ cười sung sướng, ôm con vào lòng rồi dắt con bước qua cánh cổng Nụ cười của mẹ như tiếp thêm sức mạnh cho con, giúp con
đủ nghị lực can đảm để vượt qua các thử thách trong cuộc sống, con cảm ơn mẹ!
Con biết sức khỏe của mẹ rất yếu nên mỗi khi trái gió trở trời, mẹ lại mệt, lại yếu Có một lần mẹ ốm nằm liệt giường, ngủ thiếp đi trong con sốt cao Khi mẹ ngủ dậy trời đã chập choạng tối, mẹ gọi con vào, ôm con vào lòng, cười nói: "con gái của mẹ mang sách vở ngày hôm nay cho mẹ xem nào Có bài nào khó nhớ hỏi mẹ nhé" mẹ biết lúc đó con thương
mẹ nhường nào không Nhìn gò má xanh xao, khuôn mặt gầy con lại càng thương mẹ nhiều hơn Mẹ ốm như vậy mà vẫn lo lắng cho con, nở nụ cười với con khi mẹ đang bị dày vò vì con sốt cao Con thấy mẹ thật vĩ đại! cảm ơn mẹ đã sinh ra con để con nhìn thấy nụ cười của mẹ.
Con không biết con phải cám ơn mẹ bao nhiêu lần để cảm ơn công ơn dưỡng dục của mẹ Con không biết con phải xin lỗi mẹ bao nhiêu lần để mẹ tha lỗi cho những lỗi lầm của con
đã gây ra Con không biết con phải im lặng bao nhiêu lâu để suy nghĩ con yêu mẹ biết chừng nào Con không biết con sẽ ra sao trên cuộc đời này, nếu không có nụ cười mẹ Còn bây giờ con chỉ biết nói rằng: Con yêu mẹ và yêu nụ cười mẹ nhiều lắm!
LOÀI CÂY EM YÊU
Không có vẻ đẹp lộng lẫy, trang trọng như cây phượng, cây mai; như hoa đào, hoa cúc Không kiêu hãnh vươn cao như cây dừa, cây phi lao Sống khép nép, khiêm nhường ở sau vườn nhà, những cây chuối đứng bên nhau tạo một khoảng vườn xanh mát Ở quê tôi, cây chuối đã bao
Trang 31đời sống gắn bó với người nông dân khó nghèo, lam lũ Tôi quí yêu cây chuối bởi vẻ đẹp rất riêng của nó.
Thân chuối tròn, nhẵn Từ nhỏ hay tò mò, tôi đã ngồi bóc từng bẹ chuối để bất ngờ nhận ra, bên trong chỉ là lỏi chuối màu trắng Ấy thế mà từng chiếc bẹ cứ nối tiếp từng vòng, từng vòng ôm ấp
để làm nên một vóc dáng lực lưỡng của thân chuối Tàu lá chuối dài như một tấm vải mềm màu xanh tươi non Cứ như thế, nhiếu tàu lá vừa to, vừa dài xoè ra làm thành chiếc dù lớn để che chở cho những nụ, những chồi bé bỏng, tươi non Những đêm trăng, đứng ở góc nhà nhìn ra, từng tàu lá chuối đẫm sương ánh lên như nước, sóng sánh cùng màu trăng gợi trong lòng ta bao cảm xúc Từ giữa cây chuối, ở trên cùng, tàu lá non mềm cuộn tròn như một phong thư ủ kín, bọc lấy cái vẻ tinh khiết của khí trời, nhựa sống, bọc lấy vẻ mềm mại của biết bao hương vị đồng quê để rồi cứ mỗi ngày mới, cái phong thư xanh non mềm mại ấy dần mở ra chao mình trong nắng mang theo cả sắc trời xanh trong và màu nắng sớm Làm sao không say sưa khi đứng nhìn buồng chuối non buông thả dần từng chiếc xuồng màu hồng sẫm xuống thảm cỏ xanh Hoa chuối ngọt ngào, quyến rũ làm sao vì thế mà khu vườn nhà tôi rập rờn ong bướm và rộn ràng tiếng chim
Nội tôi thường kể về những ngày ăn củ chuối thay cơm Những ngày gian khổ ấy, lá chuối cùng
lá dong, lá ráy đã cùng bà cùng mẹ đi về trong mỗi phiên chợ Lá chuối trong tay bà thành gói chè, gói muối, chiếc lá chuối quê nhà đã gói những thương yêu Và giờ đây, khi tết đến xuân về, trước mỗi sân nhà phơi mấy tàu lá chuối, chiếc lá đã nhận sứ mệnh vô cùng cao cả Nó đùm bọc, chở che, ủ kín cả hương vị đồng quê để làm nên những chiếc bánh chưng bánh giày mang đậm vẻ đẹp truyền thống của dân tộc ta Trong những ngày lễ tết, người dân quê tôi trân trọng chọn những nãi chuối vàng tươi để dâng lên ông bà tổ tiên Nhìn những nải chuối vàng tươi, trong tôi dậy bao suy nghĩ Phải chăng những chiếc rể cần cù, chịu khó, âm thầm bám vào mãnh đất quê nhà để làm nên màu vàng tươi dân dã? Phải chăng những tàu lá xanh đã uống từng giọt sương đêm cùng màu trăng tiếng gió để rồi người dân quê tôi dâng lên ông bà tổ tiên tất cả sự tinh tuý, thanh khiết của cuộc đời !
Với tuổi thơ tôi, cây chuối đã hoá thân vào biết bao trò chơi đồng nội Lá chuối làm kèn, gắn vào ống đu đủ làm thành đội kèn tí hon rộn vang cả xóm Những ngày nước nổi, chúng tôi cùng chiếc
bè chuối dạo khắp xóm làng Lá chuối làm cờ, bẹ chuối làm súng, chúng tôi hoá thân thành những chiến sĩ trung kiên giữ làng giữ nước Những buổi chiều quê với những chiếc thuyền bằng búp chuối màu đo đỏ chở ước mơ của chúng tôi về quê nội, quê ngoại, về một miền quê xa nào đó
Bây giờ cuộc sống đã khá hơn nhiều, chiếc lá chuối quê tôi vắng dần trong từng phiên chợ Bây giờ ở những cửa hàng sang trọng từ quê đến phố, người ta bày bán biết bao loại kẹo bánh với những nhãn hiệu sang trọng Bây giờ gian hàng hoa quả có biết bao trái cây khác lạ, có cả những trái cây được nhập từ những nước anh em Nhưng với tôi những nải chuối vàng tươi và hương vị của nồi bánh tét ngày tết với mùi thơm của lá chuối quê nhà vẫn là hồn quê hồn nước Cây chuối vẫn còn đó như vẫy gọi những người xa quê nhớ về vẻ đẹp dân dã của những miền quê vô cùng êm ả
Vườn chuối sau nhà tôi vẫn sớm chiều râm mát Đứng dưới vườn chuối trong những trưa hè mới cảm nhận được hết cái mát lạnh rất đổi quê nhà Nếu phải xa quê, xa nhà, tôi sẽ nhớ đến nao lòng cái bóng râm và màu xanh dịu mát ấy!
b ài viết số 2 lớp 7 đề 1:
Biểu cảm về cây phượng “Những chiếc giỏ xe, chở đầy hoa phượng em chở mùa hè của tôi đi đâu…” Mỗi lần nghe những giai điệu du dương và quen thuộc ấy, lòng tôi thấy nao nao buồn những lời cagợi cho tôi nhớ về 1 loài hoa tôi yêu quý
Không hiểu sao mỗi lần tưởng tượng về hoa phượng thong đầu tôi lại xuất hiện hàng trăm đốm lửa liên tiếp ấm nóng đến chói chang Hầu hết những người yêu hoa phượng đều nói: “nó đẹp vì biết tận hiến hết mình vẻ đẹp” Phượng không đỏ
Trang 32thẫm nghư nhung như mấy bông hồng kiều diễm Nó đỏ rực và thậm chí rất tươi Những cánh hoa lượn theo những đường cong tùy ý, lúc nở, nó túa ra đều như một chiếc chong chóng sắp quay Hương phượng thơm thoang thoảng chứ không ngạt ngào như hoa sữa vì thế thưởng thức hương hoa phượng bao giờ cũng tìm ra được những cảm giác thư thái, an lành Phượng bắt đầu thắp lửa lúc đầu hè Bởi thế mà cũng giống mọi người, tôi yêu hoa phượng bởi nó khắc ghi những dấu mốc quan trọng của đời tôi Phượng nở là dấu ấn của mùa thi Ở đó, tôi dù thành công hay thất bại nhưng tôi đã có những bài học và tôi vì thế đã trưởng thành Phượng nở rộ cũng là lúc phải chia tay Ôi! Chỉ cần nghỉ vậy thôi tôi tôi cũng đã cảm thấy nao lòng Năm nào cũng vậy, tuy đã thành lệ nhưng không làm sao quên được cảm giácbooif hồi xao xuyến ấy.
Cứ đến đầu tháng năm, khi hoa phượng đang lúc đỏ tươi và bước vào kì thi đẹp nhất thì cũng là lúc tụi học trò chúng tôi lục đục cho những ngày hè sôi động tuy những ngày hè vui vẻ đang chực đón chờ, nhưng chúng tôi vẫn thấy buồn lắm lắm bạn bè cả năm học vui vẻ với nhau vậy mà bây giờ phải tạm xa mấy tháng Chúng tôi buồn thậm chí có bạn còn phát khóc khi phải trải qua những lần như thế Hoa phượng đẹp và tất nhiên nó sẽ mãi là biểu tượng cho tuổi học trò Hoa phượng rất giống lũ học trò nhỏ chúng tôi bởi nó cũng ngây thơ và cũng sống hết mình 1 cách thủy chung bằng tấm lòng son đỏ Dưới mái trường cấp 1 thân yêu, không phải ai hết mà chính là hàng phượng đã chứng kiến lũ học trò chúng tôi lần lượt trưởng thành Giờ đây khi đã chia xa, tôi nhớ đến nao lòng hàng phượng, nhớ nhớ những bông hoa đỏ khắc ghi bao kỉ niệm học trò nhất là những kỉ niệm của năm học lớp 5
Ở ngôi trường mới của chúng tôi, hàng phượng mới trồng chưa kịp trổ hoa Nhưng tôi vẫn chờ với 1 tình yêu và 1 niềm nhớ nhung da diết Hoa phượng không biết tự lúc nào đã trở thành 1 phần máu thịt của tôi Nó là tình yêu của tôi, là nỗi nhớ mà tôi đã dành trọn cho 1 thời học trò đầy
vô tận trong văn học, nghệ thuật Từ những câu chuyện cổ tích ( Nàng Ưt ống tre, cây tre trăm đốt, ) đến các ca dao, tục ngữ đều có mặt của tre Đã có không ít tác phẩm nổi tiếng viết về tre : “Cây tre Việt Nam” của Thép Mới và bài thơ cùng tên của thi sỹ Nguyễn Duy, Tre còn góp mặt trong những làn điệu dân ca, điệu múa sạp phổ biến hầu khắp cả nước Và nó là một trong những chất liệu khá quan trọng trong việc tạo ra các nhạc khí dân tộc như : đàn tơ tưng, sáo, kèn, Tre đi vào cuộc sống của mỗi người, đi sâu thẳm vào tâm hồn người Việt Mỗi khi xa quê hương, lữ khách khó lòng quên được hình ảnh lũy tre làng thân thương, những nhịp cầu tre êm đềm Hình ảnh của tre luôn gợi nhớ về một làng quê Việt nam mộc mạc, con người Việt Nam thanh cao, giản dị mà chí khí Trong quá trình hội nhập quốc tế và hiện đại hóa thì tre ngày nay lại trở thành những sản phẩm văn hóa có giá trị thẩm mỹ cao được nhiều khách mước ngoài ưa thích, như những mặt hàng dùng để trang trí ở những nơi sang trọng : đèn chụp bằng tre, đĩa đan bằng tre Có thể thấy rằng bản lĩnh bản sắc của người Việt và văn hóa Việt có những nét tương đồng với sức sống và vẻ đẹp của cây tre đất Việt Tre không mọc riêng lẽ
Trang 33mà sống thành từng lũy tre, rặng tre Đặc điểm cố kết này tượng trưng cho tính cộng đồng của người Việt Tre có rễ ngấm sâu xuống lòng đất, sống lâu và sống ở mọi vùng đất Chính vì thế tre được ví như là con người Việt Nam cần cù, siêng năng, bám đất bám làng : “Rễ sinh không ngại đất nghèo, Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù” Tre cùng người Việt Nam trải qua bao thăng trầm của lịch sử, qua bao cuộc chiến tranh giữ nước tre xứng đáng là hình ảnh biểu tượng cho tính kiên cường, bất khuất của người Việt Nam, là cái đẹp Việt Nam Hà nội tre không còn nhiều (Lăng Bác thì có tre ngà )Giờ mở rộng Hà nội tre lại bát ngát các vùng quê ôm làng ôm xóm.Chiều về khói rơm không còn quấn quýt bên tre,(vì đun than, đun
ga ),nhưng tôi vẫn thấy cây tre vươn thẳng gắn bó với thôn quê dẫu bao năm đổi thay từng ngày lên phố
Bài viết số 2 lớp 7 đề 4:
Biểu cảm về cây bàng Trong các loài cây trên đất nước Việt Nam, cây nào cũng có vẻ đẹp và ý nghĩa riêng của có Nhưng với tôi, có lẽ cây bàng là người bạn vô cùng thân thiết Tôi yêu bàng như một sinh thể sống bởi bàng là chứng nhân cho biết bao kỉ niệm vui buồn thời thơ ấu của tôi
Từ khi biết nô đùa, chạy nhảy cùng lũ bạn gần nhà, tôi đã thấy cây bàng đứng sừng sững ở đầu làng gần khu chợ nhỏ
từ bao giờ Nhìn từ xa, cây bàng như một chiếc ô khổng lồ Thân cây to, nổi lên những u, những cục sần sùi Bà tôi bảo đó
là mắt của bàng Rễ cây bám sâu vào trong lòng đất vững vàng qua mưa gió
Các bạn cùng lứa tuổi với tôi thường ngắm màu đỏ của hoa phượng để đón chờ hè tới Nhưng tôi lại thích ngắm sự đổi thay kì diệu của những mầm chồi non của bàng chuyển dần thành lá – với tôi, đó là sự báo hiệu của ngày hè Mùa hè, bàng khoác trên mình chiếc áo màu xanh Những tán lá như những chiếc lọng xanh mát rượi che đi cái nắng oi ả trong buổi trưa
hè Dưới gốc bàng là cả một kho cổ tích của lũ trẻ con xóm nhỏ Bọn trẻ chúng tôi thường lấy lá bàng làm những chú trâu chọi, nghênh nghênh đôi sừng nhọn hoắt, sáp vào nhau trong tiếng hò reo náo nhiệt Những đêm trăng sáng mất điện, chúng tôi lại rủ nhau chơi trò “rồng rắn” quanh gốc bàng cổ thật vui…
Gốc bàng xù xì, rễ toả ra nhiều phía nên bao nhiêu sinh lực bàng dành hết cho lá, cho cành, cho những chùm hoa trắng nhỏ li ti kết thành trái Bàng hứng nắng trên đầu để gốc mát quanh năm, để ánh nắng trưa hè lọc qua lung linh huyền
ảo Trong tán lá bàng xanh ấy là thế giới riêng của những chú chim sẻ, chim sâu bé nhỏ Đứng dưới gốc bàng nghe tiếng kêu lích chích của chung rộ lên thật vui tai
Tạm biệt mùa hè, bàng đón thu sang với làn sương mỏng cùng ánh nắng thu hanh hao để những chiếc lá xanh của mình chuyển dần sang màu vàng Rồi một ngày gió heo may se lạnh, những cơn mưa thưa dần, đó cũng là lúc quanh gốc bàng
đã lác đác rụng những quả bàng chín Lũ trẻ xóm tôi, cứ đi học về là lại đến bên cây bàng tìm hái bàng để ăn Với chúng tôi, bàng chín là một món đặc sản ngon tuyệt Bàng chín ăn có vị ngòn ngọt, chua chua, hơi chan chát… Nếu ai đã cầm trái bàng chín trên tay, chắc chắn sẽ không thể nào quên được mùi thơm dịu toả ra từ lớp vỏ vàng bóng Đập vỡ hạt ra bạn sẽ thấy nhân trái bàng màu trắng đục, ăn thơm béo lạ thường Phải chăng rễ bàng đã phải cÇn mẫn, vất vả chắt chiu màu mỡ trong lòng đất mẹ để chúng tôi có được những trái, nhân ngon, ngọt lành đến vậy!
Lá bàng từ màu vàng nhạt, sậm dần rồi chuyển sang nhuộm màu đỏ sẫm Đó là lúc bàng gửi những tấm thiệp hồng đầu đông cho con người, cho cây cỏ Từng cơn gió bấc thổi mạnh, lá bàng lìa khỏi cành bay vào không gian như nuối tiếc điều
gì đó rồi nhẹ nhàng đáp xuống cỏ Đông đã đến thật rồi! Bàng trút lá, cành cây trơ trụi khẳng khiu giữa mùa đông buốt giá Nhiều hôm mưa phùn, gió bấc, tôi thấy thương cây bàng vô cùng và thầm hỏi: “Bàng ơi, trời lạnh lắm, bạn có rét nhiều không?” Lá bàng khô rơi xào xạc trên lối mòn như trả lời: “Cám ơn bạn, mình không sao đâu Thu qua, đông tới, và rồi xuân sẽ lại sang, chúng tôi quen rồi bạn ạ!”
Giã từ những ngày đông giá rét, xuân về, cây bàng khoác lên mình những đốm lửa màu xanh Rồi những đốm lửa màu xanh ấy cứ lớn dần, lớn dần,… Bàng cựa mình runh rinh hé mắt nhìn bầu trời xanh thẳm Và kì diệu thay, chỉ vài ba hôm không để ý, bàng đã hoàn toàn đổi khác với tấm áo choàng xanh non tươi mới Cây xoè rộng tán, đung đưa lá cành vẫy gọi chim chóc trở về tụ họp hót ríu ran Lũ trẻ con chúng tôi lại nô đùa vui vẻ dưới gốc bàng, ngước lên nhìn cây bàng đổi thay sắc áo và mong đợi một mùa hè với bao kỉ niệm tuyệt vời…
Cây bàng thân thuộc, gắn bó với tuổi thơ, với lứa tuổi học trò Thời gian dần trôi, cây bàng vẫn đứng đó ở đầu xóm nhỏ, xoè tán rộng che nắng che mưa cho bao thế hệ con người Có ai lớn lên, đi xa còn nhớ về cây bàng? Còn tôi, mỗi khi cầm trái bàng chín trên tay lại nghe như có tiếng ai đó trong gió vọng về: “Bạn ơi, cuộc đời này đẹp lắm!” Đó là tiếng của đất, của trời, hay là tiếng của cây bàng cổ thụ thân yêu?
Bài viết số 2 lớp 7 đề 5:
Trang 34Biểu cảm về cây đa Không biết tự bao giờ, cùng với bến nước sân đình, cây đa đã trở thành biểu tượng của làng quê đất Việt Ai đó xa quê hẳn không thể không có những phút nao lòng mỗi khi nhớ về những kỉ niệm bên gốc đa làng Cây đa đi vào ca dao, trong chuyện cổ tích, trong mỗi khúc dân ca Quên sao được câu chuyện của bà dưới gốc đa có Thạch Sanh, chú cuội Nhớ vô cùng điệu lí cây đa người thương ta đã hát Cây đa bến nước sân đình phải chăng đã trở thành những thiết chế văn hóa không thể thiếu được của làng quê? Thật vậy, với đặc tính sinh vật của mình, cây đa đã gắn bó sâu sắc với làng Đa rất dễ trồng và sống lâu tới ngàn tuổi trong bão táp phong ba, trải qua bao thế hệ cây đa vẫn sừng sững tỏa bóng mát giữa trời, ôm cả một góc quê hương Cành đa vươn đến đâu buông rễ chùm, rễ nổi đến đó Từ rễ hóa thành thân,
để cây đa có thêm nhiều cội Có cây có tới chín cội lừng lững uy nghiêm cả một góc làng Những cội đa đó như những cánh tay khổng lồ, cơ bắp cuồn cuộn nâng cả tán cây lên giữa trời xanh Ngoài những cội chính ra đó, đa còn có nhiều lá rễ chùm rễ phụ buông lơ lửng lưng trời như tóc ai đang xòa bay trong gió Trẻ chăn trâu tha hồ ẩn náu trong từng cội đó chơi trò đuổi bắt Lá đa xanh ngắt bốn mùa chim gọi về làm tổ Trong vòm lá, chim ríu rít gọi bầy Dưới gốc đa trẻ nô đùa hò hét.
Và kia, con trâu nhà ai đang mơ màng lim dim nằm nhai cỏ để cho lũ chim sáo nhảy nhót cả lên đầu Đa không có giá trị kinh tế như các loài cây khác, không có quả thơm như mít như xoài; không có hoa đỏ như gạo, hoa tím như xoan Đa chỉ có tấm thân lực lưỡng trăm cành hiên ngang và tán lá quanh năm xanh ngát Đa chỉ có bóng mát cho đời Đa càng sống lâu càng khỏe chắc kiên cường Bởi thế giá trị tinh thần của cây đa thật lớn Đa là cây cao bóng cả của làng Chim muông tìm đến đa để làm tổ Người thương lấy gốc đa để làm nơi hò hẹn đợi chờ Xao xuyến làm sao một đêm trăng, cành đa la đà trước ngõ để cho ai đó ngắm trăng ngơ ngẩn đợi người ! Những trưa hạ oi nồng, gốc đa thành nơi dừng chân cho bao lữ khách Người làng ra đồng ra bãi gồng gánh trên vai, cả con trâu cái cày cũng lấy gốc đa làm chỗ nghỉ Quán nước ven đường dưới gốc đa ấy râm ran bao chuyện ở đời Bát nước chè xanh hay bát vối đặc cùng với ngọn gió mát làng dưới bóng
đa rì rào ấy đã xua đi bao gian khó nhọc nhằn của cuộc sống mưu sinh Cổng làng bên cạnh gốc đa nơi thuở thiếu thời ta chong chong chờ mẹ đi chợ về có gió cành đa vỗ về ôm ấp để đến bây giờ cái cảnh ấy vẫn hoài niệm canh cánh mãi trong
ta Và anh nghệ sĩ góc máy nào gam màu nào để anh có được một tấm ảnh một bức tranh cổng làng ta, mái đình quê ta với gốc đa sần sùi rêu mốc, lá đa xanh ngát đẹp ngời đến thế ! Cây đa đi vào lịch sử mỗi làng Thời chống Pháp, ngọn đa là nơi treo cờ khởi nghĩa, gốc đa là nơi cất giấu thư từ, tài liệu bí mật Thời chống Mĩ gốc đa lại là chòi gác máy bay, nơi treo kẻng báo động Còn mãi trong ta cây đa Tân Trào thủ đô kháng chiến khi xưa Đa là nỗi kinh hoàng cho lũ giặc, là bình yên cho xóm làng Phải chăng “thân cây đa” cũng là từ ý nghĩa đó Đa là một trong những biểu tượng của làng Bác Hồ người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người đã phát động Tết trồng cây và việc trồng cây mỗi mùa xuân đến theo lời Bác dạy là một nét đẹp văn hóa của người VN chúng ta Cả cuộc đời Người, Bác đã trồng biết bao cây xanh tạo bóng mát cho đời, trong đó có nhiều cây đa Tết Kỉ Dậu (1969) Tết cuối cùng của đời người, Người đã kịp trồng cây đa cuois cùng tại xã Vật Lại (Ba Vì) Những cây đa Bác trồng đã vươn cành xanh lá tỏa bóng rợp mát quê hương Theo chân Bác, cùng với việc trồng cây ăn quả, cây lấy gỗ, chúng ta hãy trồng thêm nhiều cây đa nữa ở những nơi trung tâm làng xã để cho “cây đa bến nước sân đình” mãi là những tín hiệu bình yên, biểu tượng của một làng quê văn hóa VN.
đỏ thắm, chúng kết vào nhau tạo nên bông hồng duyên dáng Đường nét từng cánh hoa thật uyển chuyển, đó là tuyệt tác của bông hồng, là một sự kì ảo vô hình thu hút người ngắm Nhị hoa màu vàng thật hợp với dáng vẻ sang trọng của hồng nhung Đầu nhị có đôi chút phấn trắng như hạt cát vàng nhấp nhánh Thân cây chắc chỉ to và dài bằng cái đũa Thân hoa
có gai, những cái gai bé nhưng nhọn bảo vệ cho ba nàng công chúa Hồng trẻ đẹp Mờy chiếc lá nhỏ nhỏ, xanh đậm, sờ cưng cứng, ram ráp Chà, thế mà nhanh thật! Mới ngày nào, các bông hoa chỉ là nụ hồng e ấp, nhỏ xíu, thế mà bây giờ những cánh hoa đã xòe ra giỡn với gió Mỗi khi đi học về, em thường ra chỗ cây hồng để thưởng thức hương thơm ngọt ngào đó Em nhắm mắt lại và thả mình theo những cánh hoa Nó dắt em đến một thế giới kỳ diệu Ở đó, có ba nàng tiên đi cùng em vào khu vườn đầy hoa đó Đó là vương quốc kỳ ảo với muôn vàn điều mới mẻ Một thảm hoa rực rỡ hiện ra trước
Trang 35mắt em Trên bầu trời là những đám mây bồng bềnh trôi, trong ánh mặt trời rực rỡ và muôn màu muôn vẻ của bảy sắc cầu vồng Một làn gió nhẹ thoảng qua làm rung cánh hoa… Tất cả đều hấp dẫn vô cùng Tiếng xe máy nổ ròn ngoài cổng, làm
êm quay lại với hiện tại, xua tan đi nỗi mệt nhọc, lấy lại tinh thần Đâu chỉ có em thích hồng nhung, còn mấy chú bướm nữa Chúng suốt ngày đến thăm hoa Và ba tiểu thư cũng vui với chúng Có chú bướm vàng điểm đen trên cánh lúc nào cũng bay vòng quanh bông hoa rồi lại đậu xuống Thật là buồn cười!
Em yêu quí hồng nhung lắm Em vẫn thường tưới và chăm sóc nó Cây hồng đã giúp em nhận ra một chân lý giản dị trong cuộc sống: vẻ đẹp luôn đi cùng với gai Cũng như cuộc đời của mỗi người có nhiều lúc tốt đẹp và cũng không ít lúc gặp khó khăn mà ta luôn phải vượt qua
Bài cảm nghĩ về khu vườn nhà em
Tôi sinh ra ở nông thôn Vì thế mảnh vườn nhà đã trở thành 1 nơi quen thuộc
Ở nơi đấy, tôi đã lớn
lên bằng những trái ngọt đầu tiên Và cũng ở nơi ấy, tâm hồn tôi trở nên sinh động bởi hương hoa và
bởi tiếng chim ca hát suốt ngày.
Ngay trước sân nhà tôi là 1 khoảng vườn khá rộng mảnh vườn được ngăn cách với sân bằng 1 bờ
tường hoa màu vôi trắng khu vườn đã có từ lâu, từ lúc tôi chưa kịp chào đời Nó là
1 kỷ niệm của nội
tôi khi ông còn sống vì thế mỗi lần đặt đôi bàn chân nhỏ xíu lên khu đất của mảnh vườn, lòng tôi bao
giờ cũng dấy lên 1 nỗi niềm nhớ thương thành kính.
Mảnh vườn chủ yếu trồng cây ăn quả Ngững loại ngon và quý như nhãn, vải thiều, bưởi… những
giống hoa quả ấy không phải tầm thường nó đã được ông nội lăn lội đem về từ những miền đất khác
nhau Có loài, nội tôi phải trồng đi trồng lại nhiều lần mới sống được bởi vậy được đưa đến từ nơi xa
lạ thêm lạ đất tôi thêm yêu quý mảnh vườn cũng vì lẽ đó Bởi mảnh vườn là mồ hôi công sức bao ngày
hết lòng chăm bón của nội tôi Có lần tôi hỏi :“sao nội lại chọn trồng nhiều cây ăn quả” Nội tôi giảng
giải: “cây cũng như người cháu ạ! Điều quý nhất là phải đơm hoa kết trái, vừa làm đẹp lại phải mang
lại hữu ích cho đời khi nào lớn, cháu sẽ hiểu hơn chân lý ấy” quả thật lúc ấy tôi còn quá nhỏ để hiểu
những lời dạy của nội tôi Lúc ấy tôi chỉ mong mình lớn thật mau để lại được nghe lại được hiểu những
lời nội dạy vậy mà chỉ hai mùa trái ngọt đầu tiên, nội đã mãi mãi ra đi Thế là những bài học kia, tôi
mãi phải tự tìm chân lý cho những thắc mắc của mình.
Giờ đây mảnh vườn đã xum xuê và ngọt ngào hoa trái lắm! chẳng phải tìm kiếm đâu xa, chỉ cần
nhìn vào một góc của mảnh vườn, tôi đã hiểu thấu lời nội năm xưa Mỗi sáng khi ông mặt trời thức
dậy, tôi lại thay ông tưới tắm mảnh vườn tôi biết ơn mảnh vườn nhiều lắm bởi hình như chính những
Trang 36hôm như vậy, tôi thấy thật khoan khoái trong lòng Được chăm bón cho cây, được thưởng thức những
bông hoa nở sớm, lại nghe tiếng những đàn chim rối rít bỡn đùa nhau Ôi! Cái cảm giác thật thú vị biết
nhường nào Hôm nào cũng vậy, tưới cây xong tôi mới vào ăn cơm rồi đi học tôi thấy thật vui và bố tôi
cũng nói: “việc làm của con tuy nhỏ nhưng nếu con duy trì được, nó sẽ mang lại hữu ích lâu dài” Tôi
mừng rỡ và phấn chấn bước vào 1 ngày học mới.
Cách đây vài năm, vào ngày giỗ ông tôi, bố tôi quyết định trông f thêm hai luống hoa nho nhỏ trong
vườn chỉ mấy tháng sau, những bông hoa đua nhau nở bao nhiêu năm ăn trái ngọt, giờ đây tôi lại càng
vui vì ngày nào cũng được xay ngắm và thưởng thúc hoa thơm Mảnh vườn thêm
1 lần nữa lại mang
đến 1 ý nghĩa khác cho tôi và dạy tôi thêm 1 chân lý mới.
Tôi sống gắn bó với vườn nhà và không biết sẽ ra sao nếu phải rơiif xa mảnh vườn cũng như tất cả
những người thân yêu ấy mảnh vườn cũng như nội hay như tất cả những người thân quý của tôi Nó
luôn cống hiến rất âm thầm và thủy chung Tôi yêu quý nó và vì thế tôi cũng khát khao làm được nhiều
việc có ích cho những ngày vất vả của nội và của bố mẹ tôi.
Khi còn nằm ở trong nôi, em thường nghe bà hát:
gió mùa thu mẹ ru con ngủ năm canh
chày thức đủ năm canh.
Câu ca dao ấy cho đến tận hôm nay vẫn còn vang vọng nhắc cho em không bao giờ quên công ơn
của mẹ có lẽ cũng giống với rất nhiều người, mẹ em là 1 người đáng quý, đáng yêu và cũng rất tự hào.
Em sinh ra ở nông thông nhưng lớn lên mười thì cả gia đình chuyển lên thành phố Quãng thời gian
đó cũng là cả quãng đờivaats vả nhọc nhằn của mẹ những nhày tháng bươn trãi
cuộc sống sa hoa ở nơi đô thị.
Mười hai tuổi, em đã học được ở trường bao điều bổ ích thế nhưng những bài học đầu tiên mà mẹ
Trang 37dạy sẽ trở thành những kỉ niệm không thể nào phai.
Em còn nhớ khi em chín tuổi, có một vài lần em không nghe lời mẹ, đội nắng
đi chơi theo đám bạn
suốt cả buổi trưa Thế mà tối về lên cơn sốt vì cảm nặng em cứ nằm thế và suốt mấy đêm liền mệ đã
thức trắng để lo cho em Mấy hôm sau khi mẹ đã khỏe, nhìn khuôn mặt mẹ hốc hác, xanh xao, em thấy
ân hận lắm em đã khóc và xin lỗi mẹ thế nhưng mẹ đã hiểu, mẹ không hề quở mắng mẹ ôm em thật
chặt vào lòng và dường như trái tim yêu thương của mẹ đang nói lên hai tiếng thứ tha.
Mẹ của em hiền hòa và giàu yêu thương như thế Nhưng tình thương của mẹ chỉ dành cho những
đứa con yêu Em còn nhớ 1 lần, lần ấy, gia đình em mới chuyển ra Hà Nội, sáng ngày chủ nhật, vẫn
giản dị trong bộ quần áo quê mùa, em dắt tay mẹ đến công viên Rồi bất chợt mẹ nhìn thấy 1 cậu be
trạc tuổi em đang xách 1 chiếc hộp đánh giầy mẹ nhìn cậu bé rồi nhìn em rồi xúc đọng đến rơi nước
mắt không hiểu sao lúc ấy em tự nhiên nắm chặt bàn tay mẹ em hiểu mẹ đang nghĩ về những ngày
tháng gian nan vất cả cả gia đình và chắc chăn mẹ đang buồn thương lắm cho cuộc đời cậu bé kia.
Em đã gặp bao cuộc đời lam lũ Và mỗi lần như thế em lại càng yêu quý mẹ hơn Sau này, dù có đi
đâu, em cũng nhớ về mẹ, nhớ về lòng nhân hậu và nhớ về những gì mà mẹ đã hy sinh để chăm bẵm
hạnh phúc cho cuộc đời em.
-Bài văn cảm nghĩ về dòng sông
Quê em là một ngôi làng nhỏ nằm ven sông Hồng, nhìn từ xa dòng sông như dải lụa mềm mại ôm trọn lấy ngôi làng Con sông quê em đã trở thành kỉ niệm khó quên đối với những người con được sinh ra và lớn lên bên dòng sông thơ mộng này.
Tuổi thơ em gắn bó với dòng sông ấy, dòng sông đã cho em biết bao nhiêu kỉ niệm êm đẹp.
Buổi sáng vừa thức dậy, em đã nghe thấy âm thanh rộn rã của chiếc thuyền nhỏ đang trao đổi mua bán trên bến sông Những âm thanh đó đã trở nên quen thuộc và gần gũi đối với người dân nơi đây Vào thời điểm này, trên bến sông thường tấp nập hơn, họ đi mua cá tôm của những người dân xóm chài đánh bắt Dòng sông vào buổi sáng thường cho ta cảm giác bình yên Những con sóng nhỏ xô vào bờ ì oạp Gió thổi dìu dịu trên triền đê khiến cho không gian càng trở nôn trong trẻo và thoáng đãng hơn Gần trưa, mặt sông trở nên sáng bừng bởi những tia nắng chiếu xuống mặt nước, màu nước sông lúc này trở nên lấp lánh hơn Hai bên bờ sông những hàng cây đung đưa theo gió Buổi trưa nắng đã lên cao, mặt sông như trải rộng hơn và yên lặng hơn và có điểu gì gì đó như lao xao hơn Trên bến, từng chiếc thuyền cần mẫn đưa khách qua sông Buổi chiều thuyền ghe tấp nập qua lại, vang vang tiếng nói cười.
Đối với lũ trẻ con chúng em, dòng sông còn là nơi để cả bọn gặp gỡ và chơi đùa thoả thích Vào những chiều hè, khi ông mặt trời chiếu những tia nắng dìu dịu trên mặt sông cũng là lúc chúng em rủ nhau ra sông chơi Mùa hè, nước ở gần bờ không sâu lắm, tắm lại mát Bọn em chỉ cần bơi một lát là đến bãi bồi.
Đó là khoảng đất trống rất rộng, tha hồ cho cả bọn chơi đùa Từng tốp trẻ con nô đùa ầm ĩ, át cả tiếng sóng ì oạp vỗ bờ Cát dưới chân chúng em mịn màng như nhung Phía tây mặt trời đỏ rực, chiếu những tia nắng cuối cùng xuống dòng sông như một bức tranh lửa Gió từ sông thổi lên mát rượi Lũ trẻ con
Trang 38chúng em mang bóng ra đá, tiếng reo hò náo động cả bãi sông Chán đá bóng chúng em lại rủ nhau tắm Tất cả thi nhau lặn ngụp Dòng sông hiền hòa êm ả trôi như bàn tay mẹ nhẹ nhàng vỗ về.
Có những ngày mưa, nước dâng lên cao ngập lút bãi bồi Dòng sông đỏ ngầu oàm oạp vỗ thân đê Những cành củi to nhỏ lặng lẽ trôi; rồi bỗng nhiên bị lôi tuột vào một cái xoáy nhỏ, cả bọn thấy thế lại reo
hò ầm ĩ Thế rồi chỉ mấy ngày sau, nước rút, dòng sông lại trở về như xưa: hiền hòa, nhẫn nại và lẳng lặng trôi.
Bao năm tháng qua đi, dòng sông vẫn cứ hiền hòa êm đềm chảy Không biết dòng sông đã lưu giữ những
kỷ niệm của chúng em ở đâu mà sao em thấy dòng sông thân quen đến thế Từng bờ tre, từng ngọn cỏ, dòng sông đã trở thành một phần trong cuộc sống tuổi thơ của em Sau này, dù đi bất cứ đâu em vẫn luôn nhớ về dòng sông thân yêu của mình.
-Đề bài: Biểu cảm về loài cây em yêu: cây lúa
Cảnh tượng về một cánh đồng nhỏ hẹp, nằm xen giữa những ngôi nhà thấp lè tè, có những hàng cau bao bọc xung quanh cứ ám ảnh tôi mãi.Bởi mùa đã hết, lúa vẫn đang còn xanh-đợi đến giáp hạt còn lâu-vậy mà Tết lại sắp đến cận bên Ở quê tôi, cái miền quê nghèo xơ xác của dải đất miền Trung này có bao người nông dân thiếu gạo vào dịp Tết Thế mà với họ, kể cả với tôi nữa vẫn coi cây lúa như người bạn của mình Đã bao người
bỏ làng đi làm ăn, mong đổi đời Chỉ có ba tôi vẫn ở lại vì cây lúa, vì mảnh vườn, vì ở quê tôi vẫn còn nội Cây lúa gắn với bờ vai ba, gắn với đôi chân trần của mẹ, gắn với những ngày nắng hạn, khô mưa gió Lào táp vào mặt như cố lột đi đi từng lớp da bong trên trán của bà Vậy mà cả gia đình tôi ai cũng một lòng vì cây lúa.Ba tôi thường bảo: " Nhất sĩ nhì nông, hết gạo chạy rông nhất nông nhì sĩ" Tôi không hiểu ba tôi muốn nói gì, nhưng nghe mãi thành thuộc làu làu rồi cũng đem lòng si mê cây lúa từ bao giờ không biết Mà làm sao không yêu lúa Khi mới những ngày đầu tập cầm chiếc bút lá tre tôi đã mê cái màu
lá mạ.Cả ruộng mạ non mơn mởn dập dờn trước gió, lấp lánh giọt sương đêm còn sót lại trông như dát bạc.Yêu nhất vẫn là lúc cây lúa đang thời con gái Thân lúa nõn nà, bụng lúa
no căng Chiều.Theo mẹ ra đồng Ngắt trộm một bông, mở bụng lúa ra xòa một cành non trắng nõn nà như hoa cau mới nở bung vào sáng sớm Cho bông lúa vào miệng khẽ nhai nhè nhẹ để nghe cái vị ngòn ngọt, lờ lợ ấy tan ra nơi đầu lưỡi Ngọt ngào như dòng sữa
mẹ ngày nào ta vẫn chưa quên được Có lẽ không đứa trẻ nào ở quê tôi không thích ăn lúa làm đòng như gặm bắp non khi bắp vừa tượng sữa Mẹ tôi vẫn thường bảo: - Ngày xưa bà nuôi mẹ bằng chính những quả bắp non ấy (Bởi bà không có sữa) Những bông lúa non hứa hẹn một mùa vàng trĩu hạt Và khi cánh đồng chỉ còn trơ rạ, cánh đồng trở thành giang sơn của tụi trẻ con chúng tôi Tôi không thể nào quê được những mớ rạ được phơi phóng thẳng hàng dưới trời nắng gắt Mùi thơm của rơm rạ thật ngọt ngào Ai đã từng đi chăn trâu trên cánh đồng chiều sau vụ gặt, mới cảm hết được cái mùi khô rơm rạ ấy.Chúng tôi thả trâu thung thăng gặm cỏ trên bờ ruộng còn chúng tôi, những chiến binh dũng cảm thì tha hồ đánh trận Những ụ rơm trở thành pháo đài, những bờ ruộng trở thành chiến lũy Và trò chơi con trẻ cứ diễn ra trong tiếng cười giòn giã.Tháng ba hoa gạo nở, tháng ba đồng chiều trơ rạ Tháng ba là tháng ấn tượng nhất trong kí ức tuổi thơ chúng tôi Mẹ tôi nấu nồi cơm mới Mâm cơm cũng bao giờ cũng thổi xôi.Và bao giờ cũng thịt một chú gà Và tất nhiên cúng cơm mới thì phải có cơm gạo mới.Cơm mới vừa thơm, vừa béo, vừa dẻo vừa vừa khô hấp dẫn tụi trẻ con chúng tôi mỗi độ mùa về Cơm là món ăn hàng ngày vậy mà sao cơm mới lại làm ta nhớ mãi Mùa về, được bao nhiêu lúa, mẹ lại bán đi một ít để lo phân bả, để trả tiền học phí cho con Còn bao nhiêu lúa để quay vòng? Mẹ nhẩm tính còn bao tháng ăn nữa thì giáp hạt Còn ba thì lo chuyện khác Những bó rơm cao quá đầu người được ba gánh gồng về Rồi những đêm sáng trăng, ba và mẹ cùng chất.Vui nhất vẫn
là lúc này.Chúng tôi được ba mẹ bế lên cây rơm, nhảy nhún trên những đụn rơm cao chất ngất ấy Để rồi sau vụ gặt, lại hì hụi rút rơm để lót ổ gà, rút rợm đẻ ủ cho con lợn nái, và đặt biệt là chú trâu Bỉnh, mùa về không thể thiếu những bó rơm khô Còn nội thì lại khác Lúc nào mùa về nội cũng vui cả Bà nhẩn nha hát, rồi tuốt rạ, rồi bện chổi Bà bảo chổi lớn để nhà dưới, chổi bé để quét bếp tro Vừa bền, vừa sạch Xem ra cây lúa đúng là hạt ngọc Trời Bởi không chỉ cho ta hạt gạo mà lúa còn cho ta cả cuộc đời mình.Nhiều lúc rỗi, tôi
Trang 39đõm ra nghĩ ngợi Chắc cú lẽ vỡ quỏ hiểu nghề nụng, quỏ yờu cõy lỳa mà Vua Hựng đó truyền ngụi lại cho Lang Liờu Bởi vua cũng rất quý trọng hạt ngọc của trời, quý trọng sức lao động của người và yờu quý sự sỏng tạo của người nụng dõn chõn lấm tay bựn Ba thường bảo tụi: - Con gắng học để sau này đừng làm nụng như ba Khổ lắm! Võng! Ba ơi con sẽ gắng học Con sẽ gắng làm một điều gỡ đú Bởi sau này, dự con cú đi đõu, dự con cú làm gỡ, thỡ trong mỗi bỏt cơm con ăn con vẫn thấy được vị mặn của giọt mồ hụi ba, vị ngọt của ngào của tỡnh cảm ba mẹ dành cho con Con vẫn khụng bao giờ quờn được hương vị cỏnh đồng lỳa quờ mỡnh Mựi lỳa non ấy, rựi rơm rạ ấy sẽ hằn in mói trong kớ ức con Con
sẽ nhớ mói tiếng thở dài của mẹ nhẩm tớnh ngày giỏp hạt mựa sau
m H ớng dẫn HS học bài :
- Nắm vững nội dung
A Mục tiêu cần đạt
Giúp hs :
1 Kiến thức: - Hiểu đợc văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm cuả con ngời.
-Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng nh phân biệt các yếu tố đótrong văn bản
- Hiểu đợc đặc điểm cụ thể của văn biểu cảm Hiểu đợc đặc điểm của phơng thức biểucảm là thờng mợn cảnh vật, đồ vạt, con ngời để bày tỏ tình cảm, khác với văn mtả lànhằm mục đích tái hiện đối tợng đợc mtả
? Nêu khái niệm văn biểu cảm ?
Có mấy loại biểu cảm ?
? Vậy khi viết văn biểu cảm cần
sử dụng các loại văn nào ?
? Văn biểu cảm có những đặc
1.Khái niệm văn biểu cảm
- Khái niệm : là văn viét ra nhằm biểu đạt
t/c, cảm xúc, sự đánh giá của con ngời đối với TG xung quanh, và khêu gợi lòng đồng cảm nơi con ngời.
- 2 loại biểu cảm : + Trực tiếp ( Bằng những
từ ngữ trực tiếp gợi ra tình cảm : tiếng kờu,lời than )
+ Gián tiếp ( thông qua miêu tả một hình
ảnh,kể một câu chuyện nào đó để khơi gợitình cảm)
- Sử dụng văn miêu tả và tự sự
2 Đặc điểm của văn biểu cảm
Trang 40Việc mtả hoa phợng đóng vai trò
gì trong bài văn biểu cảm ? Vì
sao tác giả lại gọi hoa phợng là
Hoa-học-trò ?
? Hãy tìm mạch của bài văn ?
+ Câu đầu tiên thể hiện cảm xúc
gì ? Những câu tiếp theo thể hiện
Dấu hiệu nhận biết ?
- Văn b/c là tiếng nói tình cảm của con ngời
- Đối tợng là thế giới tinh thần muôn hình muôn vẻ
- Mỗi bài văn b/c tập trung biểu đạt một tình cảm chủ yếu
- Tình cảm trong văn b/c là t/c trong sáng mang đậm tính nhân văn
3 Cách làm văn biểu cảm.
- Bớc 1: Xác định yêu cầu của đề và tìm ý:
- Phải căn cứ vào các từ ngữ và cấu trúc của đề để xác định nội dung, t tởng,t/c mà văn bản sẽ viết cần đạt tới
- Nội dung văn bản sẽ nói về điều gì ?
+Một loài hoa nở rộ vào dịp kết thcs năm học-> Biểu tợng của sự chia li ngày hè đối vớihọc trò
*Mạch cảm xúc của văn bản :-Câu “ phợng cứ nở, phợng cứ rơi”-> sự xúc
động, nuối tiếc
-Những câu tiếp theo: Thể hiện tâm trạngbuồn, bối rối, thẩn thờ khi sắp phải xa mái tr-ờng, xa bạn
-Cảm thấy trống trãi khi trờng lớp không cònai
-Cuối cùng là nỗi cô đơn, nhớ bạn, pha chútdỗi hờn “ Hoa phợng đẹp với ai, khi học sinh
đã đi cả rồi! ”-Biểu cảm trực tiếp
Bài
2 Đọc văn bản của : Mai văn Tạo.
-Bài văn thổ lộ tình cảm tha thiết, gắn bó sâunặng đối với quê hơng An Giang
-Có thể đặt tên cho VB: An Giang quê tôi., Kí
ức một miền quê, Nơi ấy quê tôi…
-Đề văn tơng ứng: Cảm nghĩ về quê hơng AnGiang
-Biểu cảm trực tiếp :+Tuổi thơ tôi hằn sâu trong kí ức
+Tôi da diết mong gặp lại…
+Tôi thèm đợc…
* Bố cục: 3 phần
