Củng cố và hướng dẫn về nhà Phân biệt các phụ âm theo các nguyên tắc đã học - Chú ý khắc phụ những lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương tạo nên - Làm lại các bài tập đã [r]
Trang 1CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
PHẦN TIẾNG VIỆT
I Mục tiêu cần đạt:
- Tiếp tục tổng kết một số quy luật ngữ âm, ngữ pháp phân biệt các phương ngữ miền Bắc , miền Trung , miền Nam
- Khắc phục những lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương tạo nên
- Tự làm các bài tập về từ ngữ, chính tả
- Rèn kỹ năng sử dụng từ ngữ
II Chuẩn bị
- Giáo viên: đọc SGK – TLTK ( TV lớp 5 tập I, II; Văn 6 tập II) – SGA
- Học sinh: đọc SGK – làm bài tập chính tả – lập sổ tay chính tả
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Xen trong giờ
2 bài mới
Chương trình ngữ văn lớp 6, ở học kì II, các em đã có dịp làm quen với một số quy luật ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp nhằm giúp các em nhận rõ và phân biệt sự khác nhau giữ phương ngữ ba miền (Bắc – Trung - Nam ) Bài học hôm nay, cô cùng các em khắc phục những lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương tạo ra
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt Phân biệt các phụ âm: ch/tr; s/x; r/d/gi; l/n.
? Hãy nêu quy tắc trong âm tiết (tiếng) đã học ở
lớp 6
- Tr: không kết hợp với các vần: oa, oă, oc
- Ch: có thể kết hợp với các vần trên
* Khi gặp các tiếng có vần oa, oă, oc thì phải viết
Ch
VD: chích choé, choàng khăn, mặt choắt….
- Ch: không kết hợp với các yếu tố HV có dấu
nặng (.) và dấu huyền (`)
- Tr có thể kết hợp với các yếu tố Hán Việt ấy
VD: Trạng nguyên, trịch thượng, triệt để, triệu
phú, trầm tư, triều đại, trình độ, trừng phạt…
- Tr và Ch không láy với nhau Vì vậy khi viết
tiếng thứ nhất viết là Tr (Ch) thì tiếng thứ hai cũng
phải viết như vậy Tr (Ch), hiện tượng ấy còn gọi là
I Tìm hiểu bài:
Phân biệt các phụ âm
1 Đối với các tỉnh miền Bắc
Chú ý viết đúng các phụ âm đầu dễ mắc lỗi
- Ch / Tr
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
điệp phụ âm đầu
VD: chăm chỉ, trống trải, chắt chiu, chậm chạp,
chững chạc, chim chóc …
? Quy tắc trong từ láy
* Tr: hầu như không láy với phụ âm khác, trừ mấy
từ: trọc lóc, trụi lủi, trót lọt, trật lất
* Ch: láy với rất nhiều phụ âm khác VD: leo chèo,
chào mào…
? Hãy nêu quy tắc trong từ Hán Việt
- Quy tắc ngữ nghĩa
* Những từ chỉ quan hệ gia đình, họ hàng thân
thuộc, chỉ đồ dùng ở nông thôn, chỉ ý phủ định
…thường viết Ch: VD: ( cha, chú, chồng, chị,
cháu, chắt, chút, chít…)
Chăn, chiếu, chum, chày, chậu…
Chưa, chửa, chớ, chẳng, chả…
* Những từ chỉ thời gian hoặc vị trí … thường viết
Tr
VD: trên, trong, trước…
Phân biệt S/X
? Nêu nguyên tắc trong âm tiết đã được học ở lớp
5, lớp 6
+ S: không kết hợp với các vần: oă, oc, uê
+ X: kết hợp được với các vần trên
VD: xoắn ốc, xum xoe, xuê xoa …
- Quy tắc trong từ láy
+ S và X không láy với nhau Vì vậy chỉ có hiện
tượng điệp phụ âm đầu S hoặc X VD: sắc sảo,
sáng sủa, sừng sững, sằng sặc, sục sạo …
+ Xào xạc, xanh xao, xơ xác, xao xuyến, xấp xỉ…
+ S hầu như không láy với các phụ âm đầu khác;
trừ các từ: đồ sộ, sáng láng, cục súc
+ X thì khá phổ biến:
VD: lao xao, bờm xờm, xích mích, bung xung,
loăn xoăn …
- Quy tắc ngữ nghĩa
+ Những từ chỉ loài vật, cây cối thường viết là S
VD: xiên, xẹo, xào, xếch, xoàng, xui …
? Quy tắc ngữ nghĩa
Quy tắc trong âm tiết
+ R / Gi: không kết hợp với các vần oa, oă, oe, uy,
- S / X
- Phân biệt: R / D / G
Trang 3uâ; trừ hai từ phiên âm tiếng Pháp: Curoa, ruy
băng
+ D: kết hợp được với các vần trên
VD: đe doạ, kinh doanh, xét duyệt, duyên số, hậu
duệ …
- Quy tắc trong từ Hán Việt
+ R: không có trong yếu tố Hán Việt
+ D: diễn viên, hấp dẫn, bình dị, tiêu diệt, tuyệt
diệu, dũng cảm
+ Gi; giải quyết, li gián, giác ngộ, giảm giá, giáo
dục
- Quy tắc trong từ láy
+ Điệp gi: giặc giã, giữ gìn…
Điệp d: dai dẳng, dại dột, dông dài …
Điệp r; rúc rích, róc rách, răng rắc…
Có thể gặp: lai rai, lim dim, xớ rớ
Không có: lai giai, lim gim, xớ giớ
- Quy tắc ngữ nghĩa
Chỉ có phụ âm r mới biểu thị được những sắc thái
ý nghĩa sau:
+ Mô phỏng âm thanh, tiếng động ( tượng thanh)
VD: rào rào, ríu rít, rề rề, róc rách…
+ Mô phỏng hình ảnh, chuyển động (tượng hình)
VD: run rẩy, rung rinh, rập rờn…
+ Mô tả ánh sáng có màu sắc và hình ảnh
VD: rạng rỡ, rực rỡ, rừng rực, roi rói …
? Quy tắc ngữ nghĩa ?
- Nguyên tắc trong âm tiết
? N: không kết hợp với các vần: oa, oă, oe, uê, uy,
uâ; trừ 3 từ: thê noa, noãn cầu, noãn sào
+ L: có thể kết hợp với các vần trên VD: loa đài,
loè xoè, loãn xoãn, luyến tiếc, tuý luý, luật pháp
- Nguyên tắc trong từ láy
+ L và N không láy với nhau; chỉ có hiện tượng
điệp L hoặc N
Điệp L: làm lụng, lưu lạc, lăn lóc, lẳng lơ …
Điệp N: nao núng, nồng nặc, nô nức, nằn nì …
N: không láy với các âm đầu khác
L: có thể láy với các âm đầu khác
VD: lai rai, lải nhải, la cà, lảng vảng …
-Quy tắc ngữ nghĩa
+ Chữ L mới có hiện tượng gần âm, gần nghĩa với
- Phân biệt các phụ âm L/N
Trang 4Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
các từ có phụ âm nh; VD: lỡ làng - nhỡ nhàng;
nhỏ nhen - lọ lem; lố lăng - nhố nhăng …
+ N: có hiện tượng gần âm, gần n Đâu – nao,
nào
ghĩa với các từ có âm đầu là Đ
VD: đây – này, nầy.
Đó – nọ, nớ
Các tỉnh miền Trung
- Quy tắc trong từ láy
Trong từ láy tiếng việt có quy luật Bổng – Trầm
Căn cứ vào độ cao, thanh điệu được chia làm 2
nhóm
Nhóm bổng (âm vực cao): sắc, hỏi, không
Nhóm trầm (thấp): huyền, ngã, nặng
Tương ứng về thanh điệu trong từ láy là bổng –
bổng, trầm – trầm
VD: nghỉ ngơi (hỏi – không = bổng – bổng)
không thể đọc sai thành nghỉ ngợi được.
- Quy tắc ngữ nghĩa
+ Dựa vào ý nghĩa của từ gần âm, gần nghĩa để
suy ra ý nghĩa của từ cần đọc đúng
VD: L: lén – lẻn; thoáng – thoảng đọc lẽn, thoãng
là sai
Đối với các tỉnh miền Nam
+ Dựa vào các từ gần âm, gần nghĩa với các từ có
V để thử và kiểm tra cách đọc đúng hay sai
VD: ván – bản: không có dán – bản.
Vấy vá – bậy bạ – dấy dá – bậy bạ.
Vằn vèo – ngoằn ngoèo – dằn dèo – ngoằn ngoèo
Tiết 138-139
Ngày soạn: 5/2009
Ngày dạy: 5/2009
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
PHẦN TIẾNG VIỆT
Ngày giảng……….tiết(tkb)….lớp….sĩ số:
Ngày giảng……….tiết(tkb)….lớp….sĩ số:
I Mục tiêu cần đạt:
- Tiếp tục tổng kết một số quy luật ngữ âm, ngữ pháp phân biệt các phương ngữ miền Bắc , miền Trung , miền Nam
Trang 5tạo nên.
- Tự làm các bài tập về từ ngữ, chính tả
- Rèn kỹ năng sử dụng từ ngữ
II Chuẩn bị
- Giáo viên: đọc SGK – TLTK ( TV lớp 5 tập I, II; Văn 6 tập II) – SGA
- Học sinh: đọc SGK – làm bài tập chính tả – lập sổ tay chính tả
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Xen trong giờ
2 bài mới
II Luyện tập
Học sinh: viết những đoạn, bài chứa các âm, dấu thanh dễ mắc lỗi
- Phân biệt chính tả
Đoạn văn:
Thánh Gióng xông vào …ậu …ặn quân giặc lại Chúng …ạy …ốn tán loạn Quân
ta thắng …ân …ở về Riêng Thánh Gióng phi ngựa đến …ân núi Sóc Sơn rồi bay bổng về …ời
- Đoạn thơ
Sáng hè đẹp lắm …ắm em ơi
Đầu …on cỏ …ục mặt trời đang …ên
Da trời xanh ngắt thần tiên
Đỏ an đường mới mang tên Bác Hồ
Trường Sơn mấy …úi …ô xô
Quân đi sóng …ươn nhấp nhô bụi hồng.
? Viết 5 chữ có S đứng đầu và 5 chữ có X đứng đầu
VD:
5 chữ có S đứng đầu: sơ sài, suồng sã, sôi sục, sức sống, sà lan
5 chữ có X đứng đầu: xà nhà, xà đơn, xà lách, xà phòng, …
- Tên các cây:
Cây si, cây sung, cây sen, cây súng, cây xoan, cây xoài, cây sả, cây sấu, cây xương rồng, cây sật, cây sao, cây su su, cây cao su, cây sồi, cây vú sữa, cây sa nhân, cây sầu riêng
- Luyện chính tả: ? / ~
+ Điền dấu ? (hỏi), ~ ( ngã) vào các chữ in nghiêng:
Số chăn, số le, ăn cô, đẹp đe, sợ hai, hai hùng, chai đầu,đồcô, cô động, sinh
đe, nô giơn, diên tả.
- Luyện chính tả cho học sinh các tỉnh miền Nam
+ Viết 5 chữ có “V” đứng đầu dòng
VD: Vào hùa, vội vã, vồn vã, vã mồ hôi, …
+ Viết 5 chữ có D đứng đầu dòng
VD: Dài ngày, dài hơi, dựa dẫm, dã man, …
+ Viết 5 chữ có Gi đứng đầu dòng
Trang 6VD: Giục giã, giòn giã, giã gạo, giữ gìn, giữ nước.
- Phân biệt các trường hợp viết C / K / Q
+ Chữ cái C luôn luôn đứng trước các vần bắt đầu bằng các
chữ cái nguyên âm: a,ă, â, o, ơ, u, ư
+ Chữ cái K chỉ đứng trước các vần bắt đầu bằng các chữ cái nguyên âm: e, ê, i + Chữ cái Q luôn luôn kết hợp với U thành “ qu” (đọc là quờ)
+ “qu” đứng trước hầu hết các chữ cái nguyên âm (trừ các nguyên âm : o, u, ư )
3 Củng cố và hướng dẫn về nhà
Phân biệt các phụ âm theo các nguyên tắc đã học
- Chú ý khắc phụ những lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương tạo nên
- Làm lại các bài tập đã thực hành ở trên