phản động của thực dân Pháp đi ngược lại tư tưởng tiến bộ của tổ tiên họ đã 80 năm qua chúng đến cướp nước ta, áp bức đồng bào ta - Phân tích làm sáng tỏ đoạn mở đầu bản Tuyên ngôn Độc l[r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
_
KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2016
( Đề thi có 02 trang ) Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 4:
Trong dòng đời vội vã có nhiều người dường như đã quên đi tình nghĩa giữa người với người Nhưng đã là cuộc đời thì đâu phải chỉ trải đầy hoa hồng, đâu phải ai sinh ra cũng có được cuộc sống giàu sang, có được gia đình hạnh phúc toàn diện mà còn đó nhiều mảnh đời đau thương, bất hạnh cần chúng ta sẻ chia, giúp đỡ.Chúng ta đâu chỉ sống riêng cho mình, mà còn phải biết quan tâm tới những người khác (Đó chính là sự “cho” và “nhận” trong cuộc đời này)
“Cho” và “nhận” là hai khái niệm tưởng chừng như đơn giản nhưng số người cóthể cân bằng được nó lại chỉ đếm được trên đầu ngón tay Ai cũng có thể nói
“Những ai biết yêu thương sẽ sống tốt đẹp hơn” hay “Đúng thế, cho đi là hạnh phúc hơn nhận về” Nhưng tự bản thân mình, ta đã làm được những gì ngoài lời nói? Cho nên, giữa nói và làm lại là hai chuyện hoàn toàn khác nhau Hạnh phúc mà bạn nhận được khi cho đi chỉ thật sự đến khi bạn cho đi mà không nghĩ ngợi đến lợi ích của chính bản thân mình Đâu phải ai cũng quên mình vì người khác Nhưng xin đừng quá chú trọng đến cái tôi của chính bản thân mình Xin hãy sống vì mọi người để cuộc sống không đơn điệu và để trái tim cỏ những nhịp đập yêu thương
Cuộc sống này có qua nhiều điều bất ngờ nhưng cái quan trọng nhất thực sự tồn tại là tình yêu thương Sống không chỉ là nhận mà còn phải biết cho đi Chính lúc ta cho đi nhiều nhất lại là lúc ta được nhận lại nhiều nhất
(Trích “Lời khuyên cuộc sống…”) [Nguồn:
radiovietnam.vn/…/xa…/loi-khuyen-cuoc-song-suy-nghi-ve-cho-va-nhan]
Câu 1 Trong văn bản trên, tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào? (0,25 điềm) Câu 2 Nêu nội dung chính của văn bản trên? (0,25 điểm)
Câu 3 Hãy giải thích vì sao người viết cho rằng: “Hạnh phúc mà bạn nhận được khi
cho đi chỉ thật sự đến khi bạn cho đi mà không nghĩ ngợi đến lợi ích của chính bản thân mình’’? (0,5 điểm)
Câu 4 Cho biết suy nghĩ của anh/chị về quan điểm của người viết: “Chính lúc ta cho
đi nhiều nhất lại là lúc ta được nhận lại nhiều nhất” Trả lời trong khoảng 5-7 dòng.
(0,5 điểm)
Đọc đoạn thơ sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 5 đến Câu 8:
Đêm sao sáng Đêm hiện dần lên những chấm sao Lòng trời đương thấp bỗng nhiên cao Sông Ngân đã tỏ đôi bờ lạnh
Ai biết cầu Ô ở chỗ nào?
(…) Chùm sao Bắc Đẩu sáng tinh khôi
Trang 2Lộng lẫy uy nghi một góc trời
Em ở bên kia bờ vĩ tuyến
Nhìn sao sao thức mấy năm rồi!
Sao đặc trời, sao sáng suốt đêm
Sao đêm chung sáng chẳng chia miền
Trời còn có bữa sao quên mọc
Anh chẳng đêm nào chẳng nhớ em
Nguyễn Bính, Tháng 12 – 1957
Câu 5 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính cùa đoạn thơ? (0,25 điểm)
Câu 6 Đoạn thơ trên được viết theo thể loại nào? (0,25 điểm)
Câu 7 Nêu tác dụng nghệ thuật của hai biện pháp tu từ được sử dụng ở cuối của đoạn
thơ (0.5 điểm)
Câu 8 Cảm nhận của anh/chị về tâm trạng của nhân vật trữ tình được gửi gắm trong
đoạn thơ trích? Trả lời trong khoảng 5-7 dòng (0,5 điểm)
Phần II Làm văn (7.0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: Cuộc sống là nguyên liệu thô, chúng ta là những nghệ nhân Nhào nặn nên một tác phẩm tuyệt đẹp hay một vật thể xấu xí tất cả đều nằm trong tay chúng ta.
Viết bài văn (khoảng 600 từ) bày tỏ suy nghĩ của Anh/chị về nhận định trên.
Câu 2 (4,0 điểm)
Đoạn mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ Tịch Hồ Chí Minh được viết rất
cao tay: vừa khéo léo vừa kiên quyết lại hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc Hãy phân tích
để làm sáng tỏ điều đó.
Hỡi đồng bào cả nước,
"Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được: trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự
do và quyền mưu cầu hạnh phúc".
Lời bất hủ ấy trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mĩ Suy rộng
ra, câu ấy có nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791
cũng nói:
"Người ta sinh ra bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được bình đẳng về quyền lợi".
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
(Trích Tuyên ngôn Độc lập – Hồ Chí Minh)
Trang 3
-Hết -BỘ GIÁO DỤC VÀ
ĐÀO TẠO
_
KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2015
Môn thi: NGỮ VĂN ( Đáp án – Thang điểm gồm có 03 trang)
1 Trong văn bản trên,
tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận: phân tích
0,25
2 Nội dung chính của
đoạn văn: bàn về
“cho” và “nhận”
trong cuộc sống
0,25
“Hạnh phúc mà bạn nhận được khi cho đi chỉ thật sự đến khi bạn cho đi mà không nghĩ ngợi đến lợi ích của chính bản thân mình” bởi vì đó là sự
“cho” xuất phát từ tấm lòng, từ tình yêu thương thực sự, không vụ lợi, không tính toán hơn thiệt
0,5
nhiều cách khác nhau những phải nhấn mạnh được đó là quan điểm hoàn toàn đúng đắn, đúng với mọi người, mọi thời đại, như là một quy luật của cuộc sống, khuyên mỗi người hãy cho đi nhiều hơn
để được nhận lại nhiều hơn
0,5
Trang 45 Phương thức biểu đạt
chính của đoạn thơ:
tự sự kết hợp miêu tả
và biểu cảm
0,25
6 Đoạn thơ được viết
theo thể thơ 7 chữ
0,25
7 Hai biện pháp tu từ
được sử dụng ở cuối của đoạn thơ: Cấu trúc câu “chẳng…
chẳng…” và nghệ thuật đối lập tương phản trong hai câu thơ: “Trời còn có bữa sao quên mọc /Anh chẳng đêm nào chẳng nhớ em.”
– Tác dụng: Khẳng định, nhấn mạnh, khắc sâu nỗi nhớ mà anh dành cho em là thường trực, đều đặn ngày này qua ngày khác, vượt qua cả hiện tượng thiên nhiên (sao có đêm không mọc nhưng nỗi nhớ mà anh dành cho em thì đêm nào cũng hiển hiện)
0,5
nhiều cách khác nhau những phải nhấn mạnh được tâm trạng của nhân vật trữ tình được gửi gắm trong đoạn thơ trích đó là nỗi nhớ thương khắc khoải, khôn nguôi đối với người con gái trong xa cách
0,5
LÀM VĂN
nghị luận bày tỏ suy
3,0
Trang 5nghĩ về ý kiến:
Cuộc sống là
nguyên liệu thô,
chúng ta là những
nghệ nhân Nhào
nặn nên một tác
phẩm tuyệt đẹp hay
một vật thể xấu xí
tất cả đều nằm trong
tay chúng ta.
a Đảm bảo cấu trúc
bài nghị luận
0,25
Có đủ các phần mở
bài, thân bài, kết bài
Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển
khai được vấn đề, kết
bài kết luận được vấn
đề
b.Xác định đúng vấn
đề cần nghị luận
0,25
Vai trò quyết định
của mỗi cá nhân với
cuộc sống của chính
mình
c Triển khai vấn đề
nghị luận thành các
luận điểm; vận dụng
tốt các thao tác lập
luận; kết hợp chặt
chẽ giữa lí lẽ và dẫn
chứng; rút ra bài học
nhận thức và hành
động
Có thể trình bày theo
định hướng sau:
1 Giải thích.
- Cuộc sống là
nguyên liệu thô:
Cách nói hình ảnh để
chỉ những bộn bề
phức hợp của cuộc
sống: thuận lợi và
0,5
Trang 6khó khăn, tốt đẹp và
ác xấu, bình lặng và
bão giông
- Nghệ nhân: con
người tài năng, tâm
huyết đạt đến độ tinh
tuý trong công việc
của mình
- Nhào nặn nên một
tác phẩm tuyệt đẹp
hay một vật thể xấu
xí tất cả đều nằm
trong tay chúng ta:
Từ nguyên liệu cuộc
sống mỗi người sẽ
tạo nên tác phẩm
cuộc đời của mình
- Câu nói đã khẳng
định và đề cao vai trò
quyết định của mỗi
cá nhân đối với cuộc
sống của chính mình
Chính thái độ sống,
năng lực sống của
bản thân sẽ làm nên
giá trị, ý nghĩa cuộc
sống của mỗi người
2 Bàn luận, mở
rộng.
- Đây là một quan
điểm sống tích cực,
mạnh mẽ và sâu sắc
- Cuộc sống luôn
mang trong mình
những bộn bề, phức
tạp, nếu chúng ta
sống một cách chủ
động và tích cực, biết
gạn lọc những cái
xấu, tận dụng và phát
huy những điều tốt
đẹp, biến khó khăn,
thử thách thành cơ
hội thì ta sẽ có một
tác phẩm cuộc đời
1,0
0,5
Trang 7mình thật tuyệt đẹp
- Nếu buông xuôi và phó mặc, bị động và
để cuộc sống trôi đi, khi ấy tác phẩm cuộc đời của mỗi chúng ta
chỉ là những vật thể xấu xí
- Mở rộng và nêu phản đề: Tuy nhiên, không phải lúc nào, không phải với bất cứ
ai, muốn trở thành thế nào cũng được
Tác phẩm cuộc đời của mỗi người còn chịu sự tác động không nhỏ của hoàn cảnh khách quan
3 Liên hệ bản thân
và rút ra bài học.
Mỗi người phải chủ
động trang bị kiến
thức, rèn luyện cách sống bản lĩnh, có lí tưởng, có ước mơ
Hãy cố gắng trở thành những nghệ nhân chuyên tâm và tài hoa nhất để làm nên tác phẩm tuyệt đẹp cho cuộc đời mình
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ
về vấn đề nghị luận
e Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu
Tuyên ngôn Độc lập
4,0
0,25
Trang 8của Chủ Tịch Hồ
Chí Minh được viết
rất cao tay: vừa khéo
léo vừa kiên quyết
lại hàm chứa nhiều ý
nghĩa sâu sắc Hãy
phân tích để làm
sáng tỏ điều đó.
a Đảm bảo cấu trúc
bài nghị luận
Có đủ các phần mở
bài, thân bài, kết bài
Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển
khai được vấn đề, kết
bài kết luận được vấn
đề
b Xác định đúng vấn
đề cần nghị luận
Đoạn mở đầu Tuyên
ngôn Độc lập của
Chủ tịch Hồ Chí
Minh được viết rất
cao tay: vừa khéo léo
vừa kiên quyết lại
hàm chứa nhiều ý
nghĩa sâu sắc
c Triển khai vấn đề
nghị luận thành các
luận điểm; thể hiện
sự cảm nhận sâu sắc
và vận dụng tốt các
thao tác lập luận; kết
hợp chặt chẽ giữa lí
lẽ và dẫn chứng
* Giới thiệu khái
quát về tác giả, tác
phẩm, đoạn mở đầu
bản Tuyên ngôn
Độc lập.
* Phân tích
- Phân tích làm sáng
tỏ đoạn mở đầu bản
Tuyên ngôn Độc lập
0,25 1,25
Trang 9của Chủ Tịch Hồ Chí
Minh được viết rất
cao tay: vừa khéo léo
vừa kiên quyết lại
hàm chứa nhiều ý
nghĩa sâu sắc biểu
hiện ở giá trị nội
dung tư tưởng
+ Đoạn văn khẳng
định quyền bình
đẳng, quyền sống,
quyền sung sướng và
quyền tự do của dân
tộc ta cũng như các
dân tộc khác trên thế
giới
+ Hồ Chí Minh đồng
tình với những tư
tưởng tiến bộ của các
bản Tuyên ngôn Độc
lập của Mỹ và Pháp
+ Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã đặt ngang
hàng ba cuộc cách
mạng, ba bản Tuyên
ngôn của nước Việt
Nam, Mỹ, Pháp
nhằm quốc tế hoá
vấn đề độc lập của
dân tộc ta
+ Đoạn văn muốn
gợi lại niềm tự hào
cao cả của lịch sử
dân tộc Việt Nam về
các triều đại: Đinh,
Lý, Trần, cùng sánh
vai với các triều đại
Hán, Đường, Tống,
Nguyên đã được
Nguyễn Trãi ghi
trong Bình Ngô Đại
Cáo.
+ Chủ tịch Hồ Chí
Minh nhằm chuẩn bị
phê phán bản chất
0,25 0,25
1,0
0,5
Trang 10phản động của thực dân Pháp đi ngược lại
tư tưởng tiến bộ của
tổ tiên họ đã 80 năm qua chúng đến cướp nước ta, áp bức đồng bào ta
- Phân tích làm sáng
tỏ đoạn mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ Tịch Hồ Chí Minh được viết rất cao tay: vừa khéo léo vừa kiên quyết lại hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc biểu hiện ở giá trị nghệ thuật
+ Hồ Chí Minh đã dẫn chứng chính xác,
từ ý tưởng lời văn hai bản Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ và Pháp
để tạo cơ sở pháp lý, dùng lời nói của đối phương để so sánh, phản bác âm mưu và hành động trái với công lý của chúng,
dùng nghệ thuật “gậy ông đập lưng ông”
+ Đoạn văn dùng lý
lẽ đanh thép, tư duy
lý luận sáng tạo “suy rộng ra” , đưa vấn đề
độc lập của dân tộc Việt Nam thành vấn
đề tiêu biểu cho phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
+ Lập luận của đoạn văn chặt chẽ bằng cách sử dụng nhiều câu văn khẳng định
Trang 11để phủ định những
nội dung phản động
của hai đế quốc Mỹ
và Pháp
+ Lời văn mạnh mẽ,
trong sáng dễ hiểu
làm tăng thêm sức
thuyết phục bằng lý
lẽ của đoạn văn
* Đánh giá
Qua phân tích
đoạn văn ta thấy
được giá trị nổi bật
về nội dung tư tưởng
và nghệ thuật lập
luận khéo léo của Hồ
Chí Minh Có thể
nói đây là một trong
những đoạn văn
chính luận mẫu mực,
ngắn gọn súc tích,
vừa có giá trị lịch sử
vừa có giá trị văn
chương bền vững
Từ đó, Tuyên
ngôn Độc lập đã
khẳng định một chân
lý lớn về dân tộc
“Không có gì quý
hơn độc lập tự do”.
d Sáng tạo:
Có cách diễn đạt
sáng tạo, thể hiện suy
nghĩ sâu sắc, mới mẻ
về vấn đề nghị luận
e Chính tả, dùng từ,
đặt câu
0,25
Đảm bảo quy tắc
chính tả, dùng từ, đặt
câu
ĐIỂM TOÀN BÀI
THI: 10,00 điểm