Ebook Một số thảo dược trị bệnh phụ khoa: Phần 1

Cuốn sách  Một số thảo dược trị bệnh phụ khoa chỉ dẫn rõ ràng từng chứng bệnh, từng loại cây thuốc (có đồ hình, tên la tinh, mô tả), kết hợp đồ văn, có dược có phương, giúp bạn đọc tự tìm hiểu, nhận biết, ứng dụng. Sách này lấy bệnh làm cương, lấy dược làm mục, bệnh lý kết hợp đông tây y xét nghiệm, có đủ uống trong, bôi ngoài, món ăn làm thuốc, đa số là những bài thuốc đơn giản, hiệu nghiệm, dễ làm. Phần 1 của ebook giới thiệu đến bạn đọc các nội dung: lưu sản, mang thai sai chỗ, cao huyết áp tổng hợp khi mang thai, viêm gan siêu vi cấp tính, nhiễm đường tiểu khi mang thai, sản hậu xuất huyết, nhiễm khuẩn sau sinh... Mời các bạn tham khảo tài liệu!

c

1/-NHÀXUẤÌ^ẦNM

THẢO DƯỢC

TR Ị CÁC B Ệ N H P H Ụ KHOA

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 5

MỤC LỤC

1 Lưu SẢN (Sẩy thai) 11

2 MANG THAI SAI C H Ỗ 16

3 NÔN MỬA KHI MANG THAI 17

4 CAO HUYẾT ÁP TỔNG HỢP KHI MANG THAI 18

5 CHẾT THAI 21

6 MANG THAI KÈM THEO NHIỄM đ ư ờ n g h ồ HẤP 23

7 BỊ VIÊM PHỔI KHI MANG T H A I 30

8 PHỔI KẾT HẠCH KHI MANG THAI 37

9 BỊ VIÊM GAN SIÊU VI CẤP TÍNH KHI MANG THAI 44

10 BỆNH TIỂU ĐƯỜNG KHI MANG THAI 56

11 BỊ NHIỄM ĐƯỜNG TlỂU KHI MANG THAI 59

12 VIÊM THẬN MẠN TÍNH KHI MANG THAI 68

13 THIẾU MÁU KHI MANG THAI 72

14 BỊ VIÊM RUỘT THƯA CẤP TÍNH KHI MANG THAI 74

15 ĐỀ K H Ó 79

16 SẢN HẬU XUẤT H U YẾT 82

17 BỊ NHIỄM KHUẨN SAU KHI SINH 85

18 BỊ TRÚNG NẮNG SAU KHI SINH 87

19 SẢN HẬU ĐAU BỤNG 90

20 THIẾU S Ữ A 94

21 DỨT SỮA 97

22 ĐAU NHỨC SAU KHI SINH 98

23 NGỨA Bộ PHẬN SINH DỤC 104

24 VIÊM TUYẾN TIỀN ĐÌNH VÀ NGOẠI Â M 105

25 VIÊM ÂM Đ Ạ O 108

26 VIÊM CỔ TỬ C U N G 112

27 TỬ CUNG XUẤT HUYẾT DO CỒNG NĂNG THẤT ĐIỂU 114

28 BỂ KINH 121

29 THỐNG KINH 127

30 KINH NGUYỆT KHÔNG Đ Ề U 133

31 VIÊM TUYỂN SỮA CẤP TÍNH 139

32 CHỨNG TĂNG SINH TUYẾN S Ữ A 148

33 KHÔNG THỤ TH A I 150

34 TRÁNH T H A I 153

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 7

LÒI NÓI ĐẦU

Cuôn sách “Thảo dược tr ị bện h p h ụ k h o a ” n ày nằm trong bộ sách “T hảo dược tr ị bá b ệ n h ” gồm 6 cuô'n của các bác sĩ Khưu Tuệ Linh, H oàng Tiểu Vinh biên soạn, n h à x uất b ản KHKT Phúc K iến Trung Quôh xuất bản ư u điểm của sách n ày là chỉ d ẫn rõ rà n g từng chứng bệnh, từng loại cây thuôh (có đồ hình, tê n la tin h ,

mô tả), k ế t hợp đồ văn, có dược có phương, giúp b ạn đọc

tự tìm hiểu, n h ậ n biết, ứng dụng S ách n ày lấy bện h làm cương, lấy dược làm mục, b ện h lý k ế t hợp đông tâ y

y x ét nghiệm , có đủ uô'ng trong, bôi ngoài, m ón ă n làm thuôh, đa sô là nhữ ng bài thuôc đơn giản, hiệu nghiệm ,

dễ làm

Về ph ần dịch, chúng tôi có đôi chiếu các dan h từ

th ả o dược từ H án sang V iệt sao cho th ậ t dễ hiểu dễ biết, đồng th ờ i cũng lược bớt m ột sô bài thuôc quá xa lạ đôi với người V iệt N am vì khó tìm thuốc, chê biến quá công phu

Tuy cố gắng nhưng chắc chắn không tr á n h khỏi sai sót, k ín h mong quý độc giả lượng th ứ và góp ý chỉ điểm cho để cuốn sách th ậ t sự hữu dụng và hoàn th iện

THỤC NHÀN

BẢNG ĐỐI CHIẾU HÁN VIỆT VỀ TÊN CỦA MỘT SỐ LOẠI THẢO DƯỢC

THƯỜNG DÙNG

N goài 96 loại cây in tro n g sách này, chúng tôi sưu

tậ p th ê m m ột sô' tê n th ả o dược H án-V iệt khác để b ạn đọc th a m khảo

Mộc b iế t tử = quả gấc

Vô hoa quả = quả vả

Đ ình lịch tử = h ạ t đay

Tiểu hồi hương = h ạ t th ìa là

Thủy liễu = rau răm

T hanh tâ n th ảo = cỏ m ần trầ u

Bồ công a n h = diếp hoang

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 9

K hiên ngưu = h ạ t bìm bìm

Hy th iêm th ảo = cây chó đẻ

T iên n h â n chưởng = cây xương rồng

Sung úy = cỏ ích mẫu

Long thuyền hoa = hoa bông tra n g

Thập dạng cẩm hoa = hoa lay ơn

Mộc m iên hoa = hoa gạo

Xạ hương th ạ c h trúc hoa = cẩm chướng

Dã hoa = hoa dại, hoa rừng

Dã m ẫu đơn hoa = hoa mua

Thụy liên hoa = hoa súng

UâT kim hương = hoa tulip

Đ ằng cúc = hoa v ạn thọ

Đ ịa đinh hoa = hoa violet

Đào kim nương = cây sim

Mã xỉ h iện = rau sam

H ải đới = rau câu

Thảo hồ tiêu = rau càng cua

Ba th á i = rau ch ân vịt

Tích tuyết th ảo = rau má

K hông tâ m th á i rau muông

D iệp h ạ châu - rau ngót

H iện th á i = rau dền

Tông lư = cây th ố t n ố t

Lạc địa sin h căn = sô'ng đời

Hồ m a = vừng, mè

D uyên giới th ả o = tóc tiê n

Dã m ẫu đơn = cây mua

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 11

LƯU SẢN (Sẩy thai)

T hai phụ m ang th a i chưa đến 20 tu ầ n , th ể trọ n g

th a i nhi chưa đến 200g th ì th a i hư gọi là lưu sản Thường chia làm các loại sau: T hai phụ sớm có h iệ n tượng lưu sản, qua chạy chữa th ì duy tr ì được th a i nhi tiếp tục, gọi là tiê n triệ u lưu s ả n (Lưu s ả n có triệ u chứng báo trước); phôi th a i và tử cung tá c h lìa nhau,

th a i không th ể duy trì được nữa, gọi là lưu s ả n khó trá n h ; m ột p h ầ n phôi th a i b ài xuất ra ngoài; m ột p h ần còn tro n g vách tử cung gọi là liẲi sả n không h o àn toàn,

to à n bộ th a i nhi, nhau đều b ài xuất ra, gọi là lưu sả n

ho àn toàn; người bị lưu s ả n liên tiếp 3 lầ n trở lê n gọi là lưu s ả n có tín h thường xuyên; th a i n h i ch ết còn trệ lại tro n g bụng 2 th á n g trở lê n m à chưa b ài x u ất ra, gọi là lưu s ả n quá kỳ

N guyên n h â n b ện h lưu s ả n có các điểm sau:

(1) Về phôi thai: T ế bào trứ n g và tin h bị khuyết thiếu

(2) Về người mẹ: Công n ă n g nội p h â n tiế t th ấ t điều; bộ p h ậ n sin h dục bị bệnh, ngườ-i mẹ bị

b ệ n h trong người; bị thương t ậ t do phẫu th u ậ t, ngoại thương

(3) Về hệ m iễn dịch: n h â n tử ức chế m iễn dịch sảnsin h không đủ

(4) Loại m áu mẹ và con không hợp

về biểu h iệ n lâm sàng: Âm đạo xuất huyết, bụng đau, th ử n ghiệm th a i (+) hoặc (-) B ệnh n ày n ên dùng các phương th ả o dược sau đây.

1 Trữ ma (hình 1) (tức cây gai)

- Rễ trữ m a 60g, n ấu nước uống lúc ấm , ngày 1

thang D ùng cho loại lưu sả n có triệ u chứng báo trước, lưu s ả n thường xuyên

- Rễ trữ m a 60g, cuông bí đỏ 45g, nấu nước uống lúc ấm , ngày 1 thang Công dụng như trê n

- Rễ trữ m a 30g, h ạ n liên th ảo 30g, tiê n hạc th ảo 30g, nấu nước uô"ng ngày 1 thang

- Rễ trữ m a 30g, h ạ t sen (bỏ tim ) 15g, gạo nếp 30g, nấu th ậ t lâu tr ê n lửa nhỏ, sau khi chín th ì bỏ rễ trữ m a đi, uô'ng ngày 1 thang

- Rễ trữ m a 30g, nho trắ n g khô 30g, nấu nước uô"ng lúc nóng, ngày 1 thang

2 Ngải

- Lá ngải tươi 30g, nấu nước uô'ng Chủ trị lưu sản

có triệ u chứng báo trước, lưu s ả n thường xuyên kèm hư hàn

- Lá ngải đô't th à n h tro, bỏ vào nước nấu cô, a giao lOg nung chảy cùng trộ n uô'ng kèm Công dụng như trên

3 Cỏ ích mẫu

- Cỏ ích m ẫu 60g, đào n h â n 15g, nấu nước uông Chủ trị lưu sản khó trá n h , lưu sản không hoàn toàn

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 1 3

- Cỏ ích m ẫu 15g, cấp tín h tử lOg, n ấu nước uống công dụng như trê n

- Cỏ ích m ẫu khô 15g, n g h iề n bột, dầu mè 25g,

m ậ t trắ n g 25g, t ấ t cả cùng trộ n với ít nước tiểu con n ít khỏe m ạ n h (đồng tiện) m à uô'ng Công dụng như trê n

- Cỏ ích m ẫu tươi vừa lượng, giã n á t v ắ t lấy nước, mỗi lầ n uô'ng 1 ly nhỏ Công dụng như trê n

4 Thầu dầu

- H ạ t th ầ u dầu 60g giã n á t, trộ n với ít rượu đắp vào h u y ệt Dũng Tuyền (gan b à n chân) ở 2 chân Chủ trị lưu s ả n khó trá n h , lưu sả n không ho àn toàn, lưu sả n quá kỳ

- Lá th ầ u dầu đỏ 90g, giã n á t, sao rượu d án vào

rô”n, khi thuôc nguội th ì đổi thuôc Chủ tr ị lưu s ả n quá

kỳ

- H ạ t th ầ u dầu 14 h ạ t, giã n á t, đắp vào huyệt

T h ầ n K huyết, Dũng Tuyền, dùng vải buộc, d án chặt Chủ trị lưu s ả n khó trá n h , lưu s ả n không ho àn toàn

- H ạ t th ầ u dầu 36 h ạ t, phục long can (đ ất ở giữa lòng bếp) 50g, xạ hương Ig, t ấ t cả n ghiền bột, trộ n với giấm ă n th à n h dạng hồ; lại lấy 15g cam th ảo nấu lấy nước để dùng Lấy 4 p h ầ n hồ thuô'c bôi vào các huyệt

T h ầ n K huyết, Quan Nguyên, Dũng Tuyền, dùng vải buộc chặt; sau đó uống nước cam th ả o lúc đang nóng Chủ trị lưu s ả n khó trá n h , lưu sả n không hoàn toàn, lưu sản quá kỳ

- H ạ t th ầ u dầu 3 h ạ t, ba đậu 4 cái, cùng nghiền bột, trộ n th ê m 0,3g xạ hương, đem buộc vào rốn Chủ trị lưu s ả n quá kỳ.

5 Bệ lệ (hình 2)

- Bệ lệ 3ốg, cuông bí đỏ 6 cái, n ấu nước uông Chủ trị lưu s ả n có triệ u chứng báo trước

- C ành lá bệ lệ tươi 60g, rễ trữ m a tươi 30g, nấu

ép lây nước, th ê m 2 cái trứ n g gà vào uô'ng Công dụng như trê n

- C àn h lá bệ lệ non 60g, th ịt heo nạc vừa lượng, đem nâu nước cho nhừ m à ăn, uông nước Chủ trị lưu

s ả n có triệ u chứng báo trước

- C ành lá bệ lệ non 30g, cuông lá sen 7 cái, rễ trữ

m a 15g, nấu ép lấy nước, th ê m vào 2 cái trứ n g gà nấu uô'ng Công dụng như trê n

- Rễ cỏ huyên nấu ép lấy nước h ầm với th ịt hoặc

gà m ái tơ m à ăn Công dụng như trê n

7 Cấp tính tử

- Cấp tín h tử lOg, sung úy tử lOg, nấu nước uô"ng Chủ trị lưu sả n khó trá n h , lưu sả n không hoàn toàn

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 1 5

Cấp tín h tử 15g, nấu nước uống Công dụng nhưtrê n

- Cấp tín h tử sao vàn g n g h iề n bột, mỗi lầ n uống 3g với hoàng tửu Công dụng như trê n

- Cấp tín h tử lOg, bạch đậu kh ấu 2 h ạ t Công dụng như trê n

8 Rễ chuối

- Rễ chuối 60g đem h ầ m với th ịt heo m à ăn Chủ

tr ị lưu s ả n có triệ u chứng báo trước

9 Lá long nhãn:

Lá long n h ã n hơn 10 lá, gạo 1 nắm , muối ă n vừa lượng, đem nấu chín m à ăn, uống Chủ trị lưu sả n có triệ u chứng báo trước

10 Cuống lá sen

Cuống lá sen khô 1 c ái,,đ em nướng, n g h iền bột; gạo n ếp 1 vô"c, h ầm uô"ng Chủ trị lưu s ả n có triệ u chứng báo trước

11 Vướng bất lưu hành

- Vương b ấ t lưu h à n h , sung ủy tử, toan tương thảo, lượng b ằ n g nhau, đem n ghiền bột, mỗi lầ n lấy lOg, nấu nước uống Chủ tr ị lưu sả n khó trá n h , lưu sả n không

h o à n toàn

- Vương b ấ t lưu h à n h 30g, đông quỳ tử 30g, ngưu

t ấ t 30g, n ấu nước uống Công dụng như trên

MANG THAI SAI CHỖ

Bào th a i ở b ên ngoài tử cung gọi là m ang th a i sai chỗ, thường th ấ y nhâ't là bào th a i ở ô'ng d ẫn trứng Viêm ống d ẫn trứ n g m ạn tín h , ô'ng dẫn trứ n g p h á t triể n không tố t hoặc dị h ìn h tắc nghẽn đều có th ể d ẫn đếji bào th a i sai chỗ Biểu h iệ n lâm sàng là có h iệ n tượng dứt kinh, bụng dưới đột n h iê n đau như xé, d ầ n d ần đau

kh ắp bụng, kèm theo buồn nôn, ói mửa, lỗ hậu môn sưng đau, có cảm giác đại tiệ n , âm đạo x u ất huyết b ấ t thường (ít hơn k in h nguyệt); hoa m ắt, sốc. N h iệt độ cơ

th ể b ình thường, lúc nội xuâ't huyết nhiều th ì huyết áp

h ạ th ấ p , m ạch n h a n h m à yếu, m ặ t xanh tá i, bụng dưới đau, phía sau âm đạo sưng đau, cổ tử cung đau Tô't n h ấ t

n ên đến b ện h viện phụ sả n vì đây là m ột trường hợp cấp cứu sả n khoa B ệnh n ày có th ể dùng các phương sau:

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 17

B ệnh n ày có th ể dùng các vị thuôh kim cương đằng, m ã tiê n thảo, th ổ ngưu tấ t

NÔN MỬA KHI MANG THAI

T hai phụ khi mới m ang th a i thường bị nôn oẹ ói mửa, ván g đầu, ch án ăn, hay ă n vào th ì ói ra B ệnh n ày vốn không rõ nguyên nh ân Người nhẹ th ì nôn mửa,

ch án ăn , yếu ớt vô lực, người n ặ n g th ì liên tục nôn mửa,

kh ô n g th ể ă n hay uô'ng, gầy yếu, vô lực, kèm theo th o á t nước và c h ấ t điện giải rôl loạn Có th u y ế t cho là do vỏ đại n ão và công n ă n g tru n g khu th ầ n k in h m ấ t điều hòa, d ẫ n đến công n ă n g th ầ n k in h thực v ậ t dưới sau não bị rôl loạn Có th ể sử dụng các phương th ả o dược sau:

1 Tía tô

- Lá tía tô tươi 20g, vỏ quýt lOg, nấu lấy nước, lấy

ít gừng sống giã n á t v ắ t lây nước, u ố n g nước gừng trước, sau đó uống nước thuốc

- Lá tía tô tươi 20g, trúc nhự lOg, nấu lấy nước, uô"ng làm nhiều lần với lượng ít

- Lá tía tô tươi 20g, hoàng liên 3g, nấu lấy nước, uống làm nhiều lầ n với lượng ít.

2 Hồ lô trà (hình 5)

- Hồ lô tr à 30g, gừng sống lOg, nấu nước uống

- Hồ lô tr à khô 30g, n ấu nước uông

3 Đào di hầu

Quả đào di hầu tươi 150g, gừng sô'ng 15g, giã n á t

v ắ t lâV nước uô"ng

4 Rễ lau

Rễ lau tươi 60g, trú c nhự 15g, nấu nước uông

5 Toan đậu (tức là me)

Toan đậu 30g nâu nước uô'ng

CAO HUYẾT ÁP TỔNG HỚP KHI

MANG THAI

Chứng n ày p h á t sin h sau khi m ang th a i đ ến tu ần

24, biểu h iệ n lâm sàng chủ yếu là th ủ y thủng, cao huyết

áp Khi bị n ặ n g có th ể co giật, hôn mê, công n ă n g tim

th ậ n suy kiệt Chứng n ày là m ột tro n g các nguyên n h â n chủ yếu gây tử vong cho th a i phụ và th a i nhi, cho n ên phải điều trị sớm Chứng này có liên quan đến sự rô'i loạn công n ă n g hệ m iễn dịch và nội p h â n tiế t th ầ n kinh, bào th a i trong tử cung th iếu máu

Biểu h iệ n lâm sàn g là;

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 1 9

(1) Thủy thủng, sưng trướng từ m ắ t cá ch ân trở lên, th ậ m chí to à n th â n , dù đã qua nghỉ ngơi thủy th ủ n g v ẫn không bớt

(2) Cao huyết áp: Trước khi m ang th a i không có

b ệ n h sử cao huyết áp; sau khi m ang th a i

h u y ết áp vượt quá 17.3/12 Pa, hoặc vượt quá

h u y ết áp cơ b ả n 4/2kPa

(3) Nước tiểu nhiều anbum in

(4) Đầu ván g m ắ t hoa, buồn nôn ói mửa, th â m chí

dương (Có th ể dùng 30g bột sừng linh dương nấu với nước).

- Cơ hy th iê m 30g nấu nước uống

- Cơ hy th iê m 30g, râu bắp 30g, nấu uô'ng

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 21

9 Rễ chuối

Rễ chuối 60g, th ịt nạc vừa lượng, cùng, đem h ầm chín m à ăn

B ệnh n ày còn có th ể dùng các loại th ả o dược: rau

m á (tích h u y ết thảo), cỏ long tu, m ẫu đơn hôi, long quỳ, rau cần, xuyên tâ m liên

CHÉT THAI

T h ai n h i ch ết sau 20 tu ầ n p h á t triể n , nếu ch ết rồi

m à 4 tu ầ n sau v ẫn không bài x uất ra ngoài được th ì có

th ể là m trở ngại công n ă n g ngưng m áu tro n g cơ th ể người m ẹ, n ên p h ải r ấ t chú trọng T hai n h i chết là do dị hình, cảm nhiễm , th a i n h i p h á t tr iể n chậm , về phía người m ẹ có th ể m ắc chứng cao huyết áp tổ n g hợp,

m ang th a i quá kỳ, bện h tiểu đường, viêm th ậ n m ạn tín h , b ệ n h tim m ạch, cảm nhiễm Biểu h iệ n lâm sàn g là

- Lá th ầ u dầu tươi 60g, giã n á t đắp lên rô'n

- H ạ t th ầ u dầu 2 h ạ t, xạ hương 0,3g cùng nghiền

n á t đ ắp lê n rốn

- H ạ t th ầ u dầu 60g, giã n á t, trộ n với ít rượu trắ n g đắp vào 2 h uyệt Dũng Tuyền.

- H ạ t th ầ u dầu 3 viên, ba đậu 4 cái, cùng nghiền

n á t với 0,3g xạ hương, đắp lên rốn

2 Kỷ mộc (hình 3)

- Lá kỷ mộc 30g, hồng hoa lOg, nấu nước uô'ng

- Rễ kỷ mộc tươi 120g, nâu lấy nước, uông kèm với hoàng tửu

3 Cỏ ích mẫu

- Cỏ ích m ẫu 30g, n ấu lấy nước uô'ng với lOg pháctiêu

- Cỏ ích m ẫu 30g, cấp tín h tử lOg, n ấu nước uống

- Cỏ ích m ẫu tươi giã n á t v ắ t lấy nấu, mỗi lầ n uống 1 lần

4 Xà vưdng đằng

- Xà vương đằng 30g, tô mộc 15g, nấu uống

- Xà vương đằng 30g, nấu lấy nước uô"ng kèm với lOg phác tiêu

5 Bạch phấn đằng (hỉnh 10)

Bạch p h ấ n đằng tươi 1 đốt dài 8-lOcm, đường kính 1-1,5cm, gọt bỏ vỏ xanh, m ột đầu vót trò n n h ẵ n , đầu buộc dây, đem s á t trù n g cao áp để dùng Khi vệ sin h âm đạo và cổ tử cung cắm đầu trò n từ từ vào tro n g cổ tử cung, để chừa bên ngoài l,5cm ngoài buộc vải tiêu độc

để phòng trơ n tuột 24 giờ đổi 1 lần

B ệnh n ày còn có th ể dùng các loại th ả o dược: khổ

hồ lô, rễ ngô đồng, vỏ cây du trắ n g

MANG THAI KÈM THEO NHIỄM

k ế tín h , viêm th ậ n , viêm cơ tim , d ẫn đ ến lưu sản, đẻ sớm, dị th a i, ch ết th a i, nguy hiểm sin h m ạng mẹ và con, do đó p h ả i tích cực chữa tr iệ t để b ện h này Biểu

h iệ n lâm sàn g là p h á t n h iệ t sợ lạnh, đau đầu, cơ bắp đau nhức, chảy nước mũi, đau cổ họng, ho, khạc đờm

M ột số trư ờng hợp bị b ện h đường ruột, kiểm tra: cổ họng sung huyết, thủy thủng, m ắ t k ế t m ạc sung huyết, hạch dưới cằm sưng to, đau, phổi hô h ấp có tiến g lớn

N ên dùng các phương thuốc sau:

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 2 3

1 Đại thanh diệp

- Đ ại th a n h diệp khô 30g nấu nước, uô'ng trước và sau buổi trưa Chủ trị cảm cúm p h á t n h iệt

- Đ ại th a n h diệp 30g, lá hoa cúc 30g, nấu uô'ng làm 3 lần

- Đ ại th a n h diệp 30g, rễ tra n h 18g, nấu uô"ng

- Đ ại th a n h diệp 30g, o á t nhĩ th ả o (cỏ móc tai) nấu nước uống, ngày 1 thang

- Đ ại th a n h diệp 30g, lộ bàng cúc 30g, nấu nước uống, ngày 1 thang

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 2 5

- Lá tía tô tươi 30g, k in h giới lOg, bạc h à 6g, nấu uống ng ày 1 thang

- Lá tía tô tươi 30g, hoắc hương lOg, gừng sống 3

lá t, nấu uô"ng ngày 1 thang

- Lá tía tô tươi 30g, đường đỏ m ột ít, n ấu nướcuô"ng

- L á tía tô tươi 30g, hương nhu lá lớn lOg, gừng sô'ng 6g, nấu uô"ng ngày 1 thang

- Rễ tía tô tươi 60g, rễ dâu 15g n ấu uống ngày 1 thang

- Lá tía tô tươi 30g, tr ầ n bì lOg, rễ cần 15g, nấu uống ngày 1 thang

- Lá tía tô tươi 30g, k in h giới lOg, phòng phong lOg, n ấu uống ngày 1 thang

4 Tạc tướng thảo (hình 11)

- Tạc tương th ả o tươi 60g, nấu nước uống làm 2lần

- T ạc tương th ả o tươi 30g, o át n h ĩ th ảo tươi 30g,

n ấu nước uô"ng

- T ạc tương th ả o tươi 30g, rễ m ai tươi 30g, nấu nước uống

- Lá m ẫu k in h khô lOg, nấu uống làm 2 lầ n mỗingày.

- Lộc nhung th ủ y 60g, n ấu uô'ng, trị phong hàn

- Lộc nhung th ả o 30g, bạch ngưu đảm can thảo 30g, nấu uống

- Lộc nhung thủy 30g, sơn trương th ảo 30g, nâuuô'ng

- Lộc nhung th ảo 30g, âm phong luân 18g, nấuuống

- Lộc nhung th ảo 30g, hương thung tử 15g, nấuuống

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 27

9 Nhất chi hoàng hoa (hình 15)

- Nhâ't chi hoàng hoa tươi 60g, nấu nứớc uô"ng làm

2 lần Chủ trị cảm m ạo phong nh iệt

- N h ấ t chi hoàng hoa tươi 30g, rễ hoa cúc núi tươi 30g, nâu nước uô'ng

- N h ấ t chi hoàng hoa tươi 30g, lá hồ tiêu núi 30g, nấu nước uống, trị ngoại cảm phong n h iệ t, đau đầu p h á t

nh iệt

10 Hưởng hoa thái

- Hương hoa th á i 30g, nấu nước uô'ng, chủ tr ị cảm

m ạo phong hàn

- Hương hoa th á i 30g, hương cúc 15g, nấu uống

- Hương hoa th á i 30g, th ử khúc th ả o 18g, nấuuô"ng

11 Hoàng kinh

- Lá hoàng k in h 30g, lộ biên k in h 30g, h àn h , gừng vừa lượng, nấu nước uô"ng Trị phong h à n cảm mạo

14 HỒ lô trà (hình 5)

- Hồ lô tr à tươi 60g, sắc nước uô"ng Chủ trị phong

n h iệ t cảm m ạo cổ họng đau rõ

- Rễ hồ lô tr à tươi 60g, nấu uô"ng Chủ tr ị phong

n h iệ t cảm mạo, ho

- Rễ hồ lô tr à tươi 30g, cam th ảo dại tươi 30g, sãc nước uống

- Hồ lô tr à tươi 30g, cẩu can th á i tươi 30g, sắc nước uống

15 Cam thảo dại (Dã cam thảo) (hình 7)

- Cam th ảo dại tươi 60g, sắc nước uô'ng, trị cảm

- Mã đề kim tươi 30g, vừng núi tươi 30g, sắc uống

- Mã đề kim tươi 30g, chi nhi điều 15g, kê can tá n lOg, sắc uống

- Mã đề kim tươi 30g, kê cốc th ảo 30g, sắc uô'ng

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 2 9

17 Đại diệp án (khuynh diệp lá lổn) (hình 17)

- Lá khuynh diệp lớn tươi 30g, sắc uô'ng Chủ trị phong n h iệ t cảm mạo

19 Sdn kê tiêu (hình 19)

- Rễ sơn kê tiêu 30g, sắc uống

- Rễ sơn kê tiêu 30g, th ạ c h phòng phong lOg, sắcuô'ng

20 Mao đại đinh thảo (hình 20)

- Mao đ ại đinh th ả o 30g, sắc uống, tr ị phong h à n cảm mạo

- Mao đ ại đinh tììảờ 30g, kim phí th ả o lOg, sắcuô"ng

- Mao đ ại đinh th ảo 30g, âm phong luân 15g sắcuống

- Mao đ ại đ inh th ảo 30g, rễ m a tr a th ả o 30g sắcuô"ng

21 Tây hà liễu

Tây h à liễu 15g, lá dâu lOg, gừng sống 3 lát, sắcuô'ng

22 Thập đại công lao (hỉnh 21)

Rễ th ậ p đại công lao 30g, lá hoàng k in h 30g, sắcuô'ng

23 Phù dung cúc

Lá phù dung cúc khô 18g, n ấu lấy nước hòa với đường uô"ng T rị phong h à n cảm mạo

24 Xuyên tâm liên

- Xuyên tâ m liên n g h iền n á t, mỗi lầ n uô"ng 3g, ngày 3 lần, uô"ng với nước sôi Trị phong n h iệ t cảm mạo

- Xuyên tâ m liên 15g, liên bồng th ả o 15g, sắcuô"ng

- Xuyên tâ m liên 15g, n h ấ t chi hoàng hoa 15g, hoa do 15g, sắc uô"ng

- Xuyên tâ m liên 15g, lạc tâ n phụ 15g, sắc uô'ng

- Xuyên tâ m liên 15g, hồng k ế 15g, sắc uống

25 Thiết đông thanh

- T h iết đông th a n h 30g, sắc uô'ng, ngày 2 lần Trị phong n h iệ t cảm mạo

uống

- T h iế t đông th a n h 30g, đậu phông dại 30g, sắc

BỊ VIÊM PHỔI KHI MANG THAI

Viêm phổi tức là phổi bị viêm cấp tín h Thai phụ

bị viêm phổi dễ gây th iếu dưỡng khí cho bào th ai, sẩy thai, đẻ non, cho n ê n p h ải cẩn th ậ n Biểu h iện lâm

sàn g là sợ lạnh, p h á t n h iệ t, ho, khạc ra đờm, đau ngực, hơi th ở gấp B ệnh n ày có liên quan đến các nguyên

n h â n như th ể châ"t yếu nhược, dinh dưỡng không tô"t,

m ệ t mỏi quá độ, nh iễm đường hô hấp Có th ể kiểm tra bằn g X -quang để chẩn đoán

N ên dùng các phương sau:

1 N g ư t in h t h ả o (rau diếp cá)

- Rau diếp cá 30g, sắc nước uống liễn tiế p 7 ngày

- Rau diếp cá 30g, cát cánh lOg, sắc nước uống

T rị kh ạc đờm

- Rau diếp cá 30g, áp chích th ả o 30g, lu ậ t th ảo 15g, sắc nước uống, ngày 1-2 lần Chủ trị viêm phổi sốt cao

- Rau diếp cá 30g, ng ân hoa 15g, rễ tr a n h 30g, sắc nước uô'ng, ngày 1 thang

- Rau diếp cá 30g, bồ công an h 30g, hoàng cầm lOg, sắc uô'ng

- Rau diếp cá 30g, qua tử kim 30g, rễ cây gai (trữ

m a căn) 15g, sắc nước uô"ng N gày 1 thang

- Rau diếp cá 30g, tử kim ngưu 30g, sắc uô'ng

- Rau diếp cá 30g, b ản lam căn 30g, sắc uống ngày 1 thang

- Rau diếp cá 30g, rau cần 30g, sắc uống ngày 1 thang

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 3 1

2 Tam a khổ (hình 22)

- Rễ ta m a khổ khô 45g, đường cát 30g, nấu uô"ng, ngày 1 thang

- Rễ ta m a khổ khô 30g, bồ công a n h 30g, sắc uống, ngày 1 thang

- Rễ ta m a khổ khô 30g, mộc chùy hoa 30g, sắc uống ngày 1 thang

- Rễ ta m a khổ khô 30g, cỏ mao đại đinh 30g, sắc uống ngày 1 thang

- Rễ tam a khổ khô 30g, rau cần 30g, hoàng cầm 15g, sắc uống ngày 1 thang

3 Cỏ cửu đầu sư tử (hình 23)

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 45g, đường trắ n g vừa lượng, sắc nước uống, ngày 1 thang

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 90g, giã n á t v ắ t lấy nước, cho vào ít muối m à uống

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 30g, sơn cánh th á i lOg, sắc uống, ngày 1 thang

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 30g, tạ c tương th ả o 30g,

n h a n bạch th á i 15g, sắc uống, ngày 1 thang

4 Đại thanh diệp

- Lá đại th a n h tươi 60g, giã n á t v ắ t nước pha vào

ít m ật, uống lúc nóng, ngày 2 lần Chủ trị viêm phổi

p h á t n h iệ t cao

- Lá đại th a n h 30g, nấu nước uống ngày 2 lần

- Lá đại th a n h 30g, v ạn trượng th â m 30g, sắc uống ngày 1 thang.

- Lá đại th a n h 30g, sơn bạch cúc 30g, sắc uống

- Lá đại th a n h 30g, th iê n lý quang 15g, trữ m a căn 15g, sắc uô'ng ngày 1 thang

5 Thanh ngư đảm thảo

- T h an h ngư đảm th ả o 15g, mộc chùy hoa 15g, hoàng cầm lOg, sắc uô"ng, ngày 1 thang

- T h an h ngư đảm th ảo 15g, lá th ủ y trúc 15g, thủy triề u dương 15g, sắc uống ngày 1 thang

- T h an h ngư đảm th ả o 15g, th ạ c h điều lan 15g,

n h am bạch th á i 15g, sắc uống, ngày 1 thang

- T h an h ngư đảm th ả o 30g, h ầm với th ịt nạc m à ăn

6 Ngõa tùng

- N gõa tù n g tươi 120g, giã n á t v ắ t nước nấu nóng

m à uống, ngày 2 lần

7 Nhất chi hoàng hoa (hình 15)

- N h ấ t chi hoàng hoa 30g, lan th ạ c h th ả o 15g sắcuống

- N h ấ t chi hoàng hoa 30g, hồ lô tr à 30g, m ang tiểu mễ th ả o lOg, sắc uống

- N h ấ t chi hoàng hoa 30g, hồng ty tuyến 30g, hồng hoa hao chi 30g, sắc uông

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 3 3

- N h ấ t chi hoàng hoa 30g, nữu tử th á i 30g, sắcuô'ng.

- N hâ't chi hoàng hoa 30g, b ản lam căn ỐOg, sắcuống

8 Kim ngân hoa

- Kim n g ân hoá 30g, diếp cá 30g, hồng ty tuyến 30g, sắc uô"ng, ngày 1 thang

- Kim ng ân hoa 30g, rau cần 30g, mè dại 15g, sắc uô"ng, ngày 1 thang

- Kim n g ân hoa 30g, bồ công an h 30g, sắc uống ngày 1 thang

- Kim n g ân hoa 30g, hồ lô tr à 30g, áp chích thảo 30g, sắc uống ngày 1 thang

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 3 5

11 Xuyên tâm liên

- Xuyên tâ m liên 18g, n g ân hoa 15g, diếp cá 15g sắc uống, ngày 1 thang

- Xuyên tâ m liên 15g, quan quả th ả o 15g, mộc chùy hoa 15g, sắc uống ngày 1 thang

- Xuyên tâ m liên 15g, trú c lan dại 15g, ta m diệp nhai bà đằn g lOg, sắc uống, ngày 1 thang

- Xuyên tâ m liên 15g, mè dại 15g, áp th ạ c h th ảo 15g, sắc uống, ngày 1 thang

- Xuyên tâ m liên 15g, rễ b ản lam 15g, lan th ạ ch

th ả o 15g, sắc uống ngày 1 thang

12 Dã cúc hoa (hoa cúc dại)

- Hoa cúc dại 30g, bồ công an h 30g, cam th ả o dại 30g, sắc uống, ngày 1 thang

- Hoa cúc dại 30g, n h ẫ n đông đằng 30g, tích tu y ết

th ả o 30g (rau m á), sắc nước uô'ng, ngày 1 thang

- Hoa cúc dại 30g, rễ hồ lô tr à 30g, lu ậ t th ả o hoa 15g, sắc uống, ngày 1 thang

- Hoa cúc dại 30g, du th á i dại 30g, rau cần 30g, sắc uống, ngày 1 thang

- Hoa cúc dại 30g, ng ân hoa 30g, liên kiều 15g, sắc uống ngày 1 thang

13 Lỗ địa cúc (hình 25)

- Lỗ địa cúc tươi 45g, giã n á t v ắ t lấy nước, pha với

m ậ t m à uống, ngày 2 lần

- LỖ địa cúc tươi 30g, rễ tra n h 30g, sắc uống, ngày

14 Dã cam thảo (cam thảo dại)

- Cam th ả o dại 60g sắc uống

- Cam th ảo dại 30g, diếp cá 30g, mè dại 15g, sắcuô'ng

- Cam th ảo dại 30g, tạc tương th ảo 30g, sắc uô"ng

- Cam th ả o dại 30g, bồ công a n h 30g, sắc uông

Tháo dược trị bệnh phụ khoa — 3 7

17 Đại V Ĩ dao (hình 27)

- Đ ại vĩ dao tươi 60g, nấu nước p h a đường uống

- Đ ại vĩ dao tươi 90g, giã n á t v ắ t nước pha m ậ tuô"ng

- Đ ại vĩ dao tươi 30g, b ình địa mộc tươi 30g, diếp

cá tươi 30g, sắc nướng uống

PHỔI KẾT HẠCH KHI MANG THAI

B ệnh n ày nếu sớm p h á t h iệ n và trị liệu tố t, sau khi sin h tiế n h à n h cách ly mẹ và con, th ì thường không xảy ra ả n h hưởng xấu N hưng nếu b ện h tìn h nghiêm trọng, th iếu dưỡng khí, p h á t n h iệt, dinh dưỡng không tô't, sẽ d ẫn đ ến sẩy thai, đẻ sớm hoặc th a i nhi p h á t

tr iể n chậm , th ậ m chí tử vong

Biểu h iệ n lâm sàng là;

(1) K ết h ạ c h trú n g độc chứng trạ n g - th iếu lực, gầy yếu, ra mồ hôi trộm , sô"t nhẹ sau 1 giờ chiều, m á đỏ

(2) Ho có ít đờm, khạc ra m áu, ngực đau, hô hâ'p khó k h ăn

(3) Trong đờm có vi kh u ẩn k ế t hạch, thử nghiệm

OT (+), có th ể nhờ X quang chẩn đoán

N ên dùng các phương thuốc sau:

1 Cửu đầu sư tử thảo (hỉnh 23)

Cỏ cửu đầu sư tử tươi 90g, giã n á t v ắ t nước uốngvới m ật

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 30g, VÔ tâ m th á i 15g, sắc nước uống.

- Cỏ cửu đầu sư tử tươi 30g, hoàng tin h 30g, nham bạch th á i 15g, sắc nước uô"ng

2 Thập đại công lao (hỉnh 21)

- Lá th ậ p đại công lao tươi 30g, nấu cháo ăn

- Lá th ậ p đại công lao tươi 30g, khoai cửu ngưu tươi 15g, sắc nướng uô'ng

- Lá th ậ p đại công lao 15g, th ổ bạch cập lOg, sắc nước uô'ng Trị phổi k ế t hạch khạc ra máu

- Lá th ậ p đại công lao tươi 30g, lá h à n m ai tươi 30g, lá sơn p h à n tươi 30g, sắc nước uống

- Lá th ậ p đại công lao tươi 30g, rễ đại mao đồng

4 Rễ mã lan (Mã lan căn)

Rễ m ã lan 15g hầm với phổi heo m à ăn

Thảo dược trị bệnh phụ khoa — 3 9

5 Rễ Sđn tra (Sơn tra căn)

Rễ sơn tr a 30g, nấu lấy nước; lấy bạch mao hoa 15g đốt th à n h tro uống với nước trê n Chủ trị phổi k ế t

9 Rễ tam luân hao

Rễ tam luân hao 90g, rượu nửa lít, ngâm 7 ngày, uô"ng sáng, tối, mỗi lầ n 50ml

10 Cỏ thiển Vân Nam

Rễ cỏ th iế n V ân N am 30g, tiểu bạch cập 30g, cùng

n g h iề n n á t, điều với 150g m ậ t ong, đem chưng uô'ng, ngày 3 lần , uống h ế t tro n g 2 ngày

11 Thiên quỳ tử

T h iên quỳ tử 120g, dồn vào lòng lợn, đem nấu chín, bỏ xác thuốc, ă n lòng Liên tiếp ă n 3 bộ

12 Thô diệp dung (Hình 29)

- Thô diệp dung 30g, kiến huyết th a n h 15g, qua tử kim 15g, cùng sắc nước uống

- Thô diệp dung 30g, ngưu n h ĩ đóa 18g, nhâ't th ảo quang 15g, nấu nước uông.

- Thô diệp dung 30g, ô m ai 15g, lá trắ c bá lOg, sắc uô"ng Chủ trị phổi k ế t hạch khạc ra máu

- Thô diệp dung 30g, câu nhi tr à 30g, sắc uống

- Thô diệp dung 30g, triều th iê n quan 15g, cuông hoa th ị lOg, sắc uô'ng

- Thô diệp dung 30g, th ạ c h tiê n đào 30g, sắcuô"ng

- Bệ lệ cả cây 60g, sườn heo vừa lượng, hầm chín

m à ăn, 2 ngày 1 thang, liên tục 3 th án g

- C ành bệ lệ 69g, th ịt nạc vừa lượng, h ầm chín

m à ăn , liên tiếp nửa th á n g , ngày 1 thang

15 Long thiệt thảo

- Long th iệ t thảo 30g, tử m ẫu liên 15g, hầm th ịt

m à ăn

- Long th iệ t th ảo 30g, long thuyền hoa căn 30g, sinh cam thảo lOg, sắc nướng uông

- Long th iệ t th ảo 30g, lan hoa sâm 15g, diêm phu mộc tử 15g, sắc uống.

16 Chuối

- Hoa chuối 60g, phổi heo 250g, h ầm ăn, ngày 1 thang

17 Bạch thạch lựu

Hoa bạch th ạ c h lựu 20 đóa, sắc nước uống

18 Viên diệp miên quỳ (hình 30)

- Rễ viên diệp m iên quỳ 30g, h ầm th ịt nạc m à ăn

- Rễ viên diệp m iên quỳ 30g, cỏ kê quải cốt 30g, sắc uô"ng

- Rễ viên diệp m iên quỳ 30g, mỹ lệ n h ai đậu đằng 30g, sắc uống

- Rễ viên diệp m iên quỳ 15g, độc cước liên 15g,

p h ế tâ m th ả o 15g, sắc uống

- Rễ viên diệp m iên quỳ 30g, dã tửu hoa 18g, n h ấ t

tả o quang 15g, sắc uống

19 Lan hoa sâm (hình 31)

- L an hoa sâm tươi 60g, h ầm th ịt ăn

- Lan hoa sâm 30g, rễ tra n h 30g, bách hợp 15g,

h ầm phổi heo m à ăn

- L an hoa sâm 30g, v ân hoa 15g, sắc uống

- Lan hoa sâm 30g, kim hòe 15g, rễ cây chuối hoa 15g, h ầm th ịt heo

Tháo dược trị bệnh phụ khoa — 4 1