Giáo trình quy hoạch cảnh quan

C NHăQUANăVÀăQUYăHO CHăC NHăQUAN .... 5 1.2.ăKHÁIăNI MăVẨăăPHỂNăLO IăQUYăHO CHăC NHăQUAN .... 7 1.3.ăV ăTRệ,ăVAIăTRọăVẨăM IăQUANăH ăGI AăQUYăHO CHăC NHăQUANă V IăCÁCăLO IăQUYăHO CHăKHÁC

H C VI NăNỌNGăNGHI P VI T NAM

V NăNH - NGUY N QUANG H C - QUY N TH LANăPH NG

Ch biên: V N NH

GIÁOăTRỊNH QUY HO CH C NH QUAN

NHÀăXU T B N H C VI N NỌNGăNGHI P - 2021

L I M U

Trong cu c s ngăhƠngăngƠyăc aăconăng i,ăcácăho tăđ ngătrongăkhôngăgianăcóăm i quan h h uăc ăv i nhau t oăthƠnhăm t th th ng nh tătrênăc ăs b tríăs p x păcóătr t t theoăh ngăcóăl i nh t cho cu c s ng.ăDoăđó,ăquáătrìnhăb trí,ăphátătri năkhôngăgianătheoă

tr t t c n ph iăđ m b o c nhăquan,ătrongăđóăcóăc nhăquanănhơnăt oădoăconăng i t o ra vƠăc nh quan t nhiênăv năcóăc a t ngăvùng.ăNh ăv y, b tríăs d ngăkhôngăgianăc n ph i cóăm tănghiênăc uăđ ng b , h th ngăhoáăquyăho ch c nhăquanăxoayăquanhăcácăv năđ :

m i, ch y uăđ cănghiênăc uăvƠăgi ng d y khoa h c ki nătrúc Theo IUCN (1994),

lơuădƠiăt o ra nh ngăvùngăđ tăkhácăbi t v th m m ,ăsinhăthái,ăv năhoáăvƠăđaăd ng sinh

h c” Nh ăv y,ăvaiătròăc a c nh quan g n ch t v iăcácăho tăđ ng s ng c aăconăng i c trongăquáăkh , hi n t iăvƠăt ngălai.ăC nh quan c a m tăvùngăliênăquanăđ n nh ng v n

đ nh ăngh thu t c nh quan, c nhăquanăv năhoá,ăsinhătháiăc nhăquan,ăđánhăgiáăc nh quan,

thi t k c nhăquanăvƠăcácăho tăđ ng c nh quan

Quy ho ch c nh quan lƠ t ch căkhôngăgian các ch căn ngătrênăph m vi m tăvùng, trongăđóăch aăđ ng nh ng m i quan h gi a thƠnhăph n ch căn ng,ăhìnhăkh i c a t nhiênăvƠănhơnăt o.ăNh ăv y, quy ho ch c nhăquanălƠăho tăđ ng s p x p, b tríăcácăch c

n ng,ăcácăhìnhăkh i c a c t nhiênăvƠănhơnăt oăđ phùăh păh năv i nhu c uăngƠyăcƠngăcao c aăconăng i Th c t , do nhu c uăphátătri năcôngănghi păhoá,ăđôăth hoáănhi uăcôngătrìnhăc nh quan t nhiênăvƠănhơnăt o b pháăhu nh ăcácăkhuăr ngănguyênăsinh,ăcácăk quan t nhiênăvƠănhơnăt o,ăcácăcôngătrìnhădiătíchăl ch s Thay th vƠoăđó, nhi uăkhuăđôă

th,ăkhuădơnăc ăm i m călên,ăcácăch căn ngăbênătrongăcóăs bi năđ i m nh m , nhi u cánhăđ ng s n xu t, nhi uănhƠămáyăm călênălƠmăbi năđ i c nh quan c a nhi uăvùng.ăS thayăđ i l n x n, t phátăv c nh quan tr i qua m t th iăgianădƠiălƠmăchoăb c c c nh quan m t s khu v călƠngăxưă cácăvùngănôngăthôn,ăkhuăv căvenăđôăgơy khóăkh năchoăcôngătácăc i t oătrongăt ngălai

Công tác qu nălỦ quy ho ch,ăđ c bi tălƠăqu nălỦăb o v môiătr ng, quy ho ch c nh quanăđ căcoiălƠăquanătr ng, b iăvìăcóăquyăho chăthì m iăxácăđ nhăđ c ch căn ngătrong

ph măviăkhôngăgianălưnhăth , th c hi năđ căcácăm cătiêuăb n v ng, h pălỦ c aăcácăph n lưnhăth khácănhau,ăqu nălỦăkhôngăgian theoăcácăph nălưnhăth khácănhauăđóăc ngănh ă

qu nălỦăt tămôiătr ngătheoăcácăngƠnhăkinhăt - xư h i, qu nălỦăđ c s tácăđ ng qua l i

gi aăconăng i v i c nh quan t nhiên,ăqu nălỦăđ c h sinhătháiănhơnăv n.ăCh khiăcóăquy ho ch c nh quan, m i th c hi năđ căcácăch căn ngăc nh quan c a s phátătri n b n

v ngătheoălưnhăth ăVìăv y,ăđ i v i chuyênăngƠnhăqu nălỦăcácăngu nătƠiănguyênămôiă

tr ngănóiăchungăvƠ qu nălỦăđ tăđai nóiăriêng,ămônăh c quy ho ch c nh quan cóăt m quan

tr ng nh tăđ nhăvƠăth c s c n thi t.ăSinhăviênăvƠăh căviênătheoăh căchuyênăngƠnhăqu n

lỦ tƠiănguyên môiătr ng, qu nălỦăđ tăđaiăvƠăcácăchuyênăngƠnhăkhácăc ngănh ăng iălƠmăcôngătácăqu nălỦ vƠăquyăho ch t ch călưnhăth c năcóăki n th c c aămônăh cănƠyăđ ph c

v choăcôngătácăqu nălỦăkhôngăgian, s d ngătƠiănguyênăthiênănhiênănh măphátătri n kinh

t - xưăh iăvƠăb o v môiătr ngăh ng t i s phátătri n b n v ng

Mônăh c quy ho ch c nh quan cung c păchoăng i h căchuyênăngƠnhăqu nălỦătƠiănguyênămôiătr ngăvƠăqu nălỦăđ tăđaiănh ng ki n th c v c nhăquanăvƠăquyăho ch c nh quan, t o kh n ngăchoăsinhăviênăsauăkhiăt t nghi păraătr ngăcóăđ ki n th căđ đ m nhi măcôngătácăqu nălỦăkhôngăgian b n v ngătrongăcácăquyăho ch t iăcácăđ aăph ng, đóngăgópănh tăđ nhăvƠoăvi cănơngăcaoăch tăl ngăcôngătácăquyăho ch,ăđ ng th i l ng ghépăquyăho chăkhôngăgianăv i nh ng quy ho chăkhác.ăMônăh cănƠyăcóăliênăquan ch t

ch vƠăh tr choăcácămônăkhácăthu căl nhăv c khoa h c qu nălỦăkhôngăgian, nh tălƠăqu n

lỦ vƠ s d ng các ngu nătƠiănguyênăthiênănhiên

GiáoătrìnhăắQuyăho ch c nh quan”ăđ căbiênăso nătheoăch ngătrìnhăđƠoăt oăđ i

h căngƠnhăQu nălỦăđ tăđai, ngƠnhăQu nălỦătƠiănguyênăvƠămôiătr ng,ăngƠnhăQu nălỦăb t

đ ng s năvƠăm t s ngƠnhăliênăquan.ă ơyălƠătƠiăli uăđ c s d ngălƠmătƠiăli u gi ng d y vƠăh c t p c aăsinhăviênăngƠnhăQu nălỦăđ tăđaiăvƠăcácăngƠnhăliênăquanăkhác

C uătrúcăc aăgiáoătrìnhăbaoăg m 5 ch ng:

Ch ng 1 trìnhăbƠyănh ng v năđ c ăb n v c nhăquanăvƠăquyăho ch c nh quan,

trongăđóălƠmărõăcácăkháiăni m v c nh quan, quy ho ch c nh quan,ăđ c

đi m, quáătrìnhăphátătri n c nhăquanătrênăth gi iăvƠă Vi t Nam

Ch ng 2 trìnhăbƠyăcácăn i dung ch y u trong quy ho ch c nhăquan,ănguyênăt c

quy ho ch c nh quan, phơnăvùngăc nh quan, quy ho ch c nhăquanăcôngătrìnhăvƠăb c căthƠnhăph n t o c nh trong quy ho ch c nh quan

Ch ng 3 th hi n cácăv năđ v c nhăquanănôngăthônăvƠăquy ho ch c nh quan t i

vùngănôngăthôn

Ch ng 4 trìnhăbƠyăm t s đ căđi m c a c nhăquanăđôăth vƠăn i dung quy ho ch

c nhăquanăđôăth

Ch ng 5 trìnhăbƠyănh ng n i dung quy ho ch khôngăgianăc nhăquanăcácăkhuăch c

n ngăbaoăg m c nhăquanăkhuănhƠă , c nh quan v năcôngăviên,ăc nh quan khu v c sơn qu ngătr ngăvƠăc nhăquanăkhôngăgianăđ ng ph GiáoătrìnhăQuy ho ch c nh quan do t p th b mônăQuyăho chăđ tăđai,ăkhoaăQu n lỦăđ tăđai,ăH c vi năNôngănghi p Vi tăNamăbiênăso n

Phơnăcôngăc th :

1 PGS.TS V n Nh ch biênăvƠătr c ti p biênăso năcácăch ngă3,ă5

2 PGS.TS Nguy n Quang H căbiênăso năch ngă1.ă

3 TS.KTS Quy n Th LanăPh ngăbiênăso năch ngă2,ă4

Giáoătrìnhăđ căbiênăso n nh măđápă ng vi c gi ng d yăsinhăviênăc a khoa Qu n lỦăđ tăđaiăvƠăcácăkhoaăkhácăcóăliênăquan M cădùăđưăc g ngănh ngădoăcóănhi u h n ch

s khôngătránhăkh iăsaiăsót,ăb mônăQuyăho chăđ tăđaiăvƠănhómătácăgi r t mong nh n

đ c nh ngăỦăki năđóngăgópăc aăcácăđ ng nghi p, c a anh, ch emăsinhăviênăvƠăb năđ c

Nhómătácăgi

M C L C

DANHăM CăCÁCăCH ăVI TăT T x

L IăM ă U iii

Ch ng 1 C NHăQUANăVÀăQUYăHO CHăC NHăQUAN 1

1.1.ăKHÁIăNI MăCHUNGăV ăC NHăQUAN 1

1.1.1.ăKháiăni măchung 1

1.1.2 Kháiăni măc nhăquanăvùng 4

1.1.3.ăKháiăni m c nhăquanăđôăth 5

1.1.4.ăKháiăni măc nhăquanănôngăthôn 5

1.2.ăKHÁIăNI MăVẨăăPHỂNăLO IăQUYăHO CHăC NHăQUAN 6

1.2.1.ăKháiăni măquyăho chăc nhăquan 6

1.2.2.ăPhơnălo iăquyăho chăc nhăquan 7

1.3.ăV ăTRệ,ăVAIăTRọăVẨăM IăQUANăH ăGI AăQUYăHO CHăC NHăQUANă V IăCÁCăLO IăQUYăHO CHăKHÁC 9

1.3.1.ăV ătrí,ăvaiătròăc aăquyăho chăc nhăquan 9

1.3.2.ăM iăquanăh ăgi aăquyăho chăc nhăquanăv iăcácălo iăquyăho chăkhác 10

1.4.ăQUYăHO CHăC NHăQUANăTRểNăTH ăGI IăVẨăVI TăNAM 12

1.4.1.ăQuyăho chăc nhăquanătrênăth ăgi i 12

1.4.2.ăQuyăho chăc nhăquană ăVi tăNam 19

1.5.ă IăT NG,ăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC UăVẨăTRỊNHăT 21

1.5.1.ă iăt ngăvƠănhi măv ăquyăho chăc nhăquan 21

1.5.2.ăPh ngăphápăápăd ngătrongăquyăho chăc nhăquan 22

1.5.3.ăTrìnhăt ăl păquyăho chăc nhăquan 24

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă1 28

Ch ng 2 N IăDUNGăQUYăHO CHăC NHăQUAN 29

2.1.ăPH MăVIăVẨăN IăDUNGăC AăQUYăHO CHăC NHăQUAN 29

2.2.ăNGUYểNăT CăQUYăHO CHăC NHăQUAN 30

2.2.1.ăC năc ăc aăquyăho chăc nhăquan 30

2.2.2.ăY uăt ă nhăh ngăđ năquyăho chăc nhăquan 31

2.2.3.ăNguyênăt căquyăho chăc nhăquan 31

2.3.ăB ăC CăKHỌNGăGIANăQUYăHO CHăC NHăQUAN 32

2.3.1.ăThƠnhăph năt oăkhôngăgian 32

2.3.2.ăQuyălu tăb ăc cătrongăquyăho chăc nhăquan 33

2.4.ăPHỂNăVỐNGăC NHăQUAN 35

2.5.ăQUYăHO CHăCỌNGăTRỊNHăC NHăQUAN 38

2.5.1.ăCôngătrìnhăc nhăquan 38

2.5.2.ăQuyăho chăcôngătrìnhăc nhăquan 43

2.6.ăB ăC CăCÁCăTHẨNHăPH NăT OăC NHăQUANăTRONGăQUYăHO CH 48

2.6.1.ă aăhình 48

2.6.2.ăM tăn c 51

2.6.3.ăCơyăxanh 53

2.6.4.ăKi nătrúcăcôngătrình 58

2.6.5.ăTácăph măngh ăthu tătrangătrí 60

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă2 61

Ch ng 3 QUYăHO CHăC NHăQUANăNỌNGăTHỌN 62

3.1.ă Că I MăC NHăQUANăVỐNGăNỌNGăTHỌN 62

3.1.1.ă căđi măkhôngăgianăvùngănôngăthôn 62

3.1.2.ă căđi măb ăc căkhôngăgianăc nhăquanăđi mădơn c ănôngăthôn 66

3.1.3.ăKi nătrúcăc nhăquanănhƠă ătrongălƠngăxưăc aăVi tăNam 70

3.1.4.ăKi nătrúcăc nhăquanăcôngătrìnhăs năxu tăt iănôngăthôn 78

3.2.ăNHI MăV ,ăNGUYểNăT CăVẨăN IăDUNGăQUYăHO CHăC NHăQUANă VỐNGăNỌNGăTHỌN 81

3.2.1.ăNhi măv ,ăm cătiêuăc aăquyăho chăc nhăquanăvùng nôngăthôn 81

3.2.2.ăNguyênăt căphơnăvùngăc nhăquanăvùngănôngăthôn 82

3.2.3.ăN iădungăquyăho chăc nhăquanăvùngănôngăthôn 83

3.3.ăKINHăNGHI MăQUYăHO CHăC NHăQUANăNỌNGăTHỌNăM TăS ăN C 86

3.3.1.ăQuyăho chăc nhăquanănôngăthônă ăLiênăXôă(c ) 86

3.3.2.ăQuyăho chăc nhăquanănôngăthônă ăTrungăQu c 86

3.3.3.ăQuyăho chăc nhăquanănôngăthônăkhuăv că ôngăNamăÁ 87

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă3 89

Ch ng 4 QUYăHO CHăC NHăQUANă ỌăTH 90

4.1.ăC NHăQUANă ỌăTH 90

4.1.1.ăKháiăni măv ăc nhăquanăđôăth 90

4.1.2.ă căđi măc nhăquanăđôăth 91

4.2.ăQUYăHO CHăC NHăQUANă ỌăTH 94

4.2.1.ăM cătiêuăquyăho chăc nhăquanăđôăth 94

4.2.2.ăNguyênălỦăquy ho chăđôăth ăb năv ng 95

4.2.3.ăNguyênălỦăs ăd ngătrongăquyăho chăc nhăquanăđôăth 95

4.2.4.ăNguyênăt căquyăho chăc nhăquanăđôăth 97

4.2.5 B oăt năc nhăquanăđôăth ăl chăs 99

4.2.6.ăM tăs ăth ăphápăt ăch căc nhăquanăđôăth 100

4.3.ăPHỂNăTệCHăQUYăHO CHăC NHăQUANăV IăQUYăHO CHăH ăTH NGă C ăS ăH ăT NGăVẨăQUYăHO CHăKHỌNGăGIANă ỌăTH ăXANH 103

4.3.1.ăTíchăh păquyăho chăc nhăquanăv iăquyăho chăh ăth ngăc ăs ăh ăt ngă đôăth 103

4.3.2.ăTíchăh păquyăho chăc nhăquanăv iăquyăho chăkhôngăgianăxanhăđôăth 108

4.4.ăM TăS ăBẨIăH CăKINHăNGHI MăV ăQUYăHO CHăC NHăQUANă ỌăTH 110

4.4.1.ăBƠiăh căkinhănghi m t ăth tăb iătrongăquyăho chăc nhăquanăđôăth ă hoá,ăs ăhìnhăthƠnhăcácăsiêuăđôăth ăt iăHoaăK 110

4.4.2.ăD ăánăph căh iăsu iăCheonggyecheonătrongălòngăth ăđôăSeoul,ă HƠnăQu că- T ngăth ngăLeeăMyung-bak 112

4.4.3.ăắV năthƠnhăph ”ăc aăSingapore 113

4.4.4 Kuala Lumpur - ''N iăh iăt ăc aădòngăsông'' 114

4.4.5.ăKinhănghi măquyăho chăc nhăquanăđôăth ă ăVi tăNam 116

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă4 121

Ch ng 5 QUYăHO CHăC NHăQUANăKHUăCH CăN NG 122

5.1.ăKHÁIăQUÁTăV ăQUYăHO CHăC NHăQUANăKHUăCH CăN NG 122

5.1.1.ăKháiăni măv ăquyăho chăc nhăquanăkhuăch căn ng 122

5.1.2.ăPhơnălo iăvƠăđ căđi măquyăho chăc nhăquanăcácăkhuăch căn ng 123

5.2.ăQUYăHO CHăC NHăQUANăKHUăNHẨă 125

5.2.1.ăLo iănhƠă 125

5.2.2.ăL aăch năcácălo iăhìnhănhƠă ătrongăquyăho ch 127

5.2.3.ăNguyênăt căt ăh pănhƠă ăvƠănhómănhƠă 128

5.2.4 Quy ho chăm tăs ăd ngăt ăh pănhƠă ăvƠănhómă 134

5.2.5.ăLiênăk tăcácăthƠnhăph nătrongăc uătrúcăkhôngăgianăc nhăquan 142

5.3.ăQUYăHO CHăC NHăQUANăV Nă- CỌNGăVIểN 145

5.3.1.ăQuanăni măm iăv ăcôngăviênăhi năđ i 146

5.3.2.ăPhơnălo iăcôngăviên 146

5.3.3.ăC ăc uăt ăch căcôngăviên 147

5.3.4 Khuynhăh ngăphơnăb ăch căn ngăcôngăviên 148

5.3.5.ăNguyênăt căquyăho chăkhôngăgianăc nhăquanăcôngăviên 151

5.3.6.ăC nhăquanăv n 151

5.4 QUY HO CHăKHỌNGăGIANă- CH CăN NGăC NHăQUANăSỂNă-

QU NGăTR NG 153

5.5.ăQUYăHO CHăC NHăQUANăKHUăNGH ăNG IăGI IăTRệ 153

5.5.1.ăNhi măv ,ăm cătiêu 153

5.5.2.ăNguyênăt căphơnăvùng 154

5.5.3.ăLo iăhìnhăc nhăquanăkhuăngh ăng iăgi iătríă- Nguyênăt căquyăho ch 154

5.6.ăQUYăHO CHăC NHăQUANă NGăPH 158

5.6.1.ăCh căn ngăvƠăphơnălo iăc nhăquanăđ ngăph 158

5.6.2.ăN iădungăquyăho chăkhôngăgianăc nhăquanăđ ngăph 159

5.7.ăKINHăNGHI MăQUYăHO CHăC NHăQUANăM TăS ăKHUă CH CăN NGăTRểNăTH ăGI IăVẨăVI TăNAM 162

5.7.1.ăQuyăho chăc nhăquanăm tăs ăkhuăch căn ngă- Kinhănghi măqu căt 162

5.7.2 Quyăho chăc nhăquanăm tăs ăkhuăch căn ngă- Kinhănghi măVi tăNam 166

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă5 169

BÀIăTI UăLU N 170

TÀIăLI UăTHAMăKH O 172

IUCN (International Union for the

Conservation of Nature Resources)

Ch ng 1

M c tiêu: Trang b cho sinh viên nh ng ki n th c c b n v c nh quan, quy ho ch

c nh quan, vai trò c a quy ho ch c nh quan trong phát tri n không gian c a vùng

N i dung: Ch ng 1 đ c p đ n các v n đ c b n trong l nh v c quy ho ch c nh quan thông qua các n i dung c b n: (1) Nh ng khái ni m v c nh quan, c nh quan vùng,

c nh quan đô th và c nh quan nông thôn; (2) Khái ni m và phân lo i quy ho ch c nh

quan; (3) V trí, vai trò và m i quan h gi a quy ho ch c nh quan v i các lo i quy ho ch khác; (4) Quy ho ch c nh quan trên th gi i qua các th i k ti n công nghi p, th i k

tr c chi n tranh th gi i l n th hai và sau chi n tranh th gi i l n th hai t i nay Quy

ho ch c nh quan Vi t Nam qua các th i k (5) i t ng, ph ng pháp nghiên c u và trình t l p quy ho ch c nh quan

1.1.ăKHÁIăNI M CHUNG V C NH QUAN

1.1.1.ăKháiăni m chung

C nhăquană(landscape)ălƠănh ng th mƠăt m t đi măconăng iăcóăth nhìnăth y

c m t khu v călưnhăth ăNh ăv y, c nhăquanăcóăth xétătrênăkhíaăc nh ph m vi, cung

c păchoăconăng i m tăcáchănhìnăh pălỦăvƠăd hi u ph ngădi n t ngăquátăvƠăr ng

h năv m tăđ aălỦ,ănhơnăt o, t nhiênăthìăc nhăquanălƠăgì? C nhăquanălƠăcácănétăđ cătr ngă

c ăb năcóăth nhìnăth y c a m t khu v c cácăkhíaăc nh: Cácăy u t t nhiên nh ănúi,ă

đ i, ngu năn cănh ăsông,ăh , ao, bi n,ăcácăy u t che ph đ tălƠăcácăth m th c v t; Cácăy u t nhơnăt o g n v iăconăng i đóălƠăcácălo i s d ngăđ tăkhácănhau,ăcácătòaănhƠăvƠăcácăc uătrúcăvùng;ăCácăy u t t nhiênăítăb nhăh ng b iăconăng i nh ăánhăsángăvƠăđi u ki n th i ti t

Conăng iăđưăk t h păcác y u t t nhiênăv i y u t nhơnăt o nh m t oăraăđi u ki n

s ng t t nh tăchoămình.ăC nh quan ph năánhăt ng h p v cu c s ng c aăconăng i v i

nh ngăđi u t oănênăb n s c c a m tăđ aăph ngăhayăm t qu c gia C nhăquan,ăng iădơnăvƠăho tăđ ng c a h hìnhăthƠnhănênănétăđ cătr ngăc a m tăvùngămƠăkhôngăn iănƠoăkhácăcóăđ c.ă ơyăchínhălƠăb cătranhătoƠnăc nh ph n nh v cu c s ng c aăng iădơnăc quáă

kh vƠăhi n t i,ăhayănóiăcáchăkhácăc nh quan ph năánhărõănétăcu c s ng c aăng iădơnă quáăkh , hi n t iăvƠăc trongăt ngălai

IUCNă(1994)ăđ aăraăđ nhăngh aăc nhăquanănh ăsau:ăắM tăvùngăđ t đóăs t ngătácăgi aăconăng iăvƠăt nhiênăquaăquáătrìnhălơuădƠiăt o ra nh ngăvùngăđ tăkhácăbi t v

th m m ,ăsinhăthái,ăv năhoáăvƠăđaăd ng sinh h căcao”

Tu theo m iăngƠnhămƠăcóăcáchăquanăni măkhácănhauăv c nh quan

Theo các nhà đ a lý; c nhăquanălƠăm t ph n c a b m tătráiăđ t,ăcóănh ngăđ căđi m

nh tăđ nhăriêngăbi t v đ aăhình,ăkhíăh u, thu v n,ăđ tăđai,ăh đ ng th c v tầă ơyăchínhălƠăphongăc nh c aăthiênănhiênăbƠyăraătr c m tăconăng i

Theo các nhà đ a lý c nh quan Nga, c nhăquanăđ c g n v i thu t ng ắt ng th

lưnhăth t nhiên”,ăđóălƠăm t ph nălưnhăth đ c chia ra m tăcáchă c l b ngăcácăranhă

gi iătheoăph ngăth ngăđ ng d aătrênănguyênăt c th ng nh tăt ngăđ iăvƠătheoăph ngă

n măngangătheoănguyênăt c gi m d n nhăh ngăraăvùngăbaoăquanhăbênăngoƠiăc aăcácănhơnăt trong t ng th , ho căcácăy u t cƠngăxaăcƠngăm trong t ng th c nhăquanăđó.ă

Theo các nhà ki n trúc c nh quan, h phơnăbi tărõăh năphongăc nhăvƠăc nh quan

Phong c nhălƠăch m tăkhôngăgianăh n ch , m ra t m tăđi m nh tăđ nhămƠăconăng i cóăth nhìnăth y.ă óălƠănh ng y u t thiênănhiênăvƠănhơnăt oămangăđ năchoăconăng i

nh ng c măxúcăkhácănhau,ăđóălƠănh ng b cătranhăđ cănhìnăth y m tăcáchătr căquanăbƠyăraătr c m tăconăng i.ăCònăc nhăquanălƠăch m t t h p phong c nh g m nhi u y u t khácănhauăt oănênăđ cătr ngăth ng nh t v c nh chung c aăđ aăph ngăho c m tăvùng.ă

V khíaăc nhăkhôngăgian,ăphongăc nh nh h năc nhăquanăkhôngăth hi năđ c s g n k t cácăy u t trong m tăvùng

Nh ăv y, thu t ng phong c nhăvƠ c nhăquanăđ uălƠăkhôngăgianăch aăđ ngăcácăy u

t t nhiênăvƠănhơnăt o,ăbênăc nhăđóăcònăth hi năđ c nh ng hi năt ng x y ra trong quáătrìnhătácăđ ng gi aăcácăy u t v iănhauăvƠăgi aăchúngăv iăbênăngoƠiăvùng

* C nh quan nhân t o lƠăc nhăquanăđ căhìnhăthƠnhădoăh qu t quáătrìnhătácăđ ng

c aăconăng iălƠmăbi năđ i c nh quan t nhiên.ăDoăđó, c nhăquanănhơnăt o bao g m c cácăthƠnhăph n c a c nhăquanăthiênănhiênăvƠăcácănhơnăt m iădoăconăng i t o ra Hai

y u t nƠyăcóăm i quan h t ngăh v i nhau

Cácăkhíaăc nhăkhácăcóăth đ căxemăxétăkhiănóiăv c nh quan bao g m: Ngh thu t

c nh quan (Landscape art; c nhăquanăv năhóaă(Culturalălandscape),ăsinhătháiăc nh quan (Landscape ecology), quy ho ch c nhăquană(Landscapeăplanning),ăđánhăgiáăc nh quan (Landscape assessment)ăvƠăthi t k c nhăquană(Landscapeădesign).ăCácăho tăđ ngălƠmăthayăđ i m t s tínhăch tăcóăth nhìnăth y c a m tăvùngălưnhăth đ c g iălƠăắHo tăđ ng

c nh quan (landscaping)”

Ngh thu t c nh quan

Ngh thu t c nhăquanăcóăth đ căcoiălƠătranhăphongăc nh; tranh v môăt cácăphongă

c nh, c nhăquanăt ănhiênănh đ i núi,ăcơyăxanh,ăsông n c, r ng cơy m tăgócănhìnă

r ng,ăcácăy u t đ c s p x p m tăcáchăh pălỦ, m ch l c theo mong mu n c aăconăng i Trong ngh thu t c nh quan, nh ng y u t quan tr ngăkhôngăth b qua th hi năkhôngăgian m t khu v căđóălƠ b u tr iăvƠăth i ti t

C nh quan v n hóa

C nhăquanăv năhóaătheoăđ nhăngh aăc a y ban Di s n Th gi iăđóălƠăs k t h p

gi a cácăy u t ho căthƠnhăph n t nhiênăvƠănhơnăt oăliên quanăđ n ho tăđ ng c a con

ng i t o ra nh ngănétăđ cătr ngăv v năhoá

Theo h iăđ ng C nh quan chơuăỂu (2000):ăắC nhăquanălƠăm tăvùngăc th đ c nh n

th c b iăconăng i,ăđ căđi m c aănóălƠăk t qu c a nh ng ho tăđ ngăvƠăs t ngătácăgi a t nhiênăvƠăcon ng i”.ăNh ăv y, c nhăquanălƠăk t qu t cácăho tăđ ng c a t nhiênăho c do

conăng i t oăra.ăCóăth th yăbênăc nhătínhăt nhiên,ătínhănguyênăth c a c nhăquanăcònăcóă

ho tăđ ngăvƠăt ngătácăc aăconăng i H iăđ ng C nh quan chơuăỂu c ngăđ aăraăbaălỦădoăsau: (1) C nh quan th hi năđ căvaiătròăc aăconăng i trong vi căxơyăd ng, t o d ng c nh quan; (2) C nh quan th hi n m t trong nh ng ch căn ngăquanătr ngălƠătínhăphơnăbi t, k t

qu c a nh ng ho tăđ ng ph c t p,ăđanăxenăgi a hi n t iăvƠălơuădƠiătr căđó.ă(3) S phơnăbi t

c nhăquanălƠăk t qu ng uănhiênăgi aăcácăy u t t nhiênăvƠăconăng i

Sinh thái c nh quan

Sinhătháiăc nhăquanălƠănh ng v năđ liênăquanăđ năsinhătháiăc a m tăvùng v iăcácăthƠnhăph n c nh quan nh tăđ nh Sinhătháiăc nh quan g n v i vi c c i thi n m i quan h

gi aăquáătrìnhăsinhătháiătrongămôiătr ngăvƠăcácăy u t g n v i c nhăquanăđ t o ra m t môiătr ng b n v ng

Quy ho ch c nh quan

Quy ho ch c nhăquanălƠăph ngăánăt o ra c nhăquanătrongăt ngălai.ăTheoăErvin (2003) quy ho ch c nhăquanălƠănh ng ho tăđ ngăliênăquanăđ n vi c s d ngăđ tăvƠăvi c

b o v cácăy u t t nhiênăvƠănhơnăt o Quy ho ch c nh quan t o ra s hƠiăhoƠăgi aăcácă

y u t thƠnhăph n c nh quan trong m tăvùngăv iăbênăngoƠiăvùngănh m tho mưnănhuăc u

c a conăng i cácăth i k khácănhau

ánh giá c nh quan

ánhăgiáăc nhăquanălƠăquáătrìnhăđánhăgiáăch tăl ng c nhăquanăliênăquanăđ n y u t t nhiênăvƠănhơnăt o ph c v cho nhu c u c aăconăng i.ă ánhăgiáăc nhăquanăliênăquanăđ năđánhăgiáămôiătr ng (ho c EIA) nh m b o v vƠăgi gìnămôiătr ngăkhôngăgianăxanh,ăs ch,ăđ p

Thi t k c nh quan

Thi t k c nhăquanălƠăngh thi t k g n v i y u t c nhăquan.ă óălƠăvi c v raăcácă

y u t c nh quan t nhiênăvƠănhơnăt oătrênăgi yăvƠăđ c tri n khai th c hi nătrênăth căđ a

theoăquyătrìnhăquyăđ nh Thi t k c nhăquanăđ ngăđ iălƠăs k t h p gi a ki nătrúcăc nh quanăvƠăthi t k sơnăv n

Ho t đ ng c nh quan (Landscaping)

Nh ng ho tăđ ngălƠmăthayăđ iăđ căđi măcóăth nhìnăth yăđ c v c nh quan c a

m t khu v c ho c m tăvùngăđ c g iălƠăho tăđ ng c nh qu n

Cácăy u t s ngănh ăđ ng, th c v t g n v iăcácăho tăđ ngălƠmăv n, tr ngăcơy,ănuôiă

gi đ ng v t v i m cătiêuăt oăraămôiătr ngăđ păchoăconăng i.ăNh ăv y,ăbênăc nhătínhă

ch t t nhiênănóăcònămangătínhăngh thu t d aătrênăs khéoăléoăc aăconăng i Nh ng ho t

đ ngănƠyăt o ra nh ng ngh đ cătr ngă(ngh th công)ăvƠăcácăngh nhơnăc a t ngăvùng Cácăy u t t nhiênănh ăđ aăhìnhăv iăcácăd ngăvƠăđ caoăkhácănhauăđ c t o ra, dòngăch y c aăn căđ c b trí,ăs d ng ho cătrangătrí

Y u t ki nătrúcănh ăc uătrúcăvùng,ăcácătòaănhƠ,ăhƠngărƠoăho căcácăv t li uăhayăcácă

y u t khácăđ c t o ra b iăconăng i

Cácăy u t tr uăt ngăcóăliênăquanăđ n ho tăđ ng c nh quan g măđi u ki năánhăsáng,ăcácămùaătrongăn m,ăh ngăgió,ăm t tr iầ

M iăliênăk t c nhăquanăđ c th hi nătrongăs ăđ hìnhă1.1

Ngu n: Paul Selman, 2006

Hìnhă1.1 M iăliênăk t c nh quan

Ch căn ngă(D ch v môi

tr ng,ăvaiătròăv năhoáă vƠăkinhăt ):

- N iăs n xu t,ăth mă quan: nôngălơmănghi p

H th ngănôngă nghi p,ăkhôngă gianăxanhăđôăth (Tácăđ ng m nh)

C nhăquanăvùngăbaoăg măcácăthƠnhăph n sau:

C nh quan b o t n: c nhăquanăv n qu căgia,ăn iăb o t năthiênănhiênăcóăgiáătr l ch

s , h đ ng th c v t ăvíăd : c nhăquanădiătíchăkhuăđ năHùng,ăkhuăchùaăH ng,ăh Ba

B , v nh H Long,ăđ ng Phong Nha K BƠng ă

C nh quan ngh ng i - gi i trí: cácăkhuăngh ng i,ăđi uăd ng ngo iăô,ăvenăm t

n c l n,ăkhuăthiênănhiênăphongăphú,ăn iăcóămôiătr ngătrongălƠnh ăvíăd : khu Qu ng Báă- H Tơy,ăh NúiăC c,ă i L i,ăBƠăNƠ,ăSaăPaă

C nh quan đi m dân c : c nhăquanăđôăth vƠăc nhăquanănôngăthôn

C nh quan vùng công nghi p: c nh quan khu v cănhƠămáy,ăxíănghi p

C nh quan vùng tr ng tr t: tr ng tr t,ăch nănuôi,ănuôiătr ng thu s n, tr ngăcơy

1.1.3.ăKháiăni m c nhăquanăđôăth

C nhăquanăđôăth lƠăthƠnhăph n quan tr ng nh t c a c nhăquanăv năhoá,ă đơyăcácă

y u t nhơnăt o t p trung cao nh tătrongăcácălo i c nhăquanăvƠăgơyănênănh ng h u qu khôngăthu n l iăchoămôiătr ngăc ătrúăc aăconăng i.ăDoăđó, tácăđ ngăt ngăh gi a con

ng iăvƠămôiătr ng r t m nh m C nhăquanăđôăth bao g măcácăy u t ch y uălƠăđ a hìnhăđôăth , m tăn căvƠăcơyăxanh

a hình đô th đ c quan ni mălƠăc uătrúcăb m t, bao g măcácătr ngătháiăl iălên,ă

lõmăxu ng Nh ng di n bi n c aăsinhătháiă- môiătr ngătrênăb m tăđôăth khôngăkhácănhi u so v iăthiênănhiênăcóăc uătrúcăb m tăđ aăhìnhăt ngăt ă aăhìnhăđôăth c ngălƠmăthayăđ i nhi tăđ ; c n ho călƠmăch chăh ngăgióăvƠăbi năđ i t căđ gió,ăđ m;ălƠmăng ngă

t khíăđ căvƠăb i m c aămôiătr ngăđôăth b ôănhi m, nhăh ngăđ n b c x m t tr i,

đ chi uăsáng.ăThêmăvƠoăđó,ăvi c to nhi t t cácăngu nănhơnăt oănh ălòăđun,ăh th ng chi uăsángăvƠăđi uăhoƠănhi tăđ đưălƠmăt ngăs bi năđ i nhi tăđ c c b trongăđôăth

M t n c và cây xanh lƠăm t b ph n quan tr ng c a c nhăquan,ăđ căđ aăvƠoă

khôngăgianăđôăth đ c i t oămôiătr ngăvƠăt o c nhătrangătríătrongăc nhăquanăđôăth M t

n căvƠăcơyăxanhăcóătácăd ng gi m thi uăvƠăthayăđ iămôiătr ng s ngăc ngănh ăc nh quanăđôăth theoăh ngăcóăl iăchoăconăng i

M tăn căvƠăcơyăxanhăcóătácăd ng ch ng n,ăcáchălyăđámăcháy,ăb i gi a ngu năgơyă

ra v i khu sinh s ng c aăconăng iầ

1.1.4.ăKháiăni m c nhăquanănôngăthôn

C nhăquanănôngăthônălƠăs k t h p gi a c nh quan t nhiênăvƠănhơnăt o, gi ngănh ă

c nh quanăđôăth ăTuyănhiên,ăsoăv i c nhăquanăđôăth thìătrongăc nhăquanănôngăthônăcácă

y u t nhơnăt oăítăh n.ăC nhăquanănôngăthônăbaoăg măcácălƠng,ăb n ,ăítăb ôănhi m b i cácăy u t nhơnăt o Hi n nay, t căđ đôăth hoá,ăphátătri năcôngănghi păngƠyăcƠngănhanh

h nănênăkho ngăcáchăv khôngăgianăgi aăđi mădơnăc ănôngăthônăv iăđôăth vƠăkhuăcôngănghi păcƠngăthuăh păvƠăvìăv y c nhăquanănôngăthônăc năđ căquanătơmănhi uăh năn a

C nhăquanănôngăthônăg n v iăquáătrìnhăs d ngăđ tălơuădƠiăc aăng iănôngăthônănênăđưăt oăraăcácăki u s d ngăđ tăthíchăh p.ăNh ăv y, c nhăquanănôngăthônăc ngăcóăs

bi năđ ng l n t d ngăhoƠnătoƠnăt nhiên,ăítătácăđ ng c aăconăng iăđ n d ngănhơnăt o cóănhi uăh năs tácăđ ng

Bênăc nh c nh quan s n xu t c aăvùngănôngăthôn,ăc nhăquanăvùngănôngăthônăc ngă

g n ch t ch v iăv năhoá,ăcácăho tăđ ngăv năhoáăc ngănh ănh ng phong t c t păquánăc a

ng iădơn.ăNh ngătínhăch tăv năhoáămangăđ cătr ngăt ngăvùngăđưăđiăvƠoătrongăki nătrúcăvƠăc nh quan c a t ngăcôngătrình,ăn iă c aăng iănôngăthôn

Nh ăv y, vùngăđôăth c nhăquanănhơnăt o chi m ch đ o, vùngănôngăthônăc nh quan t nhiênăđóngăvaiătròăquanătr ngăh n.ăTrongăph m vi r ng l n, s k t h p gi a c nh quan t nhiênăv i c nhăquanănhơnăt oăđ c th hi nărõ.ăTrongăcácăvùngănh , ph m vi h p,

c nh quan t nhiênăvƠănhơnăt oăth ngăcóăs k t h p, l ngăghépăvƠăđanăxenănh m t o ra

c nh quan chung c aăvùng.ăNgayătrongăđôăth hay c nh quan c a m tăcôngătrìnhăc ngăcóă

nh ng y u t t nhiên,ăkhôngăgianătr ngăđóălƠăcơyăxanh,ăm tăn cầămangătínhăt nhiên

1.2 KHÁIăNI MăVÀă PHỂNăLO I QUY HO CH C NH QUAN

1.2.1.ăKháiăni m quy ho ch c nh quan

Quy ho ch c nhăquanăđóălƠăđ nhăh ng,ălƠăthi t k vƠăxơyăd ng k ho ch th c hi n côngătácăxơyăd ng c nhăquanătrongăt ngălaiătrênăđ aăbƠnăph m vi m tăvùngănh tăđ nh

ngătrênăph m vi chung, quy ho ch c nhăquanăđ căđ nhăngh aănh ăsau:ăắQuy

ho ch c nh quan là thu t ng chuyên ngành ch vi c t ch c không gian ch c n ng trên

ph m vi m t vùng, trong đó ch a đ ng các m i quan h t ng h gi a các thành ph n

ch c n ng, hình kh i c a thiên nhiên và nhân t o”

Trênăph m vi vùngălưnhăth , quy ho ch c nhăquanăcóăỦăngh aăr t l n,ănóăt o ra c nh quan cho m tăvùngăt c p c p qu c gia, c păvùng, c p t nh, c p huy năvƠ c p chi ti tăđ a

ph ngă(c păxư,ăkhuădơnăc )ăvƠăc nh quan c a t ngăcôngătrình.ăNh ăv y,ăcóăth th y quy

ho ch c nh quan t o ra s th ng nh tăvƠătr t t c nh quan

Quy ho ch c nhăquanălƠăm t b ph n c a quy ho chăvùng,ăcácăn i dung quy ho ch

c nh quan c n đ căđ c p gi i quy tăvƠăth c hi nătrongăđ ánăquyăho chăvùngăvƠăcóătínhănguyênăt căđ th c hi n.ăNh ăv y,ăđ i v i c păvùngăquyăho ch c nh quan s t oăraăkhôngăgian c nh quan chung c aăvùngăvƠălƠmăc ăs cho s phátătri n t ng h p, b n v ng trong

ph m vi vùng.ăQuyăho ch c pănƠyălƠăc th c a c p c n căvƠălƠăđ nhăh ngăchoăcácă

lo i quy ho chăđ aăph ng

Nh ăv y, quy ho ch c nhăquanălƠăđ nhăh ng t ch c, b c căkhôngăgianătrênăph m

vi m tăvùng,ăb oăđ m quan h t ngăh gi aăcácăkhuăch căn ng,ăs liênăk t gi a c nh quan t nhiênăvƠăc nhăquanănhơnăt o Quy ho ch c nh quan nh m tho mưnănhuăc uăngƠyăcƠngăt ngăc aăconăng iăvƠăthi t l p m tămôiătr ng s ngăphùăh p

1.2.2.ăPhơnălo i quy ho ch c nh quan

Quy ho ch c nhăquanăđ căđ c pănghiênăc uăvƠăgi i quy t 3 c p (Hìnhă1.2)

a C p qu c gia

c pănƠyăcácăch ngătrìnhăc nh quan ph iăphùăh p v iăcácăquyăho ch c a qu c gia, ch aăđ ngăcácăm cătiêuăc a quy ho ch c nhăquanătoƠnălưnhăth qu căgia.ăCácăch ngătrìnhănƠyăc ngăch aăđ ngăcácăm cătiêuănhánhăcóăliênăquanăđ n c nhăquanălƠăn c,ăđ t đai,ăkhôngăkhí,ăr ng,ăc ngănh ănh ngăđ ngh choăcácăvùngăc a qu căgia.ăC ăs c a so n

th oăcácăch ngătrìnhăc nhăquanănƠyălƠăs phơnătích,ăđánhăgiáăcácăthƠnhăt quan tr ng

nh t c a c nh quan c p qu căgia.ăCácăch ngătrìnhăc nh quanălƠăc ăs phápălỦăchoăcácăquy ho ch khung c nh quan c aăcácăvùngăvƠ đ aăph ng

ra c nhăquanăkhôngăgianăchung,ăt o ra s hƠiăhoƠăgi aăcácăđ iăt ngăvƠ cácăch căn ng

- Quy ho ch c nh quan d ng quy ho ch t ng m t b ng D ng quy ho ch th hai nƠyăcònăg iălƠăquyăho chăcơyăxanhăvƠăcóăgiáătr phápălỦăđ m iăng i th c hi n

M cătiêuăc a quy ho ch khung c nhăquanăđ nhăh ngătheoănguyênăt c b o v vƠă

gi gìnăthiênănhiên,ăc nhăquanătrongăcácălu t b o v thiênănhiên c a m i qu căgiaăvƠăđ c

c th hoá,ăchiăti tăhoáăchoăphùăh p v iăđi u ki n c a t ngăvùng.ă

Bênăc nh m cătiêuătruy n th ng - b o v thiênănhiênălƠăb o v đ ng, th c v tăquỦă

hi m, quy ho ch c nhăquanăvùngăcònăph iăđóngăgópăvƠoăphátătri n c nh quan tu theo

m căđ t ng h păvƠăv năđ đ căđ c p trong quy ho chăvùngăvƠăquyăho ch t ng m t

b ng Quy ho ch c nhăquanăđ c păđ n nh ng v năđ , nh ngăc ăs thiênănhiênămƠăm i

l nhăv căkhácăc n ph iăđ tơmănghiênăc uăvƠăgi i quy tăvƠăch khiănƠoăl uăỦăđ năcácăl nhă

v c sinhăthái,ăquyăho ch c nhăquanăvùngăm iăđ xu tăđ căcácăyêuăc uăđòiăh i t ng h p

đ gi i quy t tho đángăvƠătoƠnădi n m i quan h gi aăconăng iăvƠămôiătr ng M iăl nhă

v c cu c s ngăvƠămôiătr ng c aăchúngătaălƠăm t h th ngăliênăk t m ng, s thayăđ i c a

m tăl nhăv c s nhăh ngăđ năcácăl nhăv căkhác.ă

Lu t B o v thiênănhiênăvƠăcácăquyăđ nhăđ th c hi n lu tăđóăxácăđ nh c uătrúcăc

th c a quy ho chăkhungămôiătr ng c nh quan, bao g măcácăv năđ c ăb n sau:

Các đ a khu cây xanh:

óălƠăcácăd i, m ng xanh l năvƠălƠăm t b ph năđ c bi t c a quy ho chăxơyăd ng vùng.ăNóăbaoăg măcácăkhôngăgianătr ng gi aăcácăđi mădơnăc ăQuyăho ch c n ph iănghiênă

c uătrênăc ăs c aăcácăyêuăc uăsinhătháiăvƠăth m m môiătr ng.ăNgoƠiăra,ăcácăđ a khu cơyăxanhăcònăph c v cho nhu c u ngh ng iăng năvƠăv aătrongăvùng.ă

Gi i h n phát tri n c a đi m dân c :

Vi c m r ngăcácăđi mădơnăc ăg n v iăcácăkhuăr ng qu căgia,ăcácădanhălamăth ng

c nh ălƠmăt n h iăđ n c nhăquanăđ u ph i b ng năch n,ădoăđóăc n thi t ph iăxácăđ nh

gi i h n m r ngăcácăđi mădơnăc

Khoanh vùng xác đ nh các đ a khu c nh quan b hu ho i:

M căđíchăđ xácăđ nhăvƠăphơnălo iăcácăđ a khu c nhăquanăđưăvƠăđangăb xơmăph m,

hu ho i theo m căđ c păbáchăc n c uăvưnăđ táiăl p ho c lo i tr cácătácăđ ngăgơyăh i

nh :ăth i ph th i,ăđƠoăb i,ăkhaiăthác,ăxơyăd ngătráiăphép,ăkhaiăthácăkhôngăcóătáiăsinh Quy ho ch các đ a khu b o t n thiên nhiên:

Trong quy ho chăvùng,ăc n ph i ch d năvƠăkhoanhăvùngăcácăđ a khu b o t năthiênănhiên,ăcònăvi căxácăđ nhăvƠăđánhăgiá,ăquy tăđ nhălƠănhi m v c aăcácăc ăquanăb o t n thiênănhiênăc p cao (B V năhoá,ăB TƠiănguyênă&ăMôiătr ng )ăvƠăcóăl uăỦăđ n m c tiêuăc a quy ho chăvùng.ăNhi m v c aăcácăđ a khu b o t năthiênănhiênălƠ:ă

- B o t năvƠăduyătrìămôiătr ng s ng c aăđ ng th c v t thiênănhiênăhoangădư.ă

- B o t năthiênănhiênătrênăcácăl nhăv c khoa h c, l ch s ,ăđ a ch tăvƠăv năhoáăc nh quan

- B o t năthiênănhiênăv ph ngădi năquỦăhi măvƠăđ căđáo

Quy ho ch các đ a khu b o t n c nh quan:

- Nhi m v c a quy ho ch c nhăquanăvùngălƠ:ă

- Gi gìnăho cătáiăt oăcácăđi u ki năsinhăthái,ăti măn ngăc aăthiênănhiênăho c kh

n ngăs d ngăcácătƠiăs n c aăthiênănhiên;

- Gi gìnăc nh s căđaăd ng c aăthiênănhiên;ă

- Gi gìnăc nh quan ph c v cho nhu c u ngh d ng;

Quy ho ch các đ a khu có ý ngh a đi u hoà vi khí h u:

Cácăđ aăkhuăcóăđ aăhìnhăcaoăt oăraăkhôngăkhíăthoángămát.ăTrênăcácăđ aăkhuănƠyănênă

h n ch c ătrúăđ tránhă nhăh ng c n tr đ năchuătrìnhăt oăkhíămát.ăNgoƠiăra,ăcácăkhuă

v căthungăl ngăđ t o ra lu ngăgióăluơnăchuy n

Trong quy ho ch khung c nh quan c aăvùng,ăcóăth t ng h păsinhăđ ngătrongătoƠnăvùng,ătrongăcácăđ a khu t oăthƠnhăcácăh sinhătháiăb n v ng

Ngu n: Ph m Kim Giao, 2012

Hìnhă1.2 S ăđ nh t th hoáăc a quy ho ch c nh quan trong quy ho chăvùng

1.3 V TRệ,ăVAIăTRọăVÀăM I QUAN H GI A QUY HO CH C NH QUAN

V IăCÁCăLO I QUY HO CHăKHÁC

1.3.1 V trí,ăvaiătròăc a quy ho ch c nh quan

Quy ho ch c nhăquanăcóătínhăch tăđ căthù,ăn i dung quy ho ch c nhăquanăđ c

l ngăghépătrongăn i dung c aăcácălo i quy ho chăkhác,ăbênăc nhăđóăquyăho ch c nh quan

b sung, h tr choăcácălo i quy ho chăkhácăđ t oănênăs phátătri n chung c a m tăvùngă

nh tăđ nh

Quy ho ch c nhăquanălƠăho tăđ ng trung gian, c u n i t o ra s liênăk t gi aăcácă

lo i quy ho chăvƠăt o ra s th ng nh t, nh tăquánăgi a quy ho ch c pătrênăvƠăc păd i

ho căcùngăc p M t s ch tiêuătrongăcácălo i quy ho ch c n ph iăcóăch tiêuăc nh quan

đ đi uăhoƠăt oăraămôiătr ng s ngălỦăt ng nh t

Quy ho ch c nhăquanăcóăvaiătròăquanătr ngăgópăph nănơngăcaoăch tăl ng cu c

s ng c aăng iădơn,ănơngăcaoăn ngăl c th m m , hi u bi t c aăconăng i, th hi n qua cácăkhíaăc nh sau:

- i u ti t m i quan h gi aăcácăch căn ngăkhôngăgianătrongăm tăvùng,ăt o ra khung

c nh quan chung h pălỦăvƠăhi u qu

Qu c gia Quy ho chăphátătri n c nh quan

Cácăch ngătrìnhăc nh quan

Cácăch ngătrìnhăc nh quan

Ti p nh n

Chi ti t Quy ho ch c nh quanh

c păQHSD Quy ho ch s d ngăđ t (QHSD )

Ti p nh n

Quy ho ch m t b ng t ng th

(QHTT) Quy ho ch c nh quan c p QHTT

Ti p nh n

- Duyătrìămôiătr ngăsinhătháiăt nhiên,ăb o v , gi gìnăvƠătônăt oăcácăc nh quan t nhiênăgópăph n quan tr ngătrongăphátătri n b n v ngăvƠăph c v nhu c u du l ch ngh

C nhăquanăcònălƠăs iădơyăn i v l ch s quaăcácăth h vƠăk t n iăcácădơnăt c,ăcácă

qu c gia trong m tăkhôngăgianăr ng l nătoƠnăc u

Quy ho ch c nhăquanăc ngăđóngăgópăquanătr ngătrongăquáătrìnhăcôngănghi păhoá,ăđôăth hoáăvƠăphátătri năđôăth M iăliênăk t gi aăcácăy u t bênătrongăvƠăbênăngoƠiăc a

m tăvùngălưnhăth t o ra m t t ng th hƠiăhòa,ăb n v ngăvƠădƠiăh n

NgoƠiăra,ăquyăho ch c nhăquanăc ngăgópăph n vi c t o ra ngu n l c cho s phátătri n,ăgópăph năphátătri n du l ch, d ch v ngh d ngăkhôngăch trongăvùng,ăngoƠiăvùngăvƠăqu c t

1.3.2 M i quan h gi a quy ho ch c nh quan v iăcácălo i quy ho chăkhác

1.3.2.1 M i quan h gi a quy ho ch c nh quan v i quy ho ch t ng th phát tri n

kinh t xã h i

Quy ho ch t ng th lƠăvi c lu n ch ngăxơyăd ngăvƠ l a ch năph ngăánăphátătri n kinh t ,ăxưăh i vƠăt ch căkhôngăgian cho cácăđ iăt ng kinh t ,ăxưăh iăvƠămôiătr ng trong th i k dƠiăh n,ăcóătínhăt iăđi u ki n c a kinh t th tr ngăvƠăh i nh p qu c t ăNh ă

v y, quy ho ch t ng th s b tríăs p x păkhôngăgianăcácăy u t , khu ch căn ngătrênătoƠnă

b t ng th khu v c ho c c n c

Quy ho ch c nhăquanăđ c n m trong quy ho ch t ng th vƠăđ c l ngăghépătrongăcácăn i dung c th c a quy ho ch t ng th M cătiêuălƠăs p x păcácăkhuăch căn ngăh p lỦăh n,ămôiătr ngăsinhătháiăđ c b o v ,ăcác côngătrìnhăc nhăquanăv năhoá,ădiătíchăđ c

gi gìn,ăb o v vƠătônăt o

Nh ăv y, m i quan h lƠăgi a t ng th vƠăchiăti t T ng th ch đ o vi căliênăk tăcácă

n i dung, l ngăghépăm cătiêuăđ tăđ c v kinh t nh ngăb o v ,ătônăt o, gi gìnăc nh quanăsinhăthái t o ra s phátătri n t ng th hƠiăhoƠ

1.3.2.2 M i quan h gi a quy ho ch c nh quan v i quy ho ch s d ng đ t

Quy ho ch s d ngăđ tălƠăs phơnăb h pălỦătƠiănguyênăđ tăđaiăchoăcácăm cătiêuăphátătri n kinh t xưăh iăvƠăt ch c s d ngăđ t h pălỦ,ăhi u qu vƠăb n v ng, đápă ng

đ c nhu c uăngƠyăcƠngăt ngăc aăng iădơnătheoăquanăđi măphátătri n b n v ng.ăNh ă

v y, quy ho ch s d ngăđ tălƠăt oăraăkhôngăgianăchoăcácăho tăđ ng kinh t ,ăxưăh i di n ra thu n l i

Th c t ,ătrongăquáătrìnhăphátătri n do mong mu n đ tăđ c nh ng m cătiêuătr c

m tăcóăth nhăh ng t i nh ng m cătiêuălơuădƠi,ăho căkhôngăt o ra s phátătri n b n

v ng,ănh ătìnhătr ngăsuyăthoáiăđ t di n ra sau th iăgianădƠiăs d ngămƠăkhôngăđ c b i

b , tr l iădinhăd ngăchoăđ t M t s khuăcôngănghi p th iăraămôiătr ngălƠmăôănhi m ngu năđ t,ăn c;ătìnhătr ng ch tăpháăr ng x y ra nhi u; m t s khu c nhăquanăthiênănhiênă

b xơmăph m,ăcácăkhuădiătíchăb l n chi m ho căpháăhu ầ

Quy ho ch c nh quan nh măxácăl p c nh quan h pălỦ,ăt o ra m i quan h gi aăcácă

ch căn ng,ăbênătrongăcácăch căn ngăkhôngăgianăh pălỦ,ăgi gìnăvƠăt o l p c nhăquan,ămôiă

tr ngăsinhătháiăđápă ng nhu c u c aăconăng i hi n t iăvƠăt ngălai

M i quan h th hi n s l ngăghép,ăliênăh gi a hai lo i quy ho ch.ăKhôngăcóăs

đi u ti tănh ngăb sung, h tr trong vi căcùngăđ tăđ c m cătiêuăc a hai lo i quy ho ch

1.3.2.3 M i quan h gi a quy ho ch c nh quan v i quy ho ch đô th và xây d ng

Quy ho chăđôăth vƠăxơyăd ng thu cănhómăquyăho ch chi ti t nh m b tríăkhôngăgian chi ti t trong khu v căđôăth ăBênăc nhăđóănóăcònăs p x păcácăb ph n, ch căn ngăbênătrongăt ngăkhuăđôăth T ch căkhôngăgianăcácăchiăti tăbênătrongăt ngăkhuăđôăth g n

ch t v i c nhăquanăvƠăg n v iămôiătr ngăsinhătháiăc a t ng khu

Th c t quy ho chăđôăth vƠăxơyăd ngăc ngăt o ra nh ng t n t i nh tăđ nhătrongăcácăđôăth nh ăthi uăcơyăxanh,ăm tăđ xơyăd ngăquáăcao,ăb tríăcácăcôngătrìnhăkhôngăh pălỦă(nhƠăsiêuăm ng,ăsiêuăméo,ăthi uăbưiăđ xeầ)

Quy ho ch c nhăquanăquanătơmăt i c nh quan chi ti t t ngăcôngătrình,ăt ng khu

ph , t ngăkhuădơnăc

M i quan h gi a hai lo i quy ho ch chi ti tăcùngăc p,ăcóăs l ngăghépăchiaăs nhi m v đ đ tăđ c m cătiêuăphátătri n chung c a khu v căvƠătoƠnăvùng.ăTuyănhiên,ăquy ho chăđôăth chi ti t n mătrongăđi u ti t ch đ o c a quy ho ch c nh quan c pătrên

1.3.2.4 M i quan h quy ho ch c nh quan v i quy ho ch phát tri n ngành

Quy ho chăphátătri năcácăngƠnhăth hi n s phátătri n,ăphơnăb khôngăgianălưnhăth

c a t ngăngƠnhătrênăvùngănghiênăc u, bao g măcácăngƠnhăv c ăs h t ng,ăcácăngƠnhăv phát tri n kinh t ,ăcácăngƠnhăkhácầăNh ăv y, quy ho chăphátătri năngƠnhăcóăs g n k t cácăb ph năcóăliênăquanăvƠă nhăh ngăđ n c nh quan

Quy ho ch c nhăquanătácăđ ngăđ n t ng quy ho chăphátătri năcácăngƠnh,ăt o ra s

g n k t gi aăcácăb ph n trong m t lo i quy ho ch C th nh ăphátătri năcácăngƠnhăkinhă

t cóăg n v i b o v môiătr ng, t o ra c nhăquanăphùăh păchoăphátătri n chung, gi gìnă

c nh quan t nhiênăc aăcácăkhuăv căđ iănúi,ăv n qu căgiaầ

M i quan h th hi n s đanăxen,ăl ngăghépăgi a n i dung quy ho ch c nh quan v i quy ho chăphátătri năcácăngƠnh.ăQuanăh b sung h tr t o ra s phátătri n chung, b n

v ng c aăvùngăvƠăc n c

1.4 QUY HO CH C NHăQUANăTRểNăTH GI IăVÀăVI T NAM

1.4.1 Quy ho ch c nhăquanătrênăth gi i

1.4.1.1 Th i k c đ i

Th i k nƠy,ăki nătrúcăc nhăquanăch aăphơnăbi tărõădoăquyămôăs n xu t nh , thi t

b ch aăhi năđ i,ăthôăs ăvƠăv năđ th m m ch aăđ tăra.ăCácăphơnăkhuăm t b ngăphơnăb cònăl n x n,ăch aăphơnăđ nhărõărƠngăcácăkhuăch căn ng.ăNhìnăchung,ăh th ngăkhôngăgiană

c nh quan ch aăcóăquyăho ch th ng nh t,ăch aăkhoaăh căvƠăt ch căch aărõănét,ăth hi n khíaăc nhăc ăb n sau:

- T ch căkhôngăgianămangătínhăt nhiên,ăđ năgi n,ăphơnătánăvƠăt phátănênăl n

- S g năbóăgi aăcácăcôngătrìnhăxơyăd ng v i y u t thiênănhiênăch aăđ căchúă

tr ng,ăcònăt ngăđ iătáchăbi t, thi u s liênăk t

i năhìnhăc a quy ho ch c nh quan th i k nƠyălƠăs phátătri n c aăcácăđôăth c

đ i, bao g m:

a C nh quan đô th Ai C p c đ i (T 300 n m tr c công nguyên)

Th i k c đ i,ăcácăđôăth t i Ai C păđ uăphátătri n d căhaiăbênăb sôngăNil.ăTrongăquáătrìnhăquyăho chănƠy,ăy u t m tăn c r t quan tr ng trong vi c ch năđ aăđi măvƠălƠă

c ăs hìnhăthƠnh,ăphátătri n m ngăl iăđôăth t i Ai C p th i k đó.ă

Nétăn i tr iătrongăphátătri năc ăc uăkhôngăgianăcácăkhuăch căn ngătrongăđôăth lƠă

y u t tônăgiáo,ăc th khu v căđ iănúiăcóăđ aăhìnhăcaoăđ cădƠnhăchoăxơyăd ng m t s côngătrìnhătônăgiáoănh ă thƠnhăph Thebes

Trong th i k nƠyăki n th căthiênăv năh căphátătri n r c r vƠăđưăđ c v n d ng trong nh n th căvƠăb tríăv c nhăquanăđôăth Vi c b tríăcácăcôngătrìnhăđ năđƠiătrênăb sôngăNilăc aăthƠnhăph Tebloăcóăliênăquanăđ n hi u bi t v m t tr i m căvƠăcácăvìăsao.ă

căđi măphơnăb khôngăgianătrongăđôăth c Ai C păth ngăcóăhìnhăch nh t.ăCácă

c nhădƠiăc aăđôăth luônăđ căxơyăd ng song song v iăđ ngăđiăc a m t tr i (y u t khíă

h u).ăThƠnhăph TelăEnăAmanaăphátătri n d c theo m tăconăđ ng l n, ch y d c theo sôngăNină(Nile)ăt NamălênăB c

KhôngăgianănhƠă đ căphơnăbi tăkháărõăv i hai ki uăkhácănhau.ăKi u th nh tădƠnhăchoăng iăgiƠuă(ăch nô).ăC nhăquanănhƠăđ c b tríăr ngăcóăv năcơy,ăth ng di nătíchăkho ng 600m2 Ki u th haiălƠănhƠădƠnhăchoăng iănghèoă(nôăl ),ăth ngălƠănhƠăth p

t ng, m tăđ xơyăd ngăcaoăvƠăcơyăxanhăđ c tr ng d cătheoăđ ng ph Y u t cơyăxanhăcóăvaiătròăr t quan tr ngăkhôngăth thi uăđ c trong c nhăquanăđôăth Ai C p c đ i

b Quy ho ch xây d ng đô th L ng ảà c đ i

Th iăv năminhăL ngăHƠăđưăt oăđi u ki n cho s phátătri n c a nhi uăthƠnhăph

Y u t khôngăgianăc a th i k nƠyăd a nhi uăvƠoăt nhiênănh ăsông,ăm tăn c,ăcơyăxanhăvƠăcóăk t h p v i vi c b tríămangătínhănhơnăt oănh ăv n treo Babylon V t li u

s d ngătrongăxơyăd ngăđ t o c nhăđ c l y t t nhiênănh ăg chăph iăkhôăl y t phùă

sa c aăsôngăEuphrat

Tiêuăbi u th i k nƠyălƠăthƠnhăph Babylon n mătrênăb sôngăEuphratăđ căxơyă

d ngăvƠoăkho ng nh ngăn mă602-562ătr căcôngănguyên.ăThƠnhăph đ c bao b c b i

h th ngăkênhăđƠoăthôngăv iăsôngăEuphratăvƠăti păđ nălƠăh th ngăthƠnhăcaoăcóănhi u l p

g ch.ăTrungătơmăthƠnhăph lƠăcungăđi năvƠănhƠăth đ căxơyăd ng theo ki u kim t thápă

gi t c păcaoăđ n 90m

Bênăc nhăthƠnhăph lƠăv n treo Babylon n i ti ng, m t trong b y k quan th gi i

V nătreoăđ cămôăt l iăquaăth ăcaănh ăm t h th ngăsơnăgi t c p, cao so v i b t ng dƠyă7,6m,ăbênătrongăch aăđ cácăloƠiăcơyăk c cơyăl n.ăV n n măsátăb sông,ăcóăb n tƠu,ăb năphunăn căvƠăh th ngăt iăcơy.ăNh ăv y, t xaăx aăconăng iăđưăbi t t o d ng

c nh quan ph c v cho nhu c u s ng c aămìnhăb ngăcáchăthayăđ i nh ng y u t t nhiên

c ô th Hy l p c đ i

Hy L p lƠăn iăcóănhi uăcôngătrìnhăki nătrúcăquyăho ch c đ i Nhi uănhơnăv t n i ti ng

c Hy L p đưăt oănênăchoăquyăho chăvƠăki nătrúcăđôăth c Hy L p nhi uăgiáătr đ c bi t

C nhăquanăđôăth t i Hy L p th i b y gi đưăđ cănghiênăc uăvƠănh n th căkháăđ y

đ ăHaiănhƠătri t h c l n c a Hy L p c đ iălƠăPlatoă(428-328ătr căCôngănguyên)ăvƠăAristotle (384-422ătr căCôngănguyên)ăđưăcóăđóngăgópănhi uăchoălỦălu năđôăth vƠăk

th aăt ăt ng c a Hyppodamus

Theo Plato, vi c l a ch năchínhăxácăđ aăđi măxơyăd ngăđôăth lƠăquanătr ng nh t aăđi m c aăđôăth đ c d aătrênăc ăs h ngăgió,ăngu năn căvƠăkhaiăthácătƠiănguyên.ă

V môiătr ngăvƠăth m m thìăm iăđôăth ph iăcóă nhăh ngăvƠăđ cătr ngăriêng.ăM i thƠnhăph ph iăcóăh i c ngăđ phátătri năth ngăm i d ch v ă tănôngănghi păđ c chia thƠnhă12ăkhu,ăcònătrungătơmăthƠnhăph lƠăđ n th ,ănhƠă vƠăn iălƠmăvi c c a quan ch c NhƠă đ c b tríăthƠnhăcácălôăxungăquanhăkhuătrungătơmăthƠnhăph nh m b o v thƠnhă

ph ,ăcácăkhuăth ngăm i, d ch v đ c b tríăbênăngoƠiăthƠnhăph Ki uăphátătri nănƠyăkhôngăcóăthƠnhăquáchătrongăthƠnhăph

Theo Aristotle, quy ho chăvƠăphátătri năkhôngăgianăđôăth ph iăđápă ngă4ăđi u ki n

c ăb n sau: S c kho c aăconăng i, an ninh qu căphòng,ă năđ nhăchínhătr vƠăth m m

V khíaă c nh b c că khôngă gian,ă Aristotleă k th aă vƠă phátă huyă quană đi m c a Hyppodamusănh ngăb sungăvƠăphátătri năthêmăd aătrênăquanăđi măđ m b o an ninh M t

s khu v cănh ănhƠă c aăth ngădơn,ăkhuăv căbuônăbánăđ c chuy năraăngoƠiăkhuătrungătơmăthƠnhăph

c ng l nănh ănhƠăhát,ăđ uătr ng, ch ,ăcungăđi n,ănhƠăth ầăN i dung b c c c nh quan

r t ph c t p,ăcóătrangătríăki nătrúcăl ng l y,ăcôngăphu,ăph năánhăcu c s ngăgiƠuăcóăvƠăỦă

th c th m m cao c a giai c p th ng tr

căđi m truy n th ng c a c uătrúcăđôăth c LaăMưălƠămangătínhăphòngăth B

c căkhôngăgianăch y uătheoăhìnhăvuông,ăcóăt ng lu b o v ,ăcóă4ăc ngăchínhăn i v i cácătr căđ ng Nam B căvƠă ôngăTơy.ăKhuădơnăc ăđ c b tríă cácăkhuăv căbênăngoƠiătheoăcácăđ ngăvƠoăthƠnh

1.4.1.2 Th i k trung đ i

ơyălƠăth i k đi năhìnhăc a ch đ phong ki n xu t hi năvƠoăđ uăcôngănguyên.ă

Th i k nƠy,ăch đ chi m h uănôăl b tăđ uăđiăvƠoăkh ng ho ng, m u thu năvƠătanărư.ă

Ch đ phong ki n b tăđ uăhìnhăthƠnh,ăd a ch y uăvƠoăn n kinh t ti uănôngă nôngăthôn.ăDoă nhăh ng c a vi cătanărưăch đ chi m h uănôăl nênăng iădơnăđưăr i kh iăcácăđôăth vƠăchuy n v vùngănôngăthôn.ăS n xu t c aăgiaiăđo nănƠyămangătínhăt cung t

c p,ăđôăth b thu h p, ki nătrúcăc nh quan l n x n,ămangătínhăt phátăg n v i s n xu t t cung t c p.ă n th k XII, th côngănghi p xu t hi n m nh m đưăkíchăthíchăs phátătri n c aăcácăđôăth Vi cătraoăđ iăhƠngăhoáăvƠăgiaoăl uăđ ng thu gi aăcácăvùngăđưăxu t

hi n nhi uăđôăth c nhăquanăvƠăđôăth n mătrênăđ u m iăgiaoăthông.ăNgoƠiăs nhăh ng

c aăcácăthƠnhăph LaăMưăc đ i, b c căcácăthƠnhăph phong ki năđ c th hi n trong

vi c k t h p v iăcácăđi u ki n t nhiên.ăCácăthƠnhăph nƠyăth ngăđ căxơyăd ng

nh ng v tríăcóăl i th v v năđ qu căphòng.ăCácăcôngătrìnhănhƠăth vƠăcácădinhăth c a vuaăchúaătr thƠnhănh ngăcôngătrìnhătr ngătơmătrongăb c c c aăđôăth

a ô th châu Âu trung c

Th i k nƠyăb c c c aăđôăth phơnăkhuăch căn ngătrongăđôăth th aăh ngăvƠăti p

n iăthƠnhăqu c a th i k LaăMưăc đ iăvƠăHyăL p c đ i Y u t t nhiênăv năđ c khai thácăs d ng nhi u trong quy ho ch c nh quan c aăcácăđôăth Quy ho chăxơyăd ngăđôăth

trungăđ iăđ căđánhăgiáălƠăđưăcóăs ắthích ng tinh vi v i đ a hình, khí h u và góp ph n

t o nên giá tr đ c s c c a không gian ki n trúc đô th th i k Trung đ i” Th i k nƠy,

ch đ phong ki năphátătri n,ăcácăthƠnhăph đ căphơnăb r iărácătrongăcácăvùngănôngăthôn.ăNh ăv y, c nhăquanăđôăth s t pătrungăkhaiăthácăcácăđ căđi m t nhiênăc a khu v c

nh ăch n v tríăđ i cao v i m căđíchăquơnăs ầăM t s y u t t nhiênăth ngăđ c l a

ch năđóălƠăđ iănúi,ăbánăđ o,ăthungăl ngăđ c s d ngălƠmăcácăgi i h năvƠăđ nhăhìnhăkhôngăgianăđôăth M t s d ngăkhôngăgianăhìnhăh căítăđ c s d ngătrongăkhôngăgianăc nh quan, y u t t nhiênăđ căquanătơmănhi uăh n

b ô th th i k Ph c h ng (Th k XV - XVI)

Th i k nƠyăl nhăv c quy ho chăxơyăd ngăđôăth cóăs phátătri năđángăk ,ăđ c bi t lƠătrongălỦălu n,ăđưăxơyăd ngăđ c nh ngăhìnhăm uălỦăt ng v phátătri năkhôngăgianăđôă

th V nh n th c,ăvaiătròăc aăcácăy u t c nh quan r tăđ c coi tr ng Leon Battista

Albertyăđưăkh ngăđ nh:ăắ ô th ph i đ c thi t k đ thích ng v i các đi u ki n t nhiên,

v a ti n d ng, v a đ p Thành ph và môi tr ng xung quanh thành ph nh nh ng thành

ph n h u c ph thu c vào nhau, ngh thu t xây d ng đô th không ch đóng khung trong

nh ng gì có bên trong t ng thành ph mà còn ph i hoàn thi n c ngo i vi thành ph ,

c i thi n khí h u và t o thành ki n trúc phong c nh”

Cácăđôăth ch y uăđ căhìnhăthƠnhăvƠăphátătri nătrênăn n t ngăcácăđôăth đư có,ăd a trênăđ căđi m t nhiênănhuăc uăphátătri n c a th i k nƠy.ă

c Th i k đô th Barocco và c đi n châu Âu (th k XVII-XVIII)

Giaiăđo nănƠyălỦălu n v c nhăquanăđ căphátătri nălênăm t b c, y u t c nh quan

đ c s d ng nhi uăh n,ăkhoaăh căvƠăh p lỦăh nătrongăquyăho chăxơyăd ngăcácăđôăth ăTiêuă

bi uălƠăRenéăDescartesă(1596-1650),ăng iăđ t n nămóngăchoăt ăduyăhi năđ iăvƠăquanăđi m thi t k đôăth lƠăắThành ph không ph i là k t qu c a s ng u nhiên mà là k t qu c a t

duy và c mu n c a con ng i ” i năVersaillesăđ căxơyăd ngăvƠoăth k XVII

Pháp,ăcôngătrìnhănƠyăđưăkhaiăthácăh pălỦăcácăy u t t nhiênăđóălƠăđ aăhình,ăk t h p v i m t

n cănhơnăt o,ăcơyăxanh,ăđiêuăkh căvƠăki nătrúcăcôngătrìnhăxơyăd ng Quy ho chăv n- côngăviênătheoăquanăđi m c a ki nătrúcăs ăLeăNotreăđưăt o ra m t c nh quan khu ch căn ngă

h pălỦătrongăđôăth Trong quy ho chăcácăthƠnhăph l n, Paris c aăPhápăđưăkhaiăthác,ăs

d ng nhi u y u t t nhiênăt o ra c nhăquanăhƠiăhoƠănh ăsôngăSeine,ăr ngăBoulogneăvƠăVincennes Trong quy ho chăthƠnhăph SaintăPetersbourgă(doăPierreă iăđ l păn mă1703),ă

y u t m tăn c t nhiênălƠăsôngăNevaăđ c s d ngălƠăy u t ch đ o trong b c c c nh quan c aăthƠnhăph thƠnhăph Amsterdam c aăHƠăLan,ăh th ngăkênhăr chălƠăy u t ch

đ oăvƠăđ c s c trong quy ho chăvƠăb c c c nh quan c aăthƠnhăph

Qua th c ti n quy ho chăxơyăd ngăđôăth c aăcácăđôăth chơuăỂu th iătrungăđ iăcóă

th th yăvaiătròăc a y u t c nhăquanăđ c nh n th căngƠyăcƠngăđ yăđ , th hi n cácăkhíaăc nh sau:

- Cùngăv i s phátătri n c aăcácăngƠnhăkhoaăh c, s k t h păliênăngƠnhăth hi nărõătrong quy ho ch c nh quan, c th nh ăk t h p ng d ng nh ngănghiênăc u v đ aălỦăh c

v iăthiênăv năh c

- Cácăy u t c nh quan, b c c c nhăquanăcácăkhuăv căngƠyăcƠngăg n v i cu c s ng

c a conăng iăvƠăđápă ng t tăh nănhuăc u c aăconăng i

- Y u t c nh quan, b c c c nhăquanăđ căđ aăvƠoătrongăquyăho chăxơyăd ngăđôăth vƠălƠăc ăs quan tr ng trong quy ho chăxơyăd ngăđôăth Nh ngălỦălu n v c nhăquanăđ c

v n d ng nhi uătrongăxơyăd ngăvƠăphát tri năkhôngăgianăc nhăquanăcácăkhuăv căđôăth

- căđi m chung c a th i k nƠyălƠăcácăy u t t nhiênăđ c s d ngăvƠăkhaiăthácătri tăđ trong quy ho chăphátătri năcácăkhuăch căn ngătrongăđôăth , th hi n ba n i dung

V tríăxơyăd ngăđôăth :ăcóăỦăngh a r t l n t o ra m i quan h thu n l i gi aăcácăch c

n ngătrongăđôăth ,ătrongăvƠăngoƠiăđôăth V tríăg n v i vi căphátătri năcácăkhuăch căn ngă

nh ăch căn ngăhƠnhăchính,ăth ngăm i,ăgiaoăthôngăvƠănh tălƠăch căn ngăquơnăs (ch c

n ngăs d ng) V tríăc ngăg n v i vi căxơyăd ngăcôngătrìnhăvƠăc ăs h t ng (ch căn ngă

c uăchúc).ăNgoƠiăra,ăv tríăcònăg n v i ch căn ngăth m m , nh ngăn iăcóăphongăc nhăđ p,

y u t t nhiênăđ c tham gia nhi uăvƠoăb c căkhôngăgian

C ăc uăkhôngăgianăđôăth :ăcácăkhuăch căn ngătrong t ch căkhôngăgianăđ c g n

v iămôiătr ng t nhiên,ăthôngăquaăvi c t ch căkhôngăgianăt pătrungăđ c bao b c b i cácăy u t t nhiênăxungăquanhăho căphơnătách,ăliênăk tăcácăch căn ng.ăMôăhìnhăt ch c khôngăgianăgópăph n c i thi năđ cămôiătr ng t nhiên trongăđôăth vƠătrongăt ng khu

ch căn ng

B c căkhôngăgianăki nătrúc:ăB c c ki nătrúcăt oăraăđ nhăh ngăphátătri n nh t

đ nh c th nh ăhìnhăthƠnhănh ngăh ngăphátătri n, nh ng tr căphátătri n,ăhƠnhălangăphátătri năkhôngăgianăc aăcácăđôăth ăTùyăthu c vƠoăđ căđi m t nhiênănh ăđ aăhình,ăm tăn c, cơyăxanhămƠăb c căkhôngăgianăki nătrúcăs khácănhau,ăc th nh ăvùngăđ ng b ng b tríătheo d ngăhìnhăh c,ăcácăvùngăđ iănúiăb tríăphátătri n t do, ho c b c căkhôngăgianăki n trúcăd aăvƠoăm tăn c,ăcácăconăsông ch yăquaăkhuăđôăth

d C nh quan đô th truy n th ng Trung Hoa

Trung Qu călƠăm t trong nh ngăcáiănôiăv năminhăc aăloƠiăng i V t ch căkhôngăgian, ki nătrúcă TrungăHoaăc ngăphátătri n t lơuăđ i v iănguyênăt căc ăb nălƠăd aăvƠoă

đ căđi m t nhiênăk t h p v i nh ng quan ni m, nh n th c v v năhoá,ăv t ch căxưăh i

Th i k nƠyătri tălỦăơmăd ngă- ng ăhƠnhăđ c s d ngănh ăm tănguyênăt căhoƠnăch nh trong t ch căkhôngăgianăki nătrúc.ăNguyênăt cănƠyăđ c d aătrênăthuy tăắphongăthu ”ă

đ căápăd ng cho con ng i trong vi căxơyăd ngănhƠăc a,ălƠngăxóm,ăkhuădơnăc ăvƠăkhuăđôăth ầă(đ c g iălƠăd ngătr ch).ăBênăc nhăđóăthuy tăcònăđ c s d ngătrongăxơyăd ng

l ngăm choăng i ch t (g iălƠăơmătr ch).ăCácăđôăth c Trung Qu căc ăb năđ căxơyă

d ng theo thuy t phong thu nh ăthƠnhăph Tr ng An, B c Kinh, Nam Kinh

Trong thuy t phong thu ,ăcácăy u t t nhiênănhi u v iăcácăkháiăni m:ăKhí,ăLong,ăHuy t, Sa, Th yăvƠăH ng.ăCácăy u t trênăđ c k t h p, b trí,ăs p x p trong t ch c khôngăgianăki nătrúc,ănh ăxơyănhƠă(Th hi n ph m vi h p h giaăđìnhăcáănhơn),ăxơyăd ng vƠăphátătri năthƠnhăph (ph m vi r ng)

Khíătrongăphongăthu bi u hi n c aăkhíăh uă(gió,ăm a,ăn ng,ăđ m ),ăđơyălƠănh ng

y u t b nănguyênăc a v n v t Nh ng y u t nƠyăítăcóăs thayăđ i, c n ph i b tríăkhôngăgianăthíchă ng v iăgió,ăánhăsáng,ăđ măkhôngăkhíầ

Long trong phong thu g măSaălong,ăS nălongăđóălƠăcácăy u t đ aăhình,ăđ a ch t,

đ tăđaiăvƠăth m th c v tătrênăb m t.ăS nălongălƠăm ch c aănúi,ăđ tălƠăth t c aăLong,ăđáălƠă

x ng,ăth o m călƠărơuătócăc aăLong.ăSaălongăđ c păđ nănúiănh h năc ngăđ c b tríătrongăkhôngăgianăki nătrúcăc nhăquan.ăBênăc nhăđó,ălongăcònăth hi n thu long t călƠă

m tăn cănh ăh th ngăsôngăngòi,ăh ao,ăn iăn c ch y ra ho căvƠo

Huy tălƠăn iăt khí,ăth ngălƠănh ngăn iăcó bao b c b iăcácăphía,ă nhăh ngăđ n

đ aăhình,ăh ngăgióầ

H ngă đóă lƠă h ngă gióă v m t phong thu nh ă h ngă ông,ă B c,ă Tơy,ă Nam.ă

H ngăgióăcònăliênăquanăt iămùaăvƠăt ngăvùngăkhíăh u.ăNhìnăchung,ănh ngăn iăcóăh ng

đ pălƠănh ngăn iăcóăgió,ăkhíăđi uăhoƠăthu n l i cho s c kho c aăconăng i

Ho tăđ ng t ch căkhôngăgianăki nătrúcătrênăc ăs khaiăthácăy u t t nhiênăth hi n quaăcácăkháiăni m: m chă(tìm)ăLong,ăsátă(xemăxét)ăSa,ăquană(quanăsát)ăTh y

th t ngălênăr t nhanh T nh ngăn măđ u th k XIX,ădơnăs đôăth Anh chi m t i 32%

N mă1921, dơnăs đôăth Anhăđưăx p x 80% M , dơnăs đôăth n mă1801ălƠă4%,ă

nh ngăđ năn mă1921ăconăs nƠyăđưălênătrênă50%

Cácăv năđ mơuăthu năvƠăb t h pălỦătrongăt ch căkhôngăgianăđôăth đưăn y sinh r t nhi u do s phátătri n t c aăcácăđôăth trong th i k nƠy.ăV năđ nhƠă khôngăđ c gi i quy t m tăcáchăđ yăđ ,ăđ c bi tălƠăcácăkhuănhƠă dƠnhăchoăng iălaoăđ ng thi u t ch c,

ch păvá,ăhìnhăth cănghèoănƠn,ăđi u ki n s ngăkhôngăđ yăđ ;ăcácăkhuănhƠă c nhăxíănghi p, nhƠămáyăcóăđi u ki nămôiătr ng th p.ăMôiătr ngăđôăth nhi uăn iăb kh ng ho ng nghiêmătr ng.ăCácăcôngătrìnhăcôngănghi păxơyăd ng t phát,ăkhôngătheoăquyăho chăđưăchi m nh ngăkhuăđ t t tătrongăthƠnhăph , nhi uăcôngătrìnhăxơyăd ngăsátăb sông,ăth m chíăsátăkhuătrungătơmălƠmăchoămôiătr ng s ng đôăth nhăh ngănghiêmătr ng Vi c

đ uăc ăđ tăđaiăđưălƠmăchoăgiáăđ tăxơyăd ngăthƠnhăph t ngăv t, m tăđ xơyăd ngăcaoăvƠăcácăcôngătrìnhăki nătrúcăđưăphátătri n theo chi u cao Nhi uăthƠnhăph th măchíăkhôngăcóăkhuăđ t tr ngăđ tr ngăcơyăxanh.ăDoăs kh ng ho ng v xơyăd ngăvƠăs m t c năđ i trong thƠnhăph cácăn căt ăb năphátătri n n aăđ u th k XIXăđ năđ u th k XX,ăhƠngălo t

t ăt ng m iăvƠăquanăđi măđưăxu t hi n, m đ u cho s phátătri n c aăngƠnhăquyăho ch đôăth hi năđ i

Trong th i k khoa h c k thu t,ăcôngănghi păphátătri n m nhăvƠănhi u v t li u m i

xu t hi n,ătrìnhăđ dơnătríăđ cănơngăcaoătr c nh ngăđòiăh i c aăcôngăngh vƠăk thu t

m i Y u t th m m , c nhăquanămangăđ cătr ngăki nătrúcăđưăxu t hi n v iăđ căđi m sau:

- Vi c t ch căkhôngăgianăki nătrúc,ăphơnăkhuăch căn ngăngƠyăcƠngăh pălỦăh n.ăY u

t th m m , y u t môiătr ngăđ căđ c p nhi uăh nătrongăquyăho ch c nh quan Nhi u khôngăgianătr ng xu t hi nătrongăcácăđôăth vƠăkhuădơnăc ănh ăcôngăviên,ăv năcơy,ăm t

n cănhơnăt o Gi iăphápăphơnăkhuăch căn ngăđ c s d ng nhi uăh năvƠăh pălỦ h n.ă

- Hìnhăkh i ki nătrúcăt o ra nh ngăkhôngăgianăl nădoăđưăs d ng c tăthépăvƠăbêătông.ăTuyănhiên,ăvi căphơnăb cácăcôngătrìnhăxơyăd ngăcònăphơnătán,ăquyămôăcôngătrìnhă

ch aăl n, s liênăk tăcácăkh iăcôngătrình,ăcácăkhuăch căn ngăch aăthu n ti n H th ng giaoăthôngăch aăphátătri n, m tăđ xơyăd ng th p nhăh ng nh tăđ nhăđ n vi c b tríăti n nghi c aăng iădơn

- Hìnhăth căkhôngăgianătr ngăđaăd ng,ăhƠiăhoƠăv i t nhiênănh ănhi uăkhuăcơyăxanh,ă

m tăn c.ăTuyănhiên,ăphơnăkhuăch căn ngăphơnătánăs liênăk t, ph i h p t ngăhoƠăcònă

h n ch

- V năđ môiătr ngăch aăđ căquanătơmăđúngăm c,ăch aăt n d ngăđ c l i th v

t nhiênătrongăphátătri n c nh quan

- Quy ho chăphơnăkhuăch căn ngăcònăphơnătán,ăngu n l căđ uăt ăcònăh n ch , do

v y s k t n iăthôngăquaăh th ngăgiaoăthông,ăs p x p b tríăti n nghi trong cu c s ng cònăh n ch

1.4.1.4 Th i k sau chi n tranh th gi i th 2 t i nay (Th i k hi n đ i)

Sau chi n tranh th gi i l n th 2, nhi uăcôngătrình,ăkhuănhƠă , khu s n xu t b tƠnăpháăn ng n Nhu c u ph c h i n n kinh t sau chi nătranhăđưăthúcăđ yăquáătrìnhăxơyăd ng

l iăvƠălƠmăm iăcácăcôngătrìnhăxơyăd ngănh ăkhuădơnăd ngăvƠăkhuăs n xu t Xu t hi n nhi uăcôngăngh vƠăv t li u m iătrongăl nhăv căxơyăd ng,ăđ c bi tăquanătơmălƠăph ngăphápăxơyăd ngăcôngănghi păhoá.ăTrongăth i k nƠy,ădoăs phátătri n c a khoa h c k thu tă(KHKT)ăvƠăm t b ngădơnătríăcaoăđưăt oăđi u ki n thu n l iăchoăcôngătácăquyăho ch

t ch căkhôngăgianăc nh quan ki nătrúcăphátătri năthêmăm tăb c m i v ch t.ă c bi t, trong nh ngăn măg năđơy, nhi u v năđ cóăs thayăđ iămangătínhăđ tăpháăliênăquanăđ n khôngăgianăc nh quan c th nh ă ng d ngăcôngăngh caoătrongăcácăl nhăv c t s n xu t

đ năxơyăd ng, nh n th c c aăconăng i v môiătr ng nh tălƠăthíchă ng v i bi năđ iăkhíă

h uătoƠnăc u,ătrìnhăđ dơnătrí,ăhi u bi t,ăn ngăl c th m m đ cănơngăthêmăm tăb c

Nh ng th c t trênăđưăd năđ năcôngătácăt ch căkhôngăgianăv iăc ăc u ch căn ngăh pălỦă

h n,ăyêuăc u v môiătr ng, v sinh,ăyêuăc u v th m m đ căquanătơmăh năv m t

ch t Vi c b tríăs p x păcácăkhôngăgianătr ngăđ căchúătr ng,ăcơnăb ngăh nătrongăcácăkhuăđôăth v i m tăđ xơyăd ngăcaoầ

Phơnăchiaăcácăkhuăch căn ngătrongăt ch căkhôngăgianăm t b ng h pălỦăh n,ăc th

nh ăk t h păcácăch căn ngăt oăthƠnhăhìnhăkh i l n, khu v c t pătrungăcóăquy môăl năh n,ăđaăn ngăh n.ăTi nănghiătrongăkhôngăgianăs ngăđ căquanătơmăđ uăt ăh n.ăKi nătrúcăhìnhă

kh iăđ c thi t k hƠiăhòaăh n,ăhìnhăthƠnhăkhôngăgianăgi aăcácăhìnhăkh i h pălỦăh n,ăs

đ năđi uăc ngăgi măđi,ăđ tăđaiăđ c s d ng ti t ki năh n

Vaiătròăc aăcácăy u t t nhiênăđ căquanătơm,ăđ c bi tălƠăcơyăxanh,ăđ aăhình,ăm t

n c t nhiên.ăCácăy u t t nhiênăđ c k t h păhƠiăhoƠăv iăcácăy u t nhơnăt o trong khôngăgianăki nătrúcălƠmăchoătínhăđ năđi u,ăkhôăc ngătrongăkhôngăgianăb gi măđi.ăụăth c

v môiătr ngăđ căconăng iăquanătơmăh năvìănóă nhăh ng tr c ti păđ n ch tăl ng

cu c s ng.ăCácăy u t c nh quan t nhiênăxungăquanh,ăbênăngoƠiăđ căkhaiăthácăm tăcáchă

h pălỦăvƠăkhoaăh c c th nh ăr ngăcơy,ăc nhăquanăđ ng ru ng, c nhăquanăđ iănúiầ

1.4.2 Quy ho ch c nh quan Vi t Nam

tăn cătaăđưătr i qua nhi uăgiaiăđo năphátătri n c a l ch s , m i th i k đ u g n

v i l ch s đ uătranhăxơyăd ngăvƠăb o v t qu c Tuy m i th i k cóănh ngăkhóăkh năthu n l i cho s phátătri n,ăluônăcóănh ngălỦălu n m i c năđ c c i thi năđ phátătri n,

c i thi n cu c s ng, mang l i nh ng ti n b choăxưăh i,ănh ngăkhôngăm tăđiănh ng b n

s cădơnăt c Vi t Nam th hi n qua nhi uăkhíaăc nh,ătrongăđóăcóăki nătrúcăc nh quan

1.4.2.1 Th i k tr c n m 1954

ơyălƠăth i k Phápăthu căvƠăcu căđ uătranhăgiƠnhăđ c l pădơnăt c (1945 - 1954)

Th i k nƠyăvùngănôngăthônăcònăl c h u,ăvùngăđôăth phátătri n t p trung m t s thƠnhă

ph l n,ăcôngănghi p ch y uăphátătri năhƠngătiêuădùng.ăGiaiăđo nănƠyăch u nhăh ng

n ng d u n kinh t - chínhătr c aăđ tăn c thu căđ a, s n xu t nh ,ăphơnătán

K thu tăxơyăd ng l c h u, v t li uăxơyăd ngănghèoănƠn,ăh th ngăc ăs h t ng y u kém,ăhìnhăth c t ch căkhôngăgianăđ năgi n,ănghèoănƠn,ăr mărƠ, quá nhi u chi ti t,ăhình

th c ki nătrúcăvayăm n nh tălƠăt Trung Qu c,ăPhápăvƠăm t s n căkhác.ăTínhăth ng

nh t trong t ch căkhôngăgianăcácăkhuăch căn ngăcònăh n ch , nhăh ng nhi u t i quy

ho ch c nh quan

nhăh ng quy ho ch m r ngăkhôngăgianăchoăt ngălaiăcònăthi u,ăcácăkhu ch c

n ngătrongăquyăho chămangătínhăphơnătán,ăthi u t ch c,ălƠmă nhăh ng l n t i t ch c môiătr ng s ng, ki nătrúcăc nh quan b bi n d ng,ămôiătr ng s n xu tăvƠămôiătr ng

th m m c nh quan xung quanh b nhăh ng

H th ngăđ ngăgiaoăthôngăthi uăđ ng b , ch ngăchéoănhau,ăchiaăc t,ăkhôngăgianăthi u t ch c,ăkhôngăanătoƠn,ăhi u qu trong s d ngăđ t, nhăh ng x u t iămôiătr ng

ti nănghiăc ngănh ămôiătr ng th m m c aăconăng i

a)

b)

c)

Ảhi chú: a Sân v n bi t th đ c tr ng c a ph Tri u Vi t V ng và Bà Tri u; b V n bi t th có ti n nghi cao; c Sân v n ki u nhà cho thuê; d Sân v n đ c tr ng ph ảàng Ngang; e Sân v n đ c

tr ng ph ảàng Bông; g Sân v n đ c tr ng ph Hu ; h Sân v n đ c tr ng ph Mai H c

Ngu n: ảàn T t Ng n, 2014

Hìnhă1.3 V tríăsơnăv nănhƠă m t s khu v c đ cătr ngăc aăHƠăN iătr căn mă1945

Cơyăxanhătrongăđôăth ,ăkhuădơnăd ng t n t iămangătínhăt phát,ăkhôngăkhaiăthácăh t cácăkh n ngăcóăth khaiăthác,ăs d ngăđi u ki n t nhiênătrongăphátătri n c nh quan S

k t h p gi aăcácăch căn ng,ăcácăy u t c nhăquanăcònăh n ch nh ăs k t h p gi aăcông trìnhăki nătrúcă(y u t nh n t o)ăvƠăthiênănhiênăxungăquanhă(y u t t nhiên).ă

1.4.2.2 Th i k t n m 1954 đ n n m 1986 (tr c th i k đ i m i)

Th i k nƠyăc n c t pătrungăxơyăd ng Ch ngh aăxưăh i v i s giúpăđ m nh m

c aăcácăn căXHCN,ăđóălƠăs giúpăđ r t l n v c v t ch t l năchínhătr c aăLiênăXôă(c )ăvƠăTrungăQu c Trong th i k nƠy,ăvaiătròăng iălaoăđ ngăđ căquanătơm,ăcácăti n nghi cho sinh ho t, s n xu tăvƠămôiătr ngăđưăđ căquanătơm,ăki nătrúcăc nhăquanăđ c c i thi năđángăk

Phơnăkhuăch căn ngătrongăm t b ngăxơyăd ngămangătínhăphơnătán,ănh l , d k t

h p v iăthiênănhiên,ăt n d ng b tríăcôngătrìnhătrênăt ng m t b ng, h n ch t mănhìn,ăc n

tr vi c th h ng ti nănghiăvƠăth m m c nh quan

Cácăkhuăch căn ngăkhiăb tríăth ng thi uăc ăs khoa h c,ămangătínhăt phát,ămôiă

tr ngăn iăs n xu t, ngh ng iăvƠămôiătr ng t nhiênăch aăđ căquanătơmăđúngăm c,

đi u ki n v sinhămôiătr ng, v năđ th m m c nh quan c aăng iădơnăc ngăb nh

h ngăkhôngăt t

1.4.2.3 Th i k t n m 1986 đ n nay (th i k kinh t th tr ng)

ơyălƠăth i k b tăđ uăđ i m iăc ăch , m c a n n kinh t , m r ngăgiaoăl uăv iăcácă

n cătrênăth gi i M iăl nhăv c nh tălƠăkhoaăh c k thu t, kinh t xưăh iăcóănhi u s thay

đ i,ăn ngăl c c aăng iădơnăđ cănơngăcao,ăv năđ môi tr ng, c nhăquanăđ căquanătơm

Quy ho ch m t b ngăđ c t ch c theo ki uăphơnăkhuăt pătrungăvƠăph i h p t ng

th T ch c c nhăquanăđ căchúăỦ,ăquanătơm,ăítănhi uăcóăs nhăh ng c a qu ngăcáoăliênăquanăđ n s n ph mălƠmăraăliênăquanăđ nămôiătr ng c nh quan.ăTuyănhiên,ăquyăho ch

c nhăquanăch aăđ ng b ,ăch aăt oăđ c s k t h p gi aăhìnhăkh iăxơyăd ng v iăkhôngăgian tr ngăxungăquanhăđ t oăthƠnhăm t t ng th th ng nh t

Ki nătrúcăc nhăquanăđ căquanătơmătrongăki nătrúcăđôăth ,ănh ngăcònăh n ch nh tăđ nh

v ph ngădi n th m m vƠămôiătr ng c nh quan Nhi u khu quy ho ch c nhăquanămangătínhă

hi năđ iănh ngăch aăchúătr ng t iăcácăđ căđi m t nhiênăc aăvùngănh ăkhíăh u,ăđ aăhình,ăcơyăxanh, m tăn căvƠătơmăsinhălỦăc aăng iălaoăđ ng

Cácătiêuăchu n,ăquyăđ nh c th đ i v iăcôngătácăquyăho ch c nhăquanăch aăđ c quan tơmăd năđ n vi c l p quy ho ch c nhăquanăcònătu ti n (ph thu căvƠoăch đ uăt ),ătínhăđ ng

b , th ng nh tăcònăh n ch ,ăcácăquyăph m v c nhăquanămangătínhăphápălỦăcònăthi u

1.5.ă IăT NG,ăPH NG PHÁPăNGHIểNăC UăVÀăTRỊNHăT

1.5.1.ă iăt ngăvƠănhi m v quy ho ch c nh quan

v ng, g n v i quy ho chăkhôngăgian,ăv i thi t k côngătrìnhăki nătrúc

C nhăquanălƠăm tăc ăth luônăphátătri năvƠăbi năđ iătheoămùa,ăb i v yăcácăthƠnhă

ph năhìnhăthƠnhăvƠăt o d ng c nhăquanăcònăn m trong m t t ng th cóăm i quan h kh ngă

khítănh ngăbi n đ i theo th i gian Quy ho ch c nh quan c n phân tích, t ng h p các

m i quan h y đ xây d ng môi tr ng c nh quan v ng b n, g n v i quy ho ch không gian (vùng, đô th và nông thôn) và thi t k ki n trúc công trình đ b khuy t cho quy

ho ch không gian và thi t k công trình

1.5.1.2 M c tiêu

Quy ho ch c nh quan nh măxơyăd ngămôiătr ng c nh quan b n v ng, tho mưnăcácănhu c uăvƠăho tăđ ng s ng c aăconăng iătrongămôiătr ngătrongălƠnh,ăhƠiăhoƠăvƠăti n nghi

1.5.1.3 Nhi m v

S d ng h pălỦăcácăngu nătƠi nguyênăthiênănhiênăvƠăc nhăquanăv năhoáăl ch s ph c

v cho vi c ngh ng i,ăduăl ch,ăanăd ngăvƠăb o t n di s năv năhoá

B o v ngu nătƠiănguyênăthiênănhiênătrênăc ăs cácăd báoăvƠăs d ng c nh quan thiênănhiênăcóăgiáătr v ph ngădi n ngh ng i,ăgi i trí,ăph i h p v iăcácăngƠnhăchuyênămônăkhácăđ t ch căcácăho tăđ ng du l chăsinhăthái,ăt ch c b o v vƠăkhaiăthácăhi u qu cácăc nhăquanădiătích,ăgópăph n b o t n di s năv năhoáăvƠăph c v du l chăv năhoá

Gi gìnăvƠănhơnăgiáătr c nhăquanăthiênănhiênătrongăcácăđi mădơnăc ,ăđ c bi tălƠă

đi mădơnăc ăđôăth ,ănôngăthônăđ t ngăc ng b o v c nh quan kh i s nhăh ng c a đôăth hoáăvƠăt ch cămôiătr ng ngh ng i,ăgi iătrí,ămôiătr ng th m m vƠămôiătr ng trong s ch

1.5.2.ăPh ngăphápăápăd ng trong quy ho ch c nh quan

1.5.2.1 Ph ng pháp lu n trong nghiên c u l p quy ho ch c nh quan

Ph ngăphápălu nătrongănghiênăc u quy ho ch c nh quan d aătrênăquanăđi m duy

v t bi n ch ng v cácăy u t c nh quan, th hi n cácăđi m sau:

- Nghiênăc uăcácăhi năt ng, ph m trùăc nh quan trong m iăliênăh ph thu c l n nhau c aăcácăy u t c nh quan tr ngătháiăv năđ ngăkhôngăng ngă(phátătri n)

- S phátătri n v c nhăquanăđ c nh n th cănh ălƠăs chuy năhoáăt s l ngăthƠnhă

Quy ho ch c nhăquanălƠăm t d ng quy ho chăđ c th hi n t t c cácăc p quy

ho ch t c păv ămôăđ n c păviămôăvƠăcácălo i quy ho chăcóăg n v iăphátătri năkhôngăgian.ă

N i dung quy ho ch c nhăquanăđ c l ngăghépătrongăn i dung c aăcácălo i quy ho ch khác.ăNh ăv y, s k th a, s p x păvƠăs d ngăcácăph ngăphápătrongăquyăho ch c nh quan c năcóăs linh ho t v n d ngăphùăh p gi a quy ho ch c nhăquanăvƠănh ng lo i quy

ho chăkhác.ăM t s ph ngăphápăc th đ c s d ng trong quy ho ch c nh quan:

Ph ng pháp thu th p tài li u, s li u th c p:ăCôngătácăthuăth p s li u,ătƠiăli u

ph c v nhu c u quy ho ch c nhăquanăcóănh ng lo i s li u,ătƠiăli uăcóăs n c n ph i thu

th păđóălƠăcácăs li u th ngăkê,ăki măkê,ăs li uăl uătr ,ăbáoăcáo,ăcácăk t qu nghiênăc u liênăquanăđ n c nh quan, thi t k c nh quan, nhu c u c aăconăng i trong ho tăđ ng s n

xu tăvƠăđ i s ngầăNh ngătƠiăli u, s li uănƠyălƠăđ uăvƠoăc ăb n c aăcôngătácăx lỦ,ătínhătoánăđ aăraăcácăph ngăánăquyăho ch c nhăquanăphùăh păvƠăcóătínhăkh thi

Ph ng pháp đi u tra dã ngo i:ăBênăc nh vi c thu th păcácăs li uătƠiăli uăcóăs n,

côngătácăquyăho ch c nhăquanăkhôngăth thi u vi c kh oăsátăth c t t iăcácăkhuăv căkhácănhauătrênăđ aăbƠnănghiênăc u.ăCácăv năđ kh oăsátăth c t lƠăc nh quan khu ,ăcôngătrìnhă

diătíchăv năhoáăl ch s ,ăcácăy u t c nh quan t nhiên,ăy u t c nhăquanănhơnăt o, v năđ môiătr ng, v năđ v năhoá,ăt păquán,ăkh n ngăk t h păvƠăth c hi năcácăn i dung quy

ho ch c nh quan

Ph ng pháp x lý s li u:ăCácăs li u, d li uăliênăquanăđ n quy ho ch c nh quan

đ c t ng h p, x lỦătheoăyêuăc u,ătrìnhăt c aăcôngătácăquyăho ch c nh quan Vi c x

lỦăthôngăquaăcácăph ngăphápăthôngăk đ nhăl ngăvƠăđ nhătínhăv i s tr giúpăhi u qu ,

ti năíchăc aăcácăph n m măthôngăkêănh ăExcel,ăSPSS,ăRầ

Ph ng pháp minh ho trên b n v :ăBênăc nhăcácăs li u, d li u quy ho ch mang

tínhăch t thu cătínhăth hi n v s l ng, ch tăl ng c aăđ iăt ng quy ho ch, quy ho ch

c nh quan ph i th hi nătrênăcácăb n v , b năđ ,ăs ăđ khôngăgianăcácăy u t ,ăcácăcôngătrìnhăvƠăt ng th c nh quan c khu v c hai chi u (2D), ba chi uă(3D)ăvƠăphépăchi u cácăgócăkhácănhau.ăV iăph ngăphápănƠyăchoăm iăng iăcóăth nhìnăth yăchínhăxácănh t cácăkhíaăc nh,ăgócăđ c nh quan c aăcôngătrình,ăho c c a m t ch căn ng,ăm t khu v c

Hi n nay cóănhi u ph n m m ng d ng ti năíchătrongăvi c th hi năkhôngăgianăcácăkhuă

v c quy ho chănh ăAutocad,ăMapinfo,ăArcgisầă

Ph ng pháp xây d ng ph ng án:ă ơyălƠăph ngăphápăchuyênăd ngăđ c ng

d ngăxơyăd ngăcácăk ch b năthayăđ i c nh quan theo t ngăđi u ki n c th ăTrongăcácă

ph ngăánăđ căxơyăd ngăcóăph ngăánăch n,ăph ngăánăđ i ch ng,ătrênăc ăs đóăng i

ra quy tăđ nhăvƠăng iăh ng quy n l iăvƠăch u nhăh ng c a quy ho ch c nh quan l a

ch năraăph ngăánăphùăh p nh tăchoăgiaiăđo năphátătri n c aăđ aăph ng

Thi t k theo ph ng pháp trình t : Thi t k lƠăm t nhi m v đ cătr ngăc aăcôngă

tácăquyăho ch c nh quan, c th nh ăthi t k chi ti t m t khu ch căn ng,ăm tăcôngătrình.ăQuáătrìnhăthi t k ngoƠiănh ng y u t v k thu t, kinh t thìăy u t v c nh quan c ngă

đ cănghiênăc uăvƠăđ aăra.ăKhiăthi t k thôngăth ng ph iăđ c th c hi n theo m tătrìnhă

t nh tăđ nhăđưăđ căxácăl p C th lƠăxácăđ nh m cătiêu,ăxơyăd ng nhi m v th c hi n

m cătiêu,ăxơyăd ng k ho ch, thi t k cácăn iădung,ăhoƠnăthi n thi t k ,ăxơy d ngăbáoăcáoăvƠăphêăduy t thi t k

Thi t k theo ph ng pháp mô hình: M t s môăhìnhăcóăth đ căápăd ng trong

côngătácăthi t k quy ho ch c nhăquanănh ămôăhìnhănhƠăv n,ămôăhìnhănhƠăcaoăt ng,ămôăhìnhătrungătơmăth ngăm i,ămôăhìnhăqu ngătr ng,ăcôngăviênầăCácămôăhìnhănƠyăđ c

l a ch n,ăđánhăgiáăvƠăch raăđ căcácăch tiêuăcóăth ápăd ng trong thi t k c a quy ho ch

c nh quan trong t ngăvùng

NgoƠiăcácăph ngăphápătrên,ăcôngătácăquyăho ch c nhăquanănóiăriêngăvƠăquyăho ch nóiă chungă cóă th s d ngă ph ng phápă ắTrênă xu ng”ă (Topă down)ă ho că ắd iă lên”ă(Bottom up)

S khácănhauăgi aăắTopădown’ăvƠăắăBottomăup”

Trênăxu ng (Top down) D iălênă(Bottomăup)

1.ăXácăđ nh c nh quan chung c a khu v c r ng l n

ho c c qu c gia

2.ă nhăh ngăphátătri n c nh quan xu ng cácăkhuă

ch căn ngătrongăkhuăv c d aătrênăs tƠiătr ,ăgiúpă

- Tho mưnăcácănhu c uăngƠyăcƠngăt ngăc a con

ng iăthôngăquaănh ng v năđ v năhoá,ăl ch s , phong t c…

- S tham gia c a t t c cácăl nhăv c

- S phơnăb h pălýăđ tăđai,ăcôngătrình,ăcácăkhuă

ch căn ngătrênătoƠnăvùngăvƠăc p qu c gia

1.5.3.ăTrìnhăt l p quy ho ch c nh quan

1.5.3.1 Xác đ nh các y u t nh h ng đ n khu đ t quy ho ch

M tăkhuăđ tăđ c l a ch n quy ho chăxơyăd ngăcôngătrìnhăđ c d aătrênăr t nhi u

y u t ăLiênăquanăđ năkhíaăc nh c nhăquanăc ngăcóănhi u y u t

Y u t khách quan: đóălƠănh ng y u t xungăquanhătácăđ ng ho c nhăh ngăđ n

khuăđ tăđ c quy ho ch Khuăđ tăđ c quy ho ch ph i n m trong m i quan h h uăc ă

v iăcácăch căn ngăkhácătrongăđôăth ho c trong khu v c, th hi n s t ngătácăgi aăcácă

y u t bênătrongăv iăbênăngoƠiăc aăkhuăđ t

Y u t n i t i: đóălƠăđi u ki n n i t i, ti măn ngăc aăkhuăđ tăđ c quy ho ch, c th lƠăđi u ki n t nhiênăc aăkhuăđ tănh ăkhíăh u, th i ti t,ăđ aăhình,ăngu năn c,ămôiătr ng NgoƠiăraăcònăcóăcácăy u t v c nh quan t nhiên,ăc nhăquanănhơnăt o c aăkhuăđ tănh ăcơyăxanh,ănhƠăc a,ăcôngătrìnhăxơyăd ng,ăcácădiătíchăl ch s vƠăh th ng k t c u h t ngầ

Y u t ho t đ ng:ăđơyăc ngălƠănh ng y u t r t quan tr ng c năquanătơmătrongăquyă

ho chăkhuăđ t,ăđóălƠănh ng ho tăđ ng v s n xu t, ho tăđ ngăxưăh i, ho tăđ ngăvuiăch iă

gi iătrí,ăduăl chầăCácăho tăđ ngănƠyăđ nhăh ng cho vi căhìnhăthƠnhăkhôngăgianăphátătri nălơuădƠiăc aăkhuăđ tăvƠăph i n m trong m i quan h v i nh ng ho tăđ ngăbênăngoƠi

1.5.3.2 Xác đ nh v trí và gi i h n quy ho ch

V tríăvƠăgi i h năkhuăđ t quy ho chăđ căxácăđ nh b i quy ho chăchungăđôăth ,ăđ i

v iăcácăvùngăkhácăđ căxácăđ nh b i quy ho ch s d ngăđ t ho căcácălo i quy ho ch chi

ti tăkhác.ăV tríăvƠăgi i h năđ căxácăđ nh b iăcácănh ng n i dung sau:

Nhi m v vƠătínhăch t c aăkhuăđ tăđ căxácăđ nh b i quy ho chăchungăđôăth , trong đóăđưăquyăđ nh s năkhuăđ tăđóăđ lƠmăgì,ătínhăch t th nƠo

Gi i h n v v tălỦăc aăkhuăđ t:ăthôngăth ngăđ căquyăđ nhărõătrongăquyăho ch chungăđôăth Gi i h n d aătrênăđi u ki n t nhiênănh ăđ aăhình,ăkhíăh u,ăđi u ki năxưăh i

nh ătruy n th ng, l ch s ầă

V tríăvƠăgi i h năkhuăđ tăđ căxácăđ nh d aătrênăm i quan h ,ăliênăk t v iăcácăch c

n ng,ăcácăkhuăv căbênăngoƠiăkhuăđ t v khíaăc nh ki nătrúc,ăc nh quan, m i quan h th

hi nătrênăcácăkhíaăc nh sau:

- Liênăk t ho tăđ ng kinh t

- Liênăk t qua h th ngăgiaoăthông

- Liênăk t d ch v côngăc ng

V trí,ăgi i h năkhuăđ tăcònăliênăquanăđ n v năđ môiătr ng v iăcácăvùngăxungăquanh, ho c gi aăcácăch căn ngătrongăvƠăngoƠiăkhuăđ t

Nh ngăquyăđ nhămangătínhăb t bu cămƠăquyăho chăchungăđôăth đưăxácăl p cho khu

đ t v tínhăch t, nhi m v ,ătiêu chu n k thu tăkhiăxơyăd ngăcôngătrình,ătiêuăchu n,ăyêuă

c u v ki nătrúcănh ăm tăđ xơyăd ng, chi uăcaoăcôngătrình,ăch gi iăxơyăd ng, ch gi i

đ , h s s d ngăđ tăxơyăd ng,ăyêuăc u v h t ng,ămôiătr ngăvƠăthoátăn c

1.5.3.3 i u tra, thu th p các tài li u, s li u làm c s cho quy ho ch c nh quan

Trong quy ho ch c nhăquanăc ngănh ăcácălo i quy ho chăkhác,ăvi c thu th păcácătƠiă

li u, s li uăliênăquanăr t quan tr ng, quy tăđ nhăđ n ch tăl ng c aăđ ánăquyăho ch c a cácăđ aăph ng.ă i v iăcôngătácăquyăho ch c nh quan, c n thi t c n ph i thu th p nh ng thôngătinăsau:

- i u ki n c aăvùng,ăho c c aăđôăth :ă ơyăchínhălƠăcácăquyăho ch c pătrênăho c quy

ho chăchungăđôăth ,ăxácăđ nh nhi m v ,ătínhăch t,ăquyămôăvƠăn iădungăchínhăc aăkhuăđ t quy ho ch

- i u ki n c aăkhuăđ t,ăvùngăđ t c n l p quy ho ch c nhăquanănh ăđi u ki n t nhiên,ăkinh t xưăh i, c năđ s d ngăđ t,ătrênăc ăs đóăđánhăgiáăđ c ti măn ng,ăcácăkh n ngăl p quy ho ch c nh quan c aăkhuăđ t

- M cătiêuăph ngăh ng,ăcácălo i quy ho ch,ăcácăchínhăsách,ănhuăc u v đ tăđai,ăv

c nh quan c a khuăđ tăvƠăđ iăt ng s d ngăđ t c a khu v c quy ho ch

- Yêuăc uăđ tăraăđ i v iăkhuăđ t c n quy ho ch v c nhăquanănh ăv năhoá,ămƠuăs c,

ch gi iăxơyăd ng,ăyêuăc u v sinhămôiătr ngầ

1.5.3.4 Phân vùng c nh quan

Phơnăvùngăc nhăquanălƠănhi m v quan tr ng quy tăđ nhătínhăch t, nhi m v c a

t ngăvùng.ăPhơnăvùngăc nhăquanăcóăỦăngh aăr t l năđ đ xu tăph ngăánătácăđ ng trong

vi c s d ngăđ t c aăconăng i.ăThôngăth ngăcácăkhuăv c sau c năđ căphơnăđ nh trong quy ho ch c nh quan:

Khu b o v thiên nhiên: ơyălƠăkhuăv căyêuăc uăkhôngăho c r tăítăcóăs tácăđ ng

c aăconăng i, c nh quan t nhiênăc năđ c b o v ,ănh ăv n qu c gia, khu v c b o

t nầăTuyănhiên,ăc n b tríăm t s ho tăđ ngăphùăh p v i ch căn ngăt nhiênăsinhătháiă

nh ăduăl chăsinhăthái,ătr i nghi mầ

Khu nông - lâm nghi p: ơyălƠănh ng khu v căcóăs tácăđ ng c aăconăng iănh ngă

v n gi đ c nhi uăđ căđi m t nhiên,ănh ănh ngăcánhăđ ng, khu v căcanhătácăru ng b c thang, r ng s n xu t,ăvùngăcơyăxanhầăC n gi gìnănh ng c nh quan t nhiên,ăb o v đ t,

ch ng xóiămòn,ăôănhi măđ t, ngu năn cầ

Khu b o t n di tích, v n hoá: ơyălƠăkhuăv căcóăcácăcôngătrìnhădiătích,ăcôngătrìnhăv nă

hoáăc năcóăbi năphápăb o v , gi gìnăđ giáoăd c cho th h sau v v năhoá,ătruy n th ngầăvƠă

k t h p v iăphátătri n du l ch

Khu v c dân c : Khu v cănƠyăb tácăđ ng nhi u c aăconăng i, c nh quan mang

m ngătínhănhơnăt o.ăTuyănhiên,ăc n ph i t ngăb căđ aănhi u y u t t nhiênăvƠoătrongă

y u t nhơnăt o

Khu công trình công c ng: Khu v cănƠyălƠăn iăcóăv tríătrungătơm,ănhi uăng iăđ nălƠmă

vi căvƠăgi i quy tăcácăcôngăvi căhƠnhăchínhăvƠăcôngăc ng C n ph iăcóănh ng lo i c nh quan phùăh p v i t ngănhómăcôngătrìnhăchoăphùăh p

Khu v c vui ch i gi i trí công c ng: ơyălƠăn iăcóăđôngăng i t pătrung,ăth ng di n ra

nh ng ho tăđ ngăcôngăc ng g n nhi u v iăcácăy u t t nhiênănh ăbưiăbi n, khu ngh d ngầ Khu v c công nghi p: Khu v cănƠyăth ngăxuyênăth iăcácăch tăđ c, c n ph i quy ho ch

h th ngăcơyăxanhăphùăh p

Khu v c có nguy c gây ô nhi m: Bưiăx lỦărácăth i,ăngh aătrangầăc n ph iăcóăquyăho ch

xácăđ nh kho ngăcáchăanătoƠnăk t h p v i h th ngăcơyăxanhăđ gi m nhăh ng x uăđ nămôiă

tr ng c aăng iădơnăxungăquanhăv khôngăkhíăvƠăngu năn c

1.5.3.5 Quy ho ch c nh quan

D aătrênăcácăs li u,ătƠiăli uăđưăcóăthi t k quy ho ch c nh quan khu v c quy ho ch

g măcóăcácăn i dung c th chi ti t sau:

- L păs ăđ khu v c quy ho ch

- Xơyăd ngăch ngătrìnhăt ng th , m cătiêuăl n khi th căthiăph ngăánăquyăho ch

- Xơyăd ng l chătrìnhăxơyăd ngăđ ánăquyăho chăquaăcácăb c,ăcácăgiaiăđo n

- Phátătri năcácăv n đ v năhoá - xưăh iăliênăquanăđ năng iădơnăvƠănh ngăđ iăt ng

b nhăh ng b i quy ho ch

- Xơyăd ngăph ngăánăđápă ngăyêuăc u v v t ch t,ătƠiăchính,ănhơnăl c c aăph ngăánăquyăho ch,ăđi u ki năđ đápă ngăcácăyêuăc uătrên

- D toánăchiăti t v tƠiăchính

- Cácăph ngăánăquyăho ch,ăph ngăth căxơyăd ngăvƠăl a ch năph ngăán

Quy ho ch c nh quan đ c thi t k hai c p khác nhau:

i v i khu v căcóădi nătíchă>ă200ha,ăđ c thi t k trênăb năđ t l 1/5.000.ă i v i khu v cănƠyălƠăc th hoáăvƠ chi ti t n i dung c a quy ho chăchungăđôă

1/2.000-th v đ tăđai,ăh t ng, ki nătrúcăc nh quan t ng khu ch căn ngăv i di nătíchăt 4-20ha

V i nh ngăkhuăđ tăcóădi nătíchăt 20-200ha, t l b năđ đ c s d ng t i 1/1.000, th

hi n chi ti tăhoáăỦăđ c a quy ho ch chungăđôăth t i nh ng v năđ c th nh ănhƠă , h

t ng, v sinh, thi t b đôăth ầ

i v iăkhuăđ tăcóădi nătíchă<20ha,ăđơyălƠăquyăho ch chi ti tăchiaălô,ăph iăđ c th

hi nătrênăb năđ t l l n 1/500 ho c 1/200 N i dung ph i th hi n chi ti t t i t ngăcông trình,ăt i t ng ch tiêuăkinhăt k thu tăvƠăph i th hi năđ căquyăđ nh v ch đ qu nălỦă

t i t ngăcôngătrình,ăt ng lo i h t ngăvƠăki nătrúcăc nh quan

1.5.3.6 Th m đ nh h s

ơyălƠăquáătrìnhăth măđ nhăcácăn i dung c aăđ ánăquyăho ch c nh quan, t đóă

kh ngăđ nh hi u qu kinh t , k thu t,ăxưăh i c aăđ ánăquyăho ch

Quáătrìnhăth măđ nh bao g m:

1 N p h s ăth măđ nh t iăc ăquanăth măđ nh

2 V năb năỦăki n c aăcácăc ăquan,ăchuyênăgia

3 Báoăcáoăc aăc ăquanăth măđ nh, ki m tra

4 T ch c h i ngh th măđ nh

5 Thôngăbáoăk t qu vƠăbiênăb n th măđ nh

6 RƠăsoátăhoƠnăthi n h s ătheoăk t lu n th măđ nh

7 Trìnhăc ăquanăcóăth m quy n ra quy tăđ nhăphêăduy t

1.5.3.7 Th c hi n quy ho ch

Khiăđ ánăquyăho chăđ căphêăduy t,ăgiaoăchoăc ăquanăcóăth m quy n th c hi năvƠă

ch đ o th c hi năcácăn i dung c aăph ngăánăquyăho ch

Trongăquáătrìnhătheoădõiăgiámăsátăth c hi n quy ho ch ph iăth ngăxuyênăc p nh t

s li uăthôngătinăliênăquan,ăn uăphátăsinhăđi u ki năkhôngăh pălỦăc n tr đ n vi c th c

hi n quy ho ch c n ph iăđi u ch nh ph ngăánăquyăho ch k p th i

Nhi m v theoădõiăvƠăth c hi năcácăn iădungănh ăsau:

- i u tra thu th păcácăthôngătin,ăs li uăliênăquanăđ năquáătrìnhăth c hi năcácăn i dung quy ho ch.ăPhơnătíchăđi mătíchăc c, h n ch c n tr , t đóăđ xu tăph ngăánăthayă

đ iăphùăh p

- Theoădõiăcácăd ánăđ uăt ătheoăph ngăánăquyăho ch, n uăphátăsinhăv năđ c n

ph iăbáoăcáoăđi u ch nh

- T ng h păcácăph ngăánăđi u ch nh

- L p h s ătheoăquyăđ nh khi c năđi u ch nh

- Trìnhăc ăquanăcóăth m quy n th măđ nhăvƠăphêăduy t ph ngăánăđi u ch nh quy

ho ch

CỂUăH IăỌNăT PăCH NGă1

1 Kháiăni m chung v c nhăquanăvƠăquyăho ch c nh quan?

2 CácăthƠnhăph n c nhăquanănhơnăt o?

3 Kháiăni m v c nhăquanăvùng,ăc nhăquanăđôăth vƠăc nhăquanănôngăthôn?

4 VaiătròăvƠăm i quan h gi a quy ho ch c nh quan v iăcácălo i quy ho chăkhác?

5 Quy ho ch c nhăquanătrênăth gi iăquaăcácăth i k ?

6 Quy ho ch c nh quan Vi tăNamăquaăcácăth i k ?

7 iăt ng, nhi m v vƠăm cătiêuăc a quy ho ch c nh quan?

8 Cácăph ngăphápănghiênăc u trong quy ho ch c nh quan?

9 Trìnhăt l p quy ho ch c nh quan?

10 S g n k t gi a quy ho ch c nhăquanăphátătri n kinh t xưăh iămôiătr ng?

Ch ng 2

N I DUNG QUY HO CH C NH QUAN

M c tiêu: Trang b cho sinh viên nh ng ki n th c v quy ho ch c nh quan và các

y u t t o c nh trong quy ho ch c nh quan

N i dung: Ch ng 2 đ c p đ n các các n i dung sau: (1) Ph m vi và n i dung

c a quy ho ch c nh quan; (2) Nguyên t c quy ho ch c nh quan, bao g m: C n c quy

ho ch c nh quan; Các y u t nh h ng đ n quy ho ch c nh quan; Các nguyên t c quy

ho ch c nh quan; (3) B c c không gian quy ho ch c nh quan, bao g m: Các thành ph n

t o không gian; Các quy lu t b c c trong quy ho ch c nh quan; (4) Phân vùng c nh

quan; (5) Quy ho ch công trình c nh quan, bao g m: Công trình c nh quan; Quy ho ch công trình c nh quan; (6) B c c các y u t t o c nh trong quy ho ch c nh quan, bao

g m: đ a hình; m t n c; cây xanh; ki n trúc công trình; và các tác ph m ngh thu t trang trí

2.1 PH MăVIăVÀăN I DUNG C A QUY HO CH C NH QUAN

Quy ho ch c nhăquanăđ c l ngăghépătrongănhi u lo iăhìnhăquyăho chăxơyăd ng, trongăđóăcóăquyăho chăvùng,ăquyăho chăđôăth (quy ho chăchungăđôăth , quy ho chăphơnăkhu ch căn ng,ăquyăho ch chi ti tăđôăth , quy ho chăđi mădơnăc ănôngăthônăvƠăcácăquyă

ho chăchuyênăngƠnh.ăTheoăđó,ăquyăho ch c nhăquanăđ c th c hi năchoăcácăkhuăv căcóătínhăch t s d ngăvƠăquyămôăkhácănhauăv iăđ căđi măchungălƠăkhôngăgianăm ,ăngoƠiătr i (Hìnhă2.1)

Hìnhă2.1 Ph m vi quy ho ch c nh quan

Cácăn i dung quy ho ch c nhăquanăcóăm i quan h theoătrìnhăt , bao g m: b c c khôngăgian,ăphơnăvùngăc nh quan, quy ho chăcôngătrìnhăc nh quan, b c căcácăy u t t o

c nhăvƠăđ u ph iătuơnăth cácănguyênăt c c a quy ho ch c nhăquan,ăđ c th hi n trong

s ăđ d iăđơy:

Hìnhă2.2.ăS ăđ các n i dung quy ho ch c nh quan

2.2 NGUYểNăT C QUY HO CH C NH QUAN

2.2.1.ăC năc c a quy ho ch c nh quan

Cácăc năc phápălỦăcóăliênăquanăđ n quy ho chăxơyăd ng, quy ho chăkhôngăgian,ă

c nh quan, quy ho ch khu ch căn ng,ăbaoăg m:

Lu t Quy ho ch đô th s 30/2009/QH12;

Lu t th đô s 25/2012/QH13;

Ngh đ nh s 37/2010/N -CP ngày 07/04/2010 c a chính ph v l p, th m đ nh, phê duy t và qu n lý quy ho ch đô th ;

Ngh đ nh s 38/2010/N -CP ngày 07/04/2010 c a chính ph v qu n lý không

gian, ki n trúc, c nh quan đô th ;

Thông t s 12/2016/TT-BXD ngày 29/6/2016 c a b xây d ng quy đ nh v h s

c a nhi m v và đ án quy ho ch xây d ng vùng, quy ho ch đô th và quy ho ch xây

d ng khu ch c n ng đ c thù

Y u t phong t c t p quán, v n hoá truy n th ng, quan đi m xã h i c a t ng vùng,

mi n, g n v i nh ng quan đi m v t p quán sinh ho t, t ch c không gian c nh quan

Nhu c u c a th i đ i m i trong t ch c không gian c nh quan đô th và nông thôn,

g n v i nhu c u c a con ng i v s d ng, tính th m m và tính b n v ng

Xu t phát t đi u ki n t nhiên - kinh t xã h i c a vùng, g n v i ngu n tài nguyên thiên nhiên, ngu n l c con ng i, ti m n ng và thách th c trong t ch c c nh quan