Giáo trình quy trình quan trắc và phân tích chất lượng môi trường

Mau lap hien truang: Hai hoac nhieu hon mau duoc lay tai cung mot vi tri, su dung cung mot thiet bi lay mau va duoc cung mot can bo tien hanh, duoc xu ly, bao quan, van chuyen va phan r

iTHj KIM THAI (CHU BIEN)

PGS.TS NGUY§NTH! KIM THAI (Chubien)

PGS.TS L£ TH.I HIEN THAO - PGS.TS TRAN OQC HA - KS THAI MINH SON

Q U Y TR IN H QUAN TRAC VA PHAN TICH

(Tai ban)

NHA XUAT b A n XAY Dl/NG

HA NCI - 2014

LOfI N O ID A U

Cuon sach “Quy truth quart trac va phan tick chat luang moi trudfng” duac viet nham muc tieu cung cap tai lieu gidng day thong nhat ve noi dung va phucmg phap quan trac, phan tich moi truang phii hap cho chuyen nganh ky thuat, cong nghe va quan ly moi truang a cdc trucmg dai hoc va cao dang cung nhu cho cdc chuyen nganh khoa hoc, ky thuat co lien quan.

Cuon sach cung cap nhicng kien thuc ca ban nhat ve ky thuat quan trac va phan tich thudng duac sir dung trong danh gia chat hcang moi tnrdng nude, moi truang khvng khi, moi truang dat va chat thai ran nham giup cho sinh vien lam quen va nang cao ky nang quan trac, giam sat chdt luang moi truang.

Cuon sach nay la son phSan cua nhi$m vu Khoa hoc cong nghe “Nghien cuu bien soan tai lieu gidng day Quy trinh quan trac va phan tich chdt luang moi truang”phuc vu gidng day cho chuyen nganh Ky thuat, Cong nghe va Quan ly moi truang a cdc truang dai hoc va cao dang phii hop vai chuang trinh khung dao tao nganh Ky thuat Cong nghe Moi truang do Bo Giao due va dao tao da ban hanh

Ma so cua nhiem vu la B 2009-03-55 MT do PGS TS Le Thi Hien Thao chit tri Phan cong bien soan cuon sach nhusau:

- PGS TS Nguyen Thi Kim Thai, chu bien va bien soan toan bo Chuang 6, Phu luc D;

- PGS.TS Le Thi Hien Thao bien soan muc 1.2 Chuang 1; muc 2.1, 2.3 Chuang 2; muc 3.5 Chuang 3;

- PGS.TS Tran Dire Ha bien soan muc 1.3 Chuang 1; muc 3.2, 3.4, 3.6 Chuang

- ThS Le Ngoc Tuang bien soan muc 5.2 Chuang 5.

- ThS Vu Viet Ha thu thap Phu luc B.

Trong qua trinh thuc hien nhiem vu duac giao, nhom tac gia bien soan da nhdn duac su ho tra quy bdu cua Trung tarn Quan trac moi truang, Tong cue Bao ve moi truang thuoc Bo Tai nguyen va Moi truang thong qua viec cung cap cdc thong

tin phap ly, ky thuat vi boat dong quan trac trong tinh vuc quan ly va bao ve moi truong & Viet Nam.

Mac du da rat co gdng, nhtmg khong the tranh khoi nhirng thieu sot, chung tdi mong nhan dime ede y kien dong gop quy bau cua ban doc de cuon sach duac hoan thien trong Ian xuat ban sau.

Moi y kien gop y xin gui ve:

Bo mon Cong Nghe va Quan ly moi truong

Vien Khoa hoc va Ky thuat moi truong Dai hoc Xay dung, 55 Du&ng Giai Phong - Ha Noi.

Dien thoqi: 04 36288524 Fax: 04.3693714

Xin tran trong cam cm !

Cac tac gia

DANH MUC CHtT VIET TAT

Khu che xuatQuy chuan ky thuat Quoc gia Quy chuan xay dgng Vi^t Nam Quan ly Chit lugng Moi truong Quantric

Quan trac va Phan tich Chat lugng Moi trucmg Tieu chuan Nganh

Tieu chuan xay dung Viet Nam Tifiu chuan Viet Nam

May quang pho hap phuNhu ciu oxi hoa sinh hoa sau 5 ngayNhu cau oxi hoa hoa hgc

Don vj do do dueDam bao chat lugng/Kiem soat chat lugngT6ng chat ran hoa tan

Ham lugng chat rin la lungCue Bao ve Moi trucmgMay quang pho

To chuc Y ti the giai

THUAT NGU*

Mau trang hien truang La man nho vat lieu sach duorc xu ly va trai qua tat ca cac

dieu kien cua viec liy man ngoa ln$n tarin g , duqc xu ly, bao quan, van chuyen va phan rich cac thong so trong phong thi nghiem tuong tu nhu mau that Mau QC loai nay duoc su dung de kiem soat sir nhiem b ln trong qua trinh lay mau

Mau trang van chuyen: Mot mau nho val Beu sach cua doi tuong nghien cuu duoc

van chuyen cung voi mau that trong cung mot moi taring, duoc bao quan, phan ti'ch cac thong so trong phong thi nghiem nhu mau that

Mau trang thiet bi: Mau trang thiet bi lay mau la mau nho vat lieu sach duoc lay nhu

mau that tu thiet bi lay mau, duoc bao quan, van chuyen va phan rich cac thong so nhu mau that Mau QC loai nay duoc su dung de kiem soat su nhiem ban cua thiet bi lay mSu

Mau lap hien truang: Hai (hoac nhieu hon) mau duoc lay tai cung mot vi tri, su dung

cung mot thiet bi lay mau va duoc cung mot can bo tien hanh, duoc xu ly, bao quan, van chuyen va phan rich cac thong so trong phong thi nghiem tuong tu nhu mau that

Mau them chat phan tlch hien truang: Mau, vat lieu sach hoac thuoc thu duoc cho

them vao mau that voi mot luqng da biet cua mot hay nhieu yeu to phan rich, duoc xir

ly, bao quan, van chuyen va phan rich cac thong so nhu mau that Mau QC loai nay duoc sir dung de danh gia su phan huy, mat mat hoac hap thu cua yeu to phan rich trong khoang thoi gian tir luc lay mau den khi phan rich

QA (Quality Assurance) : La mot he thong rich hop cac hoat dong quan ly va cac hoat

dong ky thuat trong mot to chuc nham dam bao dieu kien cho tit ca cong viec dat duoc cac tieu chuan da quy dinh ve chat luong

QC (Quality Control): La mot chuong trinh danh gia dugrc ket hop voi cac ky thuat

sir dung hang ngay, nhu cac hoat dong cu the o hien truang va trong phong thi nghiem,

de danh gia do chinh xac va do tap trung cua cac phep do

Chtrcmg 1

VE QUAN TRAC CHAT LUONG MOI TRUONG

1.1 MOT SO KHAI NIEM LIEN QUAN T 6 l QUAN TRAC MOI TRUONG1.1.1 Khai niem ve moi trudng

Moi trudng la khai niem dung de chi tong the cac dieu kien ben ngoai tac dong len ca

the sinh vat va co quan he mat thiet den su ton tai cua su song

- Theo nghia rang: moi trudng la tap hop cac dieu kien va hien tuong ben ngoai co anh hudng tdi mot vat th£ hoac su kien Bdt cu vat th£, su kien nao cung ton tai va dien bien trong moi trudng nhu moi trudng vat ly, moi trudng phap ly, moi trudng kinh t$, v.v

- Theo nghia hep: khai niem nay dung de chi moi trudng song cua con ngudi Moi

trudng song cua con ngudi la tong hop cac dieu kien vat ly, hoa hoc, kinh ti, x5 hoi bao quanh va co anh huong toi su song va phat trien cua tung ca nhan vk cua nhfing cong

dong con ngudi Thuat ngu “Moi trudng” thudng dung vdi nghia nay

Moi trudng duoc phan loai theo cac phuong each nhu sau:

* Phan loai theo cac tac nhan

- Moi trudng tu nhien: moi trudng do thien nhien tao ra nhu song, bien, dat, nui

- Moi trudng nhan tao: moi trudng do thi, lang mac, cho, trudng hoc, benh vien

* Phan loai theo su song

- Moi trudng vat ly: la thanh phan cua moi trudng tu nhien, gom co thach quyen,

thuy quyln va khi quyen Noi each khac, moi trudng vat ly la moi trudng khong co su sdng (theo quan diem co dien)

- Moi trudng sinh hoc: la thanh phan huu sinh cua moi trudng, hay noi each khac la

moi trudng ma d do co su song dien ra

* Phan loai theo thanh phan hay moi trudng tai nguyen

- Moi trudng ddt: bao gom cac chat vo co, huu ca cung nhu cac qua trinh phat sinh,

phat trien cua dat d mot vimg nao do No la mot thanh phan sinh thai chung nhung chinh ban than no cung co day du thanh pMn va tu each cua mot moi trudng song nen dugc goi "Moi trudng thanh phan dat"

- Moi trudng nude: bao gom tu moi trudng vi mo ve dung luong nhu giot nude den

pham vi vi mo nhu song, bien, dai duang; trong do co day du cac thanh phin loai dong

thuc vat thuy sinh, vat chit vo co, huu ca vd true tiip hay gian tiep co lien he chat

voi nhau.

- Moi truemg khong khi: bao g6m cac ting khi quyen, cac dang vat chat, cac hat vd

ca, huu ca, vi sinh vat

Luat Bao ve moi truemg (BVMT) cua Viet Nam ban hanh nam 2005 da xac dinh:

Moi truemg bao gom cac yeu to tu nhien vd vat chdt nhan tao bao quanh con nguffi, co anh huong den doi song, san xudt, su ton tqi, phat then cua con ngudi vd sinh vat.

Nhu vay, khai niem moi truong d day khong phai la th i gidi tu nhien noi chung, bat

ki, ma la the gidi tu nhien dat trong moi quan he mat thidt vdi su ton tai va phat trien cua con ngudi va sinh vat Quan diem tren ve moi tiudng nhin manh yeu to mang ti'nh ban chat cua moi truong bao gdm cac yeu td bao quanh con ngudi, trong do cau true cua

no cung dupe thd hien la yeu t6 tu nhien va yeu to vat ch it do con ngudi tao nen

1.1.2 K h ii a if u ve quan tr ie moi truong va mang ludi quan tr ie moi truemg

Quan trac vdphan tich moi truemg Id mot qua trinh theo doi va do, thu thudng xuyen

vdi muc tieu da dupe xac dinh doi voi mot hoac nhieu chi tieu ve tinh chat vat ly, hoa hoc vd sinh hoc cac thanh phdn moi truong theo mot chucmg trinh da lap sdn ve thdi gian, khong gian vd phuemg phap, de cung cap cac thong tin can thiet ve chat lupng cua moi truong

He thong quan trac moi truemg la mot to hop ky thuat bao gom cac cong cu, phucrng

tien bien phap khoa hoc ky thuat cong nghe vd to chuc dam bao kiem soat mot each co

he thong trang thai vd xu the phat trien cac chat co kha nang gay hai cho moi truong

Mang luai cac tram quan trac vd phdn tich moi truang la tap hop cac tram quan trac

vd phan tich moi truong dupe xay dung vd phan bo hop ly trong pham vi mot vimg, mot khu vuc hoac tren pham vi ca nude de thuc hien nhiem vu quan trac vd phan tich moi truong Trong do tram quan trac moi truong la mot to chuc co nhung trang thiet bi, nhan luc vd cac dieu kien can thiet khac, dupe giao thuc hien mot so nhiem vu quan trac vd phan tich moi truong nhat dinh

Theo quy che ve danh gia tac dong moi truong cua Bo Tai nguyen vd Moi truong, quan trac vd phan tich moi truong la su tuan thu hay la mot hoat dong, thudng thong qua kiem tra, lay mau, hoac cac phuong tien danh gia khac, dupe vach ra de do muc do thuc hien doi vdi nhung dieu kien quy dinh trong giay chung nhan tuan thu moi truong, trong nhung giay phep da cap vd trong bao cao danh gia tac dong moi truong da nop.1.1.3 Phan loai he thong quan trac moi truong

Theo quy mo: Cac he thong quan trac moi truong dupe phan thanh:

- He thong monitoring toan cau (Global Environmental Monitoring System - GEMS);

- He thing monitoring vung hoac khu vuc (Regional Environmental Monitoring System - REMS);

- He thong quan trac moi truong quoc gia (National Environmental Monitoring System - NEMS);

- He thong quan trie moi truimg dia phuong (Local Enviromental Monitoring System - LEMS)

Theo phan cap quan ly: Cac he thing monitoring duoc phan thanh:

- He thong quan trac moi truong tin g hop va tong hop nen;

- He thong quan trac moi truong theo chuyen nganh nhu nganh nang luong, cong nghiep, dia chat, khoang san

Theo thanh phan moi truong: Cac he tiling quan trie moi truong bao gom:

- He thong quan trac moi truong khong Ida;

- He thong quan trie moi truong nuoc (node n d t va nuoc ngam);

- He thong quan trac moi truong mua axit;

- He thong quan trac moi truong sinh hoc;

- He thong quan trac hieu ung nha kinh va ln£n dSi khi h |u

Theo tinh chat va quy mo trang thiet bi cua he thing cac Upn qaan trie moi truong:

- He thong quan trac moi truong di dong ho$c c6 (fink;

- He thong quan trac moi truong trung tam va cac traaa ahaah;

Theo ban chat cac chat 6 nhiem:

- Tram quan trac moi truong CGC;

- Tram quan trac mua axit;

- Tram quan trac moi truong ve 6 nhiem do thuoc trur s i s - thude bao ve thuc vat;

- Tram quan trac moi truong ve hieu ung nha kinh v itin g aad n

Theo thbi gian quy trinh va thiet bi cua he thong cac tram q u o trie moi truong:

- He thong quan trac moi truong lien tuc va tudpog;

- He thong quan trac moi truong gian doan hang ngay, h a ^ tnin, hang thang theo mua.1.2 NHIEM VU CUA HE THONG QUAN TRAC M 6 l TRlTdNG

He thong quan trac moi truong thuc hien cac nhiem vu:

- Quan trie: Su thay doi cua cac yeu to trong moi truong bao gom ngu6n goc, cubng

do tac dong, tan suat, trang thai phan tu sinh quyen chiu tac dong cua moi truong

- Danh gia va phan tich cac s6 lieu quan trie duoc bao gom danh gia trang thai thuc

te cua moi truong phan tich mot each toan dien, tong hop trang thai cua moi truong do

bi cac yeu to tac dong

- Du bao trang thai moi truong do cac yeu t6 tac dong gay nen

Sa do long q u it ve quy trinh hoat dong cua mot he thong quan trac moi trudng dupe trinh bay dhm h 1.1.

Dieu kien tur nhien moi trudng khi tupng thuy van

Nhirng anh hirong cua chat thai den moi trudng

Tram do dac thu nhap so lieu di dong

va co dinh

Phan tich

xu ly sau cac mau do dac thu thap thuc te

Phan tich nghien curu cac ket qua phan tich

xu ly thuc nghiem

Thong

bao

Phan tich xu ly nhanh cac

so lieu mau do dac thuc te

V ugt qua cac chi tieu quy djnh

Thong

bao

Trong pham vi cac tieu chuan quy djnh

So sanh voi cac chi tieu quy djnh ve moi trucrng

D ua ra nhung thong tin, so lieu ve muc do anh hudng moi

tn r r m o

-z -Phan tich nghien cuu cac k€t qua phan tich

xu lythuc nghiem

Hinh 1.1 Sa do tong quat ve quy trinh hoat dong cua mot he thong quan trac moi tru&ng

1.3 HOAT DQNG CUA HE THONG QUAN TRAC CHAT Ll/QNG MOI TRU'CING 6 VIET NAM

Mang ludi quan trac va phan tich moi trudng (QT&PTMT) Quoc gia hien nay bao gom 21 tram trung uoug, hoat dong theo co che phoi hop giua Bo Tai nguyen va Moi trudng va cac bo/nganh/dia phuoug lien quan So do he thong QT&PTMT dupe neu tren hinh 1.2

Theo Quy hoach mang ludi quan trac Quoc gia den nam 2020 mang ludi quan trac khi tupng thuy van se gom 231 tram khi tupng be mat, 79 tram khi tupng nong nghiep,

12 tram rada thdi tiet, 5 tram tham khong vo tuyen, 4 tram ozon buc xa cue tim, 1000

<&em do mua doc lap Mang ludi quan trac thuy van gom 347 tram, mang ludi quan

*4c Idri tupng hai van gom 35 tram Du kien den nam 2020 Viet Nam se co khoang 270

trac so lupng nude song, 1580 diem do mua, 70 tram quan trac tai nguyen

Ve mang ludi quan trac moi trudng se xay dung 8 diem quan trac moi

truang nen khong khi (long ghep voi tram khi tuong), 12 diem quan trac mang luai moi truang bien, 58 tram moi trudng khong khi tu dong, 32 tram tac dong moi tnrcmg dat

Quan he quan ly k6 hoach quan trie trong khuon kh6 QT&PTMT qu6c gia Quan he phoi hop, trao d6i thong tin

Hinh 1.2 So do mang ludi quan trac va phan tich moi trudng quoc gia

1.4 HE THONG VAN BAN LIEN QUAN TOI HOAT DONG QUAN TRAC CHAT LlTONG MOI TRlTClNG 6 VIET NAM

Luat Bao ve moi trudng ndm 2005: Trong Luat Bao ve moi trucmg sua doi dugc

Inn hanh nam 2005 co danh rieng mot chuang (Chuang 10) cho hoat dong quan trac va

Adm’ tin ve moi truang trong do dua ra cac chuang trinh quan trac moi truong (QTMT)

quoc gia va trach nhiem cua tung bo nganh co lien quan, Luat Bao ve moi trudng cung neu ro Bo Tai nguyen va Moi trucmg to chuc viec quan trac hien trang moi trudng quoc gia.

Cac nghj djnh, qayet djnh va thong tir:

- Nghi dinh s6 81/2007/NB-CP ngay 23/5/2007 cua Chinh phu quy dinh to chuc, bo phan chuyen moo ve bao ve moi trucmg tai ca quan nha nude va doanh nghiep nha nuac

- Quy£t dinh so 16/2007/QD-TTg ngay 29/01/2007 v6 quy hoach t6ng thd mang ludi quan tide tai nguyen va moi trucmg quoc gia den nam 2020

- Quyet dinh so 07/2008/QD-BTNMT ngay 06/10/2008 cua Bo Tai nguyen va Moi tnidng ban hanh tieu chuan nghiep vu cac ngach vien chuc nganh tai nguyen va moi trudng

- Thong tu s6 12/2007/TTLT-BTNMT-BNV ngay 27/12/2007 lien tich Bo Tai nguyen va Moi trudng va Bo Noi vu hudng dan thuc hien mot so dieu cua Nghi dinh so 81/2007/NB-CP

- Thong tu so 10/2007/TT-BTNMT ngay 22/10/2007 hudng dan bao dam chat luong

va kiem soat chat luong (QA/QC) trong quan trac moi trucmg

- Thong tu so 28/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy dinh quy trinh ky thuat quan trac moi trucmg khong khi xung quanh va tieng on

- Thong tu so 29/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy dinh quy trinh ky thuat quan trac moi trudng nude mat luc dia

- Thong tu so 30/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy dinh quy trinh ky thuat quan trac moi trucmg nude dudi dat

- Thong tu so 31/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy dinh quy trinh ky thuat quan trac moi trudng nude bien

- Thong tu so 32/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy djnh quy trinh ky thuat quan tide chat luong nude mua

- Thong tu so 33/2011/TT-BTNMT ngay 01/8/2011 quy dinh quy trinh ky thuat quan trie moi trudng dit

TAI LIEU THAM KHAO CHU*ONG 1

1 Le V5n Khoa va nnk Moi trudng va phat trien ben vitng Nha xuat ban Giao due

Viet Nam, 2009

2 Nguyen Thi Kim Thai, Le Hien Thao Sink thai hoc va Bao ve moi trudng Nha

xuit ban Xay d\mg, 2003

3 www.quantracmoitruong.gov.vn

Chiroug 2

NHtflVG NGUYEN TAC CHUNG KHI LAM VIEC

TRONG PHONG T fflN G H IE M

2.1 CHU'C NANG CUA PHONG T ffl NGHIEM

Muc dich cua phong thi nghiem quan trac moi trufrng la tiln hanh mot s6 phan tlch can thiet bang cac phucmg phap phu hop vdi cac phucmg phap tieu chuan Viet Nam va vori chat lugng du de co the ra dugc cac quylt dinh dung din dua tren cac ket qua thu dugc Muc tieu nay co the dat dugc bang each co du trang thilt bi phan tich hien dai va nhan vien co ky nang phan tich

Pham vi hoat dong cua phong thi nghiem quan trac moi trucmg la phan tich cac chi tieu moi trucmg lien quan cua nuac thai, nuoc mat, nude ngam, dat, khong khi va tieng on

2.2 CAC THIET BI VA DUNG CV CAN THIET TRONG PHONG T ffl NGHIEM2.2.1 Cac loai dung cu can thiet

Be tien hanh phan tich bat cu mot chi tieu nao bang phucmg phap hoa hoc ngudi ta deu can dung den cac loai dung cu thuy tinh Cac loai dung cu thuy tinh co ban, thudng dung trong phong thi nghiem dugc gidi thieu d bang 2.1

Cdc dong: La loai dung cu hay dugc su dung nhat trong phong thi nghiem Cac co tu

lml den 4000ml Coc dugc su dung de tron hoa chat hoac do the tich mot each tuomg doi Cac loai thong thudng co thi tich la 50ml, 100ml, 250ml, 500ml, 1000ml

Ong dong: Dung do the tich chinh xac hem coc dong Co the su dimg de pha hoa chat

vdi do chinh xac vira phai nhu %, ty le phan The tich cua cac ong dong co the tir 5ml den 4000ml

Pipet: Dung d! l4y mot lugng chat long chinh xac Cac cd pipet tir 0,1ml den 100ml Buret: dimg de dinh phan (chuan do) No cung do the tich chinh xac Cac cd co tir

10ml den 1000ml

Binh dinh mire: Dimg de pha mot lugng chat hoan toan chinh xac theo the tich ghi

tren binh Dugc sir dung de pha che cac dung dich co nong do doi hoi do chinh xac cao nhu nong do duemg lugng, nong do mol Cac thi tich cua binh dinh muc thong thudng tir 25ml den 2000ml

Cac loai chav Dung de dung hoa chat Lay mau hoac dung cac dung dich sau khi

pha Co hai loai chinh la chai mau trdng va chai mau nau Chai trang dung cac hoa chat thong thucmg, chai nau dung cho cac loai de bi oxi hoa boi khong khi nhu KMn04, KI hoac bi pha huy bai anh sang nhu muoi bac Cac chai co the tich rat da dang, mot so loai thucmg dung la: 100ml, 250ml, 500ml, 1000ml

Cac loai pheu\ Dimg d l rot dung dich, hoac chuyen cac hoa chat ran khi pha che

Pheu cung duoc su dung voi giay loc de loc kit tua Co hai loai pheu loc:

Loai thucmg dung loc cac kit tua dang tinh the hoac dung dich van due

Loai pheu loc chan khong thucmg loc cac ket tua huyen phii Loai nay phai sir dung voi mot binh loc va mot bom chan khong

Ngoai ra la cac loai pheu chiet: thucmg sir dung tach m§t hon hop hoa chat khoi mot hon hop khac hay tach mot hoa chat co o trong hai pha chat long

Cac loai ong nghienv De tron mot luong nho hoa chat, sir dung tien hanh phan

ung khi phan tich thong thucmg, sir dung lam ong cay vi khuan, hoac lam cac ong so mau chuan

Binh non hay binh lam gidc: la dung cu de dun, dung cac chat can nghien cuu trong

phep chuan do

Binh hinh now dimg trong kiem tra chat ran cua nuoc thai.

Qua bop cao su: dimg hut hoa chat vao pipet.

Tu hut: Tu kin gom ba mat kinh, mat truoc co thl keo 16n xu6ng khi su dimg, tu

thucmg duoc lap he thong hut khong khi ra ngoai phong thi nghiem

Tu say: Dimg say kho cac dung cu sau khi rua hoac say hoa chat d nhiet do khong

qua cao < 300 °C

Lb nung: nhiet do cao vai tram den vai nghin °C Dimg xac dinh do tro hoa

Nhiet ke: dimg do nhiet do dung dich hoac nhiet do cua phan ung.

Binh hut dm: dimg de gift cac hoa chat de hut am hoac cac mau sau khi say

Sinh han: lam lanh cho he thong chung cat hoac dun hoi luu.

Cad loai can: can ky thuat, can phan tich dimg dl can hoa chat hoac mau.

Ngoai ra la cac dung cu sau:

- Bep dun

- Cac loai dia cay vi khuan

- Cac loai kep ong nghiem, kep dia, kep an toan cho cac coc nong

- Cac loai coc nung bang gom, niken, platin

Tuy theo doi tuqng mau phan tich va tuy theo dieu kien phong thi nghiem cac thiet bi

■ co die duoc sir dimg:

- May do pH: Bo pH cua dung dich mot each chinh xac

- May do DO: Do oxi hoa tan trong nude hoac dung dich.

- Tu BOD dung xac dinh nhu cau oxi sinh hoa

- Tu am: Giu: nhiet do on dinh trong qua trinh nuoi cky vi khuan.

- Cac may do quang

- Cac thiet bi hien dai nhu AAS, ICP-OES, ICP-MS dung do kim loai nang GC, GC-

MS, LC, HPLC do cac thanh phan hftu ca

Danh muc cac thiet bi can thiet cho phong thi nghiem duac the hien d Phu luc A

Bang 2.1 Danh muc m$t so dung cu thuy tinh thirdng dung

trong phong thi nghiem

1 Pipet, binh

Dinh lugng, pha che dung djeh hoa chat, thuoc thu

4 Binh tam giac

Dung, pha che dung d id i

hoa chat, moi trudng dinh duong

6 Ong nghif m

■ M W

Dung mau thi nghiem co lucmg dung djch nho, pha thang mau

Pha che dung dich, lang mau

vi khuan

Khu trung que cay va mieng ong nghiem khi cay

pha mau ran

2.2.2 Cach sir dung dung cac dung cu thuy tinh

Binh non va coc dong dugc su dung de tron, dun va can cac hoa chat Hau het cac dung

cu nay khong dugc chuAn hoa d<§ do chinh xac AS tich ma chi dS udc lugng the tich

Ong dong' Cac ong dong co do chinh xac hon c6c dong nhung kem chinh xac hem

binh dinh muc

Binh dinh mite: Do chinh xac thS tich din pha Khong bao gid dugc dun, siy hay de

binh dinh muc trong moi truong qua lanh, se gay gian hoac co binh va gay sai so

Pipet: de lay chinh xac the tich chit long chu y khi doc the tich Khi ta hut chat long

len pipet, tren pipet da co mot ho$c nhieu vach de dinh the tich Tuy theo chat long ma

ta se co mot mat cong 1dm xuong (thudng voi dung moi la nude) hay vong len vdi thuy ngan Khi doc ta phai d i m il thing vach nhin xem day cua mat cong hoac dinh cua mat cong tao tiep tuyin vdi vach la diXQc Tianh nhin tu phia duoi vach hoac tu tren xuong

se gay sai so

B u ret Cach doc giong pipet, chu y gift buret tren gia sao cho thang Boi tron khoa

bing chit boi tron

E)e tranh sai so khong dang co, dung cu thuy tinh phai dugc rua that sach Tuy theo timg truong hgp nguoi ta sir dung cac loai dung dich rua sau:

- Nuoc rua la nude xa phong nong

- Nude rua la dung dich KMnC>4 trong kiem loang va nong (5g KMnOVlOOml NaOH 10%)

- Nude rtra la hon hgp sunfocromic (15g K2Cr207 hoa tan trong 100 ml nude nong,

Trudc khi rua bang cac loai nude rua can rua ky dung cu bang nude la, ddc ngugc dung cu cho chay het nude, sau do trang hoac ngam bang cac loai nude rua tren Hai loai nude rua 2, 3 co the dung lai nhieu lan (chu y chi sir dung sau khi da lam sach cac chat ban co hoc) Sau qua trinh trang hoac ngam bang nude rua, tiep tuc rua lai bang nude la cho that sach sau do trang bing nude cat vai lan

Dung cu co the xem la sach neu sau khi rua khong con dong lai cac giot nude tren thanh cua dung cu

2.3 CAC QUY TAC AN TOAN KHI LAM VIEC TRONG PHONG THI NGHIEM PHAN TICH MOI TRlTCfNG

2.3.1 Quy dinh an toan

Phong thi nghiem phan tich moi truong la phong thi nghiem dac biet co cac hoa chat doc hai, de chay no; co cac dung cu thuy tinh de vo gay chan thuong; co cac thiet bi ve dung dien co cong suat cao (16 nung, tu say, may cat nude ) Vi vay phai tuan thu theo cac quy dinh an toan lam viec trong phong thi nghiem

2.3.1.1 Quy dinh an toan ve dien

- Phong thi nghiem phai dam bao an toan ve dien cac day dan phai dugc boc kin (tot nhat la di nglm) Doi vdi cac thiSt bi co cong suat Ion phai co dudng day rieng, khong chung voi he thong chieu sang va co cac cong tac an toan (Automat) Toan bo phong phai co Automat tong de dam bao an toan khi sua dien

- Cac thiet bi dung dien phai co tiep dat an toan

- Khong dung tay trln de tiep xuc voi dong dien xoay chieu co cudng do 0,02 A tnir len

- Khi cac thiet bi dien bi hong hoc phai goi ngudi co trinh do chuyen mdn din sua chua, khong dugc tu y sura chua

- Khi sua chua hoac thay the cac thiet bi dung dien phai ngat cau dao hoac cong tic

>w y f

dien Mot ngudi sua chua va mot ngudi canh gidi de san sang ho trg khi can thiet

- Trudc khi ra ve phai tat tat ca cac thiet bi dung dien (tru tu lanh)

- Ngat cau dao tong

2.3.1.2 Quy dinh an toan ve niro’c

- He thong nude trong phong thi nghiem phai dugc lap dat tien cho viec su dung doi

vdi cac thi nghiem hoa hoc (gom cac cong viec: rua dung cu thuy tinh, cap nude cho may cat nude, lam mat he thong sinh han)

- Cac ong din nude phai kin tranh ro ri gay thdt thoat lang phi va lam udt cac do trong phong thi nghiem

- Phong thi nghiem phai co thung du tru nude phong khi mat nude khi dang lam thi nghiem

- Nude thai co chua hoa chat phai dugc do vao nai quy dinh de xir ly, khong dugc do vao he thong nude thai chung gay 6 nhiem moi trudng

- Khi ket thuc gid lam viec phai khoa cac van nude va van tong (dac biet chu y khi mat nude giua gid)

- Khi co hong hoc tren he thong cap nude phai bao ngay cho bo phan sua chua dethdi khac phuc, tranh lang phi nude

2.3.1.3 Quy dinh an toan khi lam viec vdi hod chat

we an toan hod chat

- Cac chai dung hoa chat phai co nhan ro rang.

- Cac hoa chat nguy hiem nhu axit, kiem phai dung trong cac chai thuy tinh day hoac chai nhua PE

- Khi bao quan trong kho phai theo nguyen tac chat long de ngan dudi, chat ran de

i tren Hoa chat nguy hai de ngan dudi, hoa chat it nguy hai de ngan tren

Khong de chung ngan cac loai hoa chat nhay cam vdi nhau

19

- Be de phong trudng hop ngap ung cac gia de hoa chat phai duac ke cao.

- Khong duac phep de hoa chat true tiep xuong nen nha

b) Pha hod d ia l

- Khi lam viec voi hoa chit phai m ic dd bao ho lao dong de tranh hoa chat co the ban

hoac roi true li£p vao nguoL

- Khi lam vipc voi cac hoa chit bay hoi doc hai phai deo khau trang hoac mat na

PmmgOQC

- KM pha ch i c ic h o i chit gay ngoy Mini cho da (axit, xut an da, cac chat oxi hoa

manh, phenol ) phai deo gSng tay cao su.

- Khi can dun nong dung dich phai su dung cac binh chua bang thuy tinh chiu nhiet

va dun qua luai tan nhiet (luai amiang)

- Khong duac phep dun true tiep cac dung moi huu ca bang bep co ngon lua vai

dung cu dk md Khi can dun nong phai dung bep each thuy va binh dun phai co ong sinh

han hoi luu

- Khong duac phep de cac dung moi huu ca gan nai de chay (bep dien, bep den con )

c) Thycc hanh thi nghiem

- Thuc hien dung cac chi dan neu trong huang dan thi nghiem, khong duac phep tron

lan cac hoa chat thi nghiem khi khong co trong huang dan

- Thuc hien dung cac hudng dan an toan nhu neu trong 2.3.2

- Cac thi nghiem co sinh ra cac khi doc hai phai tien hanh d tu hut

- Can than trong khi su dung cac dung cu thuy tinh tranh cac va dap lam vd, gay chan thuang cho ngudi thi nghiem

- Boi vdi nhiet ke thuy ngan neu bi vd phai dung luu huynh rac len cho thuy ngan chay ra va dung cat de thu don rac ngay lap tuc

d) Van chuyen hod chat

- Khi van chuyen cac chai hoa chat phai duqc boc va xep can than de tranh va dap

- Khong dirge xlp chdng cac kien hoa chit len nhau.

- Khong dugc xlp cac loai hoa chat khac nhau trong cung mot kien Cac kien phai dugc ghi ben ngoai chung loai hoa chat, ghi chu hudng phia tren va ghi la hang de va.2.3.2 Thux hien an to&n lao dong

23.2.1 An toan lao dong trongphong th i nghiem

An toan trong phong thi nghiem la cue ky quan trong M6i ngudi lam viec trong phong thi nghiem can nhan thuc id dieu nay vi khong nhung no anh hudng den ket qua phan tich ma con anh hudng true tiep din sue khoe cua nhftng ngudi lam viec trong phong thi nghiem

Khi lam viec trong phong tin nghiem vdi cac hoa chit, cac thilt b'l va vdi cac doi tugng mau khac nhau, ngudi nhan vien phan tich co nguy co gap cac nguy hiem sau:

- Cac nguy co lay nhiem

- Cac chat doc

- Cac chit co the gay no

- Cac chat khoi doc

- Cac chat gay hoa hoan

a) Cac nguy co lay nhiem

Neu chung ta lam viec vdi cac m lu nude thai hay bun vdi hang trieu loai vi khuankhac nhau, mot s6 loai co the mang benh va truyen nhiem cho chung ta nhu uon van, benh cum do vi khuan lay nhiem, benh viem ruot, benh viem gan Sau khi lam viec vdi cac loai mau nay nhat thiet phai rua tay that ky bang xa phong va nude sach vi vay can tranh:

- Khong hut pipet bang mom de lay mlu nude thai va cac mau 6 nhiem loai nay

- Khong an uong bang coc mo hay bang cac dung cu thuy tinh trong phong thi nghiem

Luon tuan thu nguyen tac: Khong hut pipet bang mom de lay cac chat long nguy hai.

b) Cac hoa chat an mdn: Bao gom cac chat:

Cac axit: Axit sulfuric (H2SO4), axit clohydric (HC1), axit nitric (HNO3) Tat ca cac axit nay deu an mon rlt manh cac loai vat lieu nhu kim loai, quin ao, vai voc, xi mang, belong, da, mo con ngudi Vi vay can can than khi lam viec vdi cac loai axit nay

Cac baza: Natri hydroxit NaOH dang ran hay long, kali hydroxit KOH, dung dich

hon hop kiem/KI (de xac dinh oxi hoa tan) Cac baza nay co tac dung an mon da, quan

ao rlt manh Cac loai chit khac nhu cac chat oxi hoa manh, khi clo, clorua sat III

c) Cac hoa chat doc

- Dang rln: Cyanua, ortho-tolidin va cac kim loai nang nhu crom, cadmi

- Dang long: Tetraclorua cacbon, clorofom, amoni hydroxit, nitric axit, nude brom,, fonnaldehyt

[khi: Hydro sulfua, clo, amoniac, sulfua dioxit

d) Cac chdt d i gay chdy, no

- Dang long: Cacbon disulfua, benzen, etylete, axeton, cac loai xang

- Dang khi: Hydro, axetylen

2.3.ZZ Sir dung cac thief bi bao ho cd nhan

Khi lam viec trong phong thi nghiem, cac nhan vien co the gap nguy hiem neu khong sur dung cac thiet bi bao ho ca nhan

a) Tuan thu cac quy tac ca ban

- Luon deo kinh bao ho hay kinh mat khi lam viec trong phong thi nghiem.

- Dung cac mat na phong ho khi lam viec vod cac chat long nong nham tranh cac chdt long vang ra khoi binh chua, hoac cac manh thuy tinh do dung cu co thi bi vo

- Luon luon mac ao khoac phong thi nghiem hoac tap de de bao ve da va quan ao

- Su dung gang tay bao ve khi lam viec vdi cac thiet bi nong hoac qua lanh, hoac khi lam viec voi cac hoa chat gay kich thich da manh

- Khong bao gid an, uong trong phong thi nghiem, va khong bao gia su dung cac dung cu cua phong thi nghiem vao viec an u6ng

- Khong giu cac loai thuc dn trong tu lanh dung de bao quan cac hoa chdt

- Sap xep cac thiet bi, dung cu, hoa chdt mot each ngan ndp va hop ly la each tot nhat

de ngan ngira cac tai nan

su hoac cac thiet bi bao ho khong thdm nuoc

- Mot s6 benh khac co the lay nhiem la benh viem root, giun san, viem gan each phong tranh tot nhat la rua tay, mat hodc tdm dial ky bdng xa phong va nuoc sach (dac biet la tay de tranh nhiem cac benh qua dubng mieng khi dn uong)

- Viec su dung quan ao bao ho la rat quan trong Thay quan ao bao ho khi vao va ra khoi phong thi nghiem Tranh tinh trang mang quan ao bao ho ve nha

c) Phong tranh nhung tai nan trong phong thi nghiem

Trong cong tac bao quan hoa chdt: cac load hoa chdt, chai lo, thuoc thu phai duoc dan nhan day du va r5 rang ghi ngay nhap kho, ngay mo, han su dung Khong bao gid duoc

so vao hoa chdt bang tay tran ma phai dung thia, kep Cac bom chua khi can dong chat

de xa cac nguon nhiet va bep dun

Van chuyen hoa chdt: Khi chuyln hoa chdt tu kho ckt giu den phong thi nghiem cin

chu y: cac bom khi cdn chuyen bang xe day bang tay, khong mo ngay van sau khi van chuyen Cac chat long d i chay phai dugc d\mg trong cac binh chua an toan

Cac ky thuat dung trong phong thi nghiem: Ky thuat sai la mot trong cac nguyen

nhan chinh din den tai nan Nhung dieu nay lai lien quan d£n nhan to con nguoi nen nguoi nhan vien phong thi nghiem cdn nSm vung cac ky thuat co ban Vi du nhu: cac loai axit va cac chat an mon bao gdm cac chat co kha nang gay doc, gay chay, hay gay

nd, vi vay luon phai rira phia ngoai cac chai dung cac chit nay tnrdc khi mo no Khong

de cac nut up xuong tai cac noi ma ta co the de tay hay canh tay len Day nut chai chat khi khong sir dung Dam bao la khong co axit dinh tren ban, tren san nha sau khi sir dung Khi pha dung dich axit khong do nude vao axit ma luon luon do axit vao nude Khi su dung thuy ngan, can dac biet chu y: chi mot luong rat nho rod vai cung co the

diu doc khong khi trong ca phong thi nghiem vi vay ckn gift thuy ngan theo dung each

va neu co thuy ngan roi vai can sir ly kip thdi bang luu huynh bot va kiem tra ky xem con mot hat nho nao khong

* Ngan ngira tai nan:

Dien giat: trong phong thi nghiem, chung ta su dung rit nhieu thiet bi dien nen fed

cac 6 cam, cho noi day d£u co th i bi dien giat Khong su dung ede day dien qua cu da mon hoac xo, noi ddt tat ca cac thiet bi bSng each dung 6 cSm chac ba, khong tiip tuc bat thiet bi khi danh do chat long hoac nude vao thiit bi ma phai tSt thiet bi ngay lap tuc, lau kho ky trude khi dung lai Cac thiit bi sir dung d noi co nhiiu khi de chay can

co vo chiu n6 Cac day ngam din ldp dat thich hop de tranh chay, chap vi qua tai

B ut tay do thuy tinh: chu y khi noi mot vat thuy tinh nhu ong thuy tinh, nhiet ke,

pheu vdi nut cao su, vi neu ta an qua manh thi vat thuy tinh co the bi va va gay dut tay

Bong: Khi su dung cac d6 thuy tinh va sir dl dun hoac nung Dvmg cu thuy tinh nay

se chuyen tir mau do sang mau binh thudng, neu nhin khong ta co the nghT la no da nguoi nhung thuc td no van du nong d! gay bong trong vai phut sau do Can phai sir dvmg cac thiSt bi thich horp nhu cac loai kep, gang tay chuyen dvmg de lay cac vat nay Khi bi bong bdi cac loai axit, cac chat an mon da, cac dung dich oxi hoa manh phai rira ngay bdng mot luong ldn nude Bong hoa chdt nguy hiem nhat la cac chat khoi hoac hoa chat ban vao mat, can rua ngay bang mot luong ldn nude neu co dung dich rira m&t die biet thi cang tot Luon co hop cuu thuong trong phong thi nghiem

Khoi doc: Sir dung tu hut khi chuan bi cac chat thudng ngay, dSc biet cho cac loai

hoa chat doc de bay hoi Khi lam viec vdi khi Clo va cac chat doc khac nen sir dung mat

na phong doc

Cac chat thdi cua phong thi nghiem: Khong dugc do cac chat an mon vao chau rira

v i coog Cac axit an mon phai dugc do vao chau chiu an mon va cong vdi mot lugng

Ion nude dS pha loang Cac manh va thuy tinh can thu gom rieng Cac chat thai doc hai nhu cac hop chat thuy ngan khong dugc d6 true tiep xuong cong.

Chay: Phong thi nghiem can trang bi chin chong chay, binh cuu hoa Vdi cac dam

chay nho nhu khi dun trong coc mo hoac (fia ta cd th i dap tit bang each day mot dia thuy

tinh hoac mot chiec khan udt len tren D6i voi cac dam chay Ion ta chn su dung binh cuu

hoa Tuy theo vat lieu gay chay ta phai hra ebon k a i binh cuu hoa cho phu hop nhu:

- Loai A: Doi voi cac loai vat Kcu gay chay nhu go, giay, bong soi va cac vat lieu

hoa khac

- Loai B: Doi vdi cac loai vat lieu gay chay nhu diu, m a, son va cac vat lieu tuomg tu ngudi ta su dung loai binh cuu hoa chua chit long hoa hoi hoac hoa chat dang bot, kho

dang bot cho su co hoa hoan do cac thilt bi dien

- Loai D: Vdi cac dam chay do Natri, Kem, Magie va cac nguyen to khac can su dung cac loai tro soda kho, cat hoac graphit de dap lua

TAI LIEU THAM KHAO CHlTONG 2

1 Do Hong Lan Chi, Lam Minh Triet Vi sinh vat moi truemg Nha xuat ban Dai

hoc Qudc gia TP H6 Chi Minh TP H6 Chi Minh, 2004

2 Pham Ngoc Dang Quart ly moi truomg Do thi va khu cong nghiep Nha xuat ban

Xay dung Ha Noi, 2004

3 Nguyen Hong Khanh Giam sat moi truemg nen khong khi va nuac - Ly luan thuc

tien dp dung a Viet Nam Nha xuat ban Khoa hoc va Ky thuat Ha Noi, 2008.

4 Nguyen Xuan Nguyen, Tran Due Ha Chat lucmg nuac song ho va bao ve moi

truomg nuac Nha xuat ban Khoa hoc va Ky thuat Ha Noi, 2004.

5 Tran Hieu Nhue, Tran Due Ha, Le Thi Hien Thao Qua trinh vi sinh vat trong

cong trinh cap thodt nude Nha xuat ban Khoa hoc va Ky thuat Ha Noi, 1996.

6 Nguyen Thi Kim Thai, Le Thi Hien Thao Sinh thai hoc va bao ve moi truomg

Nha xuat ban Xay dung Ha Noi, 2003

7 Le Trinh Quan trac va kiem soat 6 nhiem moi truang nuac Nha xuat ban Khoa

hoc va Ky thuat Ha Noi, 1997

Chuomg 3

QUAN TRAC VA PHAN TICH CHAT LlTgfNG

MOI TRlTONG N l/O C

3.1.1 Muc dich quan trac va phan tich chat lirgng moi truong nude

Cong tac quan trac va phan tich moi truong nude nham cac muc tieu:

- Danh gia hien trang chat luong nuoc khu vuc bao gom nuoc mat, nude ngam

- Danh gia muc do phu hop cac tieu chuan cho phep cua nude thai

- Danh gia diin biSn chat luong nude theo thdi gian

- Canh bao sdm cac hien tuong 6 nhilm nguon nude

- Theo cac yeu cau khac cua cong tac quan ly moi truong khu vuc, dia phuong

Cac thong tin can thu thap de danh gia chat luong moi truong nude la cac thong so vat ly, hoa hoc, sinh hoc, sinh thai, doe chat hoc

De thu thap duoc thong tin can phai tien hanh mot loat hanh dong bao gom tir khau lap ke hoach, thiet ke lay mau, lay mau, phan tich trong phong thi nghiem va xu ly so lieu Co the mo ta qua trinh quan trac va phan tich moi truong nude (so do hinh 3.1) tren co so hudng dan cua UN/ECE, 1996

Hinh 3.1 Sa do quy trinh quan trac va phan tich chat luong moi truong mmme

Can cu vao nhu cau thong tin can thu thap, yeu cau quan ly, muc dich su dung nuac

ma thiet ke mang luai, de thiSt lap chucmg trinh quan trie phu hop, can tien hanh cac cdng tac sau:

3.1.2 Khao sat hien trang nguon nuoc va lira chon dia diem quan trac

Chon vi tri quan trac: Diem quan trie cua mot khu vuc, dia phiromg duqc phan chia

thanh diem chiu tac dong manh va diem doi chung (diem nen) Khi thiet lap chuomg trinh quan trac chat luqng nuoc c&n phai xem xet cac yeu to:

- Su phan bo cac chat 6 nhiem trong cac moi truong khac nhau (nuac, tram tich, cac viing giap ranh

- Cac yeu to lien quan den su phan bo pha loang trong khu vuc quan trac nhu toe do, luu luqng dong chay, luu vuc, thai tiet, su phan bo dong nhat cac chat can xac dinh 3.1.3 Thfri gian va tan suat lay mau

Tan suat lay mau la s6 m lu edn phai lay trong mot chu ky nhdt dinh Tuy thuoc vao yeu cau cua cong tac quan ly moi truong, kinh phi, nang luqng, dac diem nguon nuac

ma xay dung tan suat lay m lu thich hop Tan suat lay mau phai duqc xay dimg dua tren quan diem thong ke va yeu cdu cua muc tieu quan trie

Khi can thiet co the chon khoang thai gian giua hai lan liy mau lien tiep la du ngan

de phat hien nhung bien doi chat luqng moi truong

3.1.4 Phtrong phap lay mau va phan tich tai hien truong

Can cu vao muc tieu chat luqng, kha nang vat tu, phuang tien may moc cua tram quan trac, phong thi nghiem ma lua chon cac phuang phap, tieu chuan lay mau va phan tich phu hop

Phuang phap, tieu chuan lay mau va phan tich la cac tieu chuan Nha nuac (TCVN), tieu chuan Quoc te (ISO) hoac cac to chuc khac (EPA, APHA ) hoac cac phuang phap

do phong thi nghiem xay dung Cac phuang phap, tieu chuin truac khi ap dung can

phai tien hanh thu tuc chap nhan (method validation) va viet thanh van ban de luon luon sin sang su dung

3.2 QUY TRINH QUAN TRAC CHAT LirQfNG MOI TRUONG NUOC

3.2.1 Quy trinh lay mau nutfc

a) Nguyen tac chung

Lay mau la mot yeu to rat quan trong de nhan duqc chinh xac cac thong tin ve moi truong Sai sot trong viec lay mau se anh huang den ket qua monitoring Muc tieu cua viec lay mau la chon mot phan thS tich du nho de van chuyen duqc va xu ly trong phong thi nghiem ma van dam bao the hien chinh xac thanh phan cac chat tai dia diem lay mau

Tuy thuoc vao muc dich lay mau la de phan tich ly hoa hoc hay de phan tich vi sinh, dSe diem nguon nude ma lira chon phirong phap lay mau thich hop Mau can ducc liy sao cho dap ung duoc cac yeu cau chuong trinh lay mau va xir ly mau nghla la chung khong bi phan huy hoac bi nhilm ban trudc khi den phong thi nghiem.

b) Cac loai mau nuac

- Mau dan: Mau don la mlu duoc liy tai cac dia diem va thoi diem cu the, chi dai

dien cho thanh phan cua ngudn tai thoi diem va dia diem do Khi nguon co thanh phan kha dong dlu theo moi hudng va it thay doi theo thoi gian thi each lay mau don co the dai dien cho ca khu vuc nguon do

- Mau to hap: Co hai loai mau to hop la mau to hop theo thoi gian va mau to hop

ibeo khong gian Mau to hop theo thoi gian chua nhiing mau don co the tich bang nhau

va lay o nhung khoang thoi gian bang nhau trong thoi ky lay mau Mau to hop thoi gian dimg de nghien cuu chat luong trung binh cua dong nuoc Mau to hop theo khong gian chu yeu la theo dong chay (theo chieu dai, chieu rong va chieu sau) Trong ca hai loai mau to hop, the tich moi mau don phai ldn horn 50ml Nen lay mau don tu 200 den 300ml de co duoc mau dai dien

- Mau tich phan: D€ nhan duoc thong tin tot nh£t bing each phan tich cac hon hop

mau don lay lien tuc tai cac dilm khac nhau cang nhieu cang td t Thi du tren m5t cdt ngang cua mot con song hoac con suoi ma cac thong so moi tnrong thay doi theo chieu rang hoac chieu sau can thiet phai liy mau tich phan, nghta la lay mau tich phan tu bS mat xuong day d chinh giura dong va tir bo nay sang bo kia d giua dd sau cua con song hoik: suoi

c) Thiet bi va dung cu lay mau

Ddi vdi mau nude be mat d! phan tich hoa hoc chi can nhung mot binh mieng rong (thi du: xo, ca) xuong ngay dudi mat nude Neu can lay m lu d do sau nhat dinh (hoac lay mau khi hoa tan) thi nhat thiet phai dung batomet hoac bom hoac may lay mau tu dong Khi lay mau ldp nude bd mat de phan tich vi sinh (dac biet la vi khuan) co the dong binh lay mSu nhu khi lay mau nude uong Nhung binh nay co dung tich it nhat 250ml va co nut van, nut thuy tinh nham hoac cac loai nut khac co the khu trung duoc

va boc trong giay nhom Neu nut van thi goang cao su silicon phai chiu duoc nhiet do khu trung trong noi hip d 121 °C hoac 160°C Neu sir 6 nhiem vi khuan tir tay co the anh hudng thi buoc binh vao que hoac dimg kep

Dung cu dung mau thudng la chai thuy tinh, nhua PE, binh chua mau (bang 3.1) phai dat cac yeu cau:

- Bin, khong bi dap vo;

- Kin, khong bi ro ri;

- De dong, md de lay nude;

- it bi thay doi do nhiet do;

- Hinh dang, kich thuoc, khoi luong phu hop;

- De dang lam sach va sir dung lai

Tuy thuoc vao ban chat thong so can phan tich, phuong phap phan tich ma lay khoi luong mau cung nhu lira chon cac chai lo dung mau thlch hop theo quy dinh cua TGVN

5992 - 1995 (ISO 5667-2 : 1991):

- Binh chua mau phai dupe phong thl nghiem lam sach truoc va day nap Neu co dieu kien phai boc giay trang paraphin mong de chong bui Binh chua mau de phan tich kim load nang phai duoc rira sach nhieu lan sau do trang bang dung dich HNO3 1 : 1 va trang lai lan cuoi cung bang nude cdt

- Binh chua mau phai duoc kiem tra dinh ky de phat hien nhiem ban bang each lay mau tring hoac them chuan 0 nong do thip

- Khong duoc dung mau trong lo khong co nap day

- Sir dung lai cac lo dung mau sau khi lam sach la each lam thong thuong Tuy nhien trong nhung trucmg hop khi phan tich o do nhay cao khong su diing lai binh dung mau

ma sir dung binh moi van la each lam bao dam nhat

Mot so thong so doi hoi phai do dac phan tich tai hien truong nhu nhiet do, pH, DO,

do due, do dan, TDS do thoi gian bao quan khong duoc lau Khi tien hanh do dac cac thong so tren can ghi r5 cac dieu kien tien hanh (nhiet do, thoi tiet, ap suat ) de sau do ghi kem voi bao cao ket qua hoac bo chinh ve dieu kien tieu chuan neu can thiet

May moc do dac hien trucmg can phai dupe kiem tra va kiem chuan theo cac yeu cau

d) Lay mau nuac song, sudi

Phuong phap liy mau nuoc song hoac suoi dupe quy dinh trong TCVN 5996 : 1995 hoac ISO 5667-6 : 1990(E) Khi lay mau cho muc dich xac dinh nen chat luong nuoc song thi diem lay mau co the la mot cai cau thong thuong, hoac o dudi mot nguon xa, hoac dudi mot nhanh song de cho nude tron deu nhau truoc khi den diem lay mau.Khi nghien cuu tac dong cua mot dong nhanh tdi chdt luong nude trong mot vimg

dong chinh, can it nhat hai diem lay mau, mot a vimg thuong luu cua cho re nhanh va

mot du xa ve phia ha luu de dam bao trpn lan hoan toan Khoang each can de trQn lan theo chieu nam ngang phu thuoc vao khuc ngoat va thuong la nhieu km

Doi voi cac con song bi anh hudng cua che do thuy trieu, moi nhom hien trucmg can phai co bang thuy trieu va phai lay mau khi trieu kiet

e) Lay mau me&c ao ho

Phuong phap lay mau nude ao ho dupe quy dinh trong TCVN 5994 : 1995 hoac ISO 5667-4 : 1987 Chat luong nude ao ho thay doi theo mua va theo do sau, hinh dang Do

do tan suat va thoi gian lay mau phu thuoc vao thong tin yeu cau

Dung mot loat mau dom de biet dugc nhung cue tri ve dieu kien va sir thay dSi <luong nhung gia thanh qua cao Dung mau to hop de giam gia thanh nhung chi

mau don d nhirng khoang thdi gian dai hon

j) Lay mau mr&c ngam

Lay mau nude ngam dugc quy dinh trong TCVN 6000 : 1995 hoac ISO 5667-11 :

1992 Noi chung co hai phuong phap lay m lu nuoc ngSm: lay mau bang bom va lay mau theo chieu sau Ca hai phuong phap deu co nhung im diem va nhung han che can can nhac khi dung

- Ldy mau bang born Mau bom lay tir gieng khoan dung de cap nuoc uong hoac cho

cac muc dich khac la hon hgp nuoc di qua ong loc cua 16 khoan tir nhieu do sau khac nhau Do do each lay mau nay chi nen dung khi nuoc ngam co thanh phan dong deu theo chieu thang dung, hoac de lay mau to hgp theo chieu sau Trong nhirng truong hgp nay mau can dugc lay a ch6 cang gan loi ra gieng cang tot de tranh van de khong ben cua mau

- Ldy mau theo chieu sau Lay mau theo chieu sau la nhung thiet bi lay mau vao

gieng dao hoac gieng khoan de cho nude d do sau da dinh nap day vao thiet bi roi keo len va chuyen vao binh chua Cach lay mau nay chi thich hgp vdi cac 16 khoan tham do khong bom, mac dau co the dung bom co ong noi dinh vi chieu sau Khong lay mau trong ong vach cua gieng vi nude do khong phai co nguon goc tu do sau can lay va chat lugng nude co the bi thay doi do cac hoat dong hoa hgc va vi sinh

g) Ldy mau me&c thdi

Lay mau nude thai theo hudng dan cua TCVN 5999 : 1995 (ISO 5667-10 : 1992) Trong mgi truong hgp can thiet phai chon diem lay mau nude thai de sao cho thuc su dai dien cho dong nude thai can khao sat Co hai truong hgp lay mau:

- Lay mau tai cong thai, kenh thai va ho ga

- Lay mau tai tram xu ly nude thai

Noi chung khi lay mau nude cong, nude thai can chu y nhirng nguyen nhan thay doi chat lugng nhu sau:

- Thay doi hang ngay (nghTa la thay doi trong thdi gian cua ngay)

- Thay doi giua cac ngay trong tuan le

- Thay doi giua cac tuan le

- Thay doi giua cac thang va cac mua

3.2.2 Bao quan va van chuyen mau

Mau can phai bao quan so bo trade khi van chuyen ve phong thi nghiem va can dugc phan tich ngay cang sdm cang tot Cach thuc, thdi gian bao quan cho timg thong so dugc trinh bay d bang 3.1

29

Bang 3.1 Quy djnh lay mau va bao quan mau

b in h chua Ky thuat bao quan

Noi phan tich

Thoi gian bao quan toi da

pH P ,G Thap hon nhiet dp khi lay

mau

Do tai cho, phong TN

Phan tich cang sdm cang tot

phong TN 24h, nen do tai cho

DO

D ien cue

W inkler

Lo BOD G

Co djnh oxi tai cho va giCr noi t6i

Tai cho, phong TN

Phan tich ngay, phan tich cang sdm cang tot

CO D P ,G Axit hoa den pH < 2 bang

H2S 0 4, 2 - 5°C Phong TN 5 ngayAmoniac P ,G Axit hoa den pH < 3 bang

24h 48h

Phosphat BG, G Loc tai cho bang mang loc

0,45um, 2 - 5°C Phong TN 24h

Phong TN 1 thang

Dau mo,

hydrocacbon

C, rua bang dung moi dung

de chiet

Chiet tai cho neu co the Phong TN 24h

Thuoc BVTV G, rua bang

dung moi chiet 2 - 5°C t6i Phong TN 24h

trung

Them 0,5ml dung djeh Na2S20 3 10% cho 500ml mau 2 - 5°C

Phong TN 8h

Aapc n a bing axh H N 0 3.

Khi mau chi den phong thi nghiem va khong th£ phan tadk ogqr t tl man can dupe bao quan trong nhung dieu kien tranh dupe nhiem bSn tu ngoai cung nfau b it ky mot thay doi nao ve ham lupng cua nhung chat can xac dinh Mau can dope bao q u o lanh

va toi d nhiet do tir 2 - 5°C So dd bao quan mau nude dupe neu tren hinh 3-2

Hinh 3.2 So do bao quan mau nuoc

Neu bao quan lau horn thoi gian quy dinh trong bang 3.1 thi phai giu a nhiet do -20°C

Khi bao quan mau a nhiet do -25°C, trude khi phan tich phai de mau tan h^t da, bao dam tinh dong nhat cua mau

Mau can phai dupe ma hoa va nhan dang de tranh nham lan

3.3 QUY TRINH PHAN TICH MOT SO CHI TIEU VAT LY

3.3.1 Nhiet do niroc

a) Nguyen tac

Nhiet do nuoc co anh huong den su hoa tan oxi, den kha nang tong hop quang hoa cua tao va cac thuc vat thuy sinh Nhiet do la dieu kien xac dinh dac diem cac qua trinh sinh, hoa hoc dien ra trong moi truong nuoc

Thong so nhiet do dupe dung de tinh cac dang do kiem, de nghien cuu muc do bao hoa cua oxi, cacbonat, tinh toan do muoi va cac hoat dong thi nghiem khac va no cung rat can thiet khi chuyen cac dai lupng do dac hien truong ve dieu kien tieu chuan

b) Do nhiet do khong kh ixu n g quanh

Nhiet ke de a do cao 1 m each mat nuoc, xa cac nguon nhiet de khoi bi anh huong

Do nhiet do khong khi trude khi do nhiet do cua mau nude

c) Do nhiet do nude mat ' • • •

Dung nhiet ke thuy ngan chia vach tir 0 - 100°C, co do chinh xac 0,1°C Nhung bau thuy ngan cua nhiet ke xuong nude, chd 4 - 5 phut cho cot thuy ngan co dinh roi doc nhiet do

d) Do nhiet do nude ngam

Gan nhiet ke vao mot dung cu lay mau nude tha xuong do sau dinh do, lay day nude, keo len va doc nhiet do

3.3.2 Tong chat ran lo1 lung (TSS)

a) Nguyen tac

Tong chat ran la thanh phin vat ly dac tnmg cua nuoc Cac chat ran khong hoa tan co hai dang: chat ran dang keo va chat ran lo lung Chit rin la lung (TSS) duac giu lai tren giay loc kich thude lo 1,2 pm, bao gom chit ran la lung lang duac (lang trong binh Imhoff sau 30 phut) va chat ran la lung khong ling dupe Phan load chat ran trong nuoc thai duac neu tren hinh 3.3

Chat ran hoa tan C h at r in dan g keo Chat ran la lung

Chat ran ton tai trong nude co the do:

- Cac chat vo ca d dang hoa tan (cac muoi) hoac cac chat khong tan nhu dit da d dang huyen phu

- Cac chat huu ca nhu cac vi sinh vat (vi khuan, tao, dong vat nguyen sinh, ) va cac chat huu ca tong hop nhu phan bon, chit thai cong nghiep,

Ham luang chat ran tong (TS) la trong luang kho tinh bing mg cua phan con lai sau khi bay hai 1 lit mau nude tren noi each thuy roi say kho d 103°C-1Q5°C cho tdi khi trong luang khong doi va co dan vi la mg/1

Ham luang chat ran la lung (TSS) la trong luang kho cua p U a c h it tin con lai tren

giay loc sai thuy tinh khi loc 1 lit mau nude qua pheu roi say kho a 103°C-105°C tdi

khi co trong luang khong doi va co dan vi la mg/1

Tong chat ran hay chat ran la lung deu anh hudug d£a c h il h p g uodc tren nhieu

san xuat, can trd hoac tieu ton nhieu hoa chit t n a g f a l n k i a i f

Ham lirgng chat rln trong nuac thlp se han chi su sinh truang hoac ngan can su song cua thuy sinh CJ ham lucrng cao, cac chat rln lam uc che qua trinh trao doi chat cua vi sinh vat do hien tuomg “kho can sinh ly”.

Ham luong chit rln la lung trong nuac cao se ngdn can kha nang hap thu anh sang, giam kha nang tu lam sach (song, suoi, ao, ho)

Phan tich chat rln la lung hay tong chit rln de kiem soat cac hoat dong sinh hoc, danh gia qua trinh xu ly vat ly nuac thai, danh gia su phu hop cua nuac thai vai tieu chuan giai han cho phep

b) Dung cu phan tich

- DTa say bang nhom.

- Giay loc sgi thuy tinh

- Lo nung

- Bep dun each thuy

- Binh hut am

- Tu say

- May khuay tu

- Can phan tich

c) Quy trinh tien hanh

Chuan bi giay loc: Ldy giay loc dat vao mot dia nhom va sly a 103-105°C trong

1 gia, de nguoi trong binh hut am, can va ghi lai khoi luong gily truac khi phan tich (A)

Phan tich mau: Lap giay loc vao bo loc hut chan khong, loc mau mot the tich mau

phu hop (mau phai duqc tron deu khi lay) Chuyen giay loc tir b6 pheu loc sang dia nhom va dem say kho trong tu say a 103 - 105°C trong it nhat 1 gia De nguoi trong binh hut am, can va lap lai qua trinh say, d! nguoi va can cho den khoi luong khong thay doi duai 4% hoac 0,5 mg

r Tinh toan ket qua:

trong do:

A - khoi luong cua giay loc;

B - khoi luong gily loc va can sly;

V - the tich mau nuac phan tich

* M ot so diem hru y:

- Can phai loai bo vat the noi lom cung nhu tap hop cac vat the khong dong nhat chim

trong mau nuac

- Neu mau nude co do khoang cao, can thilt phai rua giay loc bang nude cat hai lan

nhieu lan trudc khi say gily loc co can a nhiet do 103 - 105°C.

- Khong keo dai thoi gian loc mau nuoc vi cac hat keo co trong nude se bi giu lai tren giay loc khi cac 16 mao quan cua gily loc bi bit kin bdi can va se lam cho ket qua phan tich cao hon so vdi thuc te

- Ham luong can toi da trong phin man phan tich khong duoc lorn hem 200 mg de chung khong can trd qua trinh bay hoi cua nude

Ngoai ra, do nuoc co do khoang cao vdi ham luong cac chat nhu: canxi, magie, clorua hoac sulfat co th i gay ra hien tuong hut am va doi hoi keo dai thoi gian say, khoang thoi gian de nguQi thich hop va tien hanh can mau nhanh chong Ngoai trir cac can co kich thude Ion, cac din noi tren b6 mat hoac cac loai can keo tu co kich thuoc khong dong nhat co trong mau Neu ket qua thu duoc bao gom cac thanh phan tren thi khong dap ung duoc yeu cSu

3.3.3 Tong chat ran hoa tan (TDS)

a) Nguyen tac

Dung mot the tich m lu da duoc tron deu loc qua giay loc tieu chudn Thu nuoc loc

bay hod (tren bep dun each thuy) sau do say 6 180°C din khoi luong khong doi Qua trinh say kho co the thuc hien 6 nhiet do khac Ket qua nay khong dung vod ly thuyet khi tinh toan ham luong can

b) Dung cu

- Chen hoac chen bang su.

- Giay loc sgd thuy tinh

- Lo nung

- Bep dun each thuy

- Binh hut am

- Tu say

- May khuiy tu

- Can phan tich

c) Cac buxfc tien hank

Chuan bi chen nung: say chen o 180 °C trong 1 gia, d! nguoi trong binh hut am, can

va ghi lai khoi luong chen truoc khi phan tich (A)

Phan tich mau: Lap giay loc vao bo loc hut chan khong, loc mau va thu nude loc

Lay mot the tich mau nude da loc thich hop vao chen su sao cho ham luong can nim trong khoang tir 10 - 200 mg, neu mau co ham luong c5n it hon 10 mg/1 thi co the co mau; sir dung can phan tich co do nhay cao (0,002 mg) Dun mau toi can tren bep dun

each thuy tren (khong nen dun soi manh de tranh hien tuong bi soi bin tung toe) Dem say kho trong tu say or 180°C trong it nhat 1 gid, Be ngudi trong binh hut am, can va lap lai qua trinh say, dd ngupi va can cho den khdi luong khong thay doi dudi 4% hoac 0,5 mg N lu xac dinh can bay hcri thi nung d 550°C trong 15 phut.

d) Tinh todn k it qua

trong do:

A- khdi luong cua chen su;

B- khoi luong chen su + khdi luong can say

Do nude co do khoang cao vdi ham luong cac chat nhu: canxi, magie, clorua ho5c sulfat co the gay ra hien tupng hut am va doi hoi keo dai thdi gian siy, khoang thdi gian

de ngudi thich hop va tifin hanh can mau nhanh chong Ngoai trir cac can co kich thude ldn, cac can noi tren b6 m$t hoic cac loai c |n keo tu co kich thude khong dong nhat co trong mSu NSu ket qua thu dupe bao gom cac thanh phin tren thi khong dap ung dupe yeu cau

r

a) Nguyen tdc

Bo due cua nude dac trung cho su co mdt cua cac tap chit phan tan dang huu co, vo

co khong h6a tan, hoac keo co ngu6n goc khac nhau Thong thudng nude mdt bi due do

su ton tai cac loai bim, axit silic, hydroxit sat, hydroxit nhom, cac loai keo huru co, vi sinh vat va phu du Trong nude ngam, do due dac trung cho sir ton tai cac chat khoang khong hoa tan hoac cac chat huu co tu nude thai xam nhap vao dat va ngam vao mach nude ngam

Do due cao lam giam kha nang truySn anh sang trong nude, anh hudng tdi qua trinh quang hop dudi nude, gay mat tham my khi su dung nude, anh hudng tdi chat luong san pham Cac vi khuan gay benh co the xam nhap vao cac hat ran, se khong dupe khu trung va co the trd thanh vi khuan gay benh trong nude

b) Hod chat

Dung dich huyen phu chuan bi Hoa 0,25 Hydrazin sulfat (NH2)2 H2SO4 trong binh dinh muc 25ml va cho nude cat din vach Hoa 2,5 g hexamethylenetetramine (CH2) 6N4 vao binh dinh mure 500ml bang 25ml nude cat, tiep tuc cho vao 25ml hydrazin sulfat va giu dung dich chuan 24 gid trong dieu kien 25 + 5°C Sau do cho nude cit den vach dinh muc 500ml va khuay deu 1 ml Formazin tuong ung vdi 0,04 NTU/ml Mau chuan giu dupe trong 2 tudn Thang mlu chuan de do do due theo phuong phap Nephelnomet chuan bi theo bang 3.2

Bang 3.2 Thang mau chuan de xac dinh do due

D o due cua Form azin chuan la 0,04 N T U (dung cho d o due n ude dudi 40 N T U )

D q due cua Form azin chuan la 0,04 N T U (dung cho do due n u d e d u d i 40 N T U )

c) Cdc bur&c tien hank

Dua theo hudrng dan cua thiet bi do do due co san Do due doi vdi nude pha loang dugc xac dinh theo cong thuc:

trong do :

A - do due xac dinh theo bieu do chuan, NTU;

V - dung ti'ch nuoc lay de phan tich, ml;

100 - dung tich nude mini pha loang, ml

* Cdc diem luu y:

- Rac noi va can co kich thude ldn lang nhanh can phai dugc tach ra khoi mau nude trude khi phan tich

- Tat ca cac dung cu thuy tinh su dimg deu phai sach “tuyet doi”

- Phai su dung nude co do due bang “khong” de pha dung dich chuan trong nhung trudng hgp edn thiet

- Loai bo (tach) cac bot khi co trong mau trade khi phan tich Cac loai khi co trong mau co the dugc tach bang phuomg phap chan khong, nhiet hay sir dung vi song Tuyet doi khong tach khi trong mau bang each giu mau on dinh trong mot khoang thdi gian dai vi nhu vay ket qua phan tich se khong dung vdi gia tri thuc vi mot so can la lung da

co the lang va nhiet do cua mlu da thay doi

- Lam sach hoi nude dong d be mat ngoai cua cuvet do do am cua moi trudng cao hay mau d trang thai lanh nhung do dae d noi co nhiet do cao

- Kiem tra be mat ngoai cua cuvet, cuvet khong su dung dugc neu co vet tray xude Trace ldn do can phai trang be mat ngoai cua edng do bang mot ldp dau silicon de loai tra anh hudng cac khuyet tat b€ mat khong nhin thay dugc

- Vi trf cua cuvet trong buong quang pho ke phai dugc giu co dinh trong trucmg hop lap dudng chuan cung nhu khi phan tich.

- Khi phan tich tranh rung dong thiet bi de loai trir sai so do be mat nude trong cuvet

lignin) Mau co thl do cac chit tan nhunhung tnrbng hgfp ke tren va cung co the do can, nhu tuomg la lung nhu nuoc phu sa song Hdng, nuoc thai cua cac xi nghiep sfta (mau tring due) nuoc thai tir cac xi nghiep det nfanom (do phim mau hoa tan va phan tan)

b) Dung cu, hod chat

- Binh tru netler co vach danh diu dung tich 100 ml

100 ml axit HC1 trong binh dinh muc dung tich 1000 ml r6i di€n nude din vach dinh muc Dung dich co do mau 500° dung trong binh thuy tmh mau toi

- Thang mau dugc pha tir dung dich goc 500° theo bang 3.3

Bang 3.3 Phirong phap chuan bi thang mau tir dung djeh goc

L u a n g dung djeh m au goc, ml L u a n g n u d e cat, ml D o m au

c) Phieffng phap tien hanh

Mau nude xet nghiem do vao mot binh netler cho den vach (neu nude due can phai loc), thang mau do sang binh netler khac, nude xet nghiem dem so vdi gam mau tu do mau thap den cao, quan sat song song hai binh tir tren xuong theo true doc cua binh by netler tren n6n giiy trang

3.4 QUY TRINH PHAN TICH M 0T S 0 TIEU HOA HOC

3.4.1 Xac dinh oxi hoa tan theo p k aaag p h ip W inkler (theo TCVN 5499:1995)

a) Nguyen tac

Them dung dich kiem chura iodua va modi mangan (II) vao mau nude se thu duoc ket

tua tr&ng mangan hidroxit K it tua nay lap toe bi oxi hoa tan trong nude oxi hoa thanh hop chat mangan co muc oxi boa cao ban, mau nau Trong moi trudng axit, hop chat nay

b) Cac yeu to can tr& vm U fa phap k b itp ip e

- Chat la lung: N£u man node eftna nfai£u ch it ler lung, can phai loai bo bang

hidroxit nhom trade khi co dinh oxi: Dung xi phfing liy nude mau vao day chai nut mai

va khong co anh sang mat trdi roi tine tiip Sau khoang 10 phut dimg xi phong chuyen phan nude trong ben tren k it tua vao diy chai cd dinh oxi

- Chat huu co: Neu mau chua cac dial huu ca de bi oxi hoa bang oxi hoa tan trong

nude hoac iot trong moi trudng axit thi khi co dinh oxi, chi de lang ket tua cho tdi luc cd mot ldp trong dudi co chai (khoang 2^-3 phut), ngay lap tuc them axit va chuyen nhanh luorng chat long chua trong chai vao binh non roi chuan do nhanh Dong thdi phai tien hkih thi nghiem trang Khi do thay cho bude co dinh oxi chi them vao 1 ml dung dich B Cac bude con lai lam theo quy trinh Luong thiosulfat tieu ton duoc bieu thi theo (mg/1)

de hieu chinh ket qua cua phep xac dinh

- Sat: Nong do Fe (III) ldn hom 1 mg/1 cd anh hudng den phep xac dinh Anh hudng

can trd cua Fe (III) duoc loai trir bang each them 1 ml dung dich kali florua KF 40% vao mau da co dinh oxi trade khi axit hoa Sau khi axit hoa mau, can chuan do nhanh hon hop Cung cd thi khac phuc anh hudng can trd cua Fe (III) bang dung dich axit photphoric dam dac hay cho dung dich axit clohidric HC1 2 :1 khi axit hoa mau da duoc

co dinh oxi

anh hudng can trd cua nitrit bang each them vao chai mau da co dinh oxi trade khi axit hoa vai giot dung dich natri nitrua NaN3 5%

- Cac chat khu: Loai bo anh hudng can trd cua cac chat khu nhu hidro sulfiia (H2S),

sit Fe (II) bing natri hypoclorit trade khi them cac thuoc thu de co dinh oxi Cu 100 ml nnee man trong chai dung de co dinh oxi can them 0,5 ml dung dich axit sulfuric 1 : 4

va 0,5 ml dung djeh natri hypoclorit De chai co dinh trong 30 phut roi loai hypoclorit

du bang dung dich kali sulfoxianua KCNS (1ml dung dich nay cho 100 ml nude mau)

Neu chat khu co nong do cao phai xac dinh sa bo luong natri hypoclorit can them cho

du Neu mlu co Fe2+ thi sau khi xu ly nhu tren can tiep tuc xu ly Fe3+ tao thanh

Lieu y:

- Dung dich natri hypoclorit noi tren duac pha che bang each them 30 ml dung dich

natri hypoclorit 3 %, vao 200 ml dung dich natri sulfat 25% Bao quan trong chai mau

- Dung dich kali sulfoxianua pha che bang each them 2 g kali sulfoxianua KCNS, vao 200 ml dung dich natri sulfat 25%

Cac thuic thu phai dupe pha dbk tu cac hoa chit tinh khiet va nuac cat hai lan.

(1) Cac dung dich co dinh oxi

Dung dich A: Hoa tan 425 g mangan clonia M11CI2.4H2O b3ng nuoc cat trong binh dinh muc 1 1, dinh muc den vach Cung co th i dung mangan sulfat MnSCU- 4H20 (480 g/1) thay cho mangan clorua

Dung dich B: Hoa tan 150 g kali iodua (KI) hoac 136 g natri iodua (Nal) trong

200 ml nuac cit H6a tan 500 g natri hidroxit NaOH (hoac 700 g kali hidroxit KOH) trong 500 ml nuac cat Tron lan hai dung dich thu duac roi pha loang thanh 1 1

(2) Axit clohidric HC1 (dd 2 : 1): Tron theo ty le hai the rich dung dich axit clohidric HC1 dam dac (d = 1,19) vai mot the tich nuac cat

(3) Dung dich tinh bot (ho tinh bot, dd 0,5%): Hoa tan 0,5 g tinh bot vao 100 ml nuac cat r6i dun den soi Dung dich duac pha che tung ngay de su dung Muon de lau hon phai them mot luong nho chat bao quan (nhu rugru amilic clorofom, axit salisilic).(4) Kali dicromat K2Cr207 (dd 0,02 N): Hoa tan 0,9807g kali dicromat K2Cr207 (da duac say kho a 105°C) bdng nuac cat trong binh dinh muc 11, dinh muc din vach.(5) Natri thiosulfat Na2S203, (dd 0,02 N): Hoa tan 4,96 g natri thiosulfat Na2S203.5H20 va 0,2 g natri cacbonat Na2C 0 3 bang nuac cit trong binh dinh mure dung tich 1 1, dinh muc the tich den vach

Xac dinh nong do chinh xac cua dung dich nay nhu sau: Cho 100 ml nude cat vao

binh non nut mai dung tich 250 ml, lan luat them vao 1 g kali iodua KI, them chinh xac

10 ml dung dich kali dicromat K2Cr207 0,02 N va 10 ml dung dich axit clohidric HC1

2 : 1 Lie nhe ngay sau khi tan hit KI, chuin do bang dung dich natri thiosulfat din mau

vang nhat Them 1 ml dung dich ho tinh bgt roi tiip tuc chuan do den mau xanh Nong

do chinh xac (Ni) cua dung dich natri thiosulfat dnoc tinh theo cong thuc:

Ni - nong do duong lucmg cua dong dicii natri thiosulfat, N;

Vi - the tich dung dich natri thinsalfal ties t6n, ml;

N2 - nong do duomg luong coa dung dich kali dicromat (0,02 N);

V2 - the tfch dung dich kali <fiaomat liy de chuin do (10ml)

Nong do chinh xac cua dung dich natri thiosulfat phai duoc kiem tra hang tuan

e) Lay mau

- Mau lay dS xac dinh oxi hoa tan phai dai dien cho moi trudng nude can nghien curu Thiet bi lay mau can dam bao khong bi lan bot khi Khi lay len khoi moi trudng nude phai day nut chat

- Can phan tich mSu ngay sau khi lay mau Neu khong co dieu kien phan tich ngay phai thuc hien tai cho bude co dinh oxi

f) Quy trinh phan tich

- Co dinh oxi: Dung xi phong chuyen nude mau vao day chai co dinh oxi sao cho

tranh lan bot khi, dau xi phong de sat day chai, trong khi chai day dan thi tir tir rut len va tiep tuc cho chay trail khoang 100 ml Dung pipet them vao chai 1 ml dung dich A Dung pipet khac them vao chai 1 ml dung dich B Khi them, dau pipet de d giua chai roi vira cho dung dich vao chai vira rut pipet len Day nut sao cho khong co bot khi Lac Ion vong chai nhieu lan roi de cd dinh cho k6t tua ling xuong Bao quan chai trong cho mat

va toi cho den khi phan tich tiep

- Them vao 5 ml dung dich axit clohidric 2 : 1, de dau pipet xuong gan ldp ket tua roi vira cho dung dich axit chay vira rut dan pipet len Phan chat long trong suot tren tran ra ngoai khong anh hudng den ket qua phan tich Day nut chai vao lie Ion vong chai nhidu lan cho den khi hoa tan h it ket tua

- Chuyen toan bo dung djeh trong chai vao binh non dung tich 500 ml, trang chai bing mot it nude cat roi tap trung ca vao binh non Chuan do bang dung dich natri tiuosolfat tdi mau vang nhat Them 1 ml dung dich tinh bot va tiep tuc chuan do den vira

m il man (khong quan tarn den su lai mau)

- Cd did liy chinh xac 50 ml dung dich da axit hoa trong chai chuyen vao binh non dung tich 250 ml da chuan do Trinh tu chuan do thuc hien tuong tu nhu tren