ta được đường truyền của tia sang không khí bị gãy khúc - Giữ nguyên vị trí đặt mắt đặt sáng từ A qua nước, không khí giữa 2 môi trường.. mắt, nếu bỏ đinh ghi B và C đi tới mắt?[r]
Trang 1Tuần: 23 Ngy soạn: 17-02-2016 Tiết: 46 Ngy dạy: 19-02-2016
I Mục tiêu :
1
Kiến thức : - Nhận biết được hiện tượng khúc xạ ánh sáng Mô tả được thí nghiệm quan sát
đường truyền của tia sáng từ không khí sang nước và ngược lại
2 Kĩ năng : - Phân biệt được hiện tượng khúc xạ ánh sáng với hiện tượng phản xạ ánh sáng Vận
dụng kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng đơn giản do sự đổi hướng của tia sáng khi truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trường gây nên
3 Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong suốt hình chữ nhật; 1 bình chứa nước sạch; 1 ca
múc nước; 1 gỗ phẳng mền để làm màn hứng tia sáng; 3 chiếc đinh ghim, một nguồn sáng hẹp
2.
HS : - 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong; 1 bình chứa nước sạch; 1 ca múc nước;1 gỗ phẳng
mền; 3 chiếc đinh ghim
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp:(1 phút) 9A1: ………
9A2: ………
9A3: ………
2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)
- Định luật truyền thẳng của ánh sáng được phát biểu như thế nào?
- Có thể nhận biết được đường truyền của tia sáng bằng cách nào?
3
Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:(2 phút)
- Nghe nội dung GV đặt vấn
đề Có thể đề xuất phương án
giải quyết vấn đề vào bài mới
- HS làm theo yêu cầu của GV
Hoạt động 2: Tìm hiểu hiện tượng khúc xạ ánh sáng từ không khí tới nước:(12 phút)
- Cho hs thực hiện mục 1 phần
I SGK Trước khi hs rút ra
nhận xét GV hỏi
+ Ánh sáng truyền trong không
khí và truyền trong nước đã
truyền theo định luật nào?
+ Hiện tượng ánh sáng truyền
từ không khí sang nước có tuân
theo định luật truyền thẳng của
ánh sáng không?
+ Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
là gì?
- Cho hs đọc mục 3 phần I
SGK
- GV tiến hành làm thí nghiệm
- Từng hs quan sát hình 40.2 SGK và rút ra nhận xét
- Nêu được kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng
- Từng hs đọc phần một vài khái niệm
- Quan sát GV làm thí nghiệm
I Hiện tượng khúc xạ ánh sáng:
1 Quan sát: H.40.2
2 Kết luận: SGK
3 Một vài khái niệm: SGK
4 Thí nghiệm: H.40.2
C1: có
5 Kết luận: SGK: C3
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Trang 2như hình 40.2 SGK yêu cầu hs
quan sát để trả lời C1 và C2?
- Cho hs trả lời câu hỏi sau:
+ Khi tia sáng truyền từ không
khí sang nước thì tia khúc xạ
nằm trong mặt phẳng nào? So
sánh góc khúc xạ và góc tới?
- Thực hiện lệnh C3?
C1: Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
C2: Phương án TN: Thay đổi hướng của tia tới, quan sát tia khúc xạ, độ lớn góc tới, góc khúc xạ
- Từng hs trả lời câu hỏi của GV
và rút ra kết luận
- Từng hs thực hiện lệng C3
Hoạt động 3: Tìm hiểu sự khúc xạ của ánh sáng khi truyền từ nước sang không khí:(13 phút)
- Cho HS trả lời lệnh C4 gợi ý
hs phân tích tính khả thi của
từng phương án đã nêu
- Hướng dẫn hs làm TN
+ Bước một cắm hai đinh ghim
A và B
- Đặt miếng gỗ thẳng đứng
trong bình
- Dùng ca múc nước từ từ đỗ
vào bình cho khi tới vạch phân
cách
- Hướng dẫn hs cắm đinh
nghim sao cho tránh xảy ra
hiện tượng phản xạ toàn phần
+ Bước 2 tìm vị trí đặt mắt để
nhìn thấy đinh ghi B che khuất
đinh ghi A ở trong nước
- Đưa đinh ghi C sao cho nó
che khuất cả đinh ghim A, B
- Mắt chỉ nhỉn thấy đinh ghi C
mà không nhìn thấy đinh ghim
A chứng tỏ điều gì?
- Giữ nguyên vị trí đặt mắt đặt
mắt, nếu bỏ đinh ghi B và C đi
thì có nhìn thấy đinh ghim A
không? vì sao?
Bước 3 – Nhấc miếng gỗ ra
khỏi nước, dùng bút kẻ đường
nối ba vị trí đinh ghim (Nhắc
hs nhấc miếng gỗ ra nhẹ nhàng
tránh rơi đinh ghim)
- Cho một vi hs trả lời C5 và C6
-> thảo luận cả lớp
- Cho hs trả lời câu hỏi: Tia
khúc xạ nằm trong mặt phẳng
nào? So sánh độ lớn góc khúc
-Từng HS cho dự đoán.Và đề xuất phương án kiểm tra dự đoán
- Các nhóm tiến hành TN theo các bước hướng dẫn của GV
- Thảo luận nhóm trả lời:
C 5 : Mắt chỉ nhìn thấy A khi ánh
sáng từ A phát ra truyền đến mắt Khi mắt chỉ nhìn thấy B mắt không thấy A nghĩa là ánh sáng từ A phát ra đã bị B che khuất không đến được mắt Khi mắt chỉ nhìn thấy C mà không nhìn thấy A, B nghĩa là ás từ A,
B phát ra bị C che khuất Bỏ B,
C đi ta lại nhìn thấy A Vậy khi nối vị trí A, B, C của đinh gim
ta được đường truyền của tia sáng từ A qua nước, không khí tới mắt
C6: + Tia sáng truyền từ nuớc
sang không khí bị gãy khúc giữa
2 môi trường
+ AB: tia tới, B: điểm tới, BC:
tia khúc xạ i > r
- Từng HS trả lời câu hỏi GV rút ra kết luận.(sgk)
II Sự khúc xạ của tia sáng khi tuyền từ nước sang không khí:
1 Dự đoán: C4
2 Thí nghiệm: H.40.3:
C 5 : Mắt chỉ nhìn thấy A khi
ánh sáng từ A phát ra truyền đến mắt Khi mắt chỉ nhìn thấy B mắt không thấy A nghĩa là ánh sáng từ A phát ra
đã bị B che khuất không đến được mắt Khi mắt chỉ nhìn thấy C mà không nhìn thấy A,
B nghĩa là ánh sáng từ A, B phát ra bị C che khuất Bỏ B,
C đi ta lại nhìn thấy A Vậy khi nối vị trí A, B, C của đinh gim ta được đường truyền của tia sáng từ A qua nước, không khí tới mắt
C6: + Tia sáng truyền từ nuớc
sang không khí bị gãy khúc giữa 2 môi trường
+ AB: tia tới, B: điểm tới, BC: tia khúc xạ i > r
3 Kết luận: SGK
Trang 3xạ và góc tới?
Hoạt động 4: Vận dụng:(10 phút)
- Cho hs trả lời câu hỏi:
+ Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
là gì? Nêu kết luận về hiện
tượng khúc xạ ánh sáng khi
ánh sáng tuyền từ không khí
sang nước và ngược lại?
+ Đối với hs yếu kém yêu cầu
các em đọc phần ghi nhớ?
- Yêu cầu một vài em làm C7,
C8 và thảo luận cho cả lớp?
- GV tổng hợp và phát biểu
chính xác câu trả lời của HS
- Cá nhân suy nghĩ và trả lời câu hỏi của GV
C7: Phân biệt hiện tượng khúc
xạ và phản xạ ánh sáng
Hiện tượng phản xạ ánh sáng
Hiện tượng khúc
xạ ánh sáng
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa
trường trong suốt bị hắt trở lại môi trường trong suốt cũ
- Góc phản
xạ bằng góc tới
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị gãy khúc tại mặt phân cách và tiếp tục đi vào môi trường trong suốt thứ hai
- Góc khúc xạ và góc tới không bằng nhau
C8: Khi chưa đổ nước vào bát ta không nhìn thấy đầu dưới (A) của chiếc đũa
Trong khong khí ánh sáng chỉ đi theo đường thẳng từ A đến mắt
Nhưng những điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó, nên tia sáng này không đến mắt được
Giữ nguyên vị trí mắt và đỗ nước vào bát tới một vị trí nào
đó ta lại thấy A
III Vận dụng:
C7: Phân bi t hi n t ng ệt hiện tượng ệt hiện tượng ượng khúc x và ph n x ánh sáng ạ và phản xạ ánh sáng ản xạ ánh sáng ạ và phản xạ ánh sáng
Hiện tượng phản xạ ánh sáng
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt
bị hắt trở
trường trong suốt
cũ
- Góc phản
xạ bằng góc tới
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị gãy khúc tại mặt phân cách và tiếp tục đi vào môi trường trong suốt thứ hai
- Góc khúc xạ
và góc tới không bằng nhau
C8: Khi chưa đổ nước vào bát
ta không nhìn thấy đầu dưới (A) của chiếc đũa
Trong không khí ánh sáng chỉ
đi theo đường thẳng từ A đến mắt Nhưng những điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó, nên tia sáng này không đến mắt được Giữ nguyên vị trí mắt và đỗ nước vào bát tới một vị trí nào
đó ta lại thấy A
Theo hình vẽ 40.3 cho ta thấy: khi tia sáng đi theo đường thẳng nối từ A tới mắt Một tia sáng AI đến mặt nước, bị khúc
xạ đi được tới mắt nên ta nhìn thấy A
IV Củng cố:(1 phút)
- Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk
- Củng cố lại các kiến thức đã học trong bài
V
Hướng dẫn về nhà: (1 phút)
- Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
Trang 4- Làm bài tập SBT, xem trước bài 42 SGK
VI Rút kinh nghiệm: