Bài dự thi pháp luật về phòng chống tham nhũng

Định nghĩa về tham nhũng Tham nhũng được hiểu chung là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn hưởng lợi ích vật chất trái pháp luật, gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước, tập thể, cá nhâ

I PHẦN THI TRẮC NGHIỆM

B PHẦN TỰ LUẬN

Anh (chị) hãy trình bày và phân tích các giai đoạn phát triển của pháp luật

về phòng, chống tham nhũng ở nước ta từ năm 1945 đến nay?

1 Định nghĩa về tham nhũng

Tham nhũng được hiểu chung là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn hưởng lợi ích vật chất trái pháp luật, gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước, tập thể, cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức

Ở Việt Nam, Điều 2, Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành (Luật số 36/2018/QH 14) quy định các hành vi tham nhũng gồm: tham ô tài sản, nhận hối

lộ, đưa hối lộ, môi giới hối lộ, lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, v.v

Như vậy, dù quan niệm, cách tiếp cận thế nào, thì mẫu số chung của tham

nhũng cũng là: kìm hãm, tác động tiêu cực đến sự phát triển của xã hội Từ khi

xã hội có đối kháng giai cấp cho thấy, khi nào, ở đâu đẩy lùi được tham nhũng, thì ở đó, khi đó xã hội phát triển mạnh mẽ; ngược lại, tình trạng này càng nhiều, càng cản trở, kìm hãm sự vận động phát triển của xã hội Vì thế, mỗi quốc gia -dân tộc (bao gồm cả Việt Nam) đã và đang tiến hành quyết liệt, đồng bộ nhiều chủ trương, giải pháp nhằm hạn chế, đẩy lùi, tiến tới chấm dứt nạn tham nhũng, thúc đẩy xã hội phát triển

2 Các giai đoạn phát triển của pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước ta từ năm 1945 đến nay

Thứ nhất, giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1954

Sau khi giành chính quyền năm 1945, thiết lập nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Đảng và Nhà nước ta chủ trương vừa đẩy mạnh sản xuất, tăng cường bảo vệ Tổ quốc, vừa từng bước hoàn thiện các chính sách quản lý kinh tế, quản lý xã hội và hệ thống pháp luật nhằm chủ động phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự quốc gia Thời kỳ này, pháp luật nước ta chưa có khái niệm cụ thể về tội phạm kinh tế nói chung và tội phạm tham nhũng nói riêng nhưng đã có một số văn bản quy định các tội có liên quan đến kinh tế

Thứ hai, giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1985

Trong thời kỳ cải tạo và xây dựng xã hội chủ nghĩa (1954 - 1965), Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy định về đấu tranh chống tội phạm kinh tế như Sắc lệnh 267/SL ngày 15/6/1956 về việc trừng trị những âm mưu, hành động phá hoại tài sản xã hội chủ nghĩa; Sắc lệnh số 01-SL ngày 14/4/1957

về chống đầu cơ kinh tế Đến ngày 21/10/1970, Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa được ban hành Tội phạm kinh tế được hiểu chủ yếu là các hành vi trực tiếp xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, cố ý làm trái nguyên tắc, chính sách, chế độ, thể lệ, gây thiệt hại đến tài sản xã hội chủ nghĩa, bao che cho kẻ xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa

Trong thời kỳ cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp, tội phạm kinh tế phổ biến là các tội liên quan đến ngành thương nghiệp, trong lĩnh vực lưu thông phân phối, các tội liên quan đến tem phiếu,… Trong thời kỳ chuyển đổi nền kinh

tế sang cơ chế thị trường, các tội phạm xảy ra phổ biến là các tội buôn bán hàng cấm, tội làm hàng giả, buôn bán hàng giả, vi phạm các quy định về quản lý và bảo vệ đất đai, tội cố ý làm trái, tham nhũng,…

Thứ ba, giai đoạn từ năm 1985 đến năm 2014

Đến năm 1985, trước yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung

và tội phạm kinh tế nói riêng, ngày 27/6/1985 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Bộ luật Hình sự và có hiệu lực từ ngày 01/01/1986 Theo quy định tại Chương VII Bộ luật Hình sự năm 1985 thì các tội phạm kinh tế chủ yếu xâm phạm đến trật tự lưu thông, phân phối, trật tự quản lý kinh tế, xâm phạm sở hữu trí tuệ của Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội

Từ năm 1999, trên cơ sở quy định Bộ luật Hình sự năm 1999 thì các tội về tham nhũng quy định tại Mục A, Chương XXI Bộ luật Hình sự năm 1999: Tội tham ô tài sản (Điều 278); Tội nhận hối lộ (Điều 279); Tội lạm dụng quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 280)… và một số tội về chức vụ khác là: Tội thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 285); Tội đưa hối lộ (Điều 289); Tội môi giới hối lộ (Điều 290); Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi (Điều 291)

Thứ tư, giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018

Từ năm 2014 đến năm 2018, Quốc hội đã xây dựng, bổ sung, sửa đổi và thông qua 94 luật, pháp lệnh, 88 Nghị quyết về các lĩnh vực kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng Riêng từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XII, Quốc hội đã thông qua 36 luật, pháp lệnh, 45 Nghị quyết, nhất là Luật sửa đổi, bổ sung một

số điều của Bộ Luật hình sự năm 2015; Luật báo chí (sửa đổi); Luật tiếp cận thông tin; Luật quản lý, sử dụng tài sản công; Luật đấu giá tài sản; Luật tố cáo

(sửa đổi); Luật Doanh nghiệp; Luật Đấu thầu; Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp ; tích cực hoàn thiện các

dự án Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi), Luật Công an nhân dân (sửa đổi), Luật Bảo vệ bí mật nhà nước

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 694 Nghị định, 518 Nghị quyết, 281 quyết định; riêng từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XII đã ban hành 429 Nghị định, 327 Nghị quyết, 134 quyết định tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng Cũng từ năm 2014, cấp ủy, Ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật hơn 840 tổ chức Đảng và 58.120 đảng viên vi phạm, trong đó có gần 2.720 đảng viên bị thi hành kỷ luật do tham nhũng, cố ý làm trái

Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra toàn diện 4 dự án lớn; rà soát việc thanh tra 7 dự án gây thất thoát, thua lỗ nặng, kéo dài, được dư luận xã hội quan tâm Từ năm 2014 đến năm 2018, đã triển khai 29.429 cuộc thanh tra hành chính, 872.941 cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; qua đó, đã kiến nghị thu hồi 188.476 tỷ đồng, 9.221 ha đất, chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự 338 vụ/

436 đối tượng

Kiểm toán Nhà nước đã tiến hành kiểm toán 829 đơn vị đầu mối; kiến nghị thu hồi cho ngân sách nhà nước 74.897 tỷ đồng, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ 522 văn bản của các cơ quan nhà nước; chuyển 8 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật sang cơ quan có thẩm quyền để điều tra làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật

Từ năm 2014 đến năm 2018, cơ quan điều tra trong cả nước đã khởi tố mới 971 vụ án/ 2.010 bị can, Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã truy tố 1.060 vụ án/ 2.444 bị can, Tòa án nhân dân các cấp đã xét xử sơ thẩm 968 vụ án/ 2.297 bị cáo về các tội tham nhũng Nổi lên trong số đó là các vụ án Dương Chí Dũng và đồng phạm; Đinh La Thăng và đồng phạm; Trịnh Xuân Thanh và đồng phạm; Phạm Công Danh và đồng phạm; Hà Văn Thắm và đồng phạm; Phan Văn Anh

Vũ và đồng phạm; vụ án đánh bạc và tổ chức đánh bạc nghiêm trọng xảy ra tại Phú Thọ và một số địa phương; Vụ án Đinh Ngọc Hệ và đồng phạm

Riêng trong 2 năm 2016, 2017 và 6 tháng đầu năm 2018 đã chỉ đạo xử lý

52 vụ án, 33 vụ việc, đã xét xử sơ thẩm 21 vụ/ 263 bị cáo (tuyên phạt: 3 bị cáo

án tử hình; 9 bị cáo tù chung thân; 4 bị cáo tù 30 năm; 240 bị cáo tù từ 12 tháng đến dưới 30 năm)

Giai đoạn từ năm 2018 đến nay

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật về phòng, chống tham nhũng có bước tiến mới quan trọng; từng bước hoàn thiện cơ chế phòng ngừa chặt chẽ để “không thể tham nhũng."

Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, quy định để tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phòng chống tham nhũng, chống suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp; sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là

Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương;

về kiểm tra, giám sát việc kê khai tài sản của cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý

Nhiều nghị quyết, chỉ thị, quy định về phân cấp quản lý cán bộ, giới thiệu,

bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ; về giám sát trong Đảng, xử lý, kỷ luật đảng viên

vi phạm; về trách nhiệm và thẩm quyền của Ủy ban Kiểm tra Đảng trong công tác phòng chống tham nhũng; về bảo vệ người phát hiện, tố giác, đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng được ban hành

Quốc hội, Chính phủ xây dựng, ban hành nhiều văn bản pháp luật để hoàn thiện thể chế về kinh tế - xã hội và phòng chống tham nhũng, từng bước khắc phục những sơ hở, bất cập trong các quy định của pháp luật là nguyên nhân phát sinh tiêu cực, tham nhũng, “lợi ích nhóm."

Từ năm 2018 đến nay, Quốc hội đã thông qua 45 luật, pháp lệnh, 46 nghị quyết; Chính phủ đã ban hành 511 nghị định, 413 nghị quyết, 160 quyết định, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng; nhất là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015; Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi); Luật Tố cáo (sửa đổi); Luật Báo chí (sửa đổi); Luật Tiếp cận thông tin; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công; Luật Đấu giá tài sản; Luật Đấu thầu; Luật Quản

lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp; Luật Quản lý nợ công; Luật Bảo vệ bí mật nhà nước Các cơ quan, bộ, ban, ngành, địa phương cũng đã ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện

3 Thực trạng tham nhũng hiện nay và giải pháp nâng cao việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng

Tham nhũng là tệ nạn mang tính toàn cầu, xuất hiện và tồn tại ở mọi quốc gia trên thế giới Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng không phải do chế độ chính trị hay do đảng phái nào nắm quyền lãnh đạo đất nước Cảnh báo về sự gia tăng của những tổn thất kinh tế - xã hội do tham nhũng gây ra đối với nền kinh tế thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết những ước tính gần đây cho biết tham nhũng gây thiệt hại 1.500-2.000 tỷ USD/năm, tương đương khoảng 2% GDP toàn cầu Không những thế, những tổn thất gián tiếp cũng nghiêm trọng không kém như tăng trưởng kinh tế sụt giảm, bất bình đẳng thu nhập, bất ổn xã hội gia tăng

Do đó, việc các thế lực thù địch, phản động rêu rao rằng: “Chế độ một đảng cầm quyền là nguyên nhân sinh ra tệ tham nhũng”; “do đảng cầm quyền độc đoán cai trị nên tình trạng tham nhũng xảy ra…”; “tham nhũng là sản phẩm tất yếu của chế độ công hữu tư liệu sản xuất, chuyên chế độc đảng”… thực chất

là lợi dụng cuộc đấu tranh chống tham nhũng để xuyên tạc, nói xấu hòng làm suy giảm uy tín, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Tuy nhiên, quá trình đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong những năm qua đang được Đảng, Nhà nước Việt Nam chỉ đạo thực hiện quyết liệt, được nhân dân hết sức ủng hộ và đạt những kết quả tích cực thời gian gần đây là

minh chứng bác bỏ các luận điệu xuyên tạc đó Những giọng điệu xuyên tạc, bịa đặt lạc lõng ấy không làm suy giảm quyết tâm phòng, chống tham nhũng của của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam

Vì vậy, để nâng cao việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong thời gian tới, cần triển khai thực hiện một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường, đẩy mạnh công tác, thanh tra, kiểm tra, giám sát

việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, góp phần ngăn chặn, đầy lùi, kìm hãm các hành vi tham nhũng, vi phạm pháp luật

về phòng, chống tham nhũng

Thứ hai, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, hành vi vi phạm pháp

luật về tham nhũng để đảm bảo tính răn đe

Thứ ba, hàng năm, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến,

giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng cho toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, tăng cường các buổi thảo luận chuyên đề về phòng, chống tham nhũng trong các phiên họp chi bộ định kỳ hàng tháng

Thứ tư, từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm

công tác phòng, chống tham tham nhũng Hiện nay, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ của công tác phòng, chống tham nhũng càng lớn, tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, liên quan đến người có chức vụ, quyền hạn, điều này đòi hỏi người cán bộ, công chức làm công tác này cần phải có ý chí kiên định, lập trường chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao để đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Thứ năm, đẩy nhanh tiến độ xác minh, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án,

xử lý các vụ việc tham nhũng, kinh tế đã phát hiện, nhất các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm Tăng cường phối hợp, tập trung lực lượng để kết thúc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án, xử lý các vụ việc tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp theo đúng Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng Tổng kết, rà soát lại chức năng, nhiệm vụ và đánh giá hiệu quả hoạt động của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (thuộc Bộ Công an), Cục Phòng, chống tham nhũng (thuộc Thanh tra Chính phủ) để điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng

4 Kết luận

Trải qua các thời kỳ phát triển của pháp luật về phòng chống tham nhũng

từ năm 1945 đến nay thì có thể thấy được tham nhũng và tệ nạn tham nhũng xuất phát từ chính bộ máy công quyền Vì vậy, việc phòng, chống tham nhũng nói chung và thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng nói riêng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố nên cần phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta trong công tác đấu tranh về phòng, chống tham nhũng

Bên cạnh đó, việc tổ chức xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật sẽ giúp cho hoạt động thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng ở nước ta có

những cơ chế phù hợp nhằm phát huy những yếu tố tích cực, giảm thiểu những tác động trái chiều, giúp cho kết quả của công cuộc phòng, chống tham nhũng đạt kết quả cao hơn