- Tất cả các lĩnh vực của văn hóa truyền thống Ấn Độ như đạo Phật, đạo Hinđu, chữ viết, văn học, kiến trúc đều có ảnh hưởng ra bên ngoài và ảnh hưởng nhiều nhất tới các nước khu vực Đông[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA PHƯƠNG ĐÔNG THỜI PHONG KIẾN ( 2tiết)
A NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1.VĂN HOÁ TRUNG QUỐC
a.Tư tưởng
- Nho giáo :
+ Giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực tư tưởng, là cơ sở lí luận, tư tưởng và công
cụ sắc bén phục vụ cho nhà nước phong kiến tập quyền
+ Đến đời Tống, Nho giáo phát triển thêm, các vua nhà Tống rất tôn sùng nhà nho.+ Sau này, học thuyết Nho giáo càng trở nên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm sự pháttriển của xã hội
+ Thời Tần – Hán, Sử học trở thành lĩnh vực khoa học độc lập : Tư Mã Thiên với
bộ Sử kí, Hán thư của Ban Cố Thời Đường thành lập cơ quan biên soạn gọi là Sửquán
+ Đến thời Minh – Thanh, sử học cũng được chú ý với những tác phẩm lịch sử nổitiếng
c Văn học :
+ Văn học là lĩnh vực nổi bật của văn hoá Trung Quốc Thơ ca dưới thời Đường cóbước phát triển nhảy vọt, đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, với những thi nhân mà têntuổi còn sống mãi đến ngày nay, tiêu biểu nhất là Đỗ Phủ, Lý Bạch, Bạch Cư Dị + Ở thời Minh - Thanh, xuất hiện loại hình văn học mới là "tiểu thuyết chươnghồi" với những kiệt tác như Thuỷ hử của Thi Nại Am, Tam quốc diễn nghĩa của LaQuán Trung
d Khoa học - kĩ thuật :
+ Nhiều thành tựu rực rỡ trong các lĩnh vực Toán học, Thiên văn,
Y học
+ Người Trung Quốc có rất nhiều phát minh, trong đó có 4 phát minh quan trọng,
có cống hiến đối với nền văn minh nhân loại là giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng
e Nghệ thuật kiến trúc :
Đạt được những thành tựu nổi bật với những công trình như : Vạn lí trường thành,Cung điện cổ kính, những bức tượng Phật sinh động
Trang 22 VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG ẤN ĐỘ
a- Tôn giáo :
+ Đạo Phật : tiếp tục được phát triển, truyền bá khắp Ấn Độ Kiến trúc Phật giáo
phát triển (chùa hang, tượng Phật bằng đá)
+ Ấn Độ giáo (đạo Hin-đu giáo:) ra đời và phát triển, với tín ngưỡng từ cổ xưa,
tôn thờ nhiều thần thánh Các công trình kiến trúc thờ thần cũng được xây dựng vớiphong cách nghệ thuật độc đáo
+ Hồi giáo: bắt đầu được truyền bá đến Trung Á, lập nên Vương quốc Hồi giáo
nữa ở Tây Bắc Ấn Độ
b Chữ viết : có từ rất sớm, từ chữ đơn giản Bra-mi (Brahmi) đã nâng lên, sáng tạo
và hoàn thiện thành hệ chữ Phạn (Sanskrit) dùng để viết văn, khắc bia Chữ Pa-li viếtkinh Phật
c Văn học cổ điển Ấn Độ – văn học Hin-đu, mang tinh thần và triết lí Hin-đu
giáo rất phát triển Có hai bộ sử thi nổi tiếng là Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na
d.Về kiến trúc : có nghệ thuật tạc tượng Phật, một số công trình mang dấu ấn kiến
trúc Hồi giáo ( Lăng Ta-giơ-ma-han) xây dựng kinh đô Đê-li trở thành một thành phốlớn nhất thế giới lúc bấy giờ
- Văn hoá truyền thống Ấn Độ có giá trị văn hoá vĩnh cửu
- Có ảnh hưởng ra bên ngoài, nhất là khu vực Đông Nam Á, đồng thời bước đầutạo ra sự giao lưu văn hoá Đông - Tây
3.VĂN HÓA ĐÔNG NAM Á
Các nước Đông Nam Á đã tiếp thu và vận dụng văn hóa Ấn Độ, Trung Hoa để phát
triển sáng tạo ra văn hóa của mình với những nét riêng độc đáo.
a Chữ viêt:
- Nét nổi bật ở việc tiếp thu văn hóa Ân Độ mỗi nước đều sáng tạo ra chữ viết riêng
- Dựa trên chữ Phạn của Ân Độ các dân tộc Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viết củamình như: chữ Chăm cổ, chữ Khơ-me cổ, chữ Lào, chữ viết của ngừơi Thái, ngừờiMi-an-ma cũng chịu ảnh hưởng những nét cong của chữ Phạn
b.Văn học:
Văn học dân gian, văn học viết, truyện thần thoại, truyện cười, phản ánh tình cảm
của con người đối với thiên nhiên, đất nước, giữa con người sống chung trong cộngđồng
c.Tôn giáo:
Đông Nam Á tiếp thu đạo Phật, đạo Hin đu của Ấn Độ, ảnh hưởng Nho giáo, Đạo
giáo của Trung Quốc
d Kiến trúc:
- Phần lớn các nước Đông Nam Á đều mô phỏng kiến trúc Hin-đu và kiến trúc Phậtgiáo của Ấn Độ Hin-đu với các đền hình tháp nhọn nhiều tầng, Phật giáo với các kiểutạc tượng phật
- Các công trình tiêu biểu: : Ăng –co-Vát, Ăng-co-Thom ( Campuchia), tháp ThạtLuổng ( Lào), chùa Vàng ( Mianma), đô thị cổ Pa-gan (Mi-an-ma) Khu đền tháp Bô-rô-bu-đua ( Inđônêxia),
e Liên hệ Việt Nam: Ảnh hưởng của Phật giáo, Hinđu giáo, Nho giáo, Đạo giáo
Trang 3Các công trình kiến trúc tiêu biểu:
+ Phật giáo: Chùa một cột ( Hà Nội), chùa Phật Tích, tháp chùa Phổ Minh ở NamĐịnh
+ Đạo Hinđu: dựa theo kiến trúc Hin-đu họ xây những khu đền tháp nổi tiếng nhưngày nay vẫn còn như: tháp Pô-na-ga ( Nha Trang), Khu thánh địa Mĩ Sơn ( QuảngNam-Đà Nẵng), Tháp Chăm ( Phan Rang- Ninh Thuận)
+ Nho giáo: năm 1070 vua Lý Thánh Tông cho lập văn miếu ( Hà Nội) thờ Khổng Tử
B XÂY DỰNG BẢNG MÔ TẢ CÁC YÊU CẦU VÀ BIÊN SOẠN CÂU HỎI, BÀI TẬP VỀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
I MỤC TIÊU
1.Kiến thức:
- Nắm được những thành tựu văn hóa phong kiến của Trung Quốc, Ấn Độ, Đông
Nam Á như : Tư tưởng, chữ viết, sử học,văn học, kiến trúc, khoa học kĩ thuật
- Hiểu được ảnh hưởng sâu rộng của văn hóa truyền thống Ấn Độ, văn hóa Trung Hoa
ở Châu Á và trên thế giới trong đó có Việt Nam
2.Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiện lịch
- Kĩ năng khai thác kênh hình, lược đồ, tư liệu có liên quan đến chuyên đề
- Kĩ năng hoạt động nhóm, thuyết trình trước tập thể, hiết kế 1 Sails bằng Paopow giớithiệu về văn hóa Phương Đông
3.Tư tưởng:
-HS Quý trọng các di sản văn hóa của các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Nam
Á trong đó có Việt Nam.Từ đấy ra sức học tập phấn đấu giữ gìn, phát huy bản săc vănhóa dân tộc hội nhập với các nước trong khu vực ASEANS và thế giới
4.Định hướng năng lực hình thành.
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, hợp tác tập thể, năng lực tự học.
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực phân tích, so sánh, thuyết trình.
- Năng lực thực hành bộ môn: Khai thác kênh hình và tư liệu lịch sử, lập bảng thống kê.
Trang 4II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC ( các mức độ cần đạt)
Nội dung Nhận biết Thông hiểu
Vận dụng thấp Vận dụng cao
2.VĂN
HOÁ TRUNG
QUỐC
Trình bàyđược nhữngthành tựuchính của vănhóa TrungQuốc thờiphong kiến
Hiểu được sự phát triển của văn hóa Trung Quốc thời phong kiến
Ảnh hưởngcủa văn hóaTrung Quốcthời phongkiến đến vănhóa Việt Nam
Quan sát hình
Cố cung BăcKinh , kết hợpvới tài liệu sưutầm qua cácphương tiệnthông tin đạichúng.Giớithiệu và nhậnxét vê côngtrình này
Ấn Độ
Ý nghĩa của vănhóa truyền thống Ấn Độ
Chứng minhđược nhữngảnh hưởngcủa văn hóa
Ân Độ đốivới các quốcgia ĐôngNam Á
Quan sát hình 17(SGK) chùa hang A-gian-ta kết hợp tài liệu sưu tầm để biếtđược nét đặc sắc của văn hoá
Kể tên được những công trình kiến trúc nổi tiếng ở Đông Nam Á ảnh hưởng của văn hóa Ân Độ
và Trung Quốc
Nét đặc sắc của văn hóa Lào và Campuchia
Quan sát hình Ăng-co-vat nhận xét về nghệ thuật kiến trúc của
Campuchia
Trang 5III HỆ THỐNG CÂU HỎI/BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ THEO CÁC MỨC ĐỘ ĐÃ
MÔ TẢ
1 Hệ thống câu hỏi/bài tập:
Câu hỏi nhận biết:
Câu 1: Trình bày những thành tựu chính của văn hóa Trung Quốc thời phong kiến:
Câu 2: Trình bày sự phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ.
Câu 3: Trình bày những nét chính của văn hóa Đông Nam Á thời phong kiến
Câu hỏi thông hiểu:
Câu 1: Ý nghĩa của văn hóa truyền thống Ấn Độ
Câu 2: Nho giáo có vai trò như thế nào trong xã hội phong kiến Trung Quốc
Câu 3: Văn hóa Trung Quốc thời phong kiến phát triển như thế nào?
Câu 4: Kể tên những công trình kiến trúc nổi tiếng ở Đông Nam Á ảnh hưởng của
văn hóa Ân Độ và Trung Quốc
Câu hỏi vận dụng thấp:
Câu 1: Đánh giá mặt tích cực, hạn chế của Nho giáo
Câu 2: Tại sao Phật giáo, thơ ca lại phát triển mạnh dưới thời Đường.
Câu 3: Lập bảng thống kê các thành tựu văn hóa truyền thống của Ấn Độ
Câu 4: Những yếu tố văn hóa truyền thống nào của Ấn Độ có ảnh hưởng ra bên ngoài
và ảnh hưởng đến những nơi nào?
Câu 5: Lập bảng thống kê các thành tựu về văn hóa của Trung Quốc thời phong kiến.
Câu hỏi vận dụng cao:
Câu 1: Nhận xét sự phát triển của văn hóa Trung Quốc thời phong kiến
Câu 2: Chứng minh được những ảnh hưởng của văn hóa Ân Độ đối với các quốc gia
Đông Nam Á trong đó có Việt Nam
Câu 3: Ảnh hưởng của Nho giáo Trung Quốc thời phong kiến đến văn hóa Việt
Nam.Tư tưởng Nho giáo còn tồn tại như thế nào tròng xã hội Việt Nam ngày nay?
Câu 4: Quan sát hình Cố cung Băc Kinh , kết hợp với tài liệu sưu tầm qua các phương
tiện thông tin đại chúng.Giới thiệu và nhận xét vê công trình này
Câu 5 : Quan sát hình chùa hang A-gian-ta kết hợp tài liệu sưu tầm để biết được nét
đặc sắc của văn hoá Ấn Độ
Trang 6Câu 6: Quan sát hình Ăng-co-vat nhận xét về nghệ thuật kiến trúc của Campuchia Câu 7: Em hiểu thế nào là văn hóa? Phải làm gì để giữ gìn và phát huy văn hóa dân tộc Câu 8: Nhận xét chung về văn hóa Phương Đông thời phong kiến
Câu 9: Dưạ vào các tư liệu, hình ảnh về bài học văn hóa Phương Đông em hãy thiết
kế một video khoảng 5-10 Slides nói về sự giao thoa giữa các nền văn hóa này
Câu 10: Sưu tầm tư liệu, hình ảnh về các công trình kiến trúc ở tại địa phương em đang sống ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ,Trung Quốc
2.Hướng dẫn trả lời:
1 Hệ thống câu hỏi/bài tập:
Câu hỏi nhận biết:
Câu 1: Trình bày những thành tựu chính của văn hóa Trung Quốc thời phong
+ Đến đời Tống, Nho giáo phát triển thêm, các vua nhà Tống rất tôn sùng nhà nho.+ Sau này, học thuyết Nho giáo càng trở nên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm sự pháttriển của xã hội
+ Thời Tần – Hán, Sử học trở thành lĩnh vực khoa học độc lập : Tư Mã Thiên với
bộ Sử kí, Hán thư của Ban Cố Thời Đường thành lập cơ quan biên soạn gọi là Sửquán
+ Đến thời Minh – Thanh, sử học cũng được chú ý với những tác phẩm lịch sử nổitiếng như: Minh thực lục, Đại Thanh nhất thống
c Văn học :
+ Văn học là lĩnh vực nổi bật của văn hoá Trung Quốc Thơ ca dưới thời Đường cóbước phát triển nhảy vọt, đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, với những thi nhân mà têntuổi còn sống mãi đến ngày nay, tiêu biểu nhất là Đỗ Phủ, Lý Bạch, Bạch Cư Dị
Trang 7+ Ở thời Minh - Thanh, xuất hiện loại hình văn học mới là "tiểu thuyết chươnghồi" với những kiệt tác như Thuỷ hử của Thi Nại Am, Tam quốc diễn nghĩa của LaQuán Trung
d Khoa học - kĩ thuật :
+ Nhiều thành tựu rực rỡ trong các lĩnh vực Toán học, Thiên văn,
Y học
+ Người Trung Quốc có rất nhiều phát minh, trong đó có 4 phát minh quan trọng,
có cống hiến đối với nền văn minh nhân loại là giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng
e Nghệ thuật kiến trúc :
Đạt được những thành tựu nổi bật với những công trình như : Vạn lí trường thành,Cung điện cổ kính, những bức tượng Phật sinh động
Câu 2: Trình bày sự phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ:
Thời kì Gúp-ta định hình và phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ
a- Tôn giáo :
+ Đạo Phật: tiếp tục được phát triển, truyền bá khắp Ấn Độ Kiến trúc Phật giáo phát
triển (chùa hang, tượng Phật bằng đá)
+ Ấn Độ giáo (đạo Hin-đu giáo:) ra đời và phát triển, với tín ngưỡng từ cổ xưa,
tôn thờ nhiều thần thánh Các công trình kiến trúc thờ thần cũng được xây dựng vớiphong cách nghệ thuật độc đáo
+ Hồi giáo: bắt đầu được truyền bá đến Trung Á, lập nên Vương quốc Hồi giáo
nữa ở Tây Bắc Ấn Độ
b Chữ viết : có từ rất sớm, từ chữ đơn giản Bra-mi (Brahmi) đã nâng lên, sáng tạo
và hoàn thiện thành hệ chữ Phạn (Sanskrit) dùng để viết văn, khắc bia Chữ Pa-li viếtkinh Phật
c Văn học cổ điển Ấn Độ – văn học Hin-đu, mang tinh thần và triết lí Hin-đu
giáo rất phát triển Có hai bộ sử thi nổi tiếng là Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na
d.Về kiến trúc : có nghệ thuật tạc tượng Phật, một số công trình mang dấu ấn kiến
trúc Hồi giáo, xây dựng kinh đô Đê-li trở thành một thành phố lớn nhất thế giới lúcbấy giờ
Câu 6: Trình bày những nét chính của văn hóa Đông Nam Á thời phong kiến:
Trên cái nền của văn hóa bản địa cùng với sự tiếp thu văn hóa Trung Hoa và Ân Độ đầu thiên niên kỉ, đến thời kì phong kiến văn hóa Đông Nam Á đạt được những thành tựu đáng kể về văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần
a.Chữ viêt:
Các dân tộc Đông Nam Á đã vay mượn chữ Hán của Trung Hoa, (như ở Việt Nam)
và chữ Sanskrit của Ấn Độ ( Lào, campuchia, Mianma) để xây dựng chữ viết riêngcho dân tộc mình
Từ thế kỷ XIII , chữ viết Ả Rập đã ảnh hưởng mạnh mẻ đến các quốc gia hải đảo như
Malaysia, Indonesia
Từ thế kỷ XVI, do tiếp xúc với phương tây, chữ viết của các quốc gia Đông Nam
Á được chuyển đổi theo hướng Latinh hóa (chữ viết Brunay, Malaysia, Indonesia,Philippin và Việt Nam) được sử dụng ngày nay
Trang 8b.Văn học:
Văn học dân gian, văn học viết, truyện thần thoại, truyện cười, phản ánh tình cảm
của con người đối với thiên nhiên, đất nước, giữa con người sống chung trong cộngđồng
c.Tôn giáo:
Đông Nam Á tiếp thu đạo Phật, đạo Hin đu của Ấn Độ, ảnh hưởng Nho giáo, Đạo
giáo của Trung Quốc
d Kiến trúc:
- Phần lớn các nước Đông Nam Á đều mô phỏng kiến trúc Hin-đu và kiến trúc Phậtgiáo của Ấn Độ Hin-đu với các đền hình tháp nhọn nhiều tầng, Phật giáo với các kiểutạc tượng phật
- Các công trình tiêu biểu: : Ăng –co-Vát, Ăng-co-Thom ( Campuchia), tháp ThạtLuổng ( Lào), chùa Vàng ( Mianma), đô thị cổ Pa-gan (Mi-an-ma) Khu đền tháp Bô-rô-bu-đua ( Inđônêxia),tháp Chăm ở Việt Nam
Câu hỏi thông hiểu:
Câu 1: Ý nghĩa của văn hóa truyền thống Ấn Độ:
Văn hoá truyền thống Ấn Độ được định hình và phát triển từ thời Gúp ta, có giátrị văn hoá vĩnh cửu
Có ảnh hưởng ra bên ngoài, nhất là khu vực Đông Nam Á,đạo Hinđu, đạo Phật, nghệ thuật, chữ viết, triết học, thần thoại đều được các cư dân bản địa Đông Nam Á tiếp nhận một cách sáng tạo để tạo nên những thành tựu văn hoá, văn minh đặc sắc của các dân tộc Đông Nam Á
Đồng thời bước đầu tạo ra sự giao lưu văn hoá Đông - Tây
Câu 2: Nho giáo có vai trò như thế nào trong xã hội phong kiến Trung Quốc:
Giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực tư tưởng, là cơ sở lí luận, tư tưởng và công
cụ sắc bén phục vụ cho nhà nước phong kiến tập quyền
Câu 3: Văn hóa Trung Quốc thời phong kiến phát triển như thế nào?
Văn hóa Trung Quốc thời kiến phát triển đa dạng, phong phú, đạt được nhiềuthành tựu rực rỡ trên các lĩnh vực như tư tưởng, văn học, sử học, khoa học kĩ thuật,kiến trúc mang đậm bản sắc dân tộc Trung Hoa
Có cống hiến lớn cho nền văn minh nhân loại góp phần làm đa dạng văn hóa thế giớiđặc biệt là lĩnh vực khoa học kĩ thuật
Câu 4: Kể tên những công trình kiến trúc nổi tiếng ở Đông Nam Á ảnh hưởng
của văn hóa Ân Độ và Trung Quốc
- Phần lớn các nước Đông Nam Á đều mô phỏng kiến trúc Hin-đu và kiến trúc Phật giáocủa Ấn Độ Hin-đu với các đền hình tháp nhọn nhiều tầng, Phật giáo với các kiểu tạc
tượng phật.- Các công trình tiêu biểu: : Ăng –co-Vát, Ăng-co-Thom ( Campuchia),
Trang 9tháp Thạt Luổng ( Lào), chùa Vàng ( Mianma), đô thị cổ Pa-gan (Mi-an-ma) Khu đềntháp Bô-rô-bu-đua ( Inđônêxia), Giá trị các công trình kiến trúc và điêu khắc: trởthành di sản văn hóa thế giới.
- Ảnh hưởng kiến trúc Trung Hoa: Văn miếu thờ Khổng Tử
Câu hỏi vận dụng thấp:
Câu 1: Đánh giá mặt tích cực, hạn chế của Nho giáo:
+ Tích cực: Con người phải tu thân tích đức, rèn luyện đạo đức, trung với vua, hiếu
với gia đình
+ Hạn chế: Phục vụ cho nhà nước phong kiến,bảo thủ,lỗi thời, kìm hãm sự phát triển
xã hội
Câu 2: Tại sao Phật giáo, thơ ca lại phát triển mạnh dưới thời Đường.
Thời Đường nhà nước có chế độ chính trị ổn định, kinh tế phát triển cao, nhà nước có nhiều chính sách tiến bộ để phát triển đất nước, mở rộng giao lưu với nước ngoài Vua quan tâm đến đời sống nhân dân, quan tâm đến phát triển nghệ thuật, văn
hóa.Xã hội ổn định, người dân có điều kiện sáng tác văn học cũng như vấn đề tôn giáo
Câu 3: Lập bảng thống kê các thành tựu văn hóa truyền thống của Ấn Độ
Tôn giáo
+ Đạo Phật : Ra đời thế kỉ VI, Người sáng lập là go-ta-ma hiệu là Sa-ky-a-mu-ni(Thích Ca Mâu Ni).
Sit-dac-ta-Thời kì Gúpta tiếp tục được phát triển, truyền bá khắp Ấn
Độ Kiến trúc Phật giáo phát triển (chùa hang, tượng Phật bằngđá)
+ Ấn Độ giáo (đạo Hin-đu giáo:) ra đời và phát triển, với tín
ngưỡng từ cổ xưa, tôn thờ nhiều thần thánh Các công trình kiếntrúc thờ thần cũng được xây dựng với phong cách nghệ thuậtđộc đáo
+ Hồi giáo: Do Mohamét sáng lập, ra đời ở Ảrập Bắt đầu được
truyền bá đến Trung Á, lập nên Vương quốc Hồi giáo nữa ởTây Bắc Ấn Độ
Chữ viết Có từ rất sớm, từ chữ đơn giản Bra-mi (Brahmi) đã nâng
lên, sáng tạo và hoàn thiện thành hệ chữ Phạn (Sanskrit) dùng
để viết văn, khắc bia Chữ Pa-li viết kinh Phật
Văn học cổ điển
Ấn Độ(văn học
Hin-đu)
Mang tinh thần và triết lí Hin-đu giáo rất phát triển Có hai
bộ sử thi nổi tiếng là Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na
Về kiến trúc Có nghệ thuật tạc tượng Phật, một số công trình mang dấu ấn
kiến trúc Hồi giáo, xây dựng kinh đô Đê-li trở thành một thành phố lớn nhất thế giới lúc bấy giờ
Trang 10Câu 4: Những yếu tố văn hóa truyền thống nào của Ấn Độ có ảnh hưởng ra bên ngoài và ảnh hưởng đến những nơi nào?
- Tất cả các lĩnh vực của văn hóa truyền thống Ấn Độ như đạo Phật, đạo Hinđu, chữviết, văn học, kiến trúc đều có ảnh hưởng ra bên ngoài và ảnh hưởng nhiều nhất tới cácnước khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Mianma, Lào, Việt Nam, Campuchia…vàảnh hưởng đến Trung Quốc
Câu 5:Lập bảng thống kê các thành tựu văn hóa của Trung Quốc thời phong
kiến.
Tư tưởng
- Nho giáo giữ vai trò quan trọng, là công cụ sắc bén phục vụ
cho nhà nươc phong kiến tập quyền
- Phật giáo thịnh hành nhất vào thời Đường, cho xây nhiều
chùa , tạc tượng phật, kinh dịch ra chữ Hán
Sử học
- Thời Tần – Hán: Sử học trở thành lĩnh vực khoa học độc lập :
Tư Mã Thiên với bộ Sử kí, Hán thư của Ban Cố
- Thời Đường: thành lập cơ quan biên soạn gọi là Sử quán.
- Đến thời Minh – Thanh, sử học cũng được chú ý với những
tác phẩm lịch sử nổi tiếng như: Minh thực lục, Đại Thanh nhấtthống
Văn học
- Văn học là lĩnh vực nổi bật của văn hoá Trung Quốc.
- Thời Đường: Thơ ca đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, vớinhững thi nhân mà tên tuổi còn sống mãi đến ngày nay, tiêubiểu nhất là Đỗ Phủ, Lý Bạch, Bạch Cư Dị
- Ở thời Minh - Thanh, xuất hiện loại hình văn học mới là "tiểu thuyết chương hồi" với những kiệt tác như :
- Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung.
- Thủy Hử của Thị Nại Am
- Tây Du Ký của Ngô Thừa An.
- Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần
- Toán học: Cửu chương toán thuật (Hán ) tính diện tích và khối
lượng khác nhau
Trang 11Khoa học
- kĩ thuật
- Thiên văn học: Nông lịch phục vụ cho sản xuất; địa động nghi
để đo động đất
- Y dược: đạt nhiều thành tựu quan trọng: thày thuốc Hoa Đà
(Hán) dùng phẫu thuật để chữa bệnh ; sách thuốc Bản thảocương mục của Lý Thời
Trân
- Kỹ thuật : giấy, kỹ thuật in , la bàn , thuốc súng
Kiến trúc đặc sắc
Vạn lý trường thành , Tử cấm Thành ,Tượng phật bằng ngọcthạch … còn được lưu giữ đến ngày nay
Câu hỏi vận dụng cao:
Câu 1: Nhận xét sự phát triển của văn hóa Trung Quốc thời phong kiến:
Văn hóa Trung Quốc thời kiến phát triển đa dạng, phong phú, đạt được nhiềuthành tựu rực rỡ trên các lĩnh vực như tư tưởng, văn học, sử học, khoa học kĩ thuật,kiến trúc mang đậm bản sắc dân tộc Trung Hoa
Văn hóa phát triển làm cho đời sống tinh thần của nhân dân TQ được nâng cao.TQtrở thành một trung tâm văn minh quan trọng của phương Đông
Có cống hiến lớn cho nền văn minh nhân loại góp phần làm đa dạng văn hóa thế giớiđặc biệt là lĩnh vực khoa học kĩ thuật
Câu 2: Chứng minh được những ảnh hưởng của văn hóa Ân Độ đối với các quốc
gia Đông Nam Á trong đó có Việt Nam:
Các nước Đông Nam Á đã tiếp thu và vận dụng văn hóa Ấn Độ để phát triển sáng tạo
ra văn hóa của mình với những nét độc đáo.
a.Chữ viết:
- Dựa trên chữ Phạn của Ân Độ các dân tộc Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viếtriêng của mình như: chữ Chăm cổ, chữ Khơ-me cổ, chữ Lào, chữ viết của ngừơi Thái,ngừời Mi-an-ma cũng chịu ảnh hưởng những nét cong của chữ Phạn
Trang 12- Phần lớn các nước Đông Nam Á đều mô phỏng kiến trúc Hin-đu và kiến trúc Phậtgiáo của Ấn Độ Hin-đu với các đền hình tháp nhọn nhiều tầng, Phật giáo với các kiểutạc tượng phật.
- Các công trình tiêu biểu: : Ăng –co-Vát, Ăng-co-Thom ( Campuchia), tháp ThạtLuổng ( Lào), chùa Vàng ( Mianma), đô thị cổ Pa-gan (Mi-an-ma) Khu đền tháp Bô-rô-bu-đua ( Inđônêxia),
- Tuy nhiên, khi tiếp thu ảnh hưởng của văn hóa nước ngoài, nhất là Ấn Độ,trong quá trình giao lưu văn hóa, mỗi quốc gia ĐNA xây dựng nền văn hóa riêng củamình với những nét độc đáo
- Việt Nam ảnh hưởng đạo Phật, đạo Hin đu của Ân Độ với các công trình kiến trúc như Tháp Chàm, khu thánh địa Mĩ Sơn.
Câu 3: Ảnh hưởng của Nho giáo Trung Quốc thời phong kiến đến văn hóa Việt
Nam.Tư tưởng Nho giáo còn tồn tại như thế nào trong xã hội Việt Nam ngày nay?
- Những thành tựu về văn hóa Trung Quốc thời phong kiến đều ảnh hưởng đến vănhóa Việt Nam, đặc biệt là Nho giáo
- Nho giáo, du nhập vào VN từ thời Bắc thuộc, đến thời kì độc lập thì phát triển mạnh,trở thành những nguyên tắc trong quan hệ Vua-tôi, Cha-con, Chồng-vợ
-Nho giáo trở thành quốc giáo thời Lê Sơ, chí sĩ thi nhau đi thi để làm việcnước.Thời Lê mạt Nho giáo suy yếu.Đến thời Nguyễn địa vị Nho giáo được khẳngđịnh
- Nét độc đáo là Việt Nam tiếp thu Nho giáo là yếu tố riêng lẻ để Việt hóa cấu tạo lạithành của mình.Nhiều yếu tố của Nho giáo khi vào Việt Nam đã bị biến đổi cho phùhợp với truyền thống dân tộc
VD:
- Tiếp thu chữ ” hiếu” của Nho giáo Người Việt đã đặt quan hệ bình đẳng với cả
cha-mẹ: Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảyra.Một lòng thờ mẹ kính cha, cho trọn chữ hiếu mới là đạo con
- Tiếp thu tư tưởng ”trung quân” trên tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộc nên
gắn với Aí quốc
=> Nho giáo Trung Hoa và văn hóa Việt Nam có những nét tương đồng:
- Tư tưởng Nho giáo còn tồn tại trong xã hội Việt Nam ngày nay như con cái phải có
hiếu với bố mẹ, luôn luôn phải rèn luyện phẩm chất đạo đức.Người Việt Nam luôn có tinh thần yêu nước, trung thành với tổ quốc, sẵn sàng hy sinh cho dân tộc để bảo vệ đất nước.
Câu 4: Quan sát hình Cố cung Băc Kinh , kết hợp với tài liệu sưu tầm qua các
phương tiện thông tin đại chúng.Giới thiệu và nhận xét vê công trình này:
Cố cung Bắc Kinh là cung điện hoàng gia của hai triều đại Minh và Thanh, còn gọi là Sài Cấm Thành hay Tử Cấm Thành Được xây dựng từ năm 1406- 1420 dưới triều đạinhà Minh (14 năm), tới nay đã hơn 580 năm lịch sử.O đây có 14 vị hoàng đế nhà Minh Và 10 vị hoàng đế nhà Thanh đã lên ngôi ở đây Đây là công trình thể hiện sự tàinăng sáng tạo vĩ đại của con người
Trang 13- Năm 1924, Sài Cấm Thành đổi tên thành Viện bảo tàng Cố Cung, nay đã trở thành điểm du lịch nổi tiếng của Trung Quốc.Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
- Bố cục của Tử Cấm Thành được xây thành 2 khu vực ngoại triều và nội triều, thiết
kế theo học thuyết âm dương.Ngoại triều là nơi hoàng đế thiết triều,cử hành các nghi
lễ lớn tiếp quần chúng,thực thi quyền lực.Nội thành ( nội đình) ở phía sau là nơi ở của Hoàng hậu, các phi tần, cung nữ,công chúa,nơi vui chơi giải trí, thờ phụng các thần
- Nét quan trọng của Tử Cấm thành là nơi thể hiện quyền lực nhà vua thời pkiến đồng thời nó cũng biểu hiện tài năng, sáng tạo trong xây dựng của nhân dân TQuốc
- Đây là một công trình kiến trúc hoàn mĩ của Trung Hoa cổ đại, nó thể hiện tinh thần văn hóa phong phú, một thành tựu lớn lao của văn hóa TQ đã làm cho nơi đây trở thành một trung tâm văn minh quan trọng ở Đông Á và trên thế giới
Câu 5 : Quan sát hình chùa hang A-gian-ta kết hợp tài liệu sưu tầm để biết được
nét đặc sắc của văn hoá Ấn Độ:
A –gian- ta là chùa hang được phát hiện năm 1829, đây là một trong những di sản lớnnhất về đạo Phật còn lưu giữ được đến ngày nay Từ một dải núi đá khổng lồ, người
Ấn Độ cổ đại đã đục đẽo, chạm khắc tạo nên những công trình kiến trúc với tầm vóc
kỳ vĩ cùng sự tỉ mỉ, tinh tế trong từng chi tiết Đó là tổ hợp chùa hang Ajanta ở bangMaharasta đây là vùng đã trải qua một thời kì phát triển rực rỡ của Phật Giaó
- Công trình kiến trúc này đạt đến đỉnh cao nghệ thuật cổ đại, qua đó chúng ta hiểu biết về xã hội Ấn Độ thời kì này rất thịnh vượng và phát triển:Chùa hang A-gian –ta được xây dựng từ thế kỉ IITCN-thế kỉ IV TCN, các công trình này đến nay vẫn còn nguyên vẹn
- Chùa được đục vào hang đá trong núi với nhiều cột vững chắc đờ cho các gian.chùa
có nhiều gian, dùng làm nơi thờ Phật, chỗ giảng kinh và nơi ở của các nhà sư.Hình trong ảnh là khung cảnh lễ đường chùa hang, có nhiều cột đứng được ghè đẽo từ đá,
có tượng phật, hành lang rộng
- Trên cột đá có chạm khắc tranh phản ánh cuộc sống phong tục của người Ân Độ
- Công trình kiến trúc này đạt đến đỉnh cao nghệ thuật cổ đại, qua đó chúng ta hiểu biết
về xã hội ấn độ thời kì này rất thịnh vượng và phát triển: những cung điện, vật dụng, yphục, đồ trang sức, khăn đội đầu, kiểu tóc
- Quần thể A-gian-ta đưuọc UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.Nhiều nhànghiên cứu nổi tiếng thế giói công nhận:Các tác phẩm trong hang đông chùa A-gian-ta
là những bông hoa rực rỡ nhất, tiêu biểu nhất của nền nghệ thuật Phật giáo An Độ
Câu 6: Quan sát hình Ăng-co-vat nhận xét về nghệ thuật kiến trúc của
Campuchia
Ăng- co- vát theo tiếng Khơ-me là ”thành phố chùa”được khởi công xây dựng năm
1122 và hoàn thành năm 1150 Khu vực đền rộng 200ha Đền được mở về hướng Tây
có hồ cũng là hướng tới Đô thành Bao quanh là một hồ nước và một bức tường thành
Trang 14bằng đá, một con đường dẫn tới cổng chính được lát bằng đá, hai bên có hình tượng điêu khắc, chạm trổ tinh vi dẫn tới cung điện, trong đền có khu hồi tháp, bao quanh bằng một số hàng cột, ở bốn góc có 4 tháp Trên tường có nhiều phù điêu diễn tả cảnh
sử thi Ra-ma-ya-na của Ấn Độ, cảnh sinh hoạt trong triều đình và đời sống nhân dân
- Khu đền tháp Ăng-co là một cống hiến độc đáo của người Khơ-me vào kho tàng
văn hóa Đông Nam Á và thế giới.- Ăng-co-vát được xem là một trong nhữngcông trình tuyệt tác của thế giới hình tượng nghệ thuật Khơ-me vào thời cựcthịnh
Câu 7: Em hiểu thế nào là văn hóa? Phải làm gì để giữ gìn và phát huy văn hóa
dân tộc.
- Văn hóa các bao gồm văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần do con người sáng
tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa conngười với môi trường tự nhiên và xã hội, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế
hệ khác
Để giữ gìn và phát huy văn hóa dân tộc:
- Giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc là nhiệm vụ của tất cả mọi người Việt
Nam.Văn hóa dân tộc được phát huy với bản sắc riêng thì mới thì văn hóa nhânloại mới phong phú và đa dạng
- Chúng ta phải xây dựng một nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc văn hóa dân
tộc.Phải kế thừa phát huy tất cả các văn hóa cuả các dân tộc trong nước ở mọimiền tổ quốc
- Trong quá trình giao lưu quốc tế, phải tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại
làm giàu văn hóa dân tộc, chống lại văn hóa độc hại
- Tạo ra một môi trường văn hóa văn minh, lành mạnh, thân thiện.
- Đẩy mạnh phương châm xã hội hóa sự nghiệp văn hóa.
Câu 8: Nhận xét chung về văn hóa Phương Đông thời phong kiến
- Phương Đông là nơi bao phủ toàn bộ Châu Á và một phần của Châu Phi, nơi
đây có một nền văn minh lúa nước phát triển Thời phong kiến văn hóa khu vực nàynhư văn hóa Ấn Độ và văn hóa Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡtrên các lĩnh vực như tôn giáo, văn học, khoa học kĩ thuật, kiến trúc có sức lan tỏamạnh mẽ đến các khu vực xung quanh như Đông Nam Á, Tây Tạng, Đông Bắc Á,Bắc Á và nhiều khu vực khác trên thế giới những dấu ấn văn hóa này còn lưu lạiảnh hưởng đến ngày nay và mai sau
Câu 9: Dưạ vào các tư liệu, hình ảnh về bài học văn hóa Phương Đông em hãy thiết kế
một video khoảng 5-10 Slides nói về sự giao thoa giữa các của nền văn hóa này