Bai 9 Tu dong nghia

C - Là những từ giống nhau về mặt âm thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không liên quan gì với nhau.. 2- Dòng nào sau đây chỉ gồm những từ đồng âm?[r]

GV: Vũ Thị Bích Liên

KiÓm tra bµi cò

- Mét tõ nhiÒu nghÜa cã thÓ thuéc nhiÒu cÆp tõ tr¸i nghÜa kh¸c nhau

- Tõ tr¸i nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa tr¸i ng îc nhau.

-ThÕ nµo lµ tõ tr¸i nghÜa? Tìm cặp từ trái nghĩa

trong hai câu thơ sau ?

Mẹ già ở túp lều tranh

Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con

Đáp án

TIẾT 43

VD1

a.Con ngựa đang đứng bỗng lồng lờn

b.Mua được con chim, bạn tụi nhốt ngay vào

lồng

- Giải thớch nghĩa của mỗi từ lồng trong cỏc cõu trờn ?

- Lồng (a): ĐT chỉ hoạt động nhảy dựng lờn với sức mạnh đột ngột rất khú kỡm giữ

- Chữ viết và cỏch phỏt õm giống nhau

- Nghĩa khỏc xa nhau, khụng liờn quan

gỡ với nhau

-Lồng (b): DT chỉ đồ vật làm bằng tre, nứa, sắt,

thộp… để nhốt chim ( hoặc gà, vịt )

Từ đồng õm

Ghi Nhớ ( SGK/ T135) :

-Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm

thanh nhưng nghĩa khác xa nhau,không liên quan gì đến nhau.

Câu đố vui: Cây gì ?

Hai cây cùng có một tênCây xoè mặt nước cây lên chiến trường

Cây này bảo vệ quê hươngCây kia nở hoa ngát thơm mặt hồ

- Cây súng ( vũ khí)

- Cây súng ( hoa súng)

Em hãy giải thích nghĩa của từ chân trong các

VD sau ?

1.Chú bé loắt choắt

Cái xắc xinh xinh

Cái chân (1) thoăn thoắt

Cái đầu nghênh nghênh

2 Cái bàn này, chân (2) gẫy rồi

3 Các vận động viên đang tập trung dưới chân (3)

núi

- Chân 1 (cái chân) : là DT chỉ bộ phận dưới cùng

của cơ thể người hay động vật dùng để đi đứng, có tác dụng nâng đỡ, giữ cân bằng khi di chuyển

- Chân 2 (chân bàn): Là DT chỉ bộ phận dưới

cùng của đồ vật (cái bàn) Có tác dụng nâng đỡ

cho các bộ phận khác

- Chân 3( chân núi) : Là DT chỉ bộ phận dưới

cùng của ngọn núi, tiếp giáp và bám chặt vào mặt đất

Từ nhiều nghĩa

Phõn biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng õm ?

Từ đồng õm

- Là những từ có cách phát âm giống nhau nh

ng nghĩa khác xa nhau, hoàn toàn không

có mối liên hệ nào về ngữ nghĩa

VD: cõy hoa sỳng cõy sỳng

Từ nhiều nghĩa

- Là 1 từ có nhiều nét

nghĩa khác nhau nh ng

giữa các nét nghĩa ấy có

1 mối liên hệ ngữ nghĩa

nhất định

VD: cỏi chõn

chõn bàn chõn nỳi

- Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên.

- Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng

- Chúng ta phân biệt được nghĩa của từ lồng ở hai câu trên là dựa vào ngữ cảnh giao tiếp của câu

- Nhờ vào đâu mà em phân biệt được nghĩa

của từ lồng trong hai câu ?

“Đem cá về kho!”

- Họ đem cá về cất trong kho.

Nghĩa 1: Đem cá về để chế biến thức ăn

Nghĩa 2: Đem cá về nơi chứa cá

Câu “ Đem cá về

kho ! ” nếu tách

khỏi ngữ cảnh thì

có thể hiểu thành mấy nghĩa?

Trong giao tiếp phải chú ý đầy đủ đến ngữ cảnh

để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng đồng âm.

Ghi nhớ (SGK/T136)

Để tránh những hiểu lầm

do hiện tượng đồng âm gây ra, cần phải chú ý điều gì trong giao tiếp?

BT 1: Tìm từ đồng âm, xác định từ loại và nghĩa của từ đồng âm trong ví dụ sau:

C¸i cuèc - Con cuèc

Em bÐ đang bß – Con bß

Con ® êng - C©n ® êng

“Tháng tám, Tháng tám, thu cao thu cao, gió thét già,

Cuộn mất

Cuộn mất ba ba lớp tranh lớp tranh nhà ta.

Tranh bay

Tranh bay sang sang sông sông rải khắp bờ,

Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,

Mảnh thấp quay cuộn vào nương sa.

Cắp tranh đi tuốt tuốt vào lũy tre

Môi khô miệng cháy gào chẳng được,

Quay về, chống gậy lòng ấm ức ”

Tìm từ đồng âm với mỗi từ: thu, cao, ba, tranh, sang, nam, sức, nhè, tuốt, môi.

Bài 1 sgk tr.136

- Thu:

+ Thu 1: mùa thu

+Thu 2: thu hoạch

+Thu 3: thu tiền

nghĩa gốc và nghĩa chuyển.

Bộ phận của cơ thể con người( con vật), nối liền giữa đầu với thân

Bộ phận của đồ vật, nối liền giữa đầu với thân

Bài tập 3:

Đặt câu với mỗi cặp từ đồng âm sau ( ở mỗi câu phải có cả hai từ đồng âm):

bàn ( danh từ) - bàn (động từ)

sâu (danh từ ) - sâu (tính từ)

năm (danh từ) - năm ( số từ)

-Ở dãy bàn cuối lớp học, chúng tôi đang bàn việc đi

du lịch

- Những con sâu bị nhấn sâu xuống lòng đất

- Năm học này, lớp tôi có năm bạn học sinh giỏi

CON VẠC Ở NGOÀI ĐỒNG CÁI VẠC ĐỒNG

Đáp án:

- Nếu xử kiện, cần đặt từ vạc vào ngữ cảnh cụ thể để chỉ cái vạc là một dụng cụ chứ không phải là con vạc ở ngoài đồng thì anh chàng kia chắc chắn sẽ chịu thua.

2- Dòng nào sau đây chỉ gồm những từ đồng âm?

A- Chân tường ,chân bàn

B- Hoa đào, đào giếng

C- Cổ vịt, hươu cao cổ

H ng d n h c ướ ẫ ọ ở nhà

để chuẩn bị làm bài KT 1 tiết.