Một số giáo viên sử dụng Font chữ một cách tùy tiện, ít sử dụng font thông dụng do đó nhiều khi mắc những lỗi cơ bản như : Khi soạn bài thì dùng máy.. Khi giảng dạy lại dùng máy của nhà [r]
Trang 1BÀI THU HOẠCH BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
NĂM HỌC 2014-2015 1.a những hạn chế và biện pháp khắc phục đối với việc soạn giáo án trên Microsoft Office Word ở các nhà trường hiện nay
* Hạn chế: - Một số giáo viên chỉ sử dụng giáo án cũ hoặc của người khác
để đối phó với quản lý nhà trường mà không nghiên cứu kỹ bài trước khi lên lớp dẫn đến chất lượng bài dạy thấp.Hiện này còn một số giáo viên chưa có
kỹ năng soạn thảo văn bản và sử dụng thành thạo máy vi tính nên thường sử dụng các bài soạn của người khác bằng cách download từ mạng internet dẫn đến sự chê ì và ỷ lại trọng việc nghiên cứu và soạn bài hay để đối phó với quản lý nhà trường mà không nghiên cứu kỹ bài trước khi lên lớp dẫn đến chất lượng bài dạy thấp Một số giáo viên không nghiên cứu bài, không có giáo án trước khi lên lớp, chỉ in khi nhà trường kiểm tra Lãnh đạo nhà trường khó kiểm soát được việc soạn giảng của giáo viên
- Việc soạn giáo án trên word mất nhiều thời gian soạn thảo đổi với các giáo viên không có kỹ năng và hiểu biết về soạn thảo văn bản nói riêng và sử dụng thành thạo máy vi tính nói chung,
- Khi soạn giáo án bằng phần mềm soạn thảo văn bản đòi hỏi giáo viên phải đầu tư trang thiết bị với chi phí khá cao (máy vi tính và máy in)
* Khắc Phục - Trước hết giáo viên cần ý thức được vai trò quan trọng của
việc soạn giảo án trước khi lên lớp nhằm chủ động kiếm thức và các tình huống xảy ra trong tiết dạy nhằm đảm bảo cho tiết học đạt hiệu quả cao nhất qua đó ý thức được việc soạn giáo án bằng phần mềm soạn thảo văn bản chỉ
là thay thể cho việc phải viết tay qua đó giáo viên hạn chế việc download và
sử dụng giáo án có sẵn trên mạng internet
- Giáo viên cần nghiên cứu kỹ bài dạy trước khi soạn giáo án
- Giáo viên ý thức được việc soạn giáo án bằng word nhằm nâng cao chất lượng dạy học khi đưa được vào các thông tin minh họa cho bài dạy’
- Các cơ quan chức năng có cơ chế quản lý và xử phạt đối với các giáo viên lạm dụng việc soạn bài bằng word
1.b nên dùng giáo án điện tử (bài soạn trình chiếu bằng PowerPoint) trong những trường hợp nào ?
Dạy học các khái niệm, hiện tượng khoa học trừu tượng, trong đó HS khó hình dung khái niệm khoa học, có thể dùng mô phỏng để thể hiện khái niệm trên một cách trực quan hơn
- Khi nơi giảng dạy có đủ điều kiện cơ sở vật chất để thực hiện dạy học bằng giáo án điện tử
- Khi giáo viên có đầy đủ ý thức và kỹ năng soạn và giảng dạy bằng giáo án điện tử
Trang 2Dạy học các bài tập trắc nghiệm, bài tập ô chữ dưới dạng trò chơi giúp củng
cố, kiểm tra nhanh kiến thức bài học
- Khi các tiết học có sừ dụng các hình ảnh, tài liệu, thí nghiệm mà thực tế không thể thự hiện được bằng tranh ảnh hoặc các đồ dùng thí nghiệm
2.a vai trò của TBDH trong đổi mới PPDH
- Là thành tố trong quá trình dạy học, nó có mối quan hệ tương hỗ với các thành tố khác trong quá trình dạy học
-Thiết bị dạy học là điều kiện để thực hiện nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn ’’
- Thiết bị dạy học được coi là tiền đề đổi mới phương pháp dạy học, góp phần làm sáng tỏ lý thuyết, tạo điều kiện cho học sinh hoạt động với tư cách
là trung tâm của quá trình dạy học
- Thiết bị dạy học là yếu tố cần thiết không thể thiếu được trong quá trình dạy học, chúng có tác dụng tích cực và có tính động lực, tác động một cách
có hiệu quả đối với quá trình dạy của thầy và học của trò
-Thiết bị dạy học đẩy mạnh hoạt động nhận thức và phát triển năng lực nhận thức của học sinh, giúp hoc sinh tự khám phá, chiếm lĩnh tri thức mới nhằm phát triển tư duy, óc quan sát, năng lực ghi nhớ, khả năng vận dụng sáng tạo, củng cố rèn luyện kỹ năng
- Cung cấp kiến thức cho HS một cách chắc chắn, chính xác và trực quan; do
đó hấp dẫn và kích thích được hứng thú học tập của HS
- Rút ngắn thời gian giảng dạy mà vẫn bảo đảm HS lĩnh hội đủ nội dung học tập
- Gia tăng cường độ lao động của cả GV và HS; do đó nâng cao hiệu quả dạy học
- Thể hiện được những yếu tố trong thực tế khó hoặc không quan sát, tiếp cận được
2.b một số yêu cầu khi sử dụng thiết bị dạy học:
Mục tiêu
Giáo viên
Học sinh TBDH
Trang 3a Sử dụng thiết bị dạy học phải phù hợp với mục tiêu bài học và phát huy được vai trò tối ưu của nó
- Giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học,biết kết hợp lý thuyết với thực hành, có tinh thần hợp tác
- Đồ dùng trực quan có nhiều loại, đồ dùng trực quan hiện vật, đồ dùng trực quan tạo hình,đồ dùng trực quan quy ước Vì thế khi sử dụng giáo viên phải lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp với mục đích, yêu cầu bài học,đi theo một trình tự nhất định thì mới đạt được hiệu quả bài dạy
- Giáo viên phải khéo léo đưa ra những câu hỏi vừa sức với học sinh, tránh những câu hỏi thách đố để các em rơi vào thế bí điều đó chỉ làm mất thời gian tiết dạy Giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như miêu tả, tường thuật, phân tích, hướng dẫn nhằm huy động tối đa kỹ năng làm việc của học sinh: tai nghe, mắt thấy, biết phân tích suy luận vấn đề -Tuy nhiên nếu sử dụng thiết bị không phù hợp với mục tiêu bài học, hoặc quá lạm dụng nó thì dễ làm cho học sinh bị phân tâm,phân tán tư tưởng trong tiết học dẫn đến năng lực tư duy trừu tượng bị hạn chế
- Việc sử dụng đồ dùng trực quan không được lạm dụng quá nhiều thời gian, không làm loãng trọng tâm bài dạy
- Khi dạy tiết học có sử dụng thiết bị giáo viên cần quản lý,tổ chức dạy học hợp lý nhằm huy động mọi học sinh cùng tham gia vào việc học
b Sử dụng thiết bị dạy và học phù hợp với người học
- Phải sử dụng kết hợp nhiều loại thiết bị dạy và học một cách có hệ thống
để vừa thực hiện được các đặc trưng của đối tượng nhận thức vừa phù hợp với các phong cách học tập khác nhau của người học
Đương nhiên, không có cách học duy nhất cho mọi người Do đó, cần:
Hướng dẫn một cách có chủ ý về các cách đáp ứng nhu cầu học đa dạng (lời nói/ ngôn ngữ; logic/ toán học; nhìn/ không gian; thân thể/ vận động; nhạc/ nghe; giữa các cá nhân với nhau/ trong mỗi người); nghĩa là phải sử dụng nhiều phương pháp, kĩ thuật dạy học khác nhau Trong đó đặc biệt chú ý kết hợp các dạng hoạt động nghe, nhìn và làm Có những phương pháp (hình thức) dạy học có thể kết hợp được
+ Trước hết giáo viên phải nhận thức đúng và đầy đủ vai trò của việc sử dụng thiết bị vào đổi mới phương pháp giảng dạy Giáo viên cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử của mình sẽ giúp rèn luyện được nhiều kỹ năng và phối hợp tốt các phương pháp dạy học tích cực khác
+ Không lạm dụng công nghệ nếu chúng không tác động tích cực đến quá trình dạy học và sự phát triển của học sinh Công nghệ mô phỏng nếu không phản ảnh đúng nội dung và thực tế thì không nên sử dụng Chuẩn kiến thức
Trang 4ở mức độ vận dụng cần kết hợp bảng và sử dụng các phương pháp dạy học khác mới có hiệu quả
+ ứng dụng CNTT trong dạy học không phải là một phương pháp mới mà chỉ là sự hổ trợ đổi mới phương pháp dạy học bằng các công cụ, phương tiện Cần tránh việc chuyển từ đọc- chép sang nhìn – chép
+ Đối với các giờ thực hành,thí nghiệm, giáo viên cần có cách tổ chức lớp học khoa học hợp lý để huy động mọi học sinh đều tham gia vào việc
học,thực hành.Tránh tình trạng chỉ một vài học sinh thực hiện còn các học sinh khác thì không tập trung chú ý
3.a thế nào là TBDH tự làm
TBDH tự làm là loại TBDH do giáo viên chế tạo hoặc cải tiến từ một TBDH
đã có Cùng với những TBDH tối thiểu được trang bị hàng năm, nhiều thầy
cô giáo đã tận dụng những vật liệu sẵn có để sử dụng và làm ra TBDH để sử dụng trong quá trình giảng dạy
3.b Việc tự làm TBDH/ ĐDDH là giải pháp nhằm đáp ứng các yêu cầu sau:
- Bổ sung cho nguồn TBDH tối thiểu mà các cơ sở giáo dục được cung ứng;
- Phục vụ kịp thời yêu cầu dạy học khi mà nguồn nói trên cung ứng chưa kịp hoặc không thể sản xuất hàng loạt;
- Tăng cường trách nhiệm và khả năng sáng tạo của những con người tham gia trực tiếp quá trình dạy học
4.a quy trình thiết kế và sử dụng giáo án điện tử
a.1) Xác định mục đích, yêu cầu của bài giảng:
Đọc kỹ giáo trình, kết hợp với các tài liệu liên quan để tìm hiểu nội dung của mỗi mục trong bài và cái đích cần đạt tới của mỗi mục Trên cơ sở đó, giáo viên xác định cái đích cần đạt tới của bài về cả 3 mặt kiến thức, kỹ năng và tình cảm- thái độ (mục đích trên là khi giảng xong, học sinh thu nhận được cái gì) Từ những mục đích trên, giáo viên có thể định ra các yêu cầu trong quá trình giảng dạy của mình để đạt cái đích đã đề ra ở trên (giảng như thế nào)
a.2) Lựa chọn những kiến thức cơ bản, trọng tâm, có tính khái quát và chắt lọc cao để sắp xếp chúng vào các slide:
Đây là bước quan trọng thể hiện toàn bộ nội dung của bài giảng Các nội dung đưa vào các slide phải thật sự chắt lọc từ những kiến thức cơ bản của từng chương, mục, tiết, đoạn Dung lượng thông tin chứa đựng trong một slide là không nhiều (thường khoảng 3-4 dòng) cho nên đòi hỏi giáo viên phải có tư duy tổng hợp, khái quát để có thể chọn lựa, chắt lọc kiến thức cơ bản nhất đưa vào các slide Bước này, giáo viên làm tốt thì giáo án điện tử sẽ bảo đảm kiến thức truyền thụ
a3) Thu thập nguồn tài liệu liên quan đến nội dung, xây dựng kho tư
Trang 5Ngoài việc sưu tầm các tài liệu để bổ sung, mở rộng kiến thức từ sách báo, tài liệu tham khảo có liên quan; điều quan trọng và cần thiết là phải xây dựng kho tư liệu Đây là điều kiện cần thiết để khai thác có hiệu quả chương trình phần mềm PowerPoint, kho tư liệu càng phong phú thì khả năng khai thác càng cao, càng đa dạng
Các nguồn để giáo viên có thể thu thập xây dựng kho tư liệu:
- Các thông tin trên Internet: Đây thực sự là kho thông tin khổng lồ, chúng ta
có thể tìm kiếm thông tin theo chủ đề Bằng công cụ tìm kiếm ta vào các Website có liên quan đến chủ đề cần tìm Sau khi tìm kiếm được thông tin trên mạng Internet, ta chỉ cần download vào kho tư liệu để làm tài liệu tham khảo
- Các thông tin trên các ROM, VCD: Hiện nay các thông tin trên CD-ROM và VCD hết sức phong phú, có thể lựa chọn những thông tin cần thiết phục vụ nội dung của bài giảng để nhập vào kho tư liệu
- Ngoài ra, các tranh ảnh, thông tin trên sách báo liên quan dến nội dung bài giảng hết sức phong phú có thể là nguồn tư liệu quan trọng để chúng ta bổ sung vào kho tư liệu
a4) Xây dựng kịch bản cho bài giảng của giáo án điện tử:
- Đây là khâu quan trọng trong việc thiết kế bài giảng Kịch bản xây dựng phải bảo đảm các nguyên tắc sư phạm, nội dung kiến thức cơ bản của bài giảng, đáp ứng mục đích, yêu cầu đã đặt ra
- Điều rất quan trọng mà giáo viên phải hết sức lưu tâm là khi xây dựng kịch bản cho giáo án điện tử phải căn cứ vào giáo án “nền” (giáo án “nền” là giáo
án dùng cho các bài giảng theo phương pháp truyền thống- chưa khai thác,
sử dụng PowerPoint trong giảng dạy) Trên cơ sở đó để tìm tòi, phát hiện, khai thác thế mạnh của PowerPoint nhằm tăng cường tính tích cực hoá quá trình nhận thức trong hoạt động học tập của học sinh
Kịch bản xây dựng còn phụ thuộc vào các sản phẩm có được trong kho tư liệu Giáo viên cần phải biết lựa chọn phù hợp để xây dựng kịch bản có chất lượng
a5) Lựa chọn ngôn ngữ, các phần mềm trình diễn để xây dựng giáo án điện tử:
- Sau khi đã có kho tư liệu, các kiến thức cơ bản được lựa chọn, giáo viên cần lựa chọn ngôn ngữ và các phần mềm trình diễn để tiến hành xây dựng giáo án điện tử Tuỳ theo nội dung cụ thể mà thông tin trên mỗi slide có thể
là văn bản, đồ hoạ, tranh ảnh, âm thanh, vidio clip Văn bản cần trình bày ngắn gọn, cô động, chủ yếu là các tiêu đề và dàn ý cơ bản Nên dùng một loại font chữ phổ biến, đơn giản; màu chữ được dùng thống nhất (thống nhất tuỳ theo mục đích sử dụng khác nhau của văn bản: câu hỏi gợi mở, dẫn dắt,
Trang 6giảng giải, ghi nhớ, câu trả lời) Khi trình bày nên sử dụng sơ đồ khối để học sinh thấy ngay được cấu trúc logic của những nội dung cần trình bày
- Đối với mỗi bài giảng nên dùng khung, màu nền thống nhất cho các slide, Hạn chế sử dụng các màu quá chói hoặc quá tương phản nhau Mặt khác cũng không nên quá lạm dụng phần mềm trình diễn theo kiểu “bay nhảy” nhằm thu hút sự tò mò không cần thiết cho người học, làm phân tán sự chú ý của học viên Điều quan trọng khi sử dụng phần mềm trình diễn là chú ý làm nổi bật nội dung trọng tâm, khai thác triệt để các ý tưởng tiềm ẩn bên trong các đối tượng trình diễn thông qua việc nêu vấn đề, hướng dẫn, tổ chức hoạt động nhận thức nhằm phát triển tư duy của người học
- Cuối cùng là thực hiện các liên kết giữa các slide một cách hợp lý, logic Đây chính là công việc quan trọng tạo ra các ưu điểm của giáo án điện tử do
đó chúng ta cần khai thác tối đa khả năng liên kết, nhờ khả năng liên kết này
mà bài giảng được tổ chức một cách linh hoạt giúp học viên nắm bắt được kiến thức bài học
- Trong Microsoft Office, PowerPoint là một trong những chương trình trình diễn cho phép thực hiện hầu hết các yêu cầu trong giảng dạy theo phương pháp hiện đại; là một chương trình có nhiều tiện ích đối với việc thiết kế, trình bày bài giảng với nhiều tính năng đa dạng và phong phú Để thiết kế một giáo án điện tử theo chương trình PowerPoint đảm bảo các yêu cầu đúng về nội dung và đẹp về hình thức, giảng viên nên quan tâm đến năm bước của quy trình đã nêu trên
4.b lưu ý khi sử dụng giáo án điện tử
b1 Sử dụng màu sắc trong các trang trình chiếu :
Trong khi giảng dạy bằng giáo án điện tử hiện nay nhiều giáo viên sử dụng màu sắc chưa được hợp lí Sự phối màu giữa màu nền và màu chữ chưa được tốt nhiều màu chõi nhau, màu sắc không phù hợp cho môi trường sư phạm dẫn đến tính thẫm mỹ của bài dạy không có, ảnh hưởng đến sự tập trung của học sinh Một số giáo viên không sử dụng màu sắc ở trang nền (nền trắng chữ đen xuyên suốt bài dạy) làm cho trang chiếu xấu hơn khi dùng bảng đen phấn trắng, tạo cho học sinh một cảm giác về một bài giảng
sơ sài, thiếu sự chuẩn bị
Về màu chữ một số giáo viên sử dụng quá nhiều màu sắc trong một trang hoặc trong một bài giảng làm cho học sinh hoặc cảm giác đẹp sặc sỡ, thích thú với màu mà không tập trung vào nội dung bài học, hoặc có cảm giác khó chịu, dẫn đến phản tác dụng
Do đó để có những trang trình chiếu thu hút và ấn tượng, ngoài nội dung khoa học ra, chúng ta phải biết sử dụng màu sắc hợp lí : chọn màu, phối màu giữa nền và chữ, phối màu giữa các dòng văn bản
Trang 7Theo các công trình nghiên cứu, mỗi màu nền có mang ý nghĩa riêng
Chẳng hạn, những màu trung tính như màu xám và những màu tối hơn sẽ tạo một không khí nghề nghiệp (tất nhiên không ai chọn nền đen); màu cam và những màu lân cận trong dãy quang phổ như vàng, hồng nhạt, nâu nhạt sẽ tạo không khí thân thiện(màu đỏ không nên chọn vì quá chói mắt) ; màu tím nhạt và hồng có thể dùng cho lứa tuổi cấp tiểu học ; để tạo một bầu không khí vui tươi, chào đón ta có thể dùng màu vàng và màu hổ phách ; màu xanh nước biển và xanh lá cây thì nhã nhặn, màu trắng rất nghiêm túc song cũng không nên dùng nhiều ở cấp tiểu học
Màu chữ và hình sẽ là công cụ đắc lực phục vụ cho bài giảng nếu ta sử dụng nó hợp lí Ngược lại, bài giảng sẽ dễ dàng trở thành một buổi biểu diễn màu sắc loè loẹt nhưng nhạt nhẽo, thậm chí còn gây cảm giác khó chịu cho người đọc Để đảm bảo việc sử dụng màu sắc hiệu quả, có một số nguyên tắc sau:
- Sử dụng nhiều nhất là 5 màu trong mỗi trang bài giảng
Nếu chữ viết trong một trang chỉ có một màu duy nhất, người đọc sẽ rất nhàm chán (Ngoại trừ trường hợp, trên trang đó chỉ chứa một loại nội dung duy nhất, như, nội dung của một mục, một đoạn trích, một câu hỏi thảo luận hay nhiệm vụ khám phá) Nên dùng từ 2 đến tối đa 5 màu, phân phối hợp lí thì trang trình chiếu sẽ trở nên hấp dẫn hơn Ví dụ: Dùng một màu chính xuyên suốt cho nội dung khoa học của bài học, một vài màu nổi hơn cho các
đề mục và một màu khác để làm nổi bật các ý quan trọng Chú ý, các đề mục
có vai trò ngang nhau thì phải có màu giống nhau (cỡ chữ, kiểu chữ cũng giống nhau) Ví dụ : Hoạt động 1, hoạt động 2… Thế nhưng nên dùng màu nào để làm nổi bật các ý quan trọng ? Thông thường, người ta dùng màu đỏ (nhưng không được để trên nền xanh
và tím)
- Màu đỏ được mắt tiếp nhận tốt nhất trong số các màu cơ bản
- Tránh đặt màu nền và màu chữ có bước sóng quá khác nhau (màu chõi, như : đỏ - xanh dương ; đỏ - tím) hoặc có bước sóng gần nhau (khó phân biệt, như : đỏ - cam…)
Thủy tinh thể của mắt không thể điều chỉnh để mắt tập trung vào cùng một lúc hai màu có bước sóng khác xa nhau (đỏ và xanh chẳng hạn) Mắt sẽ
có cảm giác không tốt khi nhìn vào trang trình chiếu có hai màu này đặt cạnh nhau (các màu nóng và các màu lạnh sẽ “đối chọi” nhau), nhất là màu nền và màu chữ
b.2 Chữ viết trong trang (slide) trình chiếu :
*) Font chữ :
Một số giáo viên sử dụng Font chữ một cách tùy tiện, ít sử dụng font thông dụng do đó nhiều khi mắc những lỗi cơ bản như : Khi soạn bài thì dùng máy
Trang 8tính ở nhà Khi giảng dạy lại dùng máy của nhà trường nên khi trình chiếu
có một số font chữ không có, thành thử bài dạy có những dòng hiện lên những kí hiệu không đọc được Do đó khi soạn bài và đem đến máy khác sử dụng chúng ta cần sử dụng những font chữ cơ bản mà máy nào cũng có như font Times New Roman và Arial của uincode hoặc VNI-times của VIN-Windows Chú ý : Nên dùng WordArt để viết đề bài hoặc tiêu đề lớn để đẹp hơn
*) Kích cỡ chữ :
Mục đích của việc chiếu các slide lên màn ảnh là để học sinh đọc nội dung chính được viết trên đó, cho nên cần phải đảm bảo để học sinh ngồi hàng ghế đầu không thấy chữ quá lớn, học sinh ngồi ở hàng ghế cuối cùng cũng đọc được hết chữ Theo tính toán, chiều cao (kích thước) chữ trên màn hình
có tỉ lệ không nhỏ hơn 1/150 (so với khoảng cách đến người xa nhất) Ví
dụ : Nếu người xem ngồi cách màn hình 5 m, chữ trên màn hình phải cao ít nhất 3,3 cm Tất nhiên, nếu đặt máy chiếu ra xa màn hình thì chữ sẽ được phóng lớn lên, song, khi đó độ nét của hình và chữ cũng giảm theo Trong lớp học nên đặt máy chiếu khoảng cách với màn hình từ 2m đến 3m vì lớp học có chiều dài trung bình 8m nếu đặt máy xa hơn thì không có chỗ Có nhiều lí do để ta có thể quyết định cỡ chữ, như: dạy ở lớp học hay ở phòng chuyên dụng, độ phân giải của máy, nội dung nhất thiết chỉ thể hiện trong một trang nhưng lại quá nhiều chữ (hoặc ngược lại) Cho nên người thiết kế phải tự quyết định cỡ chữ cho phù hợp để bài giảng đạt yêu cầu cả cho người thiết kế lẫn người học Nếu không phải là đề mục của bài thì nên dùng cỡ chữ 24 (trường hợp bất khả kháng, phải viết nhiều chữ trên một trang thì có thể nhỏ hơn) và lớn nhất là 28, 32 Chữ nhỏ hơn 20, đặt máy gần sẽ nhỏ, đặt máy xa thì mờ, cả hai trường hợp đều khó đọc Chữ lớn, tất nhiên dễ đọc song cũng không nên dùng cỡ quá lớn vì thị trường của mắt bị phân tán, cản trở nhận thức của người đọc Cố gắng chữ trên màn hình bằng hoặc lớn hơn một chút so với chữ giáo viên thường viết trên bảng đen
Có một số giáo viên khi cần nhấn mạnh một từ ngữ quan trọng thường nâng
cữ chữ lên vài bậc như vậy nhìn vào không được đẹp Ví dụ : Hãy điền vần
“oan” vào chỗ chấm trong những từ dưới đây Vần “oan” khi viết được tăng kích cỡ nhìn không hay Để khắc phục ta chỉ dùng một màu khác cho riêng vần “oan”
*) Số chữ trên một trang trình chiếu :
Vấn đề này cũng cần lưu ý Nói là dùng cỡ chữ tối thiểu là 20 nhưng không
có nghĩa là cho phép viết đầy kín trang trình chiếu Thông thường, chữ quá nhiều thì người ta sẽ ít tập trung đọc hoặc đọc không hết, thậm chí có thể đọc nhầm hàng Đặc biệt là học lớp 6 tốc độ đọc còn chậm Cho nên về nguyên tắc, không nên viết quá nhiều hàng trên một trang trình chiếu, mỗi
Trang 9hàng không nên quá nhiều chữ (trừ trường hợp bất khả kháng) Để khắc phục điều đó, cũng như viết trên bảng đen, và để các trang trình chiếu phải chứa đủ nội dung cơ bản của bài học, không nhất thiết phải viết nhiều, viết nguyên câu, đầy đủ như trong sách giáo khoa, có thể làm như sau:
- Thay vì viết nguyên câu, ta chọn từ khóa hoặc cụm từ khóa cho chính xác
để đưa lên màn hình thay cho câu ấy
- Nếu không có gì đặc biệt, trên mỗi trang nên có khoảng từ 10 đến 15 dòng, mỗi dòng không quá 10 chữ để trang trình chiếu được tập trung và sáng sủa
Chú ý: Cùng một cỡ chữ nhưng font chữ Arial lớn hơn Tims New
Roman 1 bậc Do đó tránh viết hai font chữ trên cùng một hàng điều này cũng thường xảy ra do giáo viên cắt ghép bài từ tài liệu này sang tài liệu khác lại không chịu đổi font chữ Ví dụ :Đây là font chữ Arialvà đây là font chữ Tims New Roman
*) Cách thức trình bày
Giáo viên chúng ta hiện nay phần lớn là mới bắt đầu sử dụng giáo án điện tử nên chưa chú ý đến việc trình bày trang trình chiếu cho có thẫm mỹ hoặc chính xác Những lỗi thường có như sau:
- Hình ảnh bị méo mó không đúng tỉ lệ làm nội dung hình bị sai (Do giáo viên muốn chèn hình kín trang trình chiếu mà không quan tâm đến kích cỡ chiều ngang, chiều dọc của hình.) Ta thấy các trang chiếu thường có tỉ lệ giữa chiều ngang và chiều cao là 5/4, phù hợp với một số kích cỡ ảnh
Nhưng nhiều ảnh tỉ lệ các chiều lại không giống như vậy Do đó để ảnh đưa lên phù hợp giáo viên có thể cắt bớt một chiều nào đó mà không ảnh hưởng đến nội dung tranh (Trong PowerPoint ta có thể cắt hình ảnh như sau : Bấm chọn hình cần cắt, đưa chuột lên thanh menu bấm phải chuột rồi
chọn picture, tiếp tụcchọn Crop và chỉnh sửa theo ý thích
- Trình bày sai qui tắc sử dụng dấu câu làm cho trang chiếu mất thẫm mỹ Tạo cho học sinh thói quen xấu về trình bày Sai nhiều nhất là dấu câu: Như dấu hai chấm, dấu gạch ngang, dấu chấm hỏi, dấu chấm than, dấu ba
chấm… không có khoảng cách với chữ đứng trước Dấu phẩy, dấu chấm lại
có khoảng cách với chữ đứng trước Muốn giữ được các thông tin trên giống
nhau giáo viên khi soạn bài chỉ cần thao tác cóp-py từ trang ban đầu sang
các trang khác là được Nên để nhan đề hoặc một vấn đề nào đó trên cùng của trang cùng xuất hiện với màn hình (không cho hiệu ứng hàng chữ đó) Tránh tình trang khi chuyển trang thì xuất hiện màn hình trắng một cách vô nghĩa và mất thời gian
*) Sử dụng thông tin, kiến thức bên ngoài
Việc sử dụng giáo án điện tử giúp giáo viên dễ dàng đưa thêm những kiến thức từ bên ngoài vào bài dạy để cho bài dạy sinh động, đa dạng hơn Nhưng nhiều giáo viên thường đưa rất nhiều dữ liệu bên ngoài vào bài dạy nhất là
Trang 10các môn học như : địa lí, lịch sử , khoa học, đạo đức làm cho bài dạy trở nên nặng nề hơn Những lỗi thường gặp là :
- Đưa quá nhiều tranh ảnh, đoạn phim bên ngoài vào để minh họa làm giáo viên mất nhiều thời gian giải thích Tiết dạy sẽ vượt quá thời gian qui định
- Thay tranh sách giáo khoa bằng tranh sưu tầm trên mạng Những tranh này chưa được thẩm định, công nhận
- Đưa thêm những định nghĩa, qui tắc ở các lớp trên vào nội dung bài học Đưa thêm những kiến thức không có trong yêu cầu của chuẩn kiến thức kĩ năng tiểu học
Việc đưa thêm kiến thức, thông tin từ bên ngoài vào bài dạy sẽ làm cho học sinh cảm thấy nặng nề hơn Có những kiến thức, thông tin không đúng hoặc không chính xác sẽ làm sai lệch kiến thức Ví dụ : Như các bản đồ, lược đồ trên mạng sẽ khác rất nhiều so với bản đồ lược đồ do bộ giáo dục đưa ra Có những thông tin làm học sinh khó hiểu không đủ khả năng để nắm bắt
Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta không thể đưa thêm tư liệu từ bên ngoài vào bài dạy Có những kênh hình trong sách giáo khoa không rõ, khó hiểu so với học sinh thì chúng ta có thể thay bằng những kênh hình khác Ví
dụ : Bài “Bài học đường đời đầu tiên ở lớp 6” sách giáo khoa minh họa con
dế mèn bằng một hình vẽ nên không làm toát lên được vẽ đẹp con dế mèn
Ở đây giáo viên có thể thay đổi hình ở sách giáo khoa bằng một hình ảnh chụp con dế mèn thì học sinh dễ dàng cảm nhận hơn Hoặc một số bài thơ
của Bác lớp 8/2 nếu như giáo viên giảng bằng lời cũng khó cho học sinh hình dung ra được tâm trạng, tình cảm của Bác ra sao, giống như những gì được thể hiện qua thơ Bác Nhưng nếu giáo viên cho học sinh xem một đoạn phim quay cảnh Bác Hồ đang làm việc trên chiếc bàn đá, cảnh hang Pác Bó, phong thái ung dung của Bác thì học sinh sẽ dễ hiểu hơn
Như vậy khi chuẩn bị một giáo án điện tử vào giảng dạy giáo viên cần sử dụng những kênh hình, kênh chữ có trong sách giáo khoa Không nên thay đổi kênh hình, kênh chữ đó bằng một kênh hình, kênh chữ khác mà giáo viên sưu tầm và chưa được thẩm định Việc đưa những tranh ảnh, đoạn phim vào bài giảng chỉ nhằm mục đích cho học sinh dễ hiểu những kiến thức có trong sách giáo khoa hoặc giúp tiết học thêm sinh động Những thông tin từ bên ngoài khi thu thập cần lấy ở những nguồn tin cậy Như từ các trang của
bộ giáo dục, từ các báo của nhà nước ta (Thông tin mạng là con dao hai lưỡi, cần cẩn thận khi dùng đến)
*) Việc sử dụng các hiệu ứng (Effect) trên trang trình chiếu :
Nhiều giáo viên mới tập soạn giáo án điện tử Thích thú trước các hiệu ứng của PowerPoint Nên giáo viên quá lạm dụng sự trình diễn, đưa vào nhiều hình ảnh động để làm học sinh thích thú nhưng cách đó chỉ làm cho học sinh tập trung vào sự bay nhảy của các hình mà không chú ý đến kiến