BÀI THU HOẠCH BDTX Hẩ 2009 MễN ĐỊA Lí GV : Phan Thanh Việt Đơn vị: Trờng THCS Sơn Hoá I - Mục đích bồi dỡng: Năm 2008 - 2009 là năm học : “ Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi
Trang 1BÀI THU HOẠCH BDTX Hẩ 2009
MễN ĐỊA Lí
GV : Phan Thanh Việt
Đơn vị: Trờng THCS Sơn Hoá
I - Mục đích bồi dỡng:
Năm 2008 - 2009 là năm học : “ Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lí tài chính và triển khai phong trào xây dng trờng học thân thiện học học sinh tích cực”: Tiếp tục thực hiện nghiêm túc 3 cuộc vận động lớn của ngành “Cuộc vận đông học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh” gắn chật với cuộc vận động “hai không , cuộc vận động “ Mỗi thầy cô giáo là một tấn gơng tự học, tự sáng tạo “và phong trào “ xây dựng trờng học thân thiện học sinh tích cực” Đứng trớc thực tế đó đòi hỏi mỗi một thành viên phaỉ nêu cao ý thức tự học,
tự bồi dỡng dể có những con ngời vừa đủ sức đủ tài đáp ứng với xu thế phát triển của thời đại mới Đứng trớc những xu thế đó bản thân tôi cũng không ngừng học tập, nhằm tăng cờng nâng cao chất lợng chuyên môn nghiệp vụ , nâng cao nhận thức cho bản thân về nội dung chủ đề và nhiệm vụ năm học, các chỉ thị triển khai nâng cao chất lợng , hiệu quả của đổi mới chơng trình sách giáo khoa theo tinh thần nghị quyết
a/ Nắm vững kiến thức về chuyên môn , nghiệp vụ yêu cầu nâng cao chất lợng GD và dạy học b/ Những vấn đề trong quản lý, chỉ đạo cấp THCS
-Nắm các chủ trơng chính sách của Đảng, nhà nớc về kinh tế xã hội, giáo dục- Đào tạo và các chủ trơng mới của ngành
II Nội dung bồi dỡng:
Thông tin về tình hình kinh tế- xã hội năm 2009 của cả nớc.
- Sau đại hội X của Đảng,tình hình kinh tế thế giới và khu vực
thay đổi nhanh chóng, diễn biến phức tạp Cách mạng khoa học - công nghệ và toàn cầu phát triển nh vũ bão, hợp tác phát triển vẫn là xu thế lớn, nhng chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, khủng bố quốc tế, bất ổn chính trị- Xã hội , tranh chấp chủ quyền giữa cac lảnh thổ và một số
n-ớc Thiên tai dịch bệnh khủng khoang năng lợng, ô nhiễm môi trờng,ảnh hởng của biến đổi khí hậu trở thành những vấn đề nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu Cuối năm 2007 nền kinh tế
n-ớc Mỹ lâm vào khủng hoảng tài chính nặng nề,lan rộng ra nhiều nn-ớc gây suy thoái kinh tế thế giới ở trong nớc sau 2 năm nền 2006- 2007 nền kinh tế phát triển thuận lợi từ cuối năm 2007 -
2008 nền kinh tế gặp nhiều khó khăn một số kinh tế vĩ mô mất cân đối, đầu năm lạm phát cao, cuối năm suy giảm kinh tế, thiên tai dịch bệnh liên tiếp xảy ra, các thế lực thù địch tiếp tục chống phá can thiệp vào nội bộ nớc ta, kích động bạo loạn, lật đổ và đẩy mạnh hoạt động “ diễn biến hoà bình” thúc đẩy tự diễn biến trong nội bộ ta Trong bối cảnh đó toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đã đoàn kết, tích cức quan triệt và thực hiện các nghị quyết Đại hội X đạt đợc những thành tựu quan trọng
Kinh tế cơ bản ổn định và đợc duy trì tốc độ tăng trởng tơng đối cao, năng lực sản xuất và quy mô tổng sản phẩm trong nớc tăng lên , kết cấu hạ tầng đợc cải thiện Huy động các nguồn vốn đầu t cho phát triển, nhất là khu vực kinh tế nớc ngoài.Thể chế kinh tế thị trờng định hớng XHCN tiếp tục đợc hoàn thiện Giáo dục - Đào tạo dợc quan tâm nhiều hơn và đạt đợc một số tiến bộ Hoạt động ứng dụng khoa học và công nghệ đóng góp ngày càng tích cực vào phát triễn kinh tế xã hội
Trang 2Nh vậy trong năm qua nhin một cách tổng quát nên kinh tế cơ bản ổn định, duy trì đợc tốc
độ tăng trởng kinh tế cao Tuy nhiên những khả năng đạt đợc còn thấp so với tiềm năng của đất nớc Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm , việc xây dựng hoàn thiện thể chế kinh tế thị trờng định hớng XHCN cha theo kịp yêu cầu của công cuộc đổi mới hội nhập kinh tê Quốc tế
Tình hình kinh tế của tỉnh và huyện nhà trong 6 tháng đầu năm phaỉ đối mặt với nhiều bất lợi của thời tiết và dịch bệnh, thiên tai, đặc biệt là tình hình suy giảm kinh tế thế giới ngng nhờ
sự nổ lực chỉ đạo của các cấp, các ngành, các địa phơng nên tình hình kinh tế - xã hội, QP-AN trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh và huyện tiếp tục ổn định
ND1 Về nhiệm vụ trọng tõm của giỏo dục mầm non, giỏo dục phổ thụng,giỏo dục
thường xuyờn và giỏo dục chuyờn nghiệp năm học 2009 – 2010.
Quỏn triệt Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng và Kết luận 242-TB/TW ngày 15 thỏng 4 năm 2009 của Bộ Chớnh trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khoỏ VIII), phương hướng phỏt triển giỏo dục và đào tạo đến năm 2020;
Căn cứ Luật Giỏo dục 2005 và cỏc Nghị quyết của Quốc hội khúa XII, tiếp tục thực hiện Chỉ thị
số 06-CT/TW ngày 07 thỏng 11 năm 2006 của Bộ Chớnh trị về cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chớ Minh”, Chỉ thị số 33/2006/CT-TTg ngày 08 thỏng 9 năm 2006 của Thủ tướng Chớnh phủ về chống tiờu cực và khắc phục bệnh thành tớch trong giỏo dục và cỏc nhiệm vụ đề ra trong giai đoạn 2 của Chiến lược phỏt triển giỏo dục 2001- 2010; trờn cơ sở phỏt huy những kết quả đó đạt được trong năm học 2008 - 2009 và căn cứ tỡnh hỡnh thực tế phỏt triển
giỏo dục và đào tạo;Năm học 2009 - 2010 được xỏc định là “Năm học đổi mới quản lý và nõng
cao chất lượng giỏo dục " Toàn ngành Giỏo dục và Đào tạo (GDĐT) tập trung thực hiện tốt cỏc
nhiệm vụ trọng tõm sau đõy:
1 Tiếp tục thực hiện ba cuộc vận động và phong trào thi đua "Xõy dựng trường học thõn thiện, học sinh tớch cực" trong toàn ngành nhằm nõng cao chất lượng giỏo dục, đặc biệt là giỏo dục đạo đức, nhõn cỏch và kỹ năng sống cho học sinh
2 Đổi mới quản lý giỏo dục
3 Triển khai đồng bộ cỏc giải phỏp nõng cao chất lượng giỏo dục
4 Tiếp tục phỏt triển mạng lưới trường, lớp và tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị giỏo dục
5 Chăm lo và đầu tư cho phỏt triển đội ngũ nhà giỏo và cỏn bộ quản lý giỏo dục
6 Đỏnh giỏ toàn diện kết quả thực hiện Chiến lược phỏt triển giỏo dục 2001 - 2010
Xõy dựng Chiến lược phỏt triển giỏo dục 2011 - 2020 Triển khai thực hiện cỏc đề ỏn
phỏt triển giỏo dục
7 Một số nhiệm vụ đặc thự về giỏo dục cỏc bậc học
Đối với giỏo dục trung học: Củng cố kết quả đạt được trong việc thực hiện chương trỡnh
và sỏch giỏo khoa mới Phỏt triển trường chuyờn thành trường chất lượng cao và bồi dưỡng nhõn tài, chuyển một số trường sang học 2 buổi/ngày để thực hiện mục tiờu giỏo dục toàn diện Chỉ đạo tớch cực đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ thỳc đẩy đổi mới phương phỏp dạy học Đẩy nhanh tiến độ xõy dựng trường chuẩn quốc gia Thực hiện việc chuẩn hoỏ cơ sở giỏo dục, giỏo viờn, cỏn bộ quản lý theo chuẩn do Bộ GDĐT ban hành Chỉ đạo chặt chẽ để cả nước hoàn thành mục tiờu phổ cập giỏo dục THCS vào năm 2010 theo Nghị quyết số 41/2000/QH10 của Quốc hội khoỏ X Tổng kết 3
Trang 3năm triển khai đại trà chương trình và sách giáo khoa mới cấp THPT Bồi dưỡng công tác quản lý
và dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng.
* KÕt luËn
Năm học 2009 - 2010 là năm học thứ 4 toàn ngành quyết tâm thực hiện Chỉ thị 33/2006/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục, là năm học thứ 3 thực hiện cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"
và cuộc vận động "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" và là năm học thứ 2 triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Năm 2010 là năm chẵn của nhiều sự kiện trọng đại: 80 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam; 65 năm thành lập nước Cộng hòa XHCN Việt Nam; 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội; 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chuẩn bị tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, cả nước sẽ kết thúc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2006 - 2010, bắt đầu giai đoạn phát triển mới 2011- 2015
ND2 - Phương hướng, nhiệm vụ triển khai thực hiện “xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực” năm học 2009-2010.
1- Phương hướng và mục tiêu chung:
Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường Giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của nhà trường và đáp ứng yêu cầu của địa phương Phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả Phấn đấu đến năm 2011 chúng ta sẽ hoàn thành mục tiêu “xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực” theo đúng các nội dung cơ bản của Chỉ thị 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục và đào tạo
2- Các nhiệm vụ cụ thể:
2.1- Tổ chức tuyên truyền rộng rãi và thảo luận về mục tiêu, yêu cầu, nội dung của
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện -Học sinh tích cực” theo chỉ thị
40/2008/CT-BGD&ĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục và đào tạo tới tất cả cán bộ giáo viên, học sinh và quyết định tham gia phong trào này ngay từ năm học 2008-2009
2.2 Thành lập Ban chỉ đạo việc tổ chức thực hiện “Xây dựng trường học thân thiện
-Học sinh tích cực” ngay từ đầu năm học, gồm các đồng chí Lãnh đạo, đại diện BCH Công đoàn,
BCH Chi Đoàn thanh niên, BCH Liên Đội thiếu niên, các Tổ trưởng chuyên môn và Ban đại diện Hội cha mẹ học sinh để tham mưu, tư vấn, theo dõi, chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt kế hoạch
2.3- Tiếp tục duy trì và giữ vững trường học Xanh - Sạch - Đẹp và an toàn: Bảo đảm
trường học an toàn, sạch sẽ, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế đúng quy cách, CBGV và học sinh tích cực tham gia trồng cây xanh, bảo vệ môi trường
2.4- Dạy và học có hiệu quả phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi lớp giúp
các em tự tin trong học tập: Tiếp tục tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằm khuyến khích
sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học
Trang 4sinh Khuyến khớch học sinh đề xuất sỏng kiến và cựng cỏc thầy cụ giỏo thực hiện cỏc giải phỏp để việc dạy và học cú hiệu quả ngày càng cao
2.5- Tăng cường việc rốn luyện kỹ năng sống cho học sinh:
- Thụng qua cỏc giờ dạy, hoạt động để rốn kỹ năng ứng xử với cỏc tỡnh huống trong cuộc sống và thúi quen, kỹ năng làm việc theo mhúm
- Rốn sức khoẻ, ý thức bảo vệ sức khoẻ, kỹ năng phũng chống tai nạn giao thụng, đuối nước
và cỏc tệ nạn khỏc
- Rốn kỹ năng ứng xử văn hoỏ, chung sống hoà bỡnh, phũng ngừa bạo lực và cỏc tệ nạn xó hội
- Tổ chức cỏc hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh, như: Tổ chức cỏc hoạt động văn nghệ, thể thao, vui chơi, tổ chức cỏc trũ chơi dõn gian và cỏc hoạt động giải trớ tớch cực khỏc phự hợp với lứa tuổi học sinh
2.6- Tổ chức cho học sinh tham gia tỡm hiểu, chăm súc và phỏt huy giỏ trị cỏc di tớch lịch
sử, văn hoỏ cỏch mạng ở địa phương:
- Nhận chăm súc di tớch Nhà lao đày Lao Bảo, thực hiện lồng ghộp với cỏc mụn học để giỏo dục truyền thống văn hoỏ dõn tộc, tinh thần cỏch mạng một cỏch cú hiệu quả nhất cho tất cả học sinh
- Phối hợp với chớnh quyền, đoàn thể và nhõn dõn phỏt huy giỏ trị của cỏc di tớch lịch sử, văn hoỏ cỏch mạng cho cuộc sống của cộng đồng ở địa phương và khỏch du lịch
ND3 ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MễN ĐỊA Lí BẬC THCS
Các PPDH tiên tiến về bản chất là các PPDH đề cao chủ thể nhận thức của học sinh, đợc xác
định dựa vào cách thức hoạt động nhận thức của học sinh Trong học tập bằng các họat động thảo luận, tranh luận hay điều tra đóng vai trũ,các em có đợc những tri thức, kỹ năng cần thiết
I/ Các ph ơng pháp dạy học tiên tiến
Phơng pháp nghiên cứu đợc tiến hành theo quy trình có các bớc nh sau:
a/ Đặt vấn đề , làm xuất hiện giải thuyết
Vấn đề nghiên cứu có thể do HS đặt ra trong quá trình quan sát và nghiên cứu sự vật , hiện t -ợng hay nội dung bài học, những hình thức phổ biến hơn cả trong dạy học hiện nay la do Gv đề xuất dới dạng các bài tập, câu hỏi, nhiệm vụ Trên cơ sở vấn đề , các giải thuyết đợc đặt ra
b/ Tổ chức hoạt động nghiên cứu
- Tổ chức ; Cá nhân hoặc nhóm
- Hình thức th nhập thông tin: Quan sát phỏng vấn thu nhập t lliệu tranh ảnh, bản đồ, sách báo, hiện vật
- Xử lý thông tin: Phân tích tổng hợp so sánh phân loại xác lập các mối liên hệ (nếu có) xác nhân giả thuyết đúng
Trang 5c/ Kết luận, đề xuất giải pháp , kiến nghị
Ví dụ: Sử dụng phơng pháp nghiên cứu trong dạy học bài “Các mùa khí hậu và thời tiết ở nớc
ta ” (Địa lý8 ) Mục 1Gió mùa đông bắc từ tháng 11 đến tháng 4(mùa đông)
- Giáo viên đặt vấn đề : Trong mùa gió Đông bắc , khí hậu và thời tiết của Bắc Trung Bộ , Nam Bộ có sự khác nhau hay giống nhau?
- Giả thuyết sẽ xuất hiện ở HS toàn lớp là: a/ Giống nhau, b/ Khác nhau
- Thu nhập thông tin : Học sinh phân tích bảng số liệu khí hậu (ở bài đặc biệt khí hậu Việt Nam), tìm đọc số liệu nhiệt độ và lợng ma của ba miền Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ, nêú trạm có nhiệt độ trung bình tháng cao nhất , thấp nhất , trạm có lợng ma trung bình tháng nhiều nhất , ít nhất, nhận xét về tính đồng nhất của khí hậu trên cả nớc mùa đông
- Kết luận: Chọn giả thiết bị (Khác nhau)
Về mặt hình thức, trong thực tế dạy học, một số GV cho rằng phơng pháp nghiên cứu dờng
nh có nét giống phơng pháp đàm thoại gợi mở Giáo viên cũng nêu câu hỏi, sau đó cũng hớng dẫn tìm kiếm nội dung trả lời Thực ra trong phơng pháp nghiên cứu cũng không thể thiếu những thao tác đó Điểm khác biệt cơ bản ở đây học sinh phải tự tìm kiếm kiến thức từ các phơng tiện sẵn có trong tay Các em có thể trao đổi với nhau, có thể chồng xếp bản đồ, có thể xem tài liệu tham khảo ngoài sách giáo khoa , có thể vẽ phác ra giấy, có thể tự ghi ý kiến của mình vào vở ghi ở vị trí thích hợp Còn giáo viên đóng vai trò hớng dẫn và gợi ý, giúp đỡ thêm một số em yếu và tổ chức cho các
em thảo luận và rút ra kết luận càn thiết
Phơng pháp nghiên cứu có nhiều tác dụng tốt trong dạy học phát triển học sinh Tuy nhiên, phù hợp với quy luật nhận thức, việc vận dụng phơng pháp này phải đi từ thấp lên cao, từ cha hoàn chỉnh đến cha hoàn chỉnh Ban đầu, chỉ yêu cầu học sinh độc lập thực hiện từng giai đoạn (ví dụ, chỉ yêu cầu HS thu thập số liệu và dữ kiện thích hợp), sau đó nâng cao dần bằng cách yêu cầu các
em thực hiện hầu hết các bớc và tiến tới thực hiện độc lập
2/ Ph ơng pháp thảo luận
Thảo luận là phơng pháp HS mạn đàm trao đổi với nhau xoay quanh một vấn đề đặt ra dới dạng câu hỏi, bài tập, hay nhiệm vụ nhận thức trong phơng pháp này , HS giữ vai trò tích cực, chủ
động tham gia thảo luận ; GV giữ vai trò nêu vấn đề, gợi ý, kiến thiết và tổng kết
Phơng pháp thảo luận trong dạy học là một dạng phơng pháp hợp tác Các hoạt động của nỗi các nhân trong lớp đợc tổ chức phối hợp theo chiều đứng (Thầy trò) và theo chiều ngang (trò -trò) để đạt mục tiêu chung Phơng pháp thảo luận goài việc giúp đánh giá đợc kiến thức, kỹ năng , phơng pháp làm việc của học sinh, còn giúp hiểu đợc thái độ của học sinh
Phơng pháp thảo luận trong dạy học Địa Lý của trơng THCS đợc tiến hành theo một số hình thức chủ yếu sau:
Trang 6a/ Thảo luận nhóm:
Chia lớp học thành một số nhóm,.Mỗi nhóm đợc giao (một hay một số) vấn đề cụ thể, có yêu cầu thực hiện về nội dung, thời gian, cách làm, HS trong nhóm cùng mạn đàm, trao đổi để làm sáng tỏ vấn đề Sau khi thảo luận ở nhóm xong, mỗi nhóm cử đại diện của mình lên trình bày kết quả thảo luận của nhóm; các nhóm khác trao đổi bổ sung; GV nhận xét, kết luận bài học
Thảo luận nhóm đợc tiến hành theo các bớc:
- Bớc 1: Chuẩn bị thảo luận.
+ Chia nhóm (chú ý cơ cấu học sinh giỏi, trung bình và các phẩm chất hiếu động, sôi nổi, khả năng tập hợp ý kiến nhóm của các HS trong mỗi nhóm Chọn nhóm trởng, th ký
+ Chỉ định vị trí các nhóm
- Bớc 2: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm
+ Rõ ràng, cụ thể, tất cả học sinh trong lớp đều hiểu
+ Có thể mỗi nhóm một nhiệm vụ trên, hoặc các nhóm đều chung nhiệm vụ
- Bớc 3: Tiến hành thảo luận nhóm.
+ HS thảo luận (trao đổi, phân tích,không tranh cãi) Yêu cầu thảo luận sôi nổi, trật tự, có ghi chép cẩn thận và chọn lọc tổng hợp ý kiến
+ GV uốn nắn lệch lạc, điều chỉnh đúng hớng thảo luận, chú ý phát hiện các điểm đã thống nhất và còn tranh luận cha đi đến kết quả ở từng nhóm
+ GV không giải đáp thắc mắc ngay, mà chỉ giúp học sinh hớng đi hoặc nguồn huy động các dữ liệu, t liệu cần thiết cho việc làm sáng tỏ vấn đề
- Bớc 4: Tổng kết thảo luận.
+ Đại diện các nhóm trình bày kết quả trớc lớp
+ Các nhóm khác hoặc thành viên trong lớp nêu các ý kiến khác với kết quả thảo luận của nhóm bạn (nếu có), hoặc đề xuất kết quả hợp lý hơn
+ GV tổng kết, đi sâu làm rõ các nội dung nhận thức kèm theo uốn nắn các sai sót, sữa chữa lệch lạc, giải đáp các thắc mắc, hoặc làm sáng tỏ các vấn đề lí thú nảy sinh trong thảo luận
b/ Thảo luận cặp đôi.
c/ Thảo luận chung toàn lớp.
Do GV chủ nhiệm chủ trì điều khiển, HS đóng góp ý kiến của mình Trong điều khiển thảo luận này, GV nên tập trung lần lợt giải quyết từng vấn đề và chuẩn bị kỹ lỡng hệ thống câu hỏi gợi
mở, định hớng nêu vấn đề và chuẩn bị kỹ lỡng hệ thống câu hỏi gợi mở, định hớng nêu vấn đề giúp các em thảo luận
Ví dụ 1: Sử dụng phơng pháp thảo luận trong dạy học mục 2 Ô nhiễm nớc, bài “Ô nhiễm
môi trờng ở đới ôn hoà” (Địa lý 7)
Trang 7+ Chia nhóm: Chia lớp thành 4 nhóm, cử nhóm trởng, th kí nhóm, chỉ định vị trí mỗi nhóm.
+ Giao nhiệm vụ: Dựa vào sự hiểu biết của bản thân, kết hợp với sự quan sát hình 17.3 và 17.4 SGK, hãy cho biết những nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm nớc ở đới ôn hoà
+ Các nhóm thảo luận
+ Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình Các nhóm khác trao đổi GV kết luận, nhận xét
3/ Ph ơng pháp tranh luận.
Trong bài học Địa lí có một số vấn đề có thể làm xuất hiện hai (hoặc nhiều) cách giải quyết khác nhau GV có thể nêu ra các khả năng giải quyết, sau đó đặt câu hỏi chung cho toàn lớp và lấy
ý kiến (bằng cách đa tay) để phân loại số em theo cách này, số em theo cách khác Sau đó GV đặt câu hỏi “ Tại sao chọn cách này mà không chọn cách khác?” để HS theo cách khác nhau mà tranh luận với nhau Trong quá trình tranh luận, GV nên có sự gợi ý hớng HS vào chủ đề chính, không đi quá xa, hoặc uốn nắn, sửa chữa kịp thời các ý kiến thiếu chính xác Kết quả cuối cùng cần có sự khẳng định của GV
Kết quả cuối cùng cần có sự khẳng định của giáo viên trên cơ sở giải thích rõ ràng và lý lẽ thuyết phục, kết hơp với tổng ý kiến của từng học sinh (lu ý: có thể có cách giai quyết vấn đề đợc nhiều em ủng hộ hơn, nhng cha phải là cách đúng nhất )
Ví dụ: Sử dụng phơng pháp tranh luận trong dạy học bài Dân số và sự gia tăng dân số (Địa lý 9) Nội dung : Cơ cấu dân số nớc ta thuộc loại già Theo em, ý kiến đó đúng(A) hay không đúng (B) ? Tại sao?
+GV viên lấy ý kiến của học sinh Có thể một số em ủng hộ ý kiến A, một số ủng hộ ý kiến B +GV đặt câu hỏi tơng tự cho cả hai phía học sinh "Tại sao em không ủng hộ ý kiến này mà lại ủng hộ ý kiến kia?"sau đố tổ chức cho học sinh ở mỗi phía đợc phép nêu ý kiến tranh luận
4/ Ph ơng pháp động não.
Đây lầ phơng pháp ngời đọc đợc kích thích suy nghĩ, bằng cách đựơc thu thập ý kiến khác nhau về vấn đề nào đó mà không tiến hành đánh giá trao đổi hay bình luận ý kiến đó, phơng pháp này cho phép làm xuất hiện một cách nhanh chóng một số ý kiến về đề tài chung Tuy tự do phát biểu nhng có nhiều ý kiến chung Phơng pháp động não có thể thực hiện vào đầu tiết học , hoặc băt
đầu một vấn đề , một nội dung giữa bài học
Phơng pháp đợc thực hiện theo các bớc :
- Nêu tên đề tài/ chủ đề/ vấn đề có thể gắn với phơng tiện trực quan và đa câu hỏi kích thích suy nghĩ của ngời đọc
-Yêu cầu cả lớp động não ghi ý kiến của mình bằng cách ghi vào giấy nhỏ gim lên bảng hoặc từng ngời một trình bày ngắn gọn trớc lớp ý kiến của mình , không nhận xét , đánh giá ý kiến đó
Trang 8Sau khi không còn ý kiến nữa có thể nhóm các ý kiến đó lại và đánh giá khái qúat về công dụng và tính khả thi
Để phơng pháp động não đạt hiệu quả cao cần chú ý một số điểm sau :
+ Nêu ra trớc hs các vấn đề có nhiều khả năng tạo cơ hội bộc lộ nhiều quan điểm, ý kiến khác nhau
+ Các ý kiến của học sinh đều phải đợc tôn trọng và tập hợp,dù cho ý kiến đó có thể không hoàn toàn hợp lý
5/ Ph ơng pháp báo cáo
Phơng pháp báo cáo mà trong đó hs dới sự hớng dẫn của Gv thu thập, phân tích , tổng hợp các
số liệu, t liệu trình bày thành báo cáo sau đó thuyết trình trớc nhóm hay toàn lớp
Phơng pháp báo cáo tiến hành theo các bớc:
a/ Chuẩn bị chu đáo
- Thu thập thông tin là công việc đầu tiên của việc báo cáo , đòi hỏi học sinh phải xác định
đ-ợc các nguồn thông tin cần thu thập Các nguồn đó có thể là sách giáo khoa , sách tham khảo (các thông tin từ bài viết, số liệu thống kê , lợc đồ , biểu đồ, sơ đồ ) báo chí tập san, niên giám thống
kê, hoặc các t liệu khác , cũng có thể các nguồn từ trong thực tế , nh sự vật hiện tợng qua trình thực tế trong thực tiễn quan sát đợc , kết quả khảo sát , điều tra thực tế tại địa phơng , tại nơi ở, tại nơi trờng đóng, trong số các t liệu trên chỉ chọn lọc những thông tin có liên quan đến chủ đề cần thu nhập trình bày
- Xử lý thông tin bao gồm phân tích tông hợp khá quá trên hoa nguồn t liệu đã thu thập đợc + Phân tích t liệu: Xem xét t liệu đã thu thập đợc có chính xác , cập nhật không nội dung t liệu bao hàm vấn đề gì, liên quan đến nội dung nào của báo cáo ?
+ Tổng hợp t liệu: Bổ xung thêm thông tin còn thiếu, lựa chọn những nội dung cần cho việc làm rõ nội dung báo cáo , liên hệ các thông tin với nhau nhằm xác lập tính thống nhất và rút ra các nhận xét cần thiết phù hợp với bản chất của sự việc hiện tợng trong đề tài
+ Khái quát hoá: nêu những nhận xét ý kiến nhận định khái qúat hoá hoặc từ kết quả hiện t-ợng có thể có đề xuất thích hợp và giải pháp , biện pháp
b/ Xây dựng báo cáo
- Báo cáo có thể đợc trình bày bằng bài viết, hoặc có thể trình bày miệng( trên cơ sở đề cơng
đã đợc chuẩn bị sẵn) Báo cáo có thể trình bày dới nhiều dạng khác nhau : Một bài viết tờng minh , một hệ thống lợc đồ , hình vẽ tranh ảnh, sơ đồ chủ đề nhất định Nhng phổ biến hiện nay là bài viết
- Bản báo cao nhỏ của học sinh nên có những nội dung sau:
Trang 9+ Giới thiệu ngắn gọn vấn đề báo cáo (tên vấn đề địa điểm, thời gian , mục đích và nhiệm vụ
cụ thể của hoạt động)
+ Trình bày vắn tắt các hoạt động và phơng pháp dã thực hiện
+ Trình bày mô tả những kết quả đã thực hiện đợc
+Kết luận đề xuất ý kiến
- Để báo cáo ngắn gọn và để làm rõ vấn đề, nên tăng cờng sử dụng bản đồ , lợc đồ sơ đồ , tranh ảnh, biểu đồ, số liệu và các số liệu rời
c/ Thuyết trình tr ớc nhóm, lớp.
Trình bày miệng trên cơ sở đề cơng đã chuẩn bị cần phải chú ý những điểm sau:
- Dùng lời nói của điệu tự tin, biểu cảm rõ ràng
- Sử dụng các kỹ thuật nói , đọc nhấn mạnh, nêu câu hỏi nghi vấn và tự trả lời trình bày có vấn
đề, tạo tình huống hấp dẫn cho ngời nghe
Báo cáo miệng thờng dùng cho học sinh các lớp lớn, thể hiện sự vận dụng tổng hợp nhiều kỹ thuật khác nhau, nh thuyết trình, đối thoại Sử dụng các phơng pháp này, nghĩa là học sinh đã đạt
đợc phơng pháp này, nghĩa là học sinh đã đạt đặt mình vào vị trí của ngời vừa tìm tòi , thu nhập phân tích, tổng hợp khái quát, hoá kiến thức, vừa phổ biến các tri thức địa lý cho những ngời xung quanh mình
Để hình thành cho học sinh kỹ năng thu thập sử lý, tổng hợp và trình bày thồn tin địa lý báo cáo, giáo viên lu ý một số điểm sau:
- Câu hỏi nhiệm vụ cho học sinh ngay trong giờ học trên lớp yêu cầu học sinh trên lớp có có yêu cầu chọn lọc, khái quát hoá thông tin Thuận lợi cơ bản của cách thức này là có thể tiến hành thờng xuyên trong tất cả các bài tập trên lớp, ở nhiều nội dung khác nhau Các câu hỏi có thể chú ý nhấn mạnh vào từng thao tác t duy nhất định
Câu hỏi có thể đựơc đặt ra một cách độc lập, nhng cũng có thể gắn với bản đồ, biểu đồ, hình
vẽ, số liệu thống kê, yêu cầu học sinh thu thập và sử lý thông tin từ kênh hình Những câu hỏi này
có tác dụng tốt trong việc đa dạng hoá hoạt động học tập của học sinh ,mở rộng phạm vi triển khai của kỹ năng, làm quen HS với các phơng pháp học tập môn địa lý
- Đặt ra cho học sinh bài tập có nội dung thu thập, xử lý tổng hợp và trình bày thông tin Ví dụ: Cho học sinh một số t liệu và bảng số liệu về diện tích, năng xuất, sản lợng lúa của nớc ta, yêu cầu học sinh viết một báo cáo ngắn về tình hình phát triển cây lúa của nớc ta Dạng bài tập này yêu cầu học sinh phải xắp xếp các t liệu đẫ cho theo một hệ thống nhất định, đáp ứng yêu cầu và viết nhận xét khái quát hoá thông tin
Các bài tập địa lý rất đa dạng Ngoài việc đa cho học sinh các bài tập nhằm rèn luyện từng mặt của kỹ năng (thu thập, sử lý,tổng hợp trình bày) cần phải có bài tập tổng hợp đòi hỏi học sinh
Trang 10phải thực hiện đầy đủ các kỹ năng thu thập, sử lý, tổng hợp và trình bày thông tin Nh vậy, mức độ các bài tập nên tăng dần từ dễ đến khó , từ đơn giản đến phức tạp, từ một thao tác riêng lẻ đến nhiều thao tác phối hợp với nhau Trong quá trình dạy học giáo viên cũng nên xây dựng một hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng viêt báo cáo thực hiện từ đầu năm học, từ đầu cấp đến cuối cấp, hội tụ đầy đủ kỹ năng này ở bài tập địa lý địa phơng, yêu cầu học sinh khảo sát và trình bày thông tin địa lý địa phơng
II/ Kết lu ận
Các bài tập về báo cáo có liên quan đến địa phơng ở cuối cấp cũng nên thực hiện theo cả hai hớng: thứ nhất, vận dụng kiến thức đã học để giải thích một số vấn đề trong thực tế tại địa phơng Bên cạnh các bài tập viết đòi hỏi thời gian dài hơn, cũng cần có nhiều bài tập yêu cầu học sinh nói: Chẳng hạn trình bày bằng lời trớc lớp những thông tin mình đã tìm tòi, khám phá Nhờ vào việc này học sinh đợc phát biểu kỹ năng nói, thông báo, truyền đạt thông tin bằng lời bên cạnh bài viết
ND4 ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MễN ĐỊA Lí
Ở bất kỳ quốc gia nào, những đổi mới ở giỏo dục phổ thụng mang tớnh cải cỏch giỏo dục đều bắt đầu từ việc xem xột điều chỉnh mục tiờu giỏo dục với những kỳ vọng mới về mẫu người học sinh cú được sau quỏ trỡnh giỏo dục Trong những năm qua, những thay đổi trong việc kiểm tra đỏnh giỏ học sinh đó thỳc đẩy được đổi mới phương phỏp dạy học Trước những yờu cầu của xó hội, thời đại và sự phỏt triển của khoa học kỹ thuật, mục tiờu dạy học của mụn địa lý ngày nay khụng đơn thuần chỉ là cung cấp kiến thức, rốn luyện kỹ năng địa lý cho học sinh mà qua đú phải gúp phần cựng với cỏc mụn học khỏc đào tạo ra những con người cú năng lực, hành động giải quyết những tỡnh huống, vấn đề của đời sống xó hội Vỡ vậy, kiểm tra đỏnh giỏ học sinh nhằm nõng cao chất lượng và hiệu quả của việc dạy học địa lý ở cỏc trường THPT Chất lượng dạy học địa lý được nõng cao thể hiện ở chỗ: học sinh tiếp thu bài học tốt hơn, nắm vững kiến thức địa lý vững hơn, việc đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ mụn địa lý sẽ tạo ra quỏ trỡnh dạy học địa lý một chất lượng tốt hơn, một hiệu quả cao hơn so với kiểm tra đỏnh giỏ cũ
Vấn đề cần giải quyết:
- Phải thấy được thực trạng của kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập mụn Địa lớ của học sinh THCS hiện nay như thế nào?
- Vỡ sao phải đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập mụn Địa lớ của học sinh THCS? Tầm quan trọng của việc đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập mụn Địa
lớ của học sinh THCS.
- Đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập mụn Địa lớ của học sinh THCS hiện nay
là đổi mới cỏi gỡ, đổi mới như thế nào?
I THỰC TRẠNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HIỆN NAY Ở CÁC TRƯỜNG THCS
