Tó Mì dÞch, trong Ngô ng«n La Ph«ng-ten, Sdd Câu 2: 8,0 điểm Nhạc sĩ tài danh Trịnh Công Sơn có một điều tâm niệm:“Sông vẫn chảy đời sông, suối vẫn chảy đời suối, sống ở trên đời cần có [r]
Trang 1Sở giáo dục và đào tạo
Quảng ninh
Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh
Lớp 9 năm học 2012- 2013
Đề thi chính thức
Môn: ngữ văn (Bảng A) Ngày thi: 20/3/2013 Thời gian làm bài: 150 phút
(Không kể thời gian giao đề)
(Đề thi này có 01 trang)
Cõu 1: (2,0 điểm)
Phõn tớch giỏ trị của việc sử dụng phương chõm hội thoại trong việc xõy dựng
hỡnh tượng chú súi và cừu ở đoạn trớch sau:
“ Con quái ác lại gầm lên:
- Chính mày khuấy nước, ai quên đâu là Mày còn nói xấu ta năm ngoái
- Nói xấu ngài, tôi nói xấu ai, Khi tôi còn chửa ra đời?
Hiện tôi đang bú mẹ tôi rành rành
- Không phải mày thì anh mày đó!
- Quả thật tôi chẳng có anh em
Dứt lời, tha tận rừng sâu Sói nhai chiên nhỏ, chẳng cầu đôi co”
(Tú Mỡ dịch, trong Ngụ ngôn La Phông-ten, Sdd)
Cõu 2: (8,0 điểm)
Nhạc sĩ tài danh Trịnh Cụng Sơn cú một điều tõm niệm:“Sụng vẫn chảy đời sụng, suối vẫn chảy đời suối, sống ở trờn đời cần cú một tấm lũng ”
Bằng một bài văn ngắn, em hóy bộc lộ suy nghĩ của mỡnh về “Tấm lũng” trong
cuộc đời
Cõu 3: (10,0 điểm)
Nhà văn Nguyễn Minh Chõu cho rằng:
“…những người cầm bỳt cú biệt tài cú thể chọn ra trong dũng đời xuụi chảy một khoảnh khắc thời gian mà ở đú cuộc sống đậm đặc nhất, chứa đựng nhiều ý nghĩa nhất, một khoảnh khắc cuộc sống nhưng bắt buộc con người ở vào một tỡnh thế phải bộc lộ ra cỏi phần tõm can nhất, cỏi phần ẩn nỏu sõu kớn nhất, thậm chớ cú khi là khoảnh khắc chứa đựng cả một đời người, một đời nhõn loại”
(Trang giấy trước đốn, NXB KHXH, H 1994, tr 258)
“Tỡnh thế” đặc biệt ấy được thể hiện như thế nào trong hai văn bản “Lóo Hạc”
(Nam Cao) và “Làng” (Kim Lõn)?
- Hết -
Họ và tờn thớ sinh: Số bỏo danh:
Họ và tên, chữ kí của giám thị số: 1
………
………
Trang 2Sở GD&ĐT QUẢNG NINH HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Lớp 9 năm học 2012- 2013
Đề thi chính thức
Mụn: Ngữ văn (BẢNG A)
(Hướng dẫn chấm này cú: 05 trang)
I/ Hướng dẫn chấm chung:
- Giỏm khảo cần nắm vững yờu cầu của hướng dẫn chấm để đỏnh giỏ tổng quỏt bài làm
của thớ sinh, trỏnh cỏch chấm đếm ý, cho điểm
- Do đặc trưng của bộ mụn Ngữ văn nờn giỏm khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc
vận dụng đỏp ỏn và thang điểm; khuyến khớch những bài viết cú cảm xỳc và sỏng tạo
- Việc chi tiết húa điểm số của cỏc ý (nếu cú) phải đảm bảo khụng sai lệch với tổng số
điểm của mỗi ý và được thống nhất trong hội đồng chấm thi
- Điểm toàn bài là 20 điểm, chi tiết đến 0,25 điểm
II/ Đỏp ỏn và thang điểm
1
(2,0
điểm)
Phõn tớch giỏ trị của việc sử dụng phương chõm hội thoại trong việc
xõy dựng hỡnh tượng chú súi và cừu ở đoạn trớch sau:
“ Con quái ác lại gầm lên:
- Chính mày khuấy nước, ai quên đâu là Mày còn nói xấu ta năm ngoái
- Nói xấu ngài, tôi nói xấu ai, Khi tôi còn chửa ra đời?
Hiện tôi đang bú mẹ tôi rành rành
- Không phải mày thì anh mày đó !
- Quả thật tôi chẳng có anh em
Dứt lời, tha tận rừng sâu Sói nhai chiên nhỏ, chẳng cầu đôi co”
( Tú Mỡ dịch, trong Ngụ ngôn La Phông-ten, Sđd)
- Học sinh xỏc định được phương chõm hội thoại, bao gồm: phương
chõm về chất, phương chõm cỏch thức và phương chõm lịch sự 0,5
- Hỡnh tượng chú súi: Để buộc tội, đe dọa và ăn thịt chiờn con, chú súi
đó vi phạm phương chõm về chất, vu cho chiờn con những điều khụng
đỳng sự thật: làm đục nước, núi xấu … => Biểu tượng của kẻ mạnh,
bạo tàn và khỏt mỏu
0,5
- Hỡnh tượng cừu: Mặc dự rất yếu đuối, thơ ngõy, nhưng cừu non
khụng hề đần độn Chỳ chọn một cỏch núi nhỳn nhường khi gọi ngài -
xưng tụi (thể hiện phương chõm lịch sự) Đồng thời, trong cỏch núi của
mỡnh, cừu cũng rất quả quyết, góy gọn và lớ lẽ (phương chõm cỏch thức)
để cố cứu lấy mỡnh: (tụi chưa ra đời… tụi khụng hề cú anh em ) =>
Biểu tượng của người yếu, luụn bị hiếp đỏp
0,5
Trang 3=> Từ hai hình tượng này, HS phải cần khái quát một thực tế trong xã
hội, cả xưa và nay: kẻ mạnh thường hay chà đạp và hãm hại kẻ yếu (sói
nhai chiên nhỏ) -> Liên tưởng đến cái ác, cái thiện ở đời Căm ghét cái
ác và yêu quí cái thiện
0,5
2
(8,0
điểm)
Nhạc sĩ tài danh Trịnh Công Sơn có một điều tâm niệm:“Sông vẫn
chảy đời sông, suối vẫn chảy đời suối, sống ở trên đời cần có một tấm
lòng ”
Bằng một bài văn ngắn em hãy bộc lộ suy nghĩ của mình về “Tấm
lòng” trong cuộc đời
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề tư
tưởng đạo lí Biết phối hợp các phương thức biểu đạt và các thao tác lập
luận để làm sáng tỏ vấn đề
- Bố cục rõ ràng, mạch lạc; lập luận chặt chẽ, lí lẽ, dẫn chứng thuyết
phục; diễn đạt ngắn gọn, văn phong trong sáng, ít lỗi câu, từ, chính tả
*Yêu cầu về nội dung kiến thức:
Bài viết cần đảm bảo các nội dung sau:
2 Thân bài:
a Giải thích:
- Sông vẫn chảy đời sông, suối vẫn chảy đời suối: sông và suối là hình
ảnh ẩn dụ chỉ cá nhân con người Sông, suối tuy khác nhau song vẫn có
sự tương đồng, gắn bó Mỗi con người không chỉ sống cho mình mà còn
sống vì mọi người, cuộc đời
0,5
- Tấm lòng: là thế giới nội tâm, tình cảm với nghĩa cao đẹp nhất Cần có
một tấm lòng: hoàn thiện những tình cảm tốt và coi đó là một tiêu chí
quan trọng của nhân cách con người
0,25
=> Tâm niệm của Trịnh Công Sơn nhắn nhủ con người cần có một tấm
lòng nhân ái, nhân hậu, hãy sống với cuộc đời bằng tấm lòng đẹp ấy 0,25
b Phân tích, lí giải:
- Vì sao sống trên đời cần có một tấm lòng?
+ Nếu con người chỉ sống với nhu cầu vật chất, sẽ chỉ là lối sống
hưởng thụ; nếu chỉ sống cho riêng mình, đó là lối sống ích kỉ sống đẹp
cần sự hài hòa giữa nhu cầu vật chất và tinh thần; giữa cho và nhận;
giữa cá nhân và cộng đồng
1,0
+ Có tấm lòng giúp cho con người nhìn nhận cuộc sống một cách tinh
tế, ngoài sự sống của riêng mình còn phải biết gắn bó, hòa nhập, biết
chia sẻ tình cảm yêu thương cho mọi người
1,0
- Có một tấm lòng cho đời để làm gì?
+ Có được tấm lòng sẽ giúp mọi cá nhân xích lại gần nhau, đồng
cảm, chia sẻ và nâng đỡ cho nhau để cuộc sống phát triển, tốt đẹp
1,0
+ Có tấm lòng giúp ta thấu hiểu con người Cuộc sống sẽ vợi bớt nỗi
Trang 4
+ Ngày nay con người luụn ý thức về sự cần thiết của tấm lũng Cỏc
tổ chức nhõn đạo ra đời và liờn tục mở rộng quy mụ gúp phần giảm bớt
những tổn thất, xoa dịu những nỗi đau, hàn gắn rạn nứt trong quan hệ xó
hội, đặc biệt trong tõm hồn con người
+ Song thực trạng cuộc sống: vẫn cũn quỏ nhiều bất ổn, tiềm ẩn
nhiều nguy cơ, hiểm họa từ thiờn nhiờn, từ chớnh lũng tham và sự đố kị,
ớch kỉ, thúi nhẫn tõm của con người vẫn tồn tại trong cuộc sống Vỡ vậy,
mỗi chỳng ta càng ý thức hơn nữa về sự cần thiết của tấm lũng Cú tấm
lũng chưa đủ, phải cú hành động cụ thể, thiết thực
(Học sinh cần cú dẫn chứng xỏc thực, phự hợp)
0,5
c Bài học:
- Để cú tấm lũng cho cuộc đời, mỗi người hóy khụng ngừng rốn
luyện tu dưỡng, trau dồi tri thức để sống tốt cho mỡnh, cho mọi người,
cho cuộc đời
0,5
3
(10,0
điểm)
Nhà văn Nguyễn Minh Chõu cho rằng:
“…những người cầm bỳt cú biệt tài cú thể chọn ra trong dũng đời
xuụi chảy một khoảnh khắc thời gian mà ở đú cuộc sống đậm đặc nhất,
chứa đựng nhiều ý nghĩa nhất, một khoảnh khắc cuộc sống nhưng bắt
buộc con người ở vào một tỡnh thế phải bộc lộ ra cỏi phần tõm can
nhất, cỏi phần ẩn nỏu sõu kớn nhất, thậm chớ cú khi là khoảnh khắc
chứa đựng cả một đời người, một đời nhõn loại”
(Trang giấy trước đốn, NXB KHXH, H 1994, tr 258)
“Tỡnh thế” đặc biệt ấy được thể hiện như thế nào trong hai văn
bản “Lóo Hạc” (Nam Cao) và “Làng” (Kim Lõn)?
* Yêu cầu về kĩ năng:
Học sinh viết đúng yêu cầu của một bài văn nghị luận văn học Kết
cấu chặt chẽ; bố cục rõ ràng; diễn đạt lưu loát, trôi chảy, có cảm xúc;
dùng từ, ngữ pháp chuẩn xác; không mắc lỗi chính tả
* Yêu cầu về kiến thức: bài viết cần đảm bảo cỏc nội dung sau:
1 Mở bài : Giới thiệu chung về hai tỏc phẩm và vấn đề cần nghị luận 0,5
2 Thõn bài
2.1 Nờu được vai trũ của việc xõy dựng tỡnh thế (hay tỡnh huống)
trong truyện
Tỡnh thế truyện là một sự kiện đặc biệt của đời sống được nhà văn
sỏng tạo trong tỏc phẩm Tại sự kiện ấy bản chất, tõm trạng hay tớnh
cỏch nhõn vật hiện lờn sắc nột
0,5
- í tưởng của tỏc giả cũng được bộc lộ trọn vẹn 0,25
- Tạo tỡnh huống là phần quan trọng nhất của qui trỡnh sỏng tạo một
2.2 Tỡnh thế truyện trong hai văn bản “Lóo Hạc” và “Làng”
a Giống nhau
- Văn bản “Lóo Hạc” và “Làng” gặp nhau ở cỏch đặt nhõn vật vào
những tỡnh thế lựa chọn khỏ quyết liệt trước khi đi đến quyết định dứt
khoỏt
0,5
- Qua tỡnh thế ấy, cả hai tỏc giả đều khiến nhõn vật rất tự nhiờn “ phải 0,5
Trang 5bộc lộ ra cái phần tâm can nhất, cái phần ẩn náu sâu kín nhất” của
mình
b Khác nhau
b1 Văn bản “Lão Hạc” (Nam Cao)
- Xây dựng nhân vật lão Hạc, Nam Cao đã đặt nhân vật của mình vào
trong tình thế hành động
+ Tình thế 1: Lão Hạc phải lựa chọn giữa việc bán hay không bán
“cậu Vàng” Tình thế ấy khiến lão Hạc đau khổ, dày vò, tâm trạng
nặng trĩu Đó chính là lúc tình thương con, yêu con sâu sắc, âm thầm
cùng với lòng nhân hậu của Lão Hạc được bộc lộ sâu sắc nhất
1,0
+ Tình thế 2: Lão Hạc phải trực tiếp lựa chọn giữa sự sống và cái chết
Chính tình thế này đã đặt dấu lặng cảm xúc, tạo ra giá trị hiện thực sâu
sắc cho tác phẩm
1,5
- Tình thế truyện như một “khoảng khắc đậm đặc của đời sống” đã
buộc nhân vật Lão Hạc bộc lộ mình với những vẻ đẹp đáng trọng: vẻ
đẹp toát ra từ một nhân cách giàu lòng tự trọng, lương thiện, trong sạch
và tình yêu thương con sâu nặng Chính tình thế ấy giúp tác giả thể
hiện được số phận đau khổ, vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân Việt
Nam Đồng thời tạo sức hấp dẫn cho tác phẩm cũng như tài năng văn
học, tâm hồn của người cầm bút
1,0
b2 Văn bản “Làng” (Kim Lân)
- Xây dựng nhân vật ông Hai, Kim Lân đã đặt nhân vật của mình vào
trong tình thế tâm trạng
+ Tình thế 1: Ở phòng thông tin ra, ông Hai đang hồ hởi, tự hào về
những thắng lợi của quân và dân ta thì ông như bị sét đánh về cái tin
“dữ” cả làng Chợ Dầu “Việt gian theo Tây”
1,0
+ Tình thế 2: Khi ông Hai đang đau khổ, tủi nhục tột cùng cũng là lúc
gia đình ông bị mụ chủ đuổi khéo Ông Hai bị đẩy vào tình thế bế tắc,
tuyệt vọng Tình huống này đẩy mâu thuẫn truyện tới đỉnh điểm, buộc
ông Hai phải lựa chọn dứt khoát: yêu làng hay yêu nước?
1,5
- Hai “khoảnh khắc đậm trong đời sống” ấy tạo nên kịch tính, căng
thẳng cao độ cho tác phẩm, đồng thời buộc nhân vật phải bộc lộ mình
với niềm tự hào, tình yêu quê hương sâu sắc Qua tình thế truyện, ta còn
thấy sáng lên ở nhà văn tấm lòng yêu quý, trân trọng người nông dân
Để tạo nên tình huống “giàu ý nghĩa” như thế, Kim Lân phải có “biệt
tài” trong sáng tạo nghệ thuật
1,0
3 Kết bài
- Khẳng định lại giá trị của việc xây dựng tình thế truyện và sức sống
bền vững của hai văn bản trong lòng người đọc
- Ý nghĩa, bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận
0,5
c Biểu điểm cụ thể:
- Điểm 9 - 10: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên, tỏ ra sắc sảo khi có
những ý kiến riêng về vấn đề nêu ở đề bài, diễn đạt lưu loát, văn viết
giàu cảm xúc, sáng tạo
- Điểm 7 - 8: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên, diễn đạt khá tốt, văn
viết mạch lạc, trong sáng, còn một vài sai sót về ngữ pháp, chính tả
- Điểm 5 - 6: Hiểu và nắm được yêu cầu của đề, bố cục mạch lạc,
Trang 6song trình bày chưa có sức thuyết phục, còn một số sai sót về chính tả, diễn đạt, trình bày
- Điểm 3 - 4: Hiểu đề song nội dung còn sơ sài, giải quyết vấn đề còn lúng túng, không xoáy được trọng tâm, diễn đạt lủng củng
- Điểm 1 - 2: Không nắm vững yêu cầu của đề, bài làm sơ sài, mắc nhiều lỗi chính tả, diễn đạt, trình bày
- Điểm 0: Hoàn toàn lạc đề hoặc bỏ giấy trắng
Hết
