Bai 19 tiet 2

người nông dân kiêm nghề chài lưới ở Long An, đã chiêu mộ nghĩa quân chống giặc, năm 12/1861 dốt cháy tàu hy vọng của Pháp và tiêu diệt 37 tên địch làm nức lòng dân,ông nổi tiếng với câu[r]

PHẦN III: LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858 – 1918)

CHƯƠNG I: VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX

BÀI 19 ( TIẾT 2)

NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC ( TỪ

NĂM 1858 ĐẾN TRƯỚC NĂM 1873)

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

- Trình bày được cuộc kháng chiến của nhân dân, khởi nghĩa Trương Định; Pháp đánh ba tỉnh miền Tây Nam Kì; Cuộc kháng chiến của nhân dân ta ở ba tỉnh miền Đông và ba tỉnh miền Tây Nam Kì

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng phân tích, so sánh, nhận xét, đánh giá sự kiện, vấn đề lịch sử

- Biết liên hệ, rút ra bài học kinh nghiệm.

3 Thái độ

- Hiểu được bản chất xâm lược của chủ nghĩa thực dân và sự tàn bạo của chúng

- Tự hào về truyền thống chống xâm lược của cha ông

- Có thái độ đúng mức khi tìm hiểu về nguyên nhân và trách nhiệm của nhà

Nguyễn trong việc để mất nước cuối thế kỉ XIX

- Có nhận thức đúng với các nhân vật, sự kiện lịch sử cụ thể

II Chuẩn bị

- GV: Giáo án, SGV, tài liệu tham khảo, lược đồ, tranh ảnh

- HS: Vở, sgk

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Kiểm tra bài cũ

Phiếu học tập:

Khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời đúng nhất

Câu 1: Nét nổi bật nhất của tình hình nước ta giữa thế kỉ XIX là:

A) Một quốc gia phong kiến độc lập

B) Có những tiến bộ nhất định về kinh tế, văn hóa

C) Nhiều cuộc khẩn hoang được tổ chức khá quy mô

D) Chế độ phong kiến Việt Nam có những biểu hiện và suy yếu trầm trọng Câu 2: Tình hình nông nghiệp nước ta nửa cuối thế kỉ XIX:

A) Nông nghiệp sa sút mất mùa đói ké thường xuyên

B) Nhà nước quan tâm tới thủy lợi

C) Nông nghiệp phát triển

D) Nhà nước quan tâm tới việc phát triển nông nghiệp

Câu 3: Trong cuộc chạy đua xâm lược thuộc địa của thực dân phương Tây, Việt Nam trở thành đối tượng nhòm ngó của nước nào?

A) Anh

B) Pháp

C) Tây Ban Nha

D) Tất cả các ý trên đều đúng

Câu 4: Thực dân Pháp chính thức nổ súng xâm lược nước ta vào thời gian nào? A) Ngày 1/ 9/ 1858

B) Ngày 31/ 8/ 1858

C) Ngày 30 / 8/ 1858

D) Ngày 9/ 2/ 1859

Câu 5: Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng làm điểm tấn công đầu tiên:

A) Cửa biển Đà Nẵng sâu và rộng, thuận tiện cho triển khai các hoạt động hải quân

B) Đà Nẵng nằm trên đường thiên lí Bắc – Nam

C) Đà Nẵng chỉ cách kinh thành Huế 100 km về phía Bắc, nếu chiếm được Đà Nẵng, quân Pháp sẽ kéo quân ra đánh thẳng vào kinh thành Huế buộc triều đình Nguyễn đầu hàng, Pháp có thể nhanh chóng kết thúc chiến tranh

D) Tất cả các ý trên

Câu 6: Ngay từ khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, nhân dân ta đã: A) Sát cánh cùng quân đội triều đình chống giặc

B) Gia nhập đội quân triều đình chống giặc

C) Tự động lập các đội dân binh, chiến đấu độc lập với lực lượng của triều đình

D) Các ý trên đều đúng

Câu 7: Pháp chuyển hướng tấn công từ Đà Nẵng vào Gia Định vì:

A) Sau năm tháng ( 8 / 1858 – 2/ 1859), thực dân Pháp vẫn bị sa lầy ở chiến trường Đà Nẵng

B) Pháp muốn chiếm vựa lúa lớn của Việt Nam để phục vụ âm mưu đánh lâu dài

C) Gia Định là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng cho việc mở rộng xâm lược Cam – pu – chia, làm chủ khu vực sông Mê Kông

D) Tất cả các ý trên

Câu 8: Pháp đánh chiếm Gia Định vào ngày tháng năm nào?

A) Ngày 9/2/ 1858

B) Ngày 16/2/ 1858

C) Ngày 9/2/ 1859

D) Ngày 17/2/ 1859

Câu 9: Cơ hội thuận lợi nhất để quân dân ta đánh đuổi thực dân Pháp ra khỏi bờ cõi, bảo vệ độc lập dân tộc là vào thời gian nào:

A) Năm 1859

B) 10 tháng đầu năm 1860

C) Cuối năm 1860

D) Năm 1861

Câu 9: Vào thời điểm quân Pháp chiếm đóng thành Gia Định chỉ với khoảng 1000 tên lại phải trải dài trên một chiến tuyến dài đến 10km, triều đình nhà Nguyễn có hành động :

A) Tổ chức kháng chiến phản công, đẩy lùi quân địch ra khỏi bờ cõi nước ta B) Đóng trong phòng tuyến Chí Hòa tư thế thủ hiểm

C) Chủ trương nghị hòa

D) Ý B và C đúng

4 Tiến trình bài dạy:

Chuyển tiết : Trong buổi đầu Pháp xâm lược Việt Nam trước tinh thần chiến đấu

anh dũng của nhân dân ta cho tới năm 1860, thực dân Pháp đã bị sa lầy ở mặt trận

Đà Nẵng và Gia Định, buộc phải chuyển từ kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh sang

kế hoạch chinh phục từng gói nhỏ Vậy từ sau năm 1860 khi thực dân Pháp đã có những hành động mở rộng đánh chiếm nước ta như thế nào, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tiết 2 bài 19

Hoạt động của Thầy và Trò Kiến thức cơ bản cần nắm

Hoạt động 5: Cả lớp

GV phát vấn : Pháp có hành động gì

sau khi kết thúc chiến tranh ở Trung

Quốc?

-HS theo dỏi trả lời

-GV nhận xét bổ sung

- sau khi chiến tranh ở Trung Quốc

thắng lợi với việc kí điều ước Bắc Kinh

(25/10/1860) Pháp kéo quân về Gia

Định tiếp tục mở rộng đánh chiếm

- GV hướng dẫn hs xác định trên lược

đồ các vị trí Gia Định, Định Tường,

Biên Hoà, Vĩnh Long (bị Pháp chiếm từ

năm 1861 đến đầu năm 1862) Liên hệ

tới các địa danh ngày nay

-GV phát vấn : Nhân dân ta đã chiến

đấu như thế nào trước sự mở rộng xâm

lược của Pháp?

-HS suy nghĩ trả lời

-GV nhận xét bổ sung

- Nhân dân ta đã chiến đấu rất dũng cảm

gây cho địch nhiều khó khăn, đặc biệt

nghĩa quân của Trương Định, Nguyễn

Trung Trực, Lê Huy… với nhiều chiến

công vang dội

( giới thiệu về nhân vật Nguyễn Trung

Trực, ông tên thật là Nguyễn Văn Lịch ,

2 Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kì Hiệp ước

5-6-1862

a Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kì

-25.10.1860 Pháp kéo quân về Gia Định

mở rộng đánh chiếmnước ta

-23.2.1861 pháp chiếm đại đồn Chí Hòa, sau đó chiếm Định Tường (12.4.1861) Biên Hòa ( 18.1.2.1861) vĩnh

Long( 23.3.1962)

-Cuộc kháng chiến của nhân dân ta diễn

ra mạnh mẽ : trương Định, Nguyễn Trung Trực, Lê Huy…

người nông dân kiêm nghề chài lưới ở

Long An, đã chiêu mộ nghĩa quân

chống giặc, năm 12/1861 dốt cháy tàu

hy vọng của Pháp và tiêu diệt 37 tên

địch làm nức lòng dân,ông nổi tiếng với

câu nói “ bao giờ người tây nhổ hết cỏ

nước nam mới hết người nam đánh

giặc”)

-GV phát vấn: Giữa lúc phong trào

kháng chiến của nhân dân ta đang dâng

cao thì triều đình Huế có hành động gì?

-HS tìm hiểu trả lời

-GV nhận xét bổ sung

- Giữa lúc phong trào đang diễn ra mạnh

mẽ thì triều đình kí với pháp hiệp ước

Nhâm Tuất 5.6.1862 nhượng hẳn 3 tỉnh

miền Đông Nam Kì cho Pháp

=> Nước ta mất 3 tỉnh Đông Nam Kì

Triều đình không kiên quyết đánh giặc,

không phát huy được tinh thần chống

giặc của nhân dân

GV đánh giá hiệp ước Nhâm Tuất: là

hiệp ước chứa đựng những điều khoản

bất bình đẳng và là bước đai sai lầm của

triều đỉnh Huế Với hiệp ước này thực

dân Pháp lấn dần từng bước xâm chiếm

b Hiệp ước Nhâm Tuất 5.6.1862

-Giữa lúc phong trào kháng chiến của nhân dân đang lên cao thì triều đình kí với pháp hiệp ước nhâm tuất 1862 -Nội dung chính : Nhượng 3 tỉnh miềnĐông Nam Kì cho Pháp

=>Triều đình không kiên quyết đánh

giặc

nước ta và triều đình nhà Nguyễn từng

bước đầu hàng thực dân Pháp

Hoạt động 1: Cả lớp

GV phát vấn: Sau khi kí với Pháp hiệp

ước Nhâm Tuất, triều đình Huế đã làm

gì?

-HS tìm hiểu trả lời

-Gv nhận xét bổ sung

- Sau hơn một ngày thương thuyết, nhà

Nguyễn đã chấp nhận kí những điều

khoản nặng nề : ra lệnh bãi binh, tạo

điều kiện cho địch đàn áp nghĩa quân

Nghĩa quân kháng chiến đơn độc với

địch không có sự giúp đỡ gì từ triều

đình

GV phát vấn: Từ sau 1862 phong trào

đấu tranh của nhân dân có sự kiện nào

tiêu biểu?

-HS suy nghĩ trả lời

-GV nhận xét bổ sung

- Sau khi 3 tỉnh miền Đông Nam kì bị

triều đình cắt cho Pháp , nhân dân tiếp

tục kháng chiến chống pháp

- Giáo viên giải thích rõ hơn phong trào

III Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Kì sau hiệp ước 1862.

1.Nhân dân ba tỉnh miền Đông Nam

Kì tiếp tục kháng chiến sau hiệp ước 1862

-Thực hiện hiệp ước 1862, triều đình ra lệnh giải tán các đội nghĩa binh chống pháp ở Gia Định, Định Tường và Biên Hòa

“tị địa”:

một phong trào "bất hợp tác", không

chịu chung sống với giặc, đựơc gọi là "tị

địa” đã thu hút nhiều nhân sĩ, nhà nho

yêu nước và đông đảo nhân dân của 3

tỉnh bị chiếm Những người này kiên

quyết rời bỏ vùng đất đã bị giặc chiếm

để chuyển sang Vĩnh Long, hoặc ra

Bình Thuận Đó là một biểu hiện mạnh

mẽ của tinh thần yêu nước, căm thù giặc

của nhân dân Tiêu biểu cho phong trào

này là thầy đồ Nguyễn Đình Chiểu Khi

thành Gia Định thất thủ (17-2-1859),

Nguyễn Đình Chiểu bỏ Gia Định chạy

về Cần Giuộc Đến khi Cần Giuộc bị

chiếm, Nguyễn Đình Chiểu lại một lần

nữa rời nơi đây, về Ba Tri (Bến Tre) với

ý thức quyết không sống chung với

quân thù

Tiêu biểu có khởi nghĩa của Trương

Định

-GV giới thiệu về nhân vật Trương Định

Trương Định là con của Lãnh binh

Trương Cầm, quê ở Quãng Ngãi Vì có

công chiêu mộ dân khai hoang lập ấp

nên được phong chức Phó Quản cơ

Năm 1959, Pháp chiếm thành Gia Định,

-Phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân vẫn tiếp tục phát triển, nổi bật là khởi nghĩa của Trương Định

- khi hiệp ước 1862 được kí kết, triều đình hạ lệnh cho Trương Định giải tán nghĩa quân nhưng ông kháng lệnh cùng

ở lại cùng nhau chống giặc với nahn6 dân

- nửa sau năm 1862 cuộc khởi nghĩa phát triển mạnh mẽ, thực dân Pháp phải xin thêm viện binh

- 28/ 2/ 1863, thực dân Pháp mở rộng cuộc tấn công vào căn cứ Tân Hòa,

ông đã đưa quân giúp triều đình chống

Pháp Đại đồn Chí Hòa thất thủ, ông

đưa quân về Tân Hòa (Gò Công), quyết

tâm chiến đấu lâu dài

Sau Hiệp ước 1862, triều đình hạ

lệnh bãi binh và điều ông đi nhận chức

Lãnh binh ở An Giang, rồi Phú Yên

Nhưng ông đã chống lệnh triều đình,

quyết tâm ở lại kháng chiến Phất cao

ngọn cờ “Bình Tây Đại Nguyên soái”

" Bởi lòng chúng chẳng nghe Thiên tử

chiếu, đón ngăn mấy dặm mã tiền,

Theo bụng dân phải chịu Tướng quân

phù, gánh vác một vai khổn ngoại ".,

điều này khiến bọn cướp nước và bán

nước phải run sợ Pháp đã 4 lần gửi thư

dụ hàng ông nhưng không thành

Giáo viên sử dụng hình ảnh trong sách

giáo khoa minh họa

Nghĩa quân ra sức xây dựng công

sự, rèn vũ khí, liên kết lực lượng, mua

súng đạn nước ngoài Nghĩa quân có

quy mô rất lớn với hàng vạn quân đã tổ

chức đánh địch ở nhiều nơi làm cho

chúng thất điên bát đảo Người Pháp

phải thừa nhận nếu triều đình để Trương

Định tự do hoạt động thì Pháp đã bị tiêu

nghĩa quân chiến đấu dũng cảm sau đó phải rút khỏi căn cứ để bảo toàn lực lượng Sau đó ông cho xây dựng căn cứ mới ở Tân Phước

- Ngày 20/ 8/ 1863, Nhờ có tay sai dẫn đường, thực dân Pháp tìm được nơi ở của Trương Định, tập kích bất ngờ Ông

bị trúng đạn và tự sát giữ khí tiết

=> cuộc khởi nghĩa đã gây cho giặc nhiều khó khăn nhưng cuối cùng thất bại

Ngày 28/2/1863, Pháp mở cuộc tấn

công quy mô lớn vào Tân Hòa Nghĩa

quân đã chiến đấu anh dũng suốt 3 ngày

đêm và rút về Tân Phước Ngày

20/8/1864, nhờ có tay sai dẫn đường,

Pháp tấn công lớn vào Tân Phước

Nghĩa quân chống trả quyết liệt Không

may, Trương Định trúng đạn gãy xương

sống Ông rút gươm tự sát để bảo toàn

khí tiết Cuộc khởi nghĩa thất bại

Hoạt động 2: cả lớp

GV phát vấn : Sau khi chiếm ba tỉnh

miền Đông Nam Kì, thực dân Pháp có

hành động gì?

HS suy nghĩ trả lời

Gv nhận xét bổ sung :

Sau khi chiếm ba tỉnh miền Đông

Nam Kì, thực dân Pháp bắt tay ngay vào

việc tổ chức bộ máy cai trị và chuẩn bị

mở rộng phạm vi chiếm đóng Trong khi

triều đình Huế chỉ lo dốc lực lượng đàn

áp phong trào nông dân Trung Kì, Bắc

Kì và tìm cách phá hoại phong trào yêu

nước chống Pháp của nhân dân Nam Kì

2.Thực dân Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kì.

- sau khi chiếm 3 tỉnh miền Đong Nam

Kì thực dân Pháp tổ chức bộ máy cai trị

và mở rộng chiếm đóng

-Năm 1863 Pháp dùng vũ lực áp đặt nền bảo hộ lên đất cam-phu-chia

thì thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị

chiếm nốt ba tỉnh miền Tây Nam Kì Để

dọn đường cho âm mưu này, năm 1863,

Pháp dùng vũ lực áp đặt nền bảo hộ lên

đất Cam-pu-chia Như vậy, sau khi ba

tỉnh miền Đông Nam Kì và Cao Miên

lọt vào tay Pháp thì số phận ba tỉnh

miền Tây Nam Kì đã được định đoạt

GV phát vấn : Pháp đã chiếm ba tỉnh

Tây Nam Kì như thế nào?

-HS tìm hiểu trả lời

-GV nhân xét bổ sung

- Lợi dụng sự bạc nhược của triều đình,

tháng 2/1867, Pháp yêu cầu triều đình

giao nốt cho chúng quyền kiểm soát ba

tỉnh miền Tây khiến triều đình vô cùng

lúng túng Thực ra, lúc này, tình hình

nước Pháp cũng không thuận lợi cho

việc mở rộng xâm lược Việt Nam Tuy

nhiên, sự nhu nhược của triều đình Huế

lại tiếp thêm động lực cho cánh thực dân

hiếu chiến ở Pháp

Ngày 20/6/1867, Pháp kéo đến

thành Vĩnh Long Kinh lược sứ miền

Tây là Phan Thanh Giản thương thuyết

không thành, tình thế thân cô thế cô,

cuối cùng ông phải nộp thành cho Pháp

-20/6/1867, Pháp dàn trận trước thành Vĩnh Long, Phan Thanh Giản phải nộp thành

- Từ 20 đến 24/6/1867, Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kì ( Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên không tốn một viên đạn

Theo ý Pháp, ông viết thư cho quan

quân hai tỉnh An Giang, Hà Tiên yêu

cầu nộp thành để “tránh khỏi mọi sự đổ

máu vô ích” Sau đó ông nhịn ăn 17

ngày rồi uống thuốc độc tự tử

Trong vòng 5 ngày (từ

20-24/6/1867), thực dân Pháp chiếm gọn ba

tỉnh miền Tây Nam Kì (Vĩnh Long, An

Giang, Hà Tiên) mà không tốn một viên

đạn

Hoạt động 3: Cả lớp

GV phát vấn: Sau khi Pháp chiếm ba

tỉnh miền Tây Nam Kì, Phong trào

kháng chiến của nhân dân ta phát triển

như thế nào?

-Hs suy nhgĩ trả lời

-GV nhận xét bổ sung

- Sau khi ba tỉnh miền Tây Nam kì rơi

vào tay Pháp phong trào kháng chiến

của nhân dân tavẫn tiếp tục dâng cao

3.Nhân dân ba tỉnh miền Tây Nam Kì chống Pháp

a.Đặc điểm:

-Phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân ba tỉnh miền Tây tiếp tục dâng cao, dưới nhiều hình thức (bất hợp tác, khởi nghĩa vũ trang, liên minh với Campuchia)

Một số văn thân, sĩ phu yêu nước bất

hợp tác với giặc, tìm cách vượt biển ra

Bình Thuận (Nam Trung Kì) nhằm mưu

cuộc kháng chiến lâu dài Một số khác

cương quyết ở lại bám đất, bám dân,

quyết sống mãi vơi quân thù

GV phát vấn : Trong cuộc đấu tranh

chống Pháp của nhân dân Miền tây có

những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nào?

-HS suy nghĩ trả lời

-GV nhận xét bổ sung:

- một số cuộc khởi nghĩa: Trương

Quyền, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn

Hữu Huân

GV phát vấn: Tại sao các phong trào

đều bị đàn áp thất bại? Ý nghĩa của các

phong trào này?

-HS tìm hiểu trả lời câu hỏi

-GV nhận xét bổ sung

- Do tương quan lực lượng chênh lệch

không có lợi cho ta, vũ khí còn thô sơ,

triều đình không quan tâm nên tinh thần

chiến đấu bị giảm sút

- Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam

kì nói chung và Tây nam kì nói riêng là

những biểu hiện cụ thể về lòng yêu

nước nồng nàn, ý chí chống giặc ngoại

- Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: khởi nghĩa của Trương Quyền, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Hữu Huân

b Nguyên nhân thất bại

- Tương quan lực lượng chênh lệch

không có lợi cho ta

-Vũ khí của ta còn thô sơ

-Triều đình không quan tâm, tinh thần chiến đấu của nhân dân giảm sút

xâm sâu sắc.

Đó là những người nông dân:

“Cui cút làm ăn

Toan lo nghèo khó,

….

Việc cuốc, việc cày, việc bùa, việc

cấy, tay vốn quen làm;

Tập khiên, tập súng, tập mác, tập

cờ, mắt chưa từng ngó”.

c Ý nghĩa

- Biểu hiện cụ thể, sinh động lòng yêu

nước nồng nàn của nhân dân ta

Củng cố bài

Hãy ghép nội dung ở cột bên trái cho phù hợp với nội dung ở cột bên phải, bằng cách điền số thứ tự của nội dung ở cột nên trái vào chỗ trống ( ) của nội dung ở cột bên phải.

1 Nguyễn Ánh

2 Pi – nhô – đờ Bê – hen

3 Tự Đức

4 Ri – gôn đơ Giơ – nuy – y

5 Phạm Văn Nghị

6 Nguyễn Tri Phương

7 Trương Định

a) Dùng thơ văn để vạch trần bộ mặt thật của bè lũ cướp nước và bán nước, cũng như cổ động nhân dân chống giặc.

b) Ông từng chỉ huy quân sĩ chống Pháp ở

Đà Nẵng, sau đó lại được triều đình cử vào Gia Định chống giặc.

c) Người có công khôi phục quyền lực cho