Bài giảng bếp lửa ngữ văn lớp 9

PHÂN TÍCH 2 Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa  Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm  Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo, s

Giáo viên: Hoàng Thị Hà

Tổ: Xã hội

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả:

-Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng,

sinh năm 1941, quê ở Thạch Thất, Hà Tây.

-Ông làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc

thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì

kháng chiến chống Mĩ.

-Ngoài làm thơ, Bằng Việt còn dịch nhiều tác

phẩm của nhiều nhà thơ trên thế giới một cách

rất tài hoa.

-Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà thường

khai thác những kỉ niệm, mơ ước của tuổi trẻ,

chính vì thế mà thơ ông gần gũi và được nhiều

thế hệ bạn trẻ yêu mến.

-Ông từng là Chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà

văn Việt Nam, hiện ông đang là chủ tịch Hội

liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội.

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả:

-Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng,

sinh năm 1941, quê ở Thạch Thất, Hà Tây.

-Ông làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế

hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng

chiến chống Mĩ.

2 Tác phẩm:

a) Đọc và tìm hiểu chú thích:

- In trong tập thơ “Hương cây – Bếp lửa”.

- Sáng tác khi tác giả đang học tập ở nước ngoài.

b) Tìm hiểu chung về tác phẩm:

* Xuất xứ & hoàn cảnh sáng tác:

* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu tả.

* Thể thơ: tự do

* Bố cục: 4 phần

- Khổ 1: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

- Khổ 2,3,4,5: Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ gắn bó với bà và bếp lửa.

- Khổ 6: Suy ngẫm của cháu về bà và bếp lửa.

- Khổ cuối: Cháu đã trưởng thành, đi xa nhưng không nguôi nhớ bà.

2 Tác phẩm:

II PHÂN TÍCH

*Tõ l¸y: “chên vên” Gîi hình ảnh bÕp löa mờ ảo trong màn s ¬ng sím.

* Từ láy “Êp iu”

Gợi sự tần tảo lam lũ vất vả nhọc nhằn của bà.

* H×nh ¶nh Èn dô

Gîi đôi bàn tay khéo léo, kiên nhẫn của bà khi nhóm lửa.

chờn vờn

ấp iu

biết mấy nắng mưa

biết mấy nắng mưa.

“ n¾ng m a”

* Điệp từ “một bếp lửa” Nhấn mạnh hình ảnh bếp lửa bình dị, gần gũi & rất đỗi thân thuộc

Gîi hình ảnh bếp lửa mê nhòa trong kí ức của thời

gian

Thể hiện tình c m ảm cháu th ¬ng bµ v« h¹n.

Gîi tÊm lßng chi chót cña bµ dµnh cho ch¸u con.

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

2 Tác phẩm:

II PHÂN TÍCH

*Tõ l¸y: “chên vên” Gîi hình ảnh bÕp löa mờ ảo trong màn s ¬ng sím.

* Từ láy “Êp iu”

Gợi sự tần tảo lam lũ vất vả nhọc nhằn của bà.

* H×nh ¶nh Èn dô

Gîi đôi bàn tay khéo léo, kiên nhẫn của bà khi nhóm lửa.

“n¾ng m a”

* Điệp từ “một bếp lửa” Nhấn mạnh hình ảnh bếp lửa bình dị, gần gũi & rất đỗi thân thuộc

 Sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm…

 Hình ảnh bếp lửa bình dị, gần gũi & đôi tay khéo léo, sự lam lũ vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

Gîi hình ảnh bếp lửa mê nhòa trong kí ức của thời

gian

Thể hiện tình c m ảm cháu th ¬ng bµ v« h¹n.

Gîi tÊm lßng chi chót cña bµ dµnh cho ch¸u con.

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

 Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm

 Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo,

sự lam lũ,vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

 Cháu thương bà vô hạn  Cảm xúc của nhà thơ khi nhớ về bếp lửa, nhớ về bà, nhớ về chuỗi kỉ niệm

tg

Năm lên

bốn tuổi:

“Lên bốn tuổi cháu đã

Năm ấy là năm

khô rạc ngựa gầy

Chỉ nhớ mắt cháu Nghĩ lại đến giờ

quen mùi khói đói mòn đói mỏi

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

 Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm

 Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo,

sự lam lũ,vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

 Cháu thương bà vô hạn  Cảm xúc của nhà thơ khi nhớ về bếp lửa, nhớ về bà, nhớ về chuỗi kỉ niệm

Kỉ niệm Hình ảnh thơ Nghệ thuật Nội dung Cảm xúc của tg

Năm lên

bốn tuổi:

, hìnhảnh gợi tả, gợicảm,

+ Đói mòn đói mỏi+ Bố đi đánh xe

 Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ nhọc nhằn

Tám năm

ở bên bà

 Xúc động:“Nghĩ

lại đến giờ sống mũi còn cay”

+ Mùi khói, khói hun

- Thành ngữ

điệp ngữ…

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế

Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế

Mẹ cùng cha công tác bận không về

Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm bà chăm cháu học Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc

Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa

* Kỉ niệm về tiếng tu hú

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế

Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa

* Kỉ niệm về bà

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế

Mẹ cùng cha công tác bận không về

Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm bà chăm cháu học

Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

 Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm

 Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo,

sự lam lũ,vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

 Cháu thương bà vô hạn  Cảm xúc của nhà thơ khi nhớ về bếp lửa, nhớ về bà, nhớ về chuỗi kỉ niệm

Kỉ niệm Hình ảnh thơ Nghệ thuật Nội dung Cảm xúc của tg

Năm lên

bốn tuổi:

-Thành ngữ, điệpngữ, hình ảnh gợi

 Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ nhọc nhằn

 Lỗi lo lắng,Lòng biết ơn sâu sắc của cháu đối với bà

+ Những câu chuyện bà kể+ Bà bảo…bà dạy…bà chăm cháu học… + Giọng thơ chuyểnđổi tự nhiên

+ Sd câu hỏi tu từ

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

 Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm

 Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo,

sự lam lũ,vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

 Cháu thương bà vô hạn  Cảm xúc của nhà thơ khi nhớ về bếp lửa, nhớ về bà, nhớ về chuỗi kỉ niệm

Kỉ niệm Hình ảnh thơ Nghệ thuật Nội dung Cảm xúc của tg

Năm lên

bốn tuổi:

-Thành ngữ, điệpngữ, hình ảnh gợi

 Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ nhọc nhằn

Tám năm

ở bên bà

+ Tiếng chim tu hú + Phép liệt kê

 Sự tận tụy, tình yêu thương, đùm bọc, chở che của bà dành cho cháu

 Lỗi lo lắng,Lòng biết ơn sâu sắc của cháu đối với bà

+ Những câu chuyện bà kể+ Bà bảo…bà dạy…bà chăm cháu học…

+ Giọng thơ chuyểnđổi tự nhiên

+ Sd câu hỏi tu từ

Năm giặc

càn quét

“…Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi

Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh :

“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố, Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,

Cứ bảo nhà vẫn được bình yên! ”

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

 Nghệ thuật sử dụng điệp ngữ, từ láy gợi tả, gợi cảm

 Hình ảnh bếp lửa bình dị,gần gũi & đôi tay khéo léo,

sự lam lũ,vất vả cũng như tấm lòng chi chút của bà

 Cháu thương bà vô hạn  Cảm xúc của nhà thơ khi nhớ về bếp lửa, nhớ về bà, nhớ về chuỗi kỉ niệm

Kỉ niệm Hình ảnh thơ Nghệ thuật Nội dung Cảm xúc của tg

Năm lên

bốn tuổi:

-Thành ngữ, điệpngữ, hình ảnh gợi

Nỗi ám ảnh về nhữngnăm tháng tuổi thơ giankhổ nhọc nhằn

Tám năm

ở bên bà

+ Tiếng chim tu hú + Phép liệt kê

Sự tận tụy, tình yêuthương, đùm bọc, chởche của bà dành cho cháu

Lỗi lo lắng, lòng biết ơn sâu sắc của cháu đối với bà

+ Những câu chuyện bà kể+ Bà bảo…bà dạy…bà chăm cháu học…

+ Giọng thơ chuyểnđổi tự nhiên

+ Bà vững lòng dặn cháu

+ NT tách từ+ Ngôn ngữ mộc mạc

+ Lời thoại nv

Cảnh làng xóm bị tàn phá đau thương

+Tình đoàn kết xóm làng + Sự hi sinh của bà…

Lỗi nhớ thương, niềm kính trọng vàlòng biết ơn sâu sắcđối với bà

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

II PHÂN TÍCH

2) Những kỉ niệm tuổi thơ của nhà thơ gắn bó với bà và bếp lửa

- Năm lên bốn tuổi

- Tám năm ở bên bà

- Năm giặc càn

 Nhà thơ đã sử dụng điệp ngữ,

- Những hình ảnh gợi tả gợicảm có tính khái quát cao

=> Bếp lửa cuả bà còn được nhen lên bởi ngọn lửa của tình yêu thương ấm áp, của niềm tin vững

bền, của sức sống bất diệt.

Nhà thơ đã khái quát bếp lửa chuyển thành ngọn lửa:

+ Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn+ Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

Sự khéo léo, kiên nhẫn

và tình cảm chi chút của bà dành cho cháu con

Dành tình yêu thương chăm sóc cháu trong

cái đói, cái nghèo, bằng

củ khoai, củ sắn.

Tình đoàn kết, sự chia ngọt sẻ bùi với tình làng nghĩa xóm

Khơi dậy trong cháu những tình cảm tốt đẹp, thắp sáng ước mơ cho cháu

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

- Nhóm niềm yêu thương…

- Nhóm nồi xôi gạo mới…

* Bếp lửa: “ Ôi kì lạ và thiêng liêng…”

 Sử dụng câu cảm thán

-Bếp lửa Bình dị mà cao quý

Thân thuộc mà lạ kì

 Gắn liền với hình ảnh của bà

=> Câu thơ khái quát rất tự nhiên và hợp lí, bếp lửa thiêng liêng đã trở thành một phần không thể

thiếu trong đời sống tinh thần của cháu.

BẾP LỬA

( Bằng Việt)

I ĐỌC & TÌM HIỂU CHUNG

1) Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.

Bằng Việt

( Bằng Việt)

Tiết 56:

Văn bản:

I/ Đọc, hiểu chú thích:

II/ Đọc – hiểu văn bản: hiểu văn bản:

1 Nội dung của văn bản

Hình t ợng bếp lửa

Hình ảnh ng

ời bà

Tình cảm suy ngẫm của cháu

Bếp lửa quê nghèo

Lam lũ, tần tảo

Th ơng bà vô

hạn

Mùi khói khói hun

Xúc cảm lay động mãnh liệt

Lên bốn tuổi cháu đã quên mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi

Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi vẫn còn cay.

Kính chào các thầy cô!