a Tác động tích cựcThứ nhất, vay nước ngoài được xem như là nguồn bổ sung đáp ứng đầy đủ và kịp thời cho nhu cầu về vốn của các nhà đầu tư, đồng thời cũng rút ngắn được thời gian tích lũ
Trang 1a) Tác động tích cực
Thứ nhất, vay nước ngoài được xem như là nguồn bổ sung đáp ứng đầy
đủ và kịp thời cho nhu cầu về vốn của các nhà đầu tư, đồng thời cũng rút ngắn được thời gian tích lũy vốn, giúp tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm cho nhiều người cải thiện đời sống
Việt Nam là một nước đang phát triển nên nhu cầu về vốn đầu tư là rất lớn
mà nền kinh tế của nước ta lại không đáp ứng được đầy đủ và kịp thời
Kể từ năm 2006- 2010, chính phủ đã có 2 đợt phát hành trái phiếu quốc tế thành công Đợt phát hành lần thứ nhất, thủ tướng đã yêu cầu trong năm 2007, phát hành trái phiếu Chính phủ khoảng 1 tỷ USD với thời hạn 15 và 20 năm để cho vay lại đối với một số dự án quan trọng như: dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất, dự án mua tàu vận tải của Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam và dự án Thủy điện Xê Ca Màn 3 của Tổng công ty Sông Đà
Thứ hai, bằng nguồn vốn vay nước ngoài, nước ta đã đầu tư mua máy
móc, trang thiết bị mới, phát triển giáo dục và đào tạo, vừa tăng cường cơ sở vật chất kĩ thuật cho công tác dạy và học, đồng thời nâng cao trình độ giáo viên, đề
cử cán bộ ra nước ngoài học tập Do vậy, nước ta không chỉ bổ sung thêm vốn
để mua sắm các trang thiết bị, máy móc công nghệ mà còn nâng cao năng lực quản lý của các cán bộ Tạo môi trường học tập thật tốt cho mầm non tương lai của tổ quốc, cải thiện đời sống sinh hoạt cho người dân, phát triển dân trí, ngày càng nhiều nhân tài ra đời giúp đất nước phát triển
Một số dự án như: nhiều trường tiểu học đã được xây mới, cải tạo tại hầu hết tất cả các tỉnh, một số bệnh viện ở các thành phố, thị xã như bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Chợ Rẫy, nhiều trạm y tế đã được cải tạo hoặc xây dựng mới, các hệ thống cấp nước sinh hoạt ở nhiều tỉnh, thành phố cũng như ở nông thôn, vùng núi
Thứ ba, vay nước ngoài để bù đắp thiếu tiền chi tiêu
Vào năm 2020, Chính phủ cho biết nhiệm vụ huy động vốn vay của Chính phủ cho cân đối ngân sách trung ương năm 2020 là 459 nghìn tỷ đồng, bao gồm: vay bù đắp bội chi ngân sách trung ương là hơn 217 nghìn tỷ đồng; vay để trả nợ gốc của ngân sách trung ương là hơn 217 nghìn tỷ đồng; vay để nhận nợ Bảo hiểm xã hội 9,1 nghìn tỷ
Đặc biệt trong tình hình dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp ở nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam cũng nằm trong số đó Để viện trợ cho người dân khi thực hiện giãn cách theo chỉ thị của chính phủ, dựng nhiều bệnh viện dã
Trang 2chiến ở nhiều tỉnh thành phố, cung cấp thuốc cho các bệnh nhân mắc
COVID-19, nhiều công trình phải ngừng thi công, nhiều dự án đầu tư bị bỏ dở,… đã khiến cho ngân sách nhà nước thiếu hụt trầm trọng thì nguồn vốn vay nước ngoài càng quan trọng Nó giúp Chính phủ Việt Nam ứng phó và khắc phục hậu quả của đại dịch COVID-19
b) Tác động tiêu cực
Một là, vay nước ngoài đi kèm với những ràng buộc về mặt kinh tế cũng
như chính trị
Một số rằng buộc về mặt kinh tế như: phải mua thiết bị công nghệ hay thuê chuyên gia từ những quốc gia cung cấp vay với mức giá không hợp lý…từ
đó tăng khả năng làm chủ của nước cho vay với nước ta
Hai là, đi vay thì phải chịu nghĩa vụ trả nợ, gánh trên mình khoản nợ phải
trả cả tiền gốc với tiền lãi cũng tạo áp lực rất lớn tới Chính phủ và người dân trong tương lai
Vào năm 2001, Việt Nam thoát khỏi nhóm nước nợ do năm 2000 Chính phủ đã phải rất cố gắng để trả được hết nợ cho Hoa Kỳ số tiền 143 triệu USD; Chủ nợ lớn nhất là Nga sau đó giảm 85% nợ số còn lại trả bằng tiền, chuyển thành học bổng…
Cuối năm 2010 Việt Nam với dân số ước tính là 86,93 triệu người và thu nhập bình quân đầu người của nước ta trong khi theo thống kê ngày 31/12/2010
là xấp xỉ 1200 thì cứ trung bình một người dân sẽ gánh 504 USD nợ vay nước ngoài Có thể thấy gánh nặng nợ lên mỗi người dân là khá cao Chính phủ phải quản lý nợ để mang lại hiệu quả cao nhất cho nền kinh tế, và tránh được gánh nặng cho thế hệ mai sau Tuy nhiên, mỗi năm từ năm 2010 đến 2015 nước ta phải trả nợ nước ngoài cả gốc lẫn lãi khoảng 1,5 tỷ USD, tính đến năm 2020 tổng số tiền phải trả là 2,4 tỷ USD Đây là những con số khá lớn trong điều kiện quy mô ngân sách nhà nước còn rất hạn hẹp
Ba là, vay thương mại không có ưu đãi cả về lãi suất và thời gian, lãi suất
vay thương mại là lãi suất thị trường tài chính quốc tế và thường thay đổi theo lãi suất thị trường
Vay thương mại thường có giá khá cao và chứa đựng nhiều rủi ro Nhưng nước ta hình thức vay này vẫn chiếm tỷ trọng khá cao làm cho nợ nước ngoài ở nước ta qua hình thức vay này là 19,92% vào năm 2009 trong khi các hình thức khác lại chiếm tỷ trọng nhỏ hơn