BÀI GIANG3 HAI ĐỨA TRẺ

I. Tìm hiểu chung về tác giả tác phẩm Tác giả Thạch Lam (19101942), là thành viên của nhóm tự lực văn đoàn, là anh ruột của hai nhà văn Nhất linh và Hoàng Đạt, sinh ở Hà Nội có nhiều năm sống ở Hải Dương. Ông sáng tác cả truyện ngắn tiểu thuyết bút kí nhưng dặc sắc nhất vẫn là truyện ngắn. Dù là nhà văn của TLVĐ nhưng sáng tác của ông có khuynh hướng đi gần với hiện thực cuộc sống.Nghiêng về số phận những người bất hạnh trong xã hội Thế giới nhân vật trong tác phẩm của Thạch Lam

HAI ĐỨA TRẺ

Thạch Lam

I Tìm hiểu chung về tác giả tác phẩm

Tác giả Thạch Lam (1910-1942), là thành viên của nhóm tự lực văn đoàn, là anh ruột của hai nhà văn Nhất linh và Hoàng Đạt, sinh ở Hà Nội có nhiều năm sống ở Hải Dương Ông sáng tác cả truyện ngắn tiểu thuyết bút kí nhưng dặc sắc nhất vẫn là truyện ngắn Dù là nhà văn của TLVĐ nhưng sáng tác của ông có khuynh hướng đi gần với hiện thực cuộc sống.Nghiêng

về số phận những người bất hạnh trong xã hội

Thế giới nhân vật trong tác phẩm của Thạch Lam là nông dân phụ nữ trẻ em

có đời sống vật chất cơ hàn và bị bọc vây trong một môi trường sống ngưng đọng mờ xá Ông luôn quan tâm đến đời sống tâm hồn của con người, trân trọng những vẻ đẹp tâm hồn đáng quý của họ nhân vật của ông dù trong hoàn cảnh nào cũng mang vẻ đẹp thanh tao thuần hậu Nhân vật của Thạch Lam biết suy tư dằn vặt, sở trường của ông là những cảm xúc, cảm giác mơ

hồ xung quanh cuộc sống hàng ngày của con người

Ông có quan niện văn chương tiến bộ và lành mạnh :văn chương không phải là cách đem đến cho người đọc sự thoát li sự quên lãng, mà trái lại văn chương là thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có để vừa tố cáo và thay đồi một cái thế giới giả dối, tàn ác vừa làm cho lòng người thêm trong sạch, phong phú hơn Công việc của nhà văn là phải phát hiện ra cái mới ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật để cho người đọc một bài học

Đặc điểm truyện ngắn của Thạch Lam Truyện không có cốt truyện, chủ yếu là khai thác thế giới nội tâm của nhân vật với những cảm xúc, cảm giác

mơ hồ mong manh trong cuộc sống Hàng ngày Giọng văn điền đạm chứa đựng những tình cảm yêu mến chân thành và sự nhạy cảm của nhà văn trước những biến thái của sự vật , cảnh vật và lòng người Hai đứa trẻ là một truyện ngắn đặc sắc của Thạch Lam in trong tập “nắng trong vườn”

II Phân tích văn bản

1 Nhan đề

Nhan đề thâu tóm đề tài và chủ đề của tác phẩm vì nhân vật chính là hai đứa trẻ

Tác phẩm có điểm nhìn là cái nhìn dưới con mắt của hai đứa trẻ, nên mọi sự vật hiện tượng chỉ là những cảm nhận, cảm xúc mơ hồ thiếu sự đánh giá, lí giải Đặt “ hai đứa trẻ” những mần non của cuộc sống vào vũ trụ giàu

nghèo, xơ xác Qua đó bày tỏ lòng thương cảm sâu sắc của mình đối với

những người nghèo khó Đồng thời lên tiếng kêu cứu, hãy cứu lấy những mần non của cuộc đời

Đặt tên tác phẩm là hai đứa trẻ: tác giả để cho Liên là chị cho thấy gánh nặng mưu sinh đã làm cho đứa trẻ trở nên già nua, không có tuổi thơ

2 Bức tranh phố huyện qua 3 thời điểm chiểu về, đêm đến và khuya

Thời gian: bắt đầu bằng một ngày tàn “ tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ từng tiếng vang xa để gọi buổi chiều Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sáp tàn” Kết thúc

là buổi khuya Phố hết náo động chỉ còn lại đêm khuya, gió đã thoảng lại Đối với những người giáu có như cụ Thừa cụ Lục ( số ít) thì nghỉ ngơi vui chơi Đối với những người nghèo khón (số đông) vẫn tiếp tục công việc mưu sinh

Không gian : Là một phố huyện nghèo có tre làng, nửa nông thôn nửa thành thị đang chuyển dịch từ nông thôn lên thành thị

Âm thanh: tiếng trống, muỗi, éch nhái, tiếng người, âm thanh đoàn tàu rầm rộ nhưng qua nhanh Nơi đây yên tĩnh ,xơ xác, ít ỏi, rời rạc, tiêu điền Cảnh vật: chỉ còn rác rưởi,quán nhỏ,đàn cò… gợi lên sự tiêu điều

Trong không gian đó đầy ắp bóng tối, nó và ánh sáng đang tranh chấp nhau Ánh sáng: Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than khắp tàn Ánh sáng của đom đóm, ngọn đèn, bếp lửa nhưng leo lét Ánh sáng chỉ là những chấm, những hột, những khe sáng soi sáng cho những vùng đất nhỏ Ánh sáng của bầu trời đầy sao nhưng quá xa

Bóng tối: dãy tre làng trước mặt đen kịt lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời Đường phố và các ngõ con ngập đầy bóng tối, tối hết cả Đêm tĩnh mịch

và đầy bóng tối

Sự tranh chấp giữa ánh sáng và bóng tối rất gay gắt nhưng cũng không làm cho phố huyện sáng hơn, mà trái lại càng làm cho bóng tối dày đặc hơn bao trùm và nuất chửng phố huyện Bóng tối ấy không chỉ là dòng chảy của tự nhiên mà còn là hiện thực xã hội đang bủa vây con người Ánh sáng là những kiếp người nhỏ bé leo lét, chìm khuất vô danh trong xã hội

Không gian có mùi vị âm ấm bóc lên đó là mùi vị của nghèo khó nhưng

đó cũng là mùi vị riêng của đồng ruộng nông thôn , mùi vị của tình quê gần gũi Tuy nhiên bức tranh phố huyện còn được vẽ bằng những đường nét thơ mộng và lãng nạm Nó được thể hiện ở bức tranh quê hương yên ả và thanh bình với bản nhạc đồng quê của tiếng trống thu không, tiếng muỗi tiếng ếch nhái Được miêu tả bàng những đường nét, màu sắc, hình thù mùi vị của hàng ngàn ngôi sao láp lánh, những con đom đóm, những cánh hoa bàng rụng xuống vai Liên

Tất cả tạo nên bức tranh phố huyện vừa hiện thực vừa lãng mạn nhưng cái nền vẫn là hiện thực xã hội Việt Nam những năm 1930 – 1945 đang trong giai đoạn chuyển giao từ nông thôn lên thành thị

3 Bức tranh cuộc sống con người

Người khá giả khá ít ỏi: cụ thừa, ông cửu họ nghỉ ngơi và đánh tổ tôm

Người nghèo khổ khá nhiều: Mấy đứa trẻ con nhà nghèo kiếm sống bằng cách nhặt những thanh nứa, thanh tre Mẹ con chị Tý có cuộc đời cơ cực, ngày mò cua bắt ốc, tối về dọn hàng nước nhưng chẳng an thua gì cả Chị

em Liên sống bằng cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu ế ẩm.Bác Siêu gánh phổ nhưng đối với phố huyện này nó là một món hàng xa xỉ.Cụ Thi điên với tiếng cười khanh khách lẫn vào bóng đêm Đó là những kiếp người lay lắt với cuộc sống mưu sinh chật vật ,mệt mỏi Nhịp điệu sống đơn điệu, tẻ nhạt với những hành động lập đi lập lại “ ngày nào cũng vậy, dọn hàng nhưng không biết bán cho ai” Còn thể hiện ở những lời đối thoại rời rạc, ngắn ngủn cùng những tiếng than vãn thở dài, chép miệng cho thấy một cuộc sống vô vọng

bế tắc không tương lai Ngay cả niềm hi vọng của họ cũng nhỏ bé.“ Chừng

ấy người trong bóng tối hi vọng một cái gì đó tươi sáng hơn cho cuôc sống nghèo khổ của họ” Cuộc sống và số phận của trẻ thơ mang nặng ghánh nặng mưu sinh

4 Nhân vật Liên

Là nhân vật trung tâm của tác phẩm được tác giả quan tâm và dùng nhiều bút lực cho thất thái độ tôn trọng yêu mến đối với nhân vật của mình

Là một cô gái mới lớn vừa có cái ngây thơ của một đứa trẻ vừa có cái chững chạc của người chị Là cầu nối giữa nông thôn và thành thị bức tranh phố huyện được cảm nhận qua tâm trạng của Liên

Cảnh ngộ của Liên

Từng có tuổi thơ hạnh phúc sung sướng khi gia đình ở Hà Nội được đi chơi bờ hồ được uống nước xanh đỏ, được hưởng những thức quà ngon lạ Khi gia đình sa sút bố mất việc họ phải về quê sống với mẹ trông cửa hàng nên cô thấm thía sâu sắc cái nghèo khó và khát khao hơn cuộc sống tươi sáng

Tâm trạng của Liên

-Khi chiều buông

Liên cảm nhận sâu sắc bức tranh hoàng hôn lặng lẽ nên thơ, có âm thanh màu sắc, hương vị, cảm thấy nỗi buồn man mác Cảm nhận được mùi riêng của vùng đất quê hương Liên là cô bé nhạy cảm nghĩa tình với quê hương với thiên nhiên Thấy trẻ con nhà nghèo kiếm ăn cô động lòng, cho thấy cô còn là cô bé nhân hậu giầu tình thương

-Khi đêm về

Vẫn là nỗi buồn dai dẳng triền miên Khi cùng em dọn hang, Liên ý thức sâu sắc vai trò làm chị của mình, khi nhìn những đứa trẻ nô đùa Liên ước được hòa vào thế giới tuổi thơ nhưng gánh nặng mưu sinh khiến em già trước tuổi Khi ngắm sao trời đêm tâm hồn Liên tư tưởng mơ ước Cô sống hoài niệm về một tuổi thơ hạnh phúc đã qua

Hình ảnh bầu trời đêm đối lập với phối huyện tù đọng như dội vào lòng Liên những khát khao hạnh phúc Khi đêm về đối với Liên phố huyện càng buồn, càng nghèo, càng tối, càng sơ xác đơn điệu, cô buồn xót xa mơ mộng luyến tiếc

Khi về khuya

Hai chị em buồn ngủ ríu cả mắt nhưng vẫn thức để chờ tàu vì không chịu thỏa hiệp với cuộc sống tẻ nhạt hiện tại, vì nhu cầu được sống trong một thế giới ồn ào đông đúc đầy ánh sàng Đợi tàu như một trò chơi hồi nhỏ để giải tỏa nỗi buồn, để được sống lại với tuổi thơ tươi đẹp Hình ảnh đoàn tàu biểu tượng cho một thế giới khác, thế giới của niềm vui,ánh sáng của sự đông đúc

và giàu có Biểu tượng cho ước mơ khát vọng của những gì chưa có, chưa biết biểu tượng cho quá khứ tươi đẹp Hai chị em trông ngóng, lắng nghe tín hiệu tàu từ xa, từ ngọn lửa xanh biếc đến bành xe rít mạnh đã làm tô đậm hơn tình cảnh tội nghiệp của những đứa trẻ nghèo nhấn mạnh khát khao thay đổi cháy bỏng

Khi tàu đến

Hai chị em chăm chú nhìn những toa đèn sáng trưng và những tiếng ồn ào náo động Thạch Lam muốn lay tỉnh những con người đang sống quẩn

quanh, buồn chán vươn ra ánh sáng không chấp nhận ao đới tù đọng để sống một cuộc sống có ý nghĩa hơn dù chỉ trong chốc lát

Khi tàu đi qua

Hai chị em chăm chú nhìn theo đầy lưu luyến, tiếc nuối, thế giới ồn ào náu nhiệt kia chỉ vụt qua trong giây lát, phố huyện lại trở về buồn hơn yên ắng hơn, tối hơn

5 Nghệ thuật

Tác phẩm như một bài thơ trữ tình đầy xót thương về một phố huyện nghèo Chất thơ toát lên bức tranh phố huyện yên tĩnh thanh thản, toát lên tình quê sâu lắng Tác phẩm không có cốt truyện, câu truyện là một mẩu sinh hoạt kéo dài Nghệ thuật miêu tả nội tâm sâu sắc với những chuyển biến mơ

hồ mong manh Nghệ thuật đối lập giữa bóng tối và ánh sáng, gữa bức tranh phố huyện nghèo và đoàn tàu, giữa bầu trời bao la và phố huyện tù đọng Kết hợp giữa yếu tố hiện thực và trữ tình lãng mạn Ngôn ngữ giầu

hìnhtượng giàu ý nghĩa tượng trưng, giọng điệu thủ thỉ tâm tình đầy chất thơ trữ tình sâu lắng Đằng sau các chi tiết hình ảnh thấp thoáng cái tôi tác giả,

cái đôn hậu, tinh tế nhạy cảm giàu tình yêu thương đối với những kiếp người nhỏ bé

III Tổng Kết

Tác phẩm thể hiện tấm lòng nhân đạo của Thạch Lam trong việc trân trọng khát vọng đổi thay của con người nơi phố huyện là bức tranh thông điệp hãy cứu lấy trẻ thơ “Hãy nuôi dưỡng và thực hiện ước mơ khát vọng cho trẻ thơ.”

CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ

( Nguyễn Tuân)

I Vài nét về tập truyện “ vang bóng một thời”

Chữ người tử tù nằm trong tập vang bóng một thời gốm 11 truyện viết về một thời đại đã qua nay chỉ còn vang bóng Nhân vật chính là lớp nho sĩ cuối mùa tài hoa khí phách nhưng bất lực chỉ biết gắng gỏi giữ gìn thiên lương, gìn giữ cách sống cách làm, cách nghĩ kể cả cách chơi mang đậm nét văn hóa, xem như đó là cách thể hiện sự trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và sự quay lưng chối bỏ xã hội thực dân lúc bấy giờ

II Đọc hiểu tác phẩm

Chữ người tử tù tập trung khắc họa một kiểu chơi đặc biệt “ chơi chữ đẹp” Đây là một nghệ thuật thư pháp nổi tiếng ở các nước phương đông, đặc biệt là ở Trung Quốc Nét chũ và cách viết thể hiện tài hoa và tâm cách của người viết Chữ người tử tù không chỉ viết ra để thuyết minh cho nghệ thuật thư pháp mà tầm vóc lớn hơn nhiều Đó là người viết chữ đẹp và người chơi chữ đẹp là tử tù và cai ngục Nhưng trong sâu thẳm của sự đối lập ấy là sự tri âm là tiếng nói chung trước cái đẹp Tác phẩm được sáng tác dựa trên những câu chuyện mà tác giả nghê được từ người cha của mình về người anh hùng Cao Bá Quát,là nhà nho nổi danh

về tài thư pháp

NHÂN VẬT HUẤN CAO

Huấn Cao không chỉ là bậc tái hoa, tài tử mà còn là đấng anh hùng tái thế, trong thất bại vẫn ngẩng cao đầu Được Nguyễn Tuân xây dựng theo lối lý tưởng hóa của bút pháp lãng mạn

1.

Huấn Cao là bậc tài hoa nghệ sĩ.

Nguyễn Tuân giới thiệu nhân vật bằng một lời đồn về tài viết chữ đẹp của Huấn Cao Cái đẹp rất là thiêng liêng ấy được nhiều người biết

đến, tồn tại lan rộng trong không gian và bất tử trong lòng người Tài viết chữ đẹp ấy của Huấn Cao còn được thể hiện trong quan niện và mong ước của quản ngục “ Có được chữ của ông Huấn mà treo là một vật báu trên đời”, được thể hiện trong lời trầm trồ khen ngời của viên quản ngục

và thầy thơ lại “ chữ ông đẹp lắm, vuông lắm”, được thể hiện trong lời của Huấn Cao “ Chữ thì quý thật” Tác giả ca ngợi tài hoa của Huấn Cao, Nguyễn Tuân muốn thể hiện quan điểm thái độ của mình đó là ngưỡng

mộ kính trọng những bậc tài hoa và trân trọng nghệ thuật thư pháp của cha ông

2.

Huấn Cao là trang anh hùng lẫm liệt, hiên ngang, bất khuất trong thất bại vẫn ngẩng cao đầu.

Huấn Cao xuất hiện trong nhà ngục bằng một hình ảnh và một câu nói hết sức đời thường “ rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi phải rỗ gông đi” Điều ấy cho thấy quan niện của Nguyễn Tuân cái đẹp phải gắn với cuộc đời, phải đủ dư vị cay đắng ngọt bùi của cuộc sống Ông lạnh lùng chúc mũi gông trước lời đùa cợt của tên lính áp giải cho thấy ông rất tự do muốn làm gì thì làm Hành động đành thuỳnh một cái là thái độ phản kháng mạnh mẽ chế độ nhà tù Ông thản nhiên nhận rượu thịt xem đó là việc làm trong cái hứng bình sinh lúc chưa bị giam cầm” Ông còn mắng đuổi tên quản ngục một cách khinh bạc Không bao giờ vì tiền bạc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối Nguyễn Tuân thể hiện sự ngưỡng mộ của mình với bậc anh hùng cái thế, một nhà thơ tiết tháo “ uy vũ bất năng khuất” Huấn Cao vừa là một nghệ sĩ vừa là bậc anh hung

3.

Huấn Cao một nhân cách trong sáng một thiên lương cao cả

Trước khi hiểu nỗi lòng quản ngục, Huấn Cao xem thường bởi nghĩ quản ngục chỉ là lũ tiểu nhân cặn bã, sau khi hiểu ra người ngạc nhiên băn khoăn

và thốt lên “ thiếu một chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ” Điều đó hé mở cách sống của Huấn Cao “ sống phải xứng đáng với những tấm lòng” Có tài, không dễ dàng phung phí tài,cái tài ấy không dùng để phục vụ quyền uy, tiền bạc mà chỉ dùng để đền đáp những tấm lòng Không chỉ cho chữ quản ngục mà còn đưa ra những lời khuyên bổ ích Nhân vật Huấn Cao trên trang văn của Nguyễn Tuân trở nên toàn thiện toàn mĩ, đó là một conn người nghệ sĩ tài hoa, đấng anh hùng khí phách vừa là con người

có nhân cách trong sáng, qua đó bộc lộ quan niện của Nguyễn tuân, cái tài phải đi đôi với cái tâm cái đẹp cái thiện không thể tách rời nhau

QUẢN NGỤC

Là một tân hồn nghệ sĩ đẹp bị lạc vào chốn bùn nhơ Nếu Huấn Cao là người bị cầm tù về thân thể nhưng hưởng tự do về nhân cách, thì quản ngục

là người bị cầm tù về nhân cách và tự do về thân thể Khi Huấn Cao chưa xuất hiện mới chỉ nghe lời đồn, quản ngục đã suy nghĩ về nghề của mình và

thấy mình đã chọn nhầm nghề mất rồi Những người luôn hướng đến cái đẹp ,cái thiện, yêu quý cái đẹp cái thiện thì sẽ được cái thiện cái đẹp cảm hóa Nguyễn Tuân trực tiếp giới thiệu vẻ đẹp tâm hồn nhân vật quản ngục là âm thanh trong trẻo lạc vào chốn bùn nhơ Quản ngục có sở thích cao quý, thích chơi chũ đẹp Hé mở cho ta thấy một tâm hồn nghệ sỹ ở viên quản ngục Ông có một sở thích cao quý, còn có tấm lòng biệt nhỡn thiên tài- kính trọng tài hoa nhân cách và khí phách anh hùng của Huấn Cao “ cái cúi đầu của viên quản ngục trước Huấn Cao là cái cúi đầu bái lĩnh đáng trân trọng, lớn lao hơn” Hành trình đến với cái đẹp của viên quản ngục thể hiện qua từng bước và qua mỗi bước như thế càng thể hiện rõ nhân cách

Trước khi gặp Huấn Cao: Hâm mộ tài năng của Huân Cao, có ý định biệt đãi Huấn Cao và ước mong được xin chữ Khi gặp Huấn Cao: Nhìn sáu tên tử tù với cặp mắt hiền lành, biệt đãi Huấn Cao và những người bạn của ông Lần cuối cùng khi Huấn Cao cho chữ: Khúm núm cảm động vái người

tù nghẹn ngào, “kẻ mê muội này xin lĩnh bái” Con người dám bất chấp pháp luật đảo lộn trật tự kỉ cương nhà tù để tôn thờ biệt đãi tù nhân Đó có thể xem là một hành động dũng cảm bất chấp hiểm nguy Chính những phẩm chất tốt đẹp đó của quản ngục khiến Huấn Cao gọi quản ngục là tri kỉ, gọi đó

là một tấm lòng trong thiên hạ và đồng ý cho chữ

CẢNH CHO CHŨ

Cảnh tượng sưa nay chưa từng có Chơi chũ là một nghệ thuật thư pháp cao cấp dành cho nhưng tao nhân mặc khách có văn hóa và năng khiếu thẩm

mĩ Là công việc sang trọng với lụa trắng mực thơm nét chữ tươi tắn Nhưng

ở đây lại diễn ra trong thời gian đặc biệt: đêm khuya lính trại giam canh tù

đã về nghỉ Không gian đặc biệt đó là nhà ngục tử tù với căn buồng đầy mạng nhện, phân chuột, phân gián hôi thối tối tăm Con người cũng đặc biệt:

tử từ - người sắp chết và quản ngục, người suốt ngày tiếp xúc với cái ác cái xấu Người cho chữ cổ đeo gông chân vướng xiềng đang tô đậm nét chữ

Sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, giữa chậu mực thơm vuông vải trắng

và sự ẩm mốc hôi thối của phân chuột phân gián, giữa người tử tù uy nghi đĩnh đạc với viên cai ngục khúm núm tiếp nhận thưởng thức cái đẹp do người tử tù sáng tọa nên Với cảnh cho chữ này nhà ngục thực dân đã sụp

đổ, đó không phải là nơi cái ác cái xấu ngự trị mà là nơi cái đẹp cái cao cả, cái thiêng liêng đang làm chủ, không còn tử tù hay quản ngục mà chỉ có người nghệ sĩ đang sáng tạo cái đẹp dưới con mắt sùng kính của kẻ liên tài Cũng cảnh cho chữ này sẽ đi vào bất tử, đó là sự chiến thắng của cái thiện trước cái xấu xa tàn bạo Lời khuyên của Huấn Cao: thay đổi chỗ ở, thay nghề, chơi chữ.Lời khuyên có ý nghĩa cái đẹp có thể sinh ra từ đất chết nơi cái ác cái xấu ngự trị nhưng không thể sống chung Không chấp nhận người yêu cái đẹp trọng cái tài lại là người ác Những con người chỉ xứng đáng

được thưởng thức cái đẹp khi giữ được thiêng lương của mình Với cảnh cho chữ và lời khuyên của Huấn Cao ta thấy được triết lí nhân sinh sâu sắc của Nguyễn tuân rằng “ những con người dù xa cách nhau dù khác biệt nhau nhưng cùng yêu cái đẹp cùng hướng đến cái đẹp thì có thể trở thành tri âm tri kỉ Đặt trong hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ, Nguyễn Tuân đang sùng kính Huấn Cao kẻ tử tù của xã hội cũ Đó là sự giãi bày kín đào tấm lòng yêu nước, khát khao theo đuổi một lí tưởng cao cả

NGHỆ THUẬT

Bút pháp điêu luyện của cây bút văn xuôi bậc thầy trong viêc dựng người dựng cảnh, tạo tình huống độc đáo trong việc dựng lên cành ngộ éo le giữa Huấn Cao và quản ngục Đối lập tương phản cao độ Xây dựng nhân vật Huấn Cao bằng bút pháp lãng mạn Ngôn ngữ góc cạnh, giàu hình ảnh giàu tính tạo hình, vừa cổ kính vừa hiện đại Nguyễn Tuân đã phục hồi cái cổ xưa bằng phương pháp hiện đại Văn học trung đại kể ít tả, Nguyễn Tuân tả rất nhiều Văn học trung đại ít miêu tả nội tâm, Nguyễn Tâm lại thiên về tả nội tâm nhân vật Chữ người tử tù thể hiện tư tưởng và phong cách của Nguyễn Tuân, thể hiện sự trân tron , yêu mến,trân trọng truyền thống của cha ông qua nghệ thuật thư pháp Say mê cái đẹp cái tài hoa và nhân cách con người Khẳng định sự bất diệt và chiến thắng của cái đẹp trong hoàn cảnh ngặt nghèo đen tối

HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA

Trích Số đỏ - Vũ Trọng Phụng

I Tác giả

Vũ Trọng Phụng (1912 - 1939) quê ở Hưng Yên, sinh ra và lớn lên ở

Hà Nội trong một gia đình nghèo Mất cha từ khi 7 tháng tuổi, mẹ ở vậy khâu vá mướn nuôi con.15 tuổi bỏ học kiếm sống bằng đủ mọi nghề ( thư ki, đánh máy, viết văn) sống bấp bênh trong bệnh tật và nghèo khổ Ngày

13/10/1939 ông qua đời vì bệnh lao để lại vợ và con gái nhỏ Ông là cây bút sáng tạo dồi dào, đời văn của ông chưa đầy 10 năm nhưng đã để lại một số lượng đồ sộ, đặc biệt là phóng sự và tùy bút Ông được mệnh danh là “ ông vua phóng sự đất bắc” Tác phẩm của ông thể hiện sự căm phẫn sâu

sắc,mãnh liệt đối với xã hội thối nát đương thời Số đỏ là một bức kí họa đặc sắc vạch trần bộ mặt thật của xã hội tư sản thành thị đồi bại nhố nhăng

vô đạo đức Tác phẩm được viết bằng nghệ thuật trào phúng sâu sắc, chua cay ( yêu cầu người viết phải biết lựa chọn một mâu thuẫn ,một sự việc khôi

hài, kì dị khác thường rồi phóng đại trược mặt người đọc để gây ra tiếng cười)

II Phân tích tác phẩm

1 Tình huống trào phúng

Theo đạo lí thông thường ở đời khi người thân mất ai cũng đau buồn xót thương, bạn bè hàng xóm đến chia buồn một cách tự nguyện Gia đình cụ cố hồng có tang cụ tổ là người lớn tuổi đáng kính sắp chết nhưng cả gia đình ai cũng vui vẻ

a Tang gia có thật không

“ Ba hôm sau cụ già chết thật”- có người chết

“ Đám cứ đi” – Có đưa đám

Có hạ huyệt chôn quan tài

Chỉ cần 3 chi tiết tác giả đã khắc họa tròn trịa một đám ma

Đám ma theo lối ta, tây, tàu một kiểu hỗn độn văn hóa ,Kiệu bát cống,lợn quay đi lọng,kèn bú dích, vài trăm câu đối vòng hoa, ba trăm người đưa đám Có đầy đủ các trang phục mới nhất ơ tiệm may Âu Hóa Đó là một đám ma to tát long trọng nhưng nhố nhăng kệch cỡm như một đám rước lòe loẹt om sòm để phô trương với bà con thiên hạ Cho thấy 1 xã hội thích lừa mình, lừa người bằng trò lòe loẹt om sòm Đám ma đủ cả nhưng thiếu một thứ quan trọng đó là những giọt nước mắt cuả tình thương người, của nghĩa

tử là nghĩa tận

b Hạnh phúc có thật không

Hạnh phúc là sung sướng thỏa mọi nguyên ước Trong đại gia đình: Niềm vui chung,cả gia đình được chia gia tài, mọi người chờ đợi cái chết của cụ như đợi chờ một niền hạnh phúc Ngoài niềm vui chung họ còn có những niềm vui riêng của từng thành viên trong gia đình

2 Chân dung trào phúng trong gia đình

Cụ cố Hồng: mơ màng được diễn trò già yếu trước mắt mọi người, để được độc chếm quyền lực trong nhà, “ Biết rồi khổ lắm nói mãi’ lập lại đến

1872 lần

Cháu trai Văn Minh: Vui sướng vì chúc thư đã vào thời thực hành và tìm mọi cách tống khứ cô em gái hư hỏng ra khỏi nhà

Vợ Văn Minh: Vui vì được mặc được lăng xê các bột đồ trang phục mốt

Cô Tuyết: Được mặc bộ quần áo ngây thơ để mọi người nghĩ mình còn trong trắng

Cậu Tân: Gọi là cậu tú nhưng chưa bao giờ đỗ tú tài.Sướng như điên

vì được chụp ảnh và chỉ huy đàn tài tử chụp hình lia lịa Chính thằng cháu trai này là đạo diễn màn hài kịch, khi bắt mọi người cúi đầu lau nước mắt thế này thế kia để ảnh khỏi giống nhau

Phán Mọc sừng ( thằng cháu rể): là kẻ có niềm hạnh phúc bất ngờ ví cái sừng vô hình trên đấu bỗng dưng có giá trị Là kẻ khốn nạn đáng khinh

bỉ nhất trên đời hẳn đã lấy cái nhục lấy cái bị xã hội khinh bỉ để biểu dương

và kiếm tiền

Cháu rể tương lai ( Xuân tóc đỏ): Nhờ đám tang hắn càng thêm danh giá, nhờ hắn mà cụ tổ chết nên cả nhà đội ơn hắn, nhờ hắn mà đám tang trở nên danh giá

Cả gia đình đại tang bất hiếu ấy đang say sưa trong niềm vui sướng quái đảng, qua niềm vui ấy bộc lộ tính cách vô luân của từng người Niềm vui ấy còn lây lan sang xã hội quý tộc, hà thành

3 Chân dung trào phúng ngoài gia đình

Hai viên cảnh sát Min Đơ và min Toa sướng run người lên như điên vì được thuê giữ trật tự nên làm việc rất chu đáo Ông TYPN có dịp lăng xê quảng cáo các một mới nhất ở tiệm Âu Hóa Sư cụ Tăng phú sung sướng vô cùng vì nhờ đám ma cụ đã có dịp cho mọi người thấy mình đã đánh đổ được hội phật giáo Đám ban cụ cô Hồng có dịp để khoe các kiểu ria mép và các loại huân chương, được chiêng ngưỡng làn da trắng của cô Tuyết dưới làn

áo von mỏng Đám phụ nữ diện sắc phục như trảy hội, có dịp trò truyện về nhà cửa quần áo Đám trai thanh gái lịch có dịp chim nhau , cười tình với nhau, tán tỉnh bình phẩm chê bai nhau Hàng phố vui vì có dịp xem đám ma to

Từ cái chết của cụ tổ nhiều người trong và ngoài gia đình đại tang đang vui sướng hả hê vì những niềm hạnh phúc của mình Chính những niềm vui

kì dị đó đã giết chết phần người tốt đẹp, giết chết những đạo lí cơ bản của người việt nam

Bằng ngòi bút táo bạo Vũ trọng Phụng đã phơi bày tất cả những mặt quái thai của xã hội thành thị buổi âu hóa đương thời

4 Các cảnh tượng trào phúng

Sử dụng kĩ thuật điện ảnh để dựng lên cảnh tượng trào phúng Toàn cảnh được miêu tả bằng điệp khúc “đám cứ đi, đám cứ đi…” đi đến đâu làm huyên náo đến đó Cảnh đám người như đám bạn cụ cố Hống hay đám trai thanh gái lịch với những nét đặc sắc riêng được tác giả quan sát tỷ mỷ từng chi tiết, từng câu nói để làm rõ sự nhố nhăng của từng hạng người trong xã hội

nn Cảnh tượng trào phúng của từng nhân vật: Cậu Tú Tân chụp ảnh lúc hạ huyệt Cảnh ông Phán mọc sừng khóc lặng người đi

Chi tiết trào phúng: Đám bạn cụ cô Hồng xúc động vì làn da trắng của cô Tuyết Cậu Tú Tân chụp ảnh Tiếng khóc của ông Phán mọc sừng

Giọng điệu trào phúng