Kĩ năng: + Biết cách sử dụng hợp lí yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một bài văn tự sự + Biết cách thức xây dựng một văn bản đảm bảo thống nhất về chủ đề và có bố cục hợp lí 3.Thái độ:
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 7
VẺ ĐẸP CỦA TÌNH YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI TRONG
“ TÔI ĐI HỌC” VÀ “ TRONG LÒNG MẸ”
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
+ Hiểu được nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật nhất là tâm lý của trẻ thơ trong tác phẩm tự sự trữ tình
+ Hiểu được chủ đề và xác định, xây dựng được bố cục của một văn bản
- Ý nghĩa giáo dục: lễ phép, hiếu nghĩa, trân trọng tình cảm của bố mẹ, thầy cô
2 Kĩ năng:
+ Biết cách sử dụng hợp lí yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một bài văn tự sự
+ Biết cách thức xây dựng một văn bản đảm bảo thống nhất về chủ đề và có bố cục hợp lí
3.Thái độ:
- Giáo dục cho HS tình cảm gia đình, sự cảm thông với những số phận bất hạnh
- Biết trân trọng những kỉ niệm trong quá khứ, trung thực, chân thành với những cảm xúc của bản thân
- Biết yêu mến mái trường, thầy cô, bạn bè, có ý thức với việc học tập
- Biết trân trọng tình cảm gia đình nhất là tình mẫu tử
- Biết cảm thông, chia sẻ với những hoàn cảnh kém may mắn
4 Năng lực phát triển.
+ Năng lực tạo lập văn bản:
+ Năng lực thẩm mỹ
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận, phát triển khả năng làm việc nhóm, khả năng phản biện
+ Năng lực giải quyết vấn đề ,tư duy sáng tạo: Nhìn nhận, đánh giá vấn đề, nảy ý tưởng sáng tạo
B CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
- Nghiên cứu Sách giáo khoa, Sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo
- Chuẩn bị kế hoạch dạy học, phương tiện dạy học (Máy chiếu, phiếu học tập) và dự kiến nhóm học tập cho học sinh
- Chuẩn bị tranh ảnh, video liên quan đến chủ đề
2 Học sinh:
- Soạn bài
- Hoàn thành phiếu bài tập Ngữ văn
C PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, thảo luận nhóm, dạy học theo tình huống, nêu và giải quyết vấn đề
Trang 2- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, động não, trình bày một phút, khăn trải bàn
- Sách giáo khoa, giáo án, máy tính, máy chiếu, bút điện tử
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Mở đầu:
Hoạt động 1:
Hướng dẫn học sinh củng cố kiến thức, tìm hiểu các câu chuyện,
hình ảnh đẹp về tình mẫu tử
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh vui vẻ, củng cố kiến thức, rút ra bài học về cuộc sống.
- Năng lực hướng tới: Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận, phát triển khả năng làm việc
nhóm, khả năng phản biện
- Cách thức thực hiện: Giáo viên tổ chức trò chơi tìm từ khóa cho bài học, thảo luận trả lời.
Gv tổ chức trò chơi tìm từ khóa
cho bài học
Nhắc lại những văn bản, cùng đề
tài về nhà trường và xã hội, cùng
chủ đề về tình mẫu tử
- Lớp chia làm 2 đội:
+ Mỗi đội chơi cử 1 đại diện lên,
nhắc lại những văn bản, cùng đề tài
về nhà trường và xã hội, cùng chủ
đề về tình mẫu tử
+ Những văn bản cùng đề tài và
chủ đề sẽ xuất hiện trên máy (chỉ
riêng hs lên bảng không được biết)
+ Hs trợ giúp không được nhắc đến
những từ loại có trong văn bản đó,
chỉ được chọn các kiến thức đã học
để hỏi và gợi ý cho bạn đồng hành
của mình, được trợ giúp bằng ngôn
ngữ cơ thể
+ Hs tìm từ khóa chỉ được trả lời
trong 10 s.
- Giáo viên thống kê lại một số
kiến thức trọng tâm và nội dung
chủ đề bài học.
? Nhắc lại một số chi tiết mà em
yêu thích trong chủ đề đã học? Nêu
suy nghĩ của em về chi tiết ấy.
- Học sinh đọc yêu cầu bài học
- Chia đội và thảo luận cử đại diện
- Nắm vững quyđịnh luật chơi
- Học sinh chơi trò chơi và củng cố kiến thức lý thuyết của chủ đề đã học
- Học sinh có thể chỉ ra
I Luyện tập
1, Bài tập 1
Em hãy nhắc lại những văn bản, cùng đề tài về nhà trường và xã hội, cùng chủ đề về tình mẫu tử.
- Các văn bản cùng chủ đề,
đề tài + Cổng trường mở ra + Mẹ tôi
+ Bài ca dao, tục ngữ về tình cảm gia đình
+ Mẹ hiền dạy con…
- Thống kê lại một số
Trang 3? Em hãy nêu một bài học sau khi
học chủ đề này?
? Em hiểu thế nào về tình yêu
thương con người? tình yêu thương
có ý nghĩa nhue thế nào đối với
mỗi con người?
? Em hiểu thế nào về tình mẫu tử
Gv Khái quát….
“Trong lòng mẹ” chính là lời
khẳng định chân thành đầy cảm
động là bài ca về tình mẫu tử bất
diệt thiêng liêng!
những hình ảnh so sánh
“ Giá những cổ tục ấy… thôi”
“Tôi quên thế nào được …
cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”
“Hằng năm cứ vào mùa thu, … kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường”…
Dự kiến trả lời
- Bài học + Bài học về sự sẻ chia + Bài học về tình yêu thương con người
+ Bài học về tình mẫu tử
kiến thức trọng tâm
về nội dung, chủ đề bài học.
Gv; Đọc câu chuyện và trả lời câu
hỏi
Hoa Hồng Tặng Mẹ
Anh dừng lại tại tiệm bán hoa để gửi
hoa tặng cho mẹ anh qua đường bưu
điện.Mẹ anh sống cách chỗ anh
khoảng 300 km.Khi bước ra khỏi xe,
anh thấy một bé gái đang đứng khóc
bên vỉa hè Anh đến và hỏi tại sao nó
khóc
- Cháu muốn mua một hoa hồng để
tặng cho mẹ cháu nó nức nở nhưng
cháu chỉ có 75 xu trong khi giá một
hoa hồng đến 2 đô la
Anh mỉm cười và nói với nó:
- Đến đây, chú sẽ mua cho cháu
Anh liền mua cho cô bé va đặt một
đoá hồng để tặng cho mẹ anh Xong
2, Bài tập 2
Tìm hiểu được nội dung, bài học của chủ đề , bố cục của câu chuyện sau.
a, Câu chuyện trên có nội
dung gì? Nhân vật? Sự việc?
b, Em rút ra được bài học gì
từ câu chuyện trên đối với bản thân mình?
c, Chủ đề của văn bản trên là gì? Cho biết bố cục của câu chuyện trên? ( Tích hợp tập làm văn)
Trang 4xuôi, anh hỏi cô bé có cần đi nhờ xe
về nhà không Nó vui mừng nhìn anh
trả lời:
- Dạ, chú cho cháu đi nhờ tới nhà mẹ
cháu
Rồi nó chỉ đường cho anh lái tới một
nghĩa trang, nơi có một phần mộ vừa
mới đắp Nó chỉ ngôi mộ và nói :
-Đây là nhà của mẹ cháu
Nói xong nó ân cần đặt nhánh hoa
hồng lên mộ.Tức thì anh quay lại
tiệm hoa, huỷ bõ dịch vụ gửi hoa vừa
rồi và mua một bó hồng thật đẹp
Suốt đêm đó, anh đã lái một mạch
300 km về nhà mẹ anh để trao tận
tay bà bó hoa
(Theo Quà tặng cuộc sống, NXB
Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2003)
1, Câu chuyện trên có nội dung gì?
Nhân vật? Sự việc?
2, Em rút ra được bài học gì từ câu
chuyện trên đối với bản thân mình?
3, Có ý kiến cho rằng: “Ý nghĩa của
câu chuyện không dừng lại ở việc
- HS thảo luận nhóm đôi
- Học sinh trả lời
- HS đọc
- Là một câu chuyện hay, cảm động về tình mẫu tử
- Hai người con hiếu thảo
đi mua hoa tặng mẹ trong hai cảnh ngộ khác nhau…
sự việc lại diễn ra trái ngược và bất ngờ
- Bài học ( biểu hiện) + Tình mẫu tử có sức mạnh
và ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mỗi con người + Tình yêu thương con người thể hiện ở sự sẻ chia
“ Anh thanh niên
+ Tình yêu thương con người thể hiện ở sự thấu hiểu, quan tâm
+ Tình yêu thương con người thể hiện ở những thái
độ ân cần chăm chút “ Cô
Trang 5ngợi ca lòng hiếu thảo của cô bé
nghèo vói người mẹ vừa quá cố của
mình Câu chuyện là một bài học có
ý nghĩa nhân sinh mà mỗi người đọc
có thể phát hiện ở đó những giá trị
khác nhau” Hãy nêu suy nghĩ của
em về ý kiến trên?
Giáo viên bổ sung…
Cô bé đã cho người lớn một bài
học về lòng hiếu thảo và sự chu
đáo đối với người thân
“Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
đừng để buồn lên mắt mẹ nghe
không?”
3, Chủ đề của văn bản trên là gì?
Cho biết bố cục của câu chuyện
trên? ( Tích hợp tập làm văn)
bé đến bên
- Sự vô tâm có thể biến một người tốt thành một kẻ xấu…
- Phải biết quan tâm đến người khác, mà trước hết là cha mẹ, anh chị em, bạn bè mình Hiếu thảo với cha mẹ
là trách nhiệm cao cả nhất của mọi con người
- Hs món quà tặng cha mẹ quý giá nhất là những điểm
10, là những lời khen của thầy cô, là ý thức học tập chăm chỉ, tự giác…Từ cuộc sống mọi người em nhìn lại mình để sống tốt hơn …
- Học sinh trả lời
Hoạt động 2:
Hướng dẫn học sinh xử lý tình huống, ứng dụng bài học vào thực tiễn
xây dựng bố cục văn bản nghị luận, văn bản tự sự
- Mục tiêu: xử lý tình huống, ứng dụng bài học vào thực tiễn xây dựng bố cục văn bản nghị luận,
văn bản tự sự
- Cách thức thực hiện: Gv hướng dẫn học sinh làm việc nhóm Hs thực hiện theo yêu cầu Giáo
viên nhận xét, chốt kiến thức
- Năng lực hướng tới: Năng lực hợp tác nhóm; năng lực giao tiếp; năng lực ngôn ngữ, giải quyết
vấn đề, năng lực tự học
Gv; Cho học sinh tình huống sau:
Cho đi để nhận lại
“ Vào một buổi chiều mùa đông
lạnh giá, trên đường đi học về,
Hương nhìn thấy một cụ già ngồi
trong một góc cửa nhỏ bên ngoài
- HS đọc ví dụ
II Vận dụng
1, Bài tập 1
Vận dụng bài học của chủ
đề để ứng dụng thực tiễn và xây dựng bố cục văn bản.
a, Xử lý tình huống
Trang 6một căn nhà Hương thản nhiên
bước qua không một chút do dự
còn Lan nhìn cụ với ánh mắt đầy ái
ngại và lo lắng Trên người bà chỉ
duy nhất một tấm áo mỏng Thấy
vậy Lan liền đến bên bà:
- Bà ơi! Cháu tặng bà chiếc khăn
tay và khăn quàng cổ, cháu hy
vọng bà sẽ ấm hơn trong mùa đông
này!
Bà cụ nói:
- Cảm ơn cháu, cháu thật là một
người tốt bụng!”
? Em có suy nghĩ gì về cách ứng
xử của hai bạn trên? Em rút ra bài
học gì cho bản thân?
? Trong văn bản “ Trong lòng mẹ”
em có nhận xét gì về cách ứng xử
của bé Hồng trong giao tiếp với bà
Cô?
- Trước bà Cô độc ác, bề trên,
nhưng cách ứng xử của bé Hồng
đó cũng là một bài học trong
cách giao tiếp ứng xử với người
lớn Từ đó các em có cách vận
dụng, ứng xử thích hợp trong
mối quan hệ với bố mẹ, thầy cô,
bạn bè sao cho thích hợp.
? Trong những bài học trên em
thấm thía nhất là bài học nào?
- Học sinh trả lời
- Bạn Hương thì vô cảm
- Bạn Lan thì giàu lòng nhân
ái, biết sẻ chia, yêu thương con người
- Bài học về lòng nhân ái sẻ chia
- Bài học về ứng xử trong giao tiếp
- Học sinh trả lời
- Học sinh trả lời theo ý hiểu + Bài học về tình yêu thương con người
+ Bài học về tình mẫu tử +Bài học về lòng nhân ái sẻ chia
+ Bài học về ứng xử trong giao tiếp b, Xây dựng bố cục cho bài
văn nghị luận
Trang 7GV: Từ bài học mà hs rút ra GV
cho học sinh lập dàn ý về bố cục
của một bài văn nghị luận xã hội
THẢO LUẬN
KĨ THUẬT KHĂN TRẢI BÀN
(Bốn nhóm, mỗi nhóm 1 chủ đề)
- Suy nghĩ của em về tình mẫu tử?
- Suy nghĩ về vai trò của nhà
trường xã hội đối với trẻ em?
- Suy nghĩ về tình yêu thương con
người?
- Suy nghĩ về về cách ứng xử trong
giao tiếp
Yêu cầu xây dựng bố cục 1 bài
nghị luận và viết được 1 đoạn
văn trong bài.
Giáo viên gợi ý
Xây dựng bố cục cho bài văn: Suy
nghĩ của em về tình mẫu tử
I Mở bài
- Giới thiệu về vấn đề cần nghị
luận: Tình mẫu tử
II Thân bài
1 Giải thích:
- Theo nghĩa của từ thì “mẫu” là
mẹ, “tử” có nghĩa là con, tình mẫu
tử là nói đến tình cảm yêu thương,
che chở, bảo vệ… của người mẹ
dành cho con…
- Là sự yêu thương tôn kính của
con với người mẹ của mình
2 Ý nghĩa vai trò của tình mẫu
tử:
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài văn?
- Các nhóm trình bày
- Chủ đề của bài văn là gì?
- Em cần triển khai qua các ý
…
- Viết một đoạn đọc trước lớp
ví dụ:
- Suy nghĩ của em về tình mẫu tử?
- Suy nghĩ về vai trò của nhà trường xã hội đối với trẻ em?
- Suy nghĩ về tình yêu thương con người?
- Suy nghĩ về về cách ứng xử trong giao tiếp
c, Viết 1 đoạn văn …
Trang 8- Giúp đời sống tinh thần của ta
đầy đủ, phong phú và ý nghĩa
Giúp ta tránh khỏi những cám dỗ
trong cuộc sống
- Là điểm tựa tinh thần, tiếp thêm
cho ta sức mạnh trước mỗi khó
khăn Là niềm tin, là động lực và là
mục đích cho sự nỗ lực và khát
khao sống của cá nhân
+ Là tình cảm mang tính cao cả:
+ Tình mẫu tử có cội rễ sâu xa từ
lòng nhân ái – truyền thống đạo lí
của dân tộc ta hàng nghìn đời nay
- Tình mẫu tử có thể soi sáng , thức
tỉnh giúp ta sống tốt hơn và sống
có trách nhiệm hơn
- Nếu được sống trong tình mẫu tử
thì con người ta sẽ vô cùng hạnh
phúc
- Phê phán những hành động đi
ngược lại với đạo lí:
3 Để giữ gìn tình mẫu tử:
- Biết tôn trọng và khắc ghi công
ơn mẹ, xứng đáng với tình mẹ
- Cần biết đón nhận, cởi mở với mẹ
của mình để tạo điều kiện cho sự
thấu hiểu của hai người
III Kết bài
- Khẳng định vai trò tình mẫu tử
Gv bổ sung sửa lỗi cho bố cục và
đoạn văn.
- Dựa vào tình huống vừa tìm hiểu
em hãy
Xây dựng một hoạt cảnh cho tình
huống “Cho đi để nhận lại”
- HS đọc và liên hệ
- Được phép diễn sáng tạo một cái kết mới hoặc chọn cho Hương một cách ứng
xử khác trong giao tiếp.
2, Bài tập 2 Xây dựng một hoạt cảnh cho tình tình huống
Cho đi để nhận lại
Trang 9Gv chốt bài học.
Hoạt động 3:
H ướ ng d n v nhà: ẫ ề
- Mục tiêu: Vận dụng và làm văn tự sự
- Năng lực hướng tới: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề.
- Cách thức thực hiện: Giáo viên giao nhiệm vụ thực hiện và phần bài tập về nhà
Gợi ý của giáo viên cho học sinh
để hoàn thành bài về nhà.
- Chủ đề của bài văn là gì?
- Em cần triển khai qua các ý nào?
- Nhân vật, sự việc, diễn biến?
- Muốn kể về một người thân em
cần thể hiện những tình cảm gì?
- Bố cục của bài văn tự sự?
- Nắm vững nội dung chủ đề
- Chuẩn bị bài “Trường từ vựng”
Hãy viết một bài văn kể về một người thân của em.