BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ Câu 3: Nguyên tắc “Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể” và điều kiện đảm bảo thực hiện. Bài làm: Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự. Quy định này đòi hỏi cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế trong tố tụng hình sự phải tuân thủ quy định của pháp luật. Cơ sở pháp lý nguyên tắc bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể trong tố tụng hình sự được quy định trong tất cả các bản Hiến pháp của nước ta. Theo đó, Điều 373 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định, người nào trong hoạt động tố tụng, thi hành án hoặc thi hành các biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng... mà dùng nhục hình hoặc đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm của người khác dưới bất kì hình thức nào thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Điều 20 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 ( sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992) có quy định như sau:
Trang 1BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Câu 3: Nguyên tắc “Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể” và điều kiện đảm bảo thực hiện
Bài làm:
Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự Quy định này đòi hỏi cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế trong tố tụng hình sự phải tuân thủ quy định của pháp luật
Cơ sở pháp lý nguyên tắc bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể trong tố tụng hình sự được quy định trong tất cả các bản Hiến pháp của nước ta Theo đó, Điều 373 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định, người nào trong hoạt động
tố tụng, thi hành án hoặc thi hành các biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng mà dùng nhục hình hoặc đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm của người khác dưới bất
kì hình thức nào thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm Điều 20 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 ( sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992) có quy định như sau:
1 Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ
về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm
2 Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang Việc bắt, giam, giữ người do luật định
3 Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác theo quy định của pháp luật Việc thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất kỳ hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải có sự đồng ý của người được thử nghiệm”
Trang 2Hơn nữa, tại điều 6 Bộ luật Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng qui định: “Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân” “Không ai bị bắt, nếu không có quyết định của Toà án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang Việc bắt và giam giữ người phải theo quy định của Bộ luật này Nghiêm cấm mọi hình thức truy bức, nhục hình.”
Với tinh thần đó, Điều 10 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định nguyên tắc bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể với nội dung sau: Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể Không ai bị bắt nếu không có quyết định của toà án, quyết định hoặc phê chuẩn của viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang; Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, việc bắt, tạm giữ, tạm giam người phải theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hay bất kì hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khỏe của con người
Quy định này đòi hỏi cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi
áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế trong tố tụng hình sự phải tuân thủ quy định của pháp luật
Chỉ có toà án hoặc viện kiểm sát mới có thẩm quyền quyết định hoặc phê chuẩn lệnh bắt Trưởng cơ quan điều tra, cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một sổ hoạt động điều tra ra lệnh thì lệnh này phải được viện kiểm sát phê chuẩn trước khi thi hành.Đồng thời quy định này góp phần vào việc ngăn ngừa những trường hợp bắt, giam, giữ ưái pháp luật đe doạ sự bất khả xâm phạm về thân thể của con người
* Điều kiện đảm bảo thực hiện nguyên tắc “Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể”
Thứ nhất, tự do thân thể là một trong những quyền bất khả xâm phạm của con người được Hiến pháp ghi nhận và bảo vệ
Trang 3Trong tố tụng hình sự, để bảo vệ trật tự chung và phòng ngừa tội phạm, các
cơ quan tiến hành tố tụng có thể bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế tố tụng hình
sự, nhưng phải bảo đảm quyền bất khả xâm phậm về thân thể của con người
Thứ hai, nguyên tắc này đòi hỏi: Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định phê chuẩn của Viện Kiêm sát nhân dân Điều này đảm bảo cho việc bắt người của cơ quan tiến hành tố tụng phải thận trọng Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đã loại bỏ biện pháp ngăn chặn quy định trong Bộ luật Tố tụng hình
sự năm 2003 là bắt người trong trường hợp khẩn cấp Bởi lẽ biện pháp này cho phép bắt sau đó mới chuyển viện kiểm sát phê chuẩn như vậy mẫu thuẫn với quy định của Hiến pháp Tuy nhiên, việc bắt người trong trường hợp quả tang là trường hợp bất kỳ ai cũng có quyền bắt
Thứ ba, đảm bảo quyền bất khả xâm phạm thân thể Để đảm bảo cho quyền bất khả xâm phạm về thân thể, không cho phép bắt người một cách tùy tiện nguyên tắc này đòi hỏi việc giữ người, bắt người phải có căn cứ, đúng thẩm quyền, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, từ đó cũng đặt ra yêu cầu đổi với Bộ luật Tố tụng hình sự phải có nhiệm vụ quy định cụ thể việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế tác động đến thân thể con người
Nguyên tắc này cấm sử dụng biện pháp tra tấn, bức cung, dùng nhục hình đối với con người trong quá trình giải quyết vụ án hình sự Những hành vi này sẽ
bị trừng trị theo quy định của Bộ luật hình sự