Bởi vì căn cứ theo Khoản 2 Điều 672 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định “Trường hợp pháp luật được dẫn chiếu đến là pháp luật của nước mà cá nhân có quốc tịch nhưng cá nhân đó là người
Trang 1ĐỀ CƯƠNG THI TƯ PHÁP QUỐC TẾ Câu 1 Khi giải quyết vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài thì Toà án chỉ áp dụng quy phạm xung đột trong phạm vi nước ngoài?
Sai Vì có thể áp dụng quy phạm xung đột trong nước và các quy phạm xung đột được các quốc gia thỏa thuận xây dựng trong các điều ước quốc tế hoặc qua thừa nhận các tập quán quốc tế
Câu 2 Theo tư pháp quốc tế Việt Nam năng lực của người nước ngoài
có từ 2 quốc tịch trở lên sẽ được áp dụng theo pháp luật của nước mà người
đó mang quốc tịch và đang cư trú
Sai Bởi vì căn cứ theo Khoản 2 Điều 672 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định “Trường hợp pháp luật được dẫn chiếu đến là pháp luật của nước mà cá nhân có quốc tịch nhưng cá nhân đó là người có nhiều quốc tịch thì pháp luật áp dụng là pháp luật của nước nơi người đó có quốc tịch và cư trú vào thời điểm phát sinh quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Nếu người đó có nhiều nơi cư trú hoặc không xác định được nơi cư trú hoặc nơi cư trú và nơi có quốc tịch khác nhau vào thời điểm phát sinh quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thì pháp luật
áp dụng là pháp luật của nước mà người đó có quốc tịch và có mối liên hệ gắn
bó nhất
Trường hợp pháp luật được dẫn chiếu đến là pháp luật của nước mà cá nhân có quốc tịch nhưng cá nhân đó là người có nhiều quốc tịch, trong đó có quốc tịch Việt Nam thì pháp luật áp dụng là pháp luật Việt Nam”
Câu 3 Quy phạm xung đột là quy phạm đặc thù của tư pháp quốc tế?
Đúng Sở dĩ nói quy phạm pháp luật xung đột là quy phạm đặc thù của tư pháp quốc tế bởi: Chỉ có trong các quan hệ pháp luật của Tư pháp quốc tế, do đặc thù của Tư pháp quốc tế là điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, mới nảy sinh hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật cùng điều chỉnh một quan hệ pháp luật – xảy ra xung đột pháp luật – và làm nảy sinh vấn
đề chọn luật áp dụng khi không có quy phạm thực chất thống nhất Chính vì vậy
có thể nói chỉ ở Tư pháp quốc tế, mới có các quy phạm pháp luật xung đột – quy phạm mang tính đặc thù để giải quyết xung đột pháp luật
Câu 4 Chỉ những tập quán quốc tế nào được Nhà nước Việt Nam thừa nhận thì mới có thế trở thành nguồn của tư pháp quốc tế Việt Nam?
Sai Tập quán được thừa nhận áp dụng để điều chỉnh các quan hệ dân sự với tư cách là một nguồn luật khi đảm bảo các điều kiện sau:
- Tập quán phải rõ ràng để xác định được quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ dân sự
- Tập quán phải là thói quen được hình thành, thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong đời sống xã hội
Trang 2- Tập quán được áp dụng trong trường hợp các bên không có thoả thuận và pháp luật không quy định
- Tập quán được áp dụng không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự
Như vậy, chi cần thỏa mãn 04 điều kiện trên, tập quán quốc tế có thể trở thành nguồn của Tư pháp quốc tế VN
Ví dụ: Điều 666 BLDS 2015 quy định về việc áp dụng tập quán quốc tế
như sau: “Các bên được lựa chọn tập quán quốc tế trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 664 của Bộ luật này Nếu hậu quả của việc áp dụng tập quán quốc tế đó trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam thì pháp luật Việt Nam được áp dụng”
Câu 5 Yếu tố nước ngoài trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài căn cứ vào Bộ luật dân sự và trong vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài căn
cứ vào Bộ luật tố tụng dân sự là giống nhau.
Đúng Vì căn cứ Khoản 2, Điều 633, BLDS 2015 và Khoản 2, Điều 464,
Bộ luật Tố tụng DS 2015 thì đều quy định yếu tố nước ngoài được thể hiện trong các trường hợp sau:
- Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài;
- Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài;
- Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài
Câu 6 Khi áp dụng quy phạm xung đột để giải quyết xung đột pháp luật thì quy phạm xung đột sẽ dẫn chiếu đến quy phạm thực chất hoặc quy phạm trong nước
Sai Bởi vì các quy phạm pháp luật quốc gia được áp dụng để điều chỉnh quan hệ của tư pháp quốc tế khi có sự dẫn chiếu của quy phạm xung đột của tư pháp quôc tế Còn các quy phạm thực chất của tư pháp quốc tế trực tiếp được áp dụng nhằm điều chỉnh quan hệ tư pháp quốc tế mà không cần sự chỉ dẫn của quy phạm xung đột
Câu 7 Thẩm quyền riêng biệt của Toà án Việt Nam quyết định đến vấn đề chỉ có Toà án Việt Nam mới có thẩm quyền giải quyết các vụ việc đó Còn Toà án nước ngoài không thể có thẩm quyền trong những vụ việc này.
Đúng Bởi vì thẩm quyền riêng biệt của tòa án Việt Nam trong giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài bao gồm các loại vụ việc mà đối với tòa án Việt Nam thì chỉ có thể thuộc thẩm quyền xét xử của tòa án Việt Nam Nói cách khác là đối với những trường hợp này thì tòa án Việt Nam chỉ thừa nhận phán quyết về vụ việc nếu phán quyết đó là của tòa án
Trang 3Việt Nam, nếu các bên đưa vụ việc ra tòa án nước ngoài xét xử thì phán quyết của tòa án nước ngoài về vụ việc sẽ không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam
Thẩm quyền riêng biệt của Toà án Việt Nam được quy định cụ thể tại Điều
470 Bộ luật TTDS năm 2015
Câu 8 Tư pháp quốc tế là luật dân sự có yếu tố nước ngoài?
Sai Bởi vì tư pháp quốc tế là ngành luật điều chỉnh mang bản chất dân
sự có yếu tố nước ngoài
Câu 9 Chỉ có những điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên mới
là nguồn được Toà án Việt Nam áp dụng nhằm giải quyết các quan hệ dân
sự có yếu tố nước ngoài.
Sai Điều 664 BLDS Xác định pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài
1 Pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam
2 Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam có quy định các bên có quyền lựa chọn thì pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo lựa chọn của các bên
3 Trường hợp không xác định được pháp luật áp dụng theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì pháp luật áp dụng là pháp luật của nước có mối liên hệ gắn bó nhất với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài đó
Ngoài ra thì còn có các tập quán quốc tế
Câu 10 Quốc gia không thể là chủ thể của tư pháp quốc tế vì nó là chủ thể cơ bản của Luật Quốc tế
Sai Chủ thể của Tư pháp quốc tế bao gồm thể nhân, pháp nhân và nhà nước Thể nhân và pháp nhân là chủ thể cơ bản, nhà nước là chủ thể đặc biệt Quốc gia là chủ thể đặc biệt của Tư pháp quốc tế Bởi vì khi tham gia vào các mối quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài, quốc gia được hưởng quy chế pháp lý đặc biệt – không những không ngang hàng với các cá nhân và pháp nhân mà còn được hưởng quyền miễn trừ tư pháp
Cơ sở pháp lý quốc tế của quy chế pháp lý đặc biệt của quốc gia thể hiện ở việc xác định quốc gia là một thực thể có chủ quyền và là chủ thể đặc biệt trong
tư pháp quốc tế, được thể hiện ở các nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia và bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia
Theo nguyên tắc này, Nhà nước này hoặc bất kì cơ quan nào của nhà nước này không có quyền xét xử nhà nước khác hoặc đại diện của Nhà nước khác
Trang 4Khi tham gia vào các quan hệ tư pháp quốc tế, quốc gia được hưởng quyền miễn trừ tư pháp tuyệt đối được ghi nhận: Công ước Viên 1961 về quan hệ ngoại giao
Câu 11 Theo Tư pháp Quốc tế Việt Nam, pháp luật nước ngoài sẽ chỉ được áp dụng theo sự dẫn chiếu của Quy phạm pháp luật
Sai Ngoài ra trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên quy định áp dụng pháp luật nước ngoài thì pháp luật nước ngoài cũng được áp dụng tại Việt Nam (VD: Điều 122 Luật HNGĐ, Điều 664 Bộ luật DS ) Hơn nữa, ngay cả khi chưa có điều ước quốc tế thì pháp luật nước ngoài vẫn có thể
áp dụng tại Việt Nam trong một số trường hợp phù hợp với nguyên tắc của tư pháp quốc tế Việt Nam như nguyên tắc có đi có lại…
Câu 12 Phần hệ thuộc trong quy phạm xung đột sẽ chỉ dẫn đến một quy phạm thực chất cụ thể của một quốc gia nào đó? (Trang 106 giáo trình).
Sai Bởi vì Phần hệ thuộc là phần chỉ ra pháp luật của nước nào sẽ được áp dụng để giải quyết quan hệ đó Trong khi đó Quy phạm thực chất là quy phạm trực tiếp quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên, hình thức, biện pháp chế tài cụ thể…Vì vậy phần hệ thuộc trong quy phạm xung đột chỉ chỉ ra pháp luật của nước nào được áp dụng để giải quyết chứ không chỉ dẫn đến một quy phạm thực chất của bất kỳ 1 quốc gia nào
Câu 13 Trong QHHĐ có yếu tố nước ngoài chỉ có thể áp dụng một nguồn luật duy nhất để điều chỉnh nó?
Sai Ở một vài quốc gia, trong quan hệ hợp đồng có yếu tố nước ngoài các bên được lựa chọn nhiều hệ thống luật áp dụng cho hợp đồng của mình Ví dụ: Điều 38, Luật tư pháp quốc tế Cộng hòa Monténégro ngày 23 tháng 12 năm
2013 quy định: “Hợp đồng được điều chỉnh bởi pháp luật do các bên lựa chọn.
Sự lựa chọn này phải rõ ràng hoặc được suy ra từ các quy định của hợp đồng hoặc các hoàn cảnh cụ thể Các bên có thể lựa chọn pháp luật áp dụng cho toàn
bộ hoặc một phần hợp đồng” Tuy nhiên, đối với VN, BLDS 2015 của VN chưa
quy định rõ ràng về vấn đề này
Câu 14 Xung đột pháp luật và xung đột thẩm quyền xét xử phải được giải quyết đồng thời?
Sai Trong mối liên hệ giữa xung đột pháp luật và xung đột thẩm quyền để giải quyết một quan hệ có yếu tố nước ngoài thì vấn đề xung đột thẩm quyền xét
xử luôn được giải quyết trước Chỉ sau khi đã khẳng định được thẩm quyền của mình đối với các vụ việc, Toà án mới tiến hành xác định luật áp dụng để giải quyết vụ, việc đó
Trang 5Câu 15 Toà án Việt Nam chỉ phát sinh thẩm quyền đối với các vụ việc liên quan đến hợp đồng có yếu tố nước ngoài khi thực hiện một phần hoặc toàn bộ hợp đồng diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam.
Sai Vì hợp đồng có yếu tố nước ngoài mặc dù không được thực hiện một phần hoặc toàn bộ hợp đồng không diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam nhưng do ký kết ở VN hoặc do người Việt Nam ký kết và 01 trong 2 bên ký kết chọn áp dụng pháp luật Việt Nam hoặc chọn tòa án VN giải quyết tranh chấp thì Tòa án VN vẫn phát sinh thẩm quyền đối với hợp đồng đó
Câu 16 Việc chọn luật áp dụng cho QHHĐ cũng đồng nghĩa với việc xác định cơ quan giải quyết tranh chấp là Toà án của nước có pháp luật được lựa chọn? (Trang 499 giáo trình)
Sai Trong quan hệ hợp tác kinh tế quốc tế, đặc biệt là trong buôn bán và hàng hải quốc tế pháp luật cho phép các bên tham gia các quan hệ được lựa chọn pháp luật để áp dụng và chọn trọng tài Toà án để giải quyết tranh chấp có thể được chọn là tòa án ở một trong hai nước (của 2 bên tham gia ký hợp đồng) hoặc ở một nước thứ ba Ví dụ: Khoản 2, Điều 5, Luật Hàng hải 2015 quy định:
“Các bên tham gia trong hợp đồng liên quan đến hoạt động hàng hải mà trong
đó có ít nhất một bên là tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài thì có quyền thỏa thuận áp dụng luật nước ngoài hoặc tập quán hàng hải quốc tế trong quan hệ hợp đồng và chọn Trọng tài, Tòa án ở một trong hai nước hoặc ở một nước thứ
ba để giải quyết tranh chấp”.
Như vậy, Việc chọn luật áp dụng cho quan hệ hợp đồng không đồng nghĩa với việc xác định cơ quan giải quyết tranh chấp là tòa án của nước có pháp luật được chọn
Câu 17 Thẩm quyền của Toà án Việt Nam chỉ có thể phát sinh theo pháp luật Việt Nam.
Sai Vì thẩm quyền của tòa án Việt Nam có thể phát sinh theo quy tắc quy định trong điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia
Câu 18 Tất cả các QPPL nằm trong phần thứ 5 của BLDS 2015 và phần 7 của BLDS 2005 đều là QPXĐ?
Sai Vì quy phạm xung đột là quy phạm ấn định luật pháp nước nào cần áp dụng để giải quyết quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài trong một tình huống cụ thể Tuy nhiên trong phần thứ 5 của BLDS 2015 và phần 7 của BLDS 2005 có
những quy phạm pháp luật không phải là quy phạm xung đột: ví dụ: Điều 663, BLDS 2015: quy định về phạm vi áp dụng chung.
Trang 6Câu 19 Theo Tư pháp quốc tế Việt Nam hình thức của hợp đồng còn
có thể tuân theo luật của nước nơi thực hiện hợp đồng?
Đúng, Khoản 7 điều 683 BLDS 2015 “Hình thức của hợp đồng được xác định theo pháp luật áp dụng đối với hợp đồng đó Trường hợp hình thức của hợp đồng không phù hợp với hình thức hợp đồng theo pháp luật áp dụng đối với hợp đồng đó, nhưng phù hợp với hình thức hợp đồng theo pháp luật của nước nơi giao kết hợp đồng hoặc pháp luật Việt Nam thì hình thức hợp đồng đó được công nhận tại Việt Nam.”
Câu 20 Xung đột pháp luật là hiện tượng đặc thù của Tư pháp quốc tế?
Đúng Bởi vì trong các ngành luật khác, khi quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của chúng phát sinh, không có hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật khác nhau cùng tham gia vào việc điều chỉnh cùng một quan hệ xã hội ấy và cũng không có sự lựa chọn để áp dụng vì pháp luật của các ngành luật này mang tính tuyệt đối về mặt lãnh thổ
Chỉ khi các quan hệ Tư pháp quốc tế xảy ra thì mới có hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật khác nhau cùng tham gia điều chỉnh quan hệ đó và làm nảy sinh yêu cầu chọn luật áp dụng nếu trong trường hợp không có quy phạm thực chất thống nhất
Câu 21 Tất cả các quy phạm nằm trong hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt Nam và các nước đều là quy phạm xung đột?(trang 92 giáo trình)
Sai Bởi vì trong các hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt Nam và các nước cũng có xây dựng một số ít quy phạm thực chất thống nhất để điều chỉnh trực tiếp quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên, hình thức, biện pháp chế tài cụ thể nhằm giải quyết một số quan hệ Điển hình như trong trường hợp người nước ngoài mua nhà tại Việt Nam những quy phạm này sẽ được áp dụng
trực tiếp mà không cần sự viện dẫn của quy phạm xung đột (NQ 19 ngày 03/6/2008 của Quốc Hội )
Câu 22 Chủ thể của tư pháp Quốc tế Việt Nam bao gồm cá nhân, cơ quan tổ chức nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài?
Sai Bởi vì căn cứ theo khoản 2 Điều 663 Bộ luật dân sự quy định quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thuộc một trong các trường hợp sau đây:
“a) Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài;
Trang 7b) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài;
c) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài”
Câu 23 Xung đột pháp luật xảy ra trong tất cả quan hệ của tư pháp quốc tế nếu như mối quan hệ đó không được điều chỉnh bằng các quy phạm được xây dựng dựa trên nguyên tắc lãnh thổ
Sai, trong một quan hệ pháp luật nếu có quy phạm thực chất điều chỉnh thì
sẽ không phát sinh hiện tượng xung đột pháp luật
Câu 24 Toà án của quốc gia nào có thẩm quyền cũng đồng nghĩa với việc Toà án đó được quyền dùng luật của nước mình để giải quyết vụ việc đó?
Sai Bởi vì theo khoản 1 Điều 683 Bộ luật dân sự 2015 quy định “ Các bên trong quan hệ hợp đồng được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng đối với hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại các khoản 4, 5 và 6 Điều này Trường hợp các bên không có thoả thuận về pháp luật áp dụng thì pháp luật của nước có mối liên
hệ gắn bó nhất với hợp đồng đó được áp dụng”