Bài giảng KINH tế vĩ mô

Các vấn đề của thị trường tự do cạnh tranh  Trong lĩnh vực cung cấp hàng hoá công cộng  Sự phân hoá xã hội  Những biến tướng của tự do cạnh tranh  Những tác động “ngoại vi”  Sự phát

Bài giảng

KINH TẾ VĨ MÔ

Giảng viên: Bùi Anh Sơn

TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ

KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Tại sao phải nghiên cứu

kinh tế?

Kinh tế học là gì?

 Kinh tế học là môn khoa học nghiên cứu cách thức con người sử dụng các nguồn tài nguyên khan hiếm của mình để SX ra những hàng hoá cần thiết và phân phối cho các thành viên của xã hội

 KTH là môn khoa học nghiên cứu cách thức con người lựa chọn để ra quyết định:

– Sản xuất cái gì? (What)

– Sản xuất cho ai?(For whom)

– Sản xuất như thế nào?(How)

Đường giới hạn khả năng sản xuất

Để có được một lượng hàng hoá này, đường

giới hạn khả năng sản xuất diễn tả lượng tối

đa chỉ có thể sản xuất ra của hàng hoá kia.

V1

L1

V2

L2 1

2

Đường giới hạn KNSX dịch chuyển

diễn tả khả năng sản xuất thay đổi

Quy luật chi phí cơ hội tăng dần

1.7

Vải

Lúa

1 2 3 4

Phân phối nguồn lực

 Phân phối nguồn lực hết sức quan trọng đối với 1 xã hội và nó được phân phối khác nhau trong những xã hội khác nhau, hình thành các chế độ kinh

tế khác nhau:

 Nền kinh tế truyền thống (Traditional Economy)

 Nền kinh tế thị trường (Free market Economy)

 Nền kinh tế chỉ huy (Command Economy)

 Nền kinh tế hỗn hợp (Mixed Economy)

Kinh tế thị trường

 Các quyết định về tổ chức kinh tế do các cá nhân đưa ra trên cơ sở tối đa hoá lợi ích của chính họ

 Ưu điểm của TT là gì?

 Khái niệm “bàn tay vô hình”(Invisible hand)→ tạo ra trật tự tự nhiên tốt đẹp

 Các khuyết tật của thị trường

1.9

Các vấn đề của thị trường tự

do cạnh tranh

 Trong lĩnh vực cung cấp hàng hoá công cộng

 Sự phân hoá xã hội

 Những biến tướng của tự do cạnh tranh

 Những tác động “ngoại vi”

 Sự phát triển ổn định và bền vững

 …

Kinh tế chỉ huy

 Các vấn đề về tổ chức kinh tế do chính phủ quyết định thông qua hệ thống chỉ tiêu kế hoạch

 Ưu điểm:

– Bảo đảm những dịch vụ thiết yếu

– Công bằng và phát triển bền vững

 Nhược điểm:

– Triệt tiêu động lực cá nhân

– Phát sinh quan liêu bao cấp

1.11

Kinh tế hỗn hợp

 Hoạt động đồng thời của “bàn tay vô hình” và ‘bàn tay hữu hình”

 Về nguyên tắc để thị trường tự do

hoạt động theo quy luật cung cầu

 Có sự can thiệp của chính phủ để

khắc phục những nhược điểm của

thị trường

 Chính phủ có vai trò gì trong nền

Vai trò của chính phủ

 Trong lĩnh vực xây dựng luật pháp

và giám sát việc thực thi luật pháp

 Trong việc duy trì công bằng xã hội

 Trong lĩnh vực kinh tế công

 Trong ổn định và phát triển bền vững nền kinh tế

1.13

KTH thực chứng và KTH

chuẩn tắc

 Tuỳ theo cách thức tiếp cận và sử dụng mà kinh tế học được chia thành 2 dạng là:

 Kinh tế học thực chứng (Normative Economics)

 Kinh tế học chuẩn tắc (Positive Economics)

Kinh tế học thực chứng

 đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế và dự đoán kết quả của các hoạt động đã được điều chỉnh sau đó

 Nhằm mô tả, phân tích sự kiện thực tế xảy ra từ đó tìm ra các mối liên hệ có tính quy luật trong nền kinh tế →chủ yếu là lý giải

Kinh tế học chuẩn tắc

 Diễn tả sự lựa chọn về mặt đạo lý

 Mang tính chủ quan→đưa ra chỉ dẫn và chính sách nên tiến hành

 Thường trả lời cho các câu hỏi như:

– Nên làm gì? Không nên làm gì?

– Nên hay không nên làm?

thực chứng hay chuẩn tắc?

 Khi thu nhập tăng, cầu về mì gói giảm

 Bắt đầu đánh thuế thu nhập ở mức thu nhập bao nhiêu là hợp lý?

 Thuế xăng dầu tăng sẽ ảnh hưởng đến việc tiêu thụ xăng dầu như thế nào?

 Người cao tuổi có chi phí chăm sóc y

tế rất cao vậy nên trợ cấp hoàn toàn tiền khám, chữa bệnh cho họ

Kinh tế vi mô và kinh tế vĩ mô

– Nghiên cứu những ứng xử chi tiết, các quyết định cá nhân trên những thị trường sản phẩm riêng biệt, cụ thể

– Nghiên cứu những mối quan hệ, những tương tác lẫn nhau trong nền kinh tế như một tổng thể

Thuộc kinh tế vi mô hay

1.19

Đặc điểm của kinh tế học

 Tiền đề nghiên cứu dựa trên sự khan hiếm tương đối giữa nhu cầu và nguồn lực Sử dụng nhiều công cụ khác nhau để phân tích

 Tính hợp lý: trên cơ sở các giả định

 Tính định lượng

 Tính duy lý

 Tính toàn diện và tổng hợp

Phương pháp luận của kinh tế học

 Phương pháp quan sát

 Phương pháp thống kê

 Phương pháp phân tích

 Phương pháp trừu tượng hoá

 Sau cùng là rút ra kết luận→ đối chiếu với thực tế

MỤC TIÊU VÀ CÔNG CỤ

CỦA KINH TẾ VĨ MÔ

Các vấn đề kinh tế vĩ mô

 Sản lượng lên xuống

 Là vấn đề quan tâm hàng đầu, do mục đích của hoạt động kinh tế là thoả mãn nhu cầu ở mức cao nhất

 Giá cả và việc làm không ổn định

 Những dao động của nền kinh tế

 Cán cân thanh toán không cân bằng

3 vấn đề kinh tế vĩ mô quan

tâm nhất

1 Sản lượng

2 Lạm phát

3 Thất nghiệp

 Từ các vấn đề trên mới đưa đến các

mục tiêu mong muốn trong kinh tế vĩ

mô nhằm giải quyết các vấn đề nền kinh tế quan tâm một cách có lợi nhất

MỤC TIÊU CHUNG của kinh tế vĩ mô

1. Ổn định

2. Hiệu quả

3. Tăng trưởng

4. Công bằng

 Hiểu các mục tiêu này ra sao?

 Mục tiêu nào là quan trọng hơn?

 Thứ tự ưu tiên cho các mục tiêu

2.25

Mục tiêu hiệu quảlúa

vải

Kém hiệu

quả

Hiệu quả

Mục tiêu tăng trưởng

1.27

lúa

vải

Mục tiêu ổn định

Y p Y

Đáy

Sản lượng

Đỉnh

Thời gian

Mục tiêu vĩ mô cụ thể

 Sản lượng

 Công ăn việc làm

 Giá cả

 Cán cân thanh toán

 Các mục tiêu cụ thể được hiểu ra sao? Mục tiêu nào là quan trọng nhất?

1.29

Mục tiêu Sản lượng

 XÉT TRONG DÀI HẠN: đạt tốc độ tăng trưởng cao và đều đặn

 XÉT TRONG NGẮN HẠN: duy trì ổn định sản lượng ở mức sản lượng tiềm năng (Y P )

 Chương trình vĩ mô cơ sở chủ yếu tập trung vào phân tích ngắn hạn

SẢN LƯỢNG TIỀM NĂNG

Y P (Potetial GDP)

 Là mức sản lượng đạt được khi sử dụng hết lực lượng lao động (toàn dụng nhân công), chỉ còn số lao động thất nghiệp tự nhiên

 Là mức sản lượng cao nhất nền KT đạt được mà không gây lạm phát

 Là mức sản lượng đạt được khi thị trường lao động cân bằng

2.31

PHÂN LOẠI THẤT NGHIỆP

căn cứ vào nguồn gốc…

Căn cứ vào nguồn gốc gây ra:

 Thất nghiệp tạm thời/cọ xát

 Thất nghiệp cơ cấu

 Thất nghiệp theo mô hình cổ điển

 Thất nghiệp chu kỳ

Khái niệm thất nghiệp tự nhiên

MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH GIÁ CẢ

 Khái niệm cơ bản: lạm phát, giảm phát, giảm lạm phát

 Mục tiêu: DUY TRÌ MỨC LẠM PHÁT VỪA PHẢI

 Thế nào là lạm phát “vừa phải”?

 Chính phủ và ngân hàng trung ương

có thể kiểm soát và điều chỉnh được

tỷ lệ lạm phát

Thứ tự ưu tiên các mục tiêu

 Trên đây chỉ là những mục tiêu chuẩn – lý tưởng còn thực tế khó có thể đạt được đồng thời tất cả các mục tiêu

 Đôi khi có sự “đánh đổi” giữa các mục tiêu

 Tuỳ thuộc quan điểm sẽ có thứ tự ưu tiên khác nhau

CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ VĨ MÔ

 CHÍNH SÁCH TÀI KHOÁ

 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

 CHÍNH SÁCH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

 CHÍNH SÁCH THU NHẬP

Tổng cung (AS:Aggregate Supply)

 Là tổng khối lượng sản phẩm quốc dân

mà các nhà sản xuất trong nền kinh tế

dự kiến sản xuất và bán ra trong một thời gian nhất định tương ứng với mức giá, các điều kiện sản xuất và chi phí sản xuất đã cho

 Phân biệt “dự kiến” và “thực tế”

 Tại sao lại nghiên cứu mức sản lượng

“dự kiến”?

ĐƯỜNG TỔNG CUNG THEO GIÁ

Dốc lên bên phải

Độ dốc không đều Giá tăng thì sản lượng muốn cung cấp tăng

 Khi vượt mức tiềm năng và đạt sản

lượng tối đa: đường AS thẳng đứng

 Nguyên nhân?

1.43

Chuyển động của đường AS

 Cần phân biệt 2 cách chuyển động khác nhau của đường AS

 Di chuyển gây ra bởi tác động của giá

cả thay đổi trong điều kiện giả định là các yếu tố khác không đổi

 Dịch chuyển gây ra bởi các yếu tố

khác giá thay đổi trong điều kiện giả định giá cả không đổi

DI CHUYỂN TRÊN ĐƯỜNG AS

1.45

Di chuyển là chuyển động trượt lên hay xuống dọc theo đường AS ban đầu

Do tác động của giá thay đổi gây ra

DỊCH CHUYỂN CỦA ĐƯỜNG AS

Dịch chuyển là chuyển động dời qua một bên của cả đường AS

Do tác động của các yếu tố khác yếu tố giá thay đổi gây ra

Tổng cầu

(AD:Aggregate Demand)

 Là tổng khối lượng hàng hoá và dịch

vụ của nền kinh tế mà người ta dự kiến mua trong một thời gian nhất định tương ứng với mức giá, thu nhập và các điều kiện khác đã cho

 Còn gọi là tổng chi tiêu dự kiến của nền kinh tế

Các đối tượng tham gia tạo ra

cầu cho nền kinh tế

 Hộ Gia đình: Cầu tiêu dùng (C)

 Doanh nghiệp: Cầu đầu tư (I)

 Chính phủ: Cầu chi cho hàng hoá và dịch vụ của chính phủ (G)

 Nước ngoài: Cầu xuất khẩu ròng

(NX) = X - M

ĐƯỜNG TỔNG CẦU THEO GIÁ

Dốc xuống bên phải Giá thay đổi gây chuyển động di chuyển hay trượt dọc lên/xuống trên đường cầu thể hiện lượng cầu thay đổi

DỊCH CHUYỂN CỦA ĐƯỜNG AD

1.51

…là chuyển động dời qua một bên của cả đường AD

Do tác động của các yếu tố khác giá thay đổi gây ra

TRẠNG THÁI CÂN BẰNG VĨ MÔ

 Được xác định tại giao điểm của hai đường AS và AD

 Tại đó thoả điều kiện AS = AD

Giá hai bên chấp nhận

ĐiỀU CHỈNH CỦA THỊ TRƯỜNG

để về trạng thái cân bằng

Nếu : AS > AD Sản lượng muốn mua

ít hơn sản lượng muốn bán

Người bán không đạt mục tiêu buộc phải giảm giá và sản lượng Kết quả: P↓ + Y↓

ĐiỀU CHỈNH CỦA THỊ TRƯỜNG

1.55

Nếu : AS < AD Tức sản lượng muốn mua nhiều hơn sản lượng muốn bán →

Người mua không đạt mục tiêu buộc phải tăng giá, P↑ khuyến khích người bán tăng sản lượng

Kết quả: P↑+ Y↑

AS

E P

THAY ĐỔI TRẠNG THÁI CÂN BẰNG CỦA THỊ TRƯỜNG

 Xảy ra khi các điều kiện của thị trường thay đổi làm cho Tổng cung hoặc Tổng cầu thay đổi dẫn đến trạng thái cân bằng ban đầu mất đi

 Thị trường buộc phải điều chỉnh để xác lập lại trạng thái cân bằng mới dẫn đến

sự thay đổi của các biến số vĩ mô như: Sản lượng, giá cả, tỷ lệ thất nghiệp

THAY ĐỔI TRẠNG THÁI CÂN BẰNG CỦA THỊ TRƯỜNG

Tác động của việc tăng giá điện

1.57

E

Y P

AS

g ía

Sản lượng AD

P’

Y 1 Y’

E’

AS’

THAY ĐỔI TRẠNG THÁI CÂN

BẰNG CỦA THỊ TRƯỜNG

Tác động của việc giảm thuế thu nhập cá nhân

P

E’

P’

Y’ Y 1

Mô hình AS-AD ngắn hạn được

 Nắm những nguyên tắc cơ bản trong việc điều hành chính sách vĩ mô nhằm đạt mục tiêu mong muốn

1.59

Thay đổi tổng cầu tác động đến giá và sản lượng không đều nhau

Giá

Sản lượng AS

Y P