Câu 1: Thế nào là thị trường và phân loại thị trường? Khái niệm thị trường: • Là tổng hòa những quan hệ kinh tế trong đó nhu cầu của các chủ thể được đáp ứng thông qua việc trao đổi, mua bán với sự xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ tương ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản suất xã hội • Có thể nhận diện ở cấp độ cụ thể quan sát được như: chợ, cửa hàng, quầy hàng lưu động, phòng giao dịch hay siêu thị và nhiều hình thức tổ chức giao dịch, mua bán khác • Có thể được nhận diện ở cấp độ trừu tượng, thị trường là tổng thể các mối quan hệ kinh tế gồm cung cầu, giá cả, quan hệ hàngtiền, quan hệ giá trị, giá trị sử dụng, quan hệ hợp tác, cạnh tranh, quan hệ trong nước, nước ngoài • Quan niệm khác về thị trường: là biểu hiện thu gọn của quá trình mà thông qua đó các quyết định của các gia đình về tiêu dùng các mặt hàng nào, các quyết định của các công ty về sản xuất cái gì, sản xuất như thể nào và các quyết định của người công nhân về việc làm bao lâu cho ai…đều được dung hòa bằng sự điều chỉnh giá cả Phân loại thị trường: • Căn cứ theo đối tượng trao đổi, mua bán cụ thể: thị trường hàng hóa, thị trường dịch vụ • Căn cứ theo phạm vi các quan hệ: thị trường trong nước, thị trường thế giới • Căn cứ theo vai trò của các yếu tố được trao đổi: thị trường tư liệu tiêu dùng, thị trường tư liệu sản xuất • Căn cứ theo tính chất và cơ chế vận hành: thị trường tự do, thị trường có điều tiết, thị trường cạnh tranh hoàn hảo, thị trường cạnh tranh không hoàn hảo (độc quyền)
Trang 1Câu 1: Thế nào là thị trường và phân loại thị trường?
Khái niệm thị trường:
Là tổng hòa những quan hệ kinh tế trong đó nhu cầu của các chủ thể được đáp ứng thông
qua việc trao đổi, mua bán với sự xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ tương ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản suất xã hội
Có thể nhận diện ở cấp độ cụ thể quan sát được như: chợ, cửa hàng, quầy hàng lưu động, phòng giao dịch hay siêu thị và nhiều hình thức tổ chức giao dịch, mua bán khác
Có thể được nhận diện ở cấp độ trừu tượng, thị trường là tổng thể các mối quan hệ kinh tế gồm cung cầu, giá cả, quan hệ hàng-tiền, quan hệ giá trị, giá trị sử dụng, quan hệ hợp tác, cạnh tranh, quan hệ trong nước, nước ngoài
Quan niệm khác về thị trường: là biểu hiện thu gọn của quá trình mà thông qua đó các quyết định của các gia đình về tiêu dùng các mặt hàng nào, các quyết định của các công ty
về sản xuất cái gì, sản xuất như thể nào và các quyết định của người công nhân về việc làm bao lâu cho ai…đều được dung hòa bằng sự điều chỉnh giá cả
Phân loại thị trường:
Căn cứ theo đối tượng trao đổi, mua bán cụ thể: thị trường hàng hóa, thị trường dịch vụ
Căn cứ theo phạm vi các quan hệ: thị trường trong nước, thị trường thế giới
Căn cứ theo vai trò của các yếu tố được trao đổi: thị trường tư liệu tiêu dùng, thị trường tư liệu sản xuất
Căn cứ theo tính chất và cơ chế vận hành: thị trường tự do, thị trường có điều tiết, thị trường cạnh tranh hoàn hảo, thị trường cạnh tranh không hoàn hảo (độc quyền)
Câu 2: Vai trò của thị trường, lấy ví dụ minh họa?
Thị trường thực hiện giá trị hàng hóa, là điều kiện, môi trường cho sản xuất phát triển:
Thị trường kích thích sự sáng tạo của mọi thành viên trong xã hội, tạo ra cách thức phân bổ nguồn lực hiệu quả trong nền kinh tế:
Thị trường gắn kết nền kinh tế thành một chỉnh thể, gắn kết nền kinh tế quốc gia với nền kinh
tế thế giới:
Câu 3: Kinh tế thị trường và đặc trưng phổ biến của kinh tế thị trường?
Kinh tế thị trường: là nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị trường, là nền kinh tế hàng
hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu
sự tác động, điều tiết của các quy luật thị trường
*Cơ chế thị trường: là hệ thống các quan hệ mang tính tự điều chỉnh tuân theo yêu cầu của các quy luật kinh tế
Đặc trưng phổ biến của kinh tế thị trường:
Có sự đa dạng của các chủ thể kinh tế, nhiều hình thức sở hữu, các chủ thể kinh tế bình đẳng trước pháp luật
Thị trường đóng vai trò quyết định trong việc phân bổ các nguồn lực xã hội thông qua các hoạt động của thị trường như thị trường hàng hóa, thị trường dịch vụ, thị trường sức lao động
Giá cả được hinh thành theo nguyên tắc thị trường, cạnh tranh vừa là môi trường, vừa là động lực thúc đấy hoạt động sản xuất kinh doanh, động lực trực tiếp của các chủ thể sản xuất kinh doanh là lợi nhuận và lợi ích kinh tế-xã hội khác, nhà nước là chủ thể thực hiện chức năng quản lý, chức năng kinh tế, thực hiện khắc phục các khuyết tật của thị trường, thúc đẩy những yếu tố tích cực, đảm bảo cho sự bình đẳng xã hội và sự ổn định của toàn bộ nền kinh tế
Là nền kinh tế mở, thị trường trong nước quan hệ mật thiết với thị trường quốc tế
Trang 2Câu 4: Các quy luật kinh tế chủ yếu của nền kinh tế thị trường? Vị trí, nội dung, tác động của quy luật kinh tế?
Quy luật giá
trị
Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở đó có sự hoạt động của quy luật giá trị
Quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất
và trao đổi hàng hóa phải được thực hiện trên cơ sở của hao phí lao động xã hội cần thiết Người sản xuất muốn bán được hàng hóa, muốn được xã hội thừa nhận thì lượng giá trị của một hàng hóa
cá biệt phải phù hợp với thời gian lao động xã hội cần thiết, lấy giá trị xã hội làm cơ sở không dựa trên giá trị cá biệt
- Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa
- Kích thích cải tiến kĩ thuật hợp lý hóa sản xuất nhằm tăng năng suất lao động
- Phân hóa sản xuất thành những người giàu, người nghèo một cách tự nhiên
Quy luật
cung cầu
Ở đâu có thị trường thì ở
đó tồn tại quy luật cung cầu
và tồn tại một cách khách quan
Trên thị trường, cung-cầu có mối quan
hệ hữu cơ với nhau, thường xuyên tác động lẫn nhau và ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả Nếu cung lớn hơn cầu thì giá cả thấp hơn giá trị và ngược lại
Nếu cung bằng cầu thì giá cả bằng giá trị
Quy luật cung-cầu có tác dụng điều tiết quan
hệ sản xuất và lưu thông hàng hóa, làm thay đổi cơ cấu và quy
mô thị trường, ảnh hưởng tới giá cả hàng hóa Căn cứ vào quan
hệ cung cầu, có thể dự đoán xu thế biến động của giá cả
Quy luật
lưu thông
tiền tệ
Là quy luật quy định lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa trong một thời kì nhất định
- Theo yêu cầu của quy luật, việc đưa
số tiền cần thiết cho lưu thông mỗi thời
kì nhất định phải thống nhất với lưu thông hàng hóa, việc không ăn khớp có thể dẫn tới trì trệ hoặc lạm phát
- Số lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa ở mỗi thời kì nhất định được xác định bằng công thức:
P Q M V
, trong đó:
:
M Số lượng tiền cần thiết cho lưu
thông hàng hóa ở mỗi thời kì nhất định
:
P mức giá cả
:
V số vòng lưu thông của đồng tiền
:
Q khối lượng hàng hóa dịch vụ đưa
ra lưu thông
- Khi lưu thông hàng hóa phát triển, việc thanh toán không dùng tiền mặt trở nên phổ biến thì số lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa được tính bằng công thức:
1 2 3
M
V
, trong đó:
:
P Q tổng giá cả hàng hóa
Khi tiền giấy ra đời, nếu được phát hành quá nhiều sẽ làm cho đồng tiền mất giá trị, giá cả hàng hóa tăng lên dẫn đến lạm phát Bời vậy nhà nước không thể in và phát hành tiền giấy một cách tùy tiện mà phài tuân theo nguyên lý của quy luật lưu thông tiền tệ
Trang 3G tổng giá cả hàng hóa bán chịu
2:
G tổng giá cả hàng hóa trừ cho nhau
3:
G tổng giá cả hàng hóa đến kì thanh
toán
:
V số vòng quay trung bình của tiền tệ
Quy luật
cạnh tranh
Khi đã tham
gia thị trường
các chủ thể
sản xuất kinh
doanh, bên
cạnh sự hợp
tác luôn luôn
phải chấp
nhận sự cạnh
tranh
- Cạnh tranh trong nội bộ ngành: là cạnh tranh giữa các chủ thể kinh doanh trong cùng một ngành hàng hóa Biện pháp cạnh tranh là các doanh nghiệp ra sức cải tiến kĩ thuật, đổi mới công nghệ, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động để hạ thấp giá trị cá biệt của hàng hóa, làm cho giá trị hàng hóa của doanh nghiệp sản xuất ra thấp hơn giá trị xã hội của hàng hóa đó Kết quả của cạnh tranh trong nội bộ ngành là hình thành giá trị thị trường của từng loại hàng hóa
- Cạnh tranh giữa các ngành: là cạnh tranh giữa các chủ thể sản xuất kinh doanh giữa các ngành với nhau; cũng
là phương thức để thực hiện lợi ích của các chủ thể thuộc các ngành sản xuất khác nhau trong điều kiện kinh tế thị trường; là phương thức để các chủ thể sản xuất kinh doanh ở các ngành sản xuất khác nhau tìm kiếm lợi ích của mình nhằm tìm ra nơi đầu tư có lợi nhất
- Tác động tích cực của cạnh tranh:
+ Thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất
+ Thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thị trường
+ Là cơ chế điều chỉnh linh hoạt việc phân bổ nguồn lực
+ Thúc đẩy năng lực thỏa mãn nhu cầu của
xã hội
- Tác động tiêu cực của cạnh tranh:
+ Cạnh tranh không lành mạnh gây tổn hại môi trường kinh doanh + Cạnh tranh không lành mạnh gây lãng phí nguồn lực xã hội + Cạnh tranh không lành mạnh gây tổn hại phúc lợi xã hội