các phép đánh giá chất lượng sử dụng phần mềm

Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này xác định chất lượng khi sử dụng cho các tiêu chí định nghĩa trong ISO/IEC 9126-1.Tiêu chuẩn này bao gồm : - Giải thích áp dụng các phép đánh giá chất lượng

Trang 3

Mục lục

3

Lời nói đầu 4

1 Phạm vi áp dụng 5

2 Tiêu chuẩn viện dẫn 6

3 Thuật ngữ và định nghĩa 6

4 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm 7

Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng sử dụng 9

5.1 Tính hiệu quả 9

5.2 Tính năng suất 12

5.3 Tính an toàn 15

5.4 Tính thỏa mãn 18

Phụ lục A (Tham khảo) 20

Phụ lục B (Tham khảo) 21

Phụ lục D (Tham khảo) 23

Danh mục tài liệu tham khảo 24

Trang 4

Lời nói đầu

TCVN xxx-3:2010 được xây dựng trên cơ sở chấp thuận nguyên vẹn tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm theo ISO-9126 phần 3

TCVN xxx-3:2010 do Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (RIPT) biên soạn, Bộ thông tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành theo Quyết định số

Trang 5

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN xxx-3:2010

Công nghệ thông tin – Đánh giá sản phẩm phần mềm – Tiêu chí đánh giá chất lượng sử dụng

Information technology - Software Product quality – Quality in use metrics

1 Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này xác định chất lượng khi sử dụng cho các tiêu chí định nghĩa trong ISO/IEC 9126-1.Tiêu chuẩn này bao gồm :

- Giải thích áp dụng các phép đánh giá chất lượng phần mềm như thế nào ;

- Một bộ cơ bản các phép đánh giá cho từng tiêu chí nhỏ ;

- Ví dụ áp dụng các phép đánh giá trong vòng đời sản phẩm như thế nào

Tiêu chuẩn này không ấn định các dải giá trị của các phép đánh giá này cho các mức hoặc cấp độ chấm điểm của yêu cầu, vì rằng các giá trị này được xác định cho từng sản phẩm phần mềm hoặc một phần của sản phẩm phần mềm, do bản chất của nó, phụ thuộc vào các yếu tố như loại của phần mềm, mức độ tính toàn vẹn và các nhu cầu của người dùng Một vài thuộc tính có thể có dải giá trị mong muốn mà không phụ thuộc vào các nhu cầu xác định của người dùng nhưng phụ thuộc vào các yếu tố chung ; ví dụ như các yếu tố nhận thức của con người

Tiêu chuẩn này có thể được áp dụng cho bất kì loại phần mềm nào cho bất kì ứng dụng nào Người sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật này có thể chọn hoặc thay đổi và áp dụng các phép đánh giá và phép đo từ tiêu chuẩn kỹ thuật này hoặc có thể định nghĩa các phép đánh giá xác định cho ứng dụng như an toàn hay bảo mật có thể tìm trong các Tiêu chuẩn quốc tế hay Tiêu chuẩn kỹ thuật của IEC 65 hay ISO/IEC JTC 1/SC 27

Người sử dụng Tiêu chuẩn này bao gồm :

- Người mua sản phẩm (cá nhân hay tổ chức mua hệ thống, sản phẩm phần mềm hoặc dịch vụ phần mềm từ nhà cung cấp) ;

- Người đánh giá (cá nhân hay tổ chức thiết lập đánh giá Người đánh giá có thể, ví dụ như, là phòng kiểm định, trung tâm chất lượng của tổ chức phát triển phần mềm, tổ chức chính phủ hoặc người dùng) ;

- Người phát triển (cá nhân hay tổ chức thực hiện các hoạt động phát triển, bao gồm phân tích yêu cầu, thiết kế, và kiểm tra thông qua việc chấp thuận trong quá trình vòng đời sản phẩm phần mềm) ;

Trang 6

- Người duy trì (cá nhân hay tổ chức thực hiện các hoạt động duy trì);

- Nhà cung cấp (cá nhân hay tổ chức tham gia ký hợp đồng với người mua sản phẩm để cung cấp hệ thống, sản phẩm phần mềm hoặc dịch vụ phần mềm trên các điều khoản của hợp đồng) khi kiểm tra chất lượng phần mềm trong cuộc kiểm tra xác định chất lượng;

- Người sử dụng (cá nhân hay tổ chức sử dụng sản phẩm phần mềm để thực hiện chức năng xác định) khi đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm trong cuộc kiểm tra chấp thuận;

- Người quản lí chất lượng (cá nhân hay tổ chức thực hiện kiểm tra có hệ thống các sản phẩm phần mềm hoặc dịch vụ phần mềm) khi đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm như một phần của bảo đảm chất lượng và kiểm soát chất lượng;

Tiêu chuẩn này chỉ đánh giá chất lượng khi sử dụng của sản phẩm phần mềm Tiêu chuẩn chia chất lượng khi sử dụng của sản phầm phần mềm thành 4 tiêu chí (tính hiệu quả, tính năng suất, tính an toàn, tính thỏa mãn) Dùng bảng các phép đánh giá chất lượng khi sử dụng để đánh giá các tiêu chí trên

2 Tiêu chuẩn viện dẫn

[1] ISO IEC 9126-4 - Software engineering - Product quality - Part 4 – Quality in Use metrics

ISO/IEC JTC1 /SC7 (ISO IEC 9126 – Phần 4 - Kỹ thuật phần mềm – Chất lượng sản phẩm – Các

phép đánh giá chất lượng sử dụng).

[2] ISO IEC 9126-1 - Software engineering - Product quality - Part 1 – Quality model ISO/IEC

JTC1 /SC7 (ISO IEC 9126 – Phần 1 - Kỹ thuật phần mềm – Chất lượng sản phẩm – Mô hình chất

lượng).

[3] TCVN XX-XX: 2010 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm (Các phép đánh giá chất lượng ngoài)

3 Thuật ngữ và định nghĩa

Mô hình chất lượng: là một tập hợp tiêu chí và mối quan hệ giữa chúng để cung cấp cơ sở cho việc

xác định yêu cầu chất lượng và đánh giá chất lượng

Chất lượng trong: là tổng hợp của tất cả các đặc điểm của sản phẩm phần mềm từ góc độ của người

phát triển phần mềm Chất lượng trong được đo lường và đánh giá theo các yêu cầu chất lượng trong (sử dụng các phép đánh giá trong) Chất lượng trong của sản phẩm phần mềm được cải tiến trong suốt suốt thời gian lập trình, kiểm thử và không bao gồm giai đoạn thiết kế phần mềm

Chất lượng ngoài: là toàn bộ các đặc điểm của sản phẩm phần mềm từ góc độ của người đánh giá

phần mềm độc lập Chất lượng này thể hiện khi phần mềm hoạt động, nó được đánh giá trong môi trường với dữ liệu giả lập (sử dụng công cụ đánh giá độc lập)

Chất lượng sử dụng: là cách nhìn của người dùng về chất lượng sản phẩm phần mềm khi nó được

cài đặt trong một môi trường và ngữ cảnh cụ thể Chất lượng này xác định phạm vi mà người dùng có

Trang 7

thể đạt được mục đích của mình trong một môi trường cụ thể hơn là chỉ ra các tính năng của phần mềm.

Mô hình cho chất lượng trong và ngoài: phân loại chất lượng sản phẩm phần mềm theo sáu tiêu

chí: tính năng, độ tin cậy, sự tiện lợi, tính hiệu quả, khả năng bảo hành bảo trì và tính khả chuyển

4 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm

Chất lượng sản phẩm phần mềm được đánh giá qua một mô hình chất lượng cụ thể Sản phẩm phần mềm được phân tách theo cấp bậc vào một mô hình phần mềm với những tiêu chí và những tiêu chí con, sao cho có thể sử dụng chúng như một danh sách để kiểm tra những vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng

Tiêu chí đối với chất lượng sử dụng (hình 1) được chia thành 4 tiêu chí: tính hiệu quả, năng suất, tính

an toàn và tính thoả mãn

Hình 1: Mô hình chất lượng sử dụng.

Chất lượng sử dụng là đánh giá của người sử dụng về chất lượng Chất lượng sử dụng phụ thuộc vào chất lượng ngoài, mặt khác chất lượng ngoài lại phụ thuộc vào chất lượng trong Thường phải tiến hành đánh giá trên cả 3 yêu cầu chất lượng (yêu cầu chất lượng đối với chất lượng trong, chất lượng ngoài, chất lượng sử dụng) vì việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trong không có nghĩa sẽ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng ngoài, đáp ứng tiêu chuấn chất lượng ngoài không có nghĩa sẽ đáp ứng tiêu chuẩn của chất lượng sử dụng

Chất lượng sử dụng

Là khả năng của phần mềm cho phép những người sử dụng cụ thể đạt được những mục đích cụ thể với tính hiệu quả, tính năng suất, tính an toàn và tính thoả mãn, trong một hoàn cảnh làm việc cụ thể

Tính hiệu quả: khả năng của phần mềm cho phép người dùng đạt được mục đích một cách chính xác

và hoàn toàn, trong điều kiện làm việc cụ thể

Tính năng suất: khả năng của phần mềm cho phép người dùng sử dụng lượng tài nguyên hợp lý

tương đối để thu được hiệu quả công việc trong những hoàn cảnh cụ thể

Tính an toàn: phần mềm có thể đáp ứng mức độ rủi ro chấp nhận được đối với người sử dụng, phần

mềm, thuộc tính, hoặc môi trường trong điều kiện cụ thể

Trang 8

Tính thoả mãn: phần mềm có khả năng làm thoả mãn người sử dụng trong từng điều kiện cụ thể

Trang 9

Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng sử dụng

Bảng phương pháp đánh giá chất lượng khi sử dụng của sản phẩm phần mềm:

Phép đo, công thức và tính toán các thành phần dữ liệu

Chuyển đổi giá trị đo

Loại thang đánh giá

Loại phép đo

Đầu vào cho phép đo

Tham chiếu ISO/IEC

12207 SLCP

Đối tượng đánh giá

M1 = |1- ∑Ai|

Ai= Tỷ lệ giá trị của đầu ra của mỗi nhiệm vụ bị thiếu hoặc không chính xác

0 <= M1

<= 1 Càng gần

1 càng tốt

A = Tỉ lệ

Báo cáo kiểm tra vận hànhBiên bản giám sát người dùng

6.5 Sự hiệu lực5.3 Kiểm tra chất lượng5.4 Vận hành

Người dùngNgười thiết

kế giao diện

sử dụng

CHÚ THÍCH: Mỗi nhiệm vụ tiềm năng bị thiếu hoặc không hoàn thành có trọng số là A, căn cứ vào giá trị đầu ra tới doanh nghiệp hoặc người sử dụng (nếu tổng A lớn hơn

1,phép đánh giá tính là 0,

Trang 10

12207 SLCP

X = A / B

A= Số lượng các nhiệm vụ được hoàn thành

B= Tổng số các nhiệm vụ cố gắng thực hiện

0<=X<=1

Càng gần

1 càng tốt

Tỷ lệ

A= Số đếmB= Số đếmX=Số đếm/số đếm

6.5 Hiệu lực5.3 Kiểm tra chất lượng5.4 Vận hành

kế giao diện

sử dụng

CHÚ THÍCH: Phép đo này có thể được tính cho 1 người hoặc một nhóm người dùng Nếu các nhiệm vụ có thể hoàn thành từng phần thì phép đo tính thực hiện nhiệm vụ hiệu quả nên được sử dụng

Trang 11

12207 SLCP

Tần suất lỗi Tần suất xảy ra

lỗi như thế nào

Người sử dụng kiểm tra

Tuyệt đối

A= Số đếm

Đặc tả yêu cầu Thiết kế

Mã nguồnBáo cáo xem xét

6.5 Sự hiệu lực6.6 Tham gia xem xét

Người yêu cầu

Người phát triển,

CHÚ THÍCH: Phép đo này chỉ phù hợp cho việc thực hiện so sánh nếu các lỗi có cùng mức độ quan trọng hoặc cùng trọng số

Trang 12

Phương pháp áp dụng

12207 SLCP

Thời gian thực

hiện nhiệm vụ

Thời gian

để hoàn thành nhiệm vụ là bao lâu?

Người sử dụng kiểm tra X= Ta

Ta = thời gian hoàn thành nhiệm vụ

0<=X

Càng nhỏ càng tốt

Khoảng thời gian

T = thời gian

6.5 Sự hiệu lực

5.3 Kiểm tra chất lượng5.4 Vận hành

sử dụng như thế nào

Người sử dụng kiểm tra X = M1/T

M1 = nhiệm vụ hiệu quả

T = thời gian thực hiện

0<=X

X càng lớn càng tốt

6.5 Hiệu lực

5.3 Kiểm tra chất lượng5.4 Vận

kế giao diện

sử dụng

Trang 13

Tên phép

đánh giá

Mục đích của phép đánh giá

12207 SLCP

Người sử dụng kiểm tra X = M1/C

M1 = Hiệu quả nhiệm vụ

C =tổng chi phí của nhiệm vụ

0<=X

X càng lớn thì việc kiểm tra càng đầy đủ

Tuyệt đối C = giá trị

X= Tỷ lệ/

Giá trị

kế giao diện

sử dụng

CHÚ THÍCH: Chi phí có thể ví dụ như thời gian sử dụng, thời gian và các chi phí hỗ trợ khác, chi phí nguồn lực máy tính, các cuộc điện thoại, và các vật liệu

Tỷ lệ năng suất Tỷ lệ thời

gian người dùng thực hiện các hành động hữu ích

Người sử dụng kiểm tra X =Ta/Tb

Ta =thời gian hữu ích = thời gian thực hiện nhiệm vụ - thời gian hỗ trợ - thời gian lỗi – thời gian tìm kiếm

0<=X<=1

X càng gần

1 càng tốt

Giá trị tuyệt đối

Ta = thời gian

Tb = thời gian

X = thời gian/ thời

5.3 Kiểm tra chất lượng5.4 Vận

kế giao diện

sử dụng

Trang 14

Tên phép

đánh giá

12207 SLCP

Tb = thời gian thực hiện nhiệm vụ

CHÚ THÍCH: các phép đo này yêu cầu phân tích chi tiết băng ghi hình hành động xử lý.

Hiệu suất liên

quan tới người

dùng

Hiệu suất một người

sử dụng so sánh với một chuyên gia

Người sử dụng kiểm tra Hiệu suất liên quan tới

Giá trị tuyệt đối

X = tỷ lệ/

tỷ lệ

kế giao diện

sử dụng

CHÚ THÍCH: Người dùng và chuyên gia thực hiện chung 1 nhiệm vụ Nếu chuyên gia có hiệu suất 100% và người dùng và chuyên gia có cũng hiệu quả nhiệm vụ, thì phép đánh giá sẽ có cùng giá trị tỷ lệ năng suất

Trang 15

5.3 Tính an toàn

Các phép đánh giá tính an toàn đánh giá mức độ rủi ro gây hại tới con người, doanh nghiệp, phần mềm, tài sản hoặc môi trường trong điều kiện thực hiện cụ thể Nó bao gồm tới sức khỏe và an toàn của cả người dùng và những người có ảnh hưởng tới việc sử dụng như là các hậy quả vật lý và kinh tế chưa tính trước được

Bảng 3: Các phép đánh giá tính an toàn

Tên phép

đánh giá

12207 SLCP

Sức khỏe

người dùng và

tính an toàn

Có sự cố nào giữa sức khỏe con người

và sản phẩm không

Thống kê của người sử dụng

X= 1-A / B

A= Số phản hồi của người dùng về RSI B= Tổng số người sử dụng

Báo cáo xem xét sử dụng

5.4 Vận hành

Người sử dụngNgười thiết

X= 1-A / B

A= Số người bị có mối nguy

5.3 Kiểm tra chất lượng

kế giao diện

Trang 16

Tên phép

đánh giá

12207 SLCP

người hệ thống

ảnh hưởng tới người dùng

B= Tổng số người sử dụng có khả năng ảnh hưởng bởi hệ thống

X= Số đếm/Số đếm

5.4 Vận hành

sử dụngNgười phát triển

CHÚ THÍCH: ví dụ về phép đo này là mức độ an toàn bệnh nhân, trong đó A là số bệnh nhân được chữa trị không đúng,và B là tổng số bệnh nhân

Thiệt hại về

kinh tế

Có sự cố nào liên quan tới việc thiệt hại về kinh tế

X= 1-A / B

A= Số sự cố thiệt hại

về kinh tế xảy ra B= Tổng số tình huống

5.4 Vận hành

kế giao diện

sử dụngNgười phát triển

CHÚ THÍCH: phép đo này cũng được đo dựa trên số tình huống xảy ra có những mối nguy về thiệt hại kinh tế.

Trang 17

Tên phép

đánh giá

12207 SLCP

Thiệt hại về

phần mềm

Sự cố nào gây gián đoạn phần mềm?

X= 1-A / B

A= Số sự cố gián đoạn phần mềm xảy ra B= Tổng số tình huống

5.4 Vận hành

kế giao diện

sử dụng

CHÚ THÍCH 1: Phép đo này có thể được đo dựa trên số tình huống xảy ra có thể gây ra rủi ro thiệt hại về phần mềm

CHÚ THÍCH 2: Nó cũng có thể được đo X = phí tổn tích lũy do việc gián đoạn thời gian sử dụng phần mềm

Tiêu đề	Các phép đánh giá chất lượng sử dụng
Chuyên ngành	Công nghệ thông tin
Thể loại	Tiêu chuẩn quốc gia
Năm xuất bản	2010
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	186,5 KB