- Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các loài khác nhau, cùng sống trong một không gian xác định và chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau.. - Quần xã tập[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ II
MÔN: SINH HỌC 9
Câu 1: Nhân tố sinh thái là gì? Người ta chia chúng thành những nhóm nào? Nêu các thành phần của từng nhóm nhân tố sinh thái? (nội dung của bài 41 phân II)
Câu 2: Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và sinh vật biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả
năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường? Tại sao?
Câu 3: Sinh vật khác loài gồm có các quan hệ nào, nêu đặc điểm của từng quan hệ? (nội dung trong bảng 44 của bài 44)
Câu 4: Nêu sự khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch của các sinh vật khác
loài?
- Quan hệ hỗ trợ là quan hệ có lợi (hoặc ít nhất không có hại) cho tất cả các sinh vật
- Quan hệ đối địch: một bên sinh vật được lợi còn bên kia bị hại hoặc cả hai đều bị hại
Câu 5: Thế nào là một quần thể sinh vật? Cho thí dụ? Nêu những đặc trưng cơ bản của quần thể
sinh vật và cho biết đặc trưng nào được xem là cơ bản nhất? Giải thích?
- Quần thể sinh vật bao gồm các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khu vực nhất định, ở một thời điểm nhất định và có khả năng sinh sản tạo thành thế hệ mới
- Thí dụ:Rừng cây thông nhựa phân bố tại vùng Đông Bắc Việt Nam
- Đặc trưng cơ bản của quần thể là: Tỉ lệ giới tính, thành phần nhóm tuổi và mật độ của quần thể
- Mật độ quần thể được xem là cơ bản nhất vì nó quết định của hai đặc trưng nói trên
Câu 6: Vì sao quần thể người lại có một số đặc trưng mà quần thể sinh vật khác không có? Người
ta chia dân số thành những nhóm tuổi nào?
- Vì con người có tư duy và lao động
- Người ta chia dân số thành nhiều nhóm tuổi khác nhau:
+ Nhóm tuổi trước sinh sản: dưới 15 tuổi
+ Nhóm tuổi sinh sản và lao động: từ 15 – 64 tuổi
+ Nhóm tuổi hết khả năng lao động nặng nhọc: từ 65 tuổi trở lên
Câu 7: Ý nghĩa của việc phát triển dân số hợp lí của mỗi quốc gia là gì?
- Để có sự phát triển bền vững, mỗi quốc gia cần phải phát triển dân số hợp lí, không để dân số tăng quá nhanh dẫn tới thiếu nơi ở, thiếu thức ăn, nước uống, ô nhiễm môi trường, tàn phá rừng
và các tài nguyên khác
- Hiện nay Việt Nam đang thực hiện pháp lệnh dân số mục đích nhằm đảm bảo chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội số con sinh ra phải phù hợp với khả năng nuôi dưỡng, chăm sóc của mỗi gia đình
Câu 8: Thế nào là một quần xã sinh vật? Quần xã sinh vật khác với quần thể sinh vật như thế
nào?
- Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các loài khác nhau, cùng sống trong một không gian xác định và chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau
- Quần xã tập hợp nhiều quần thể sinh vật khác loài còn quần thể là tập hợp các cá thể cùng loài
Câu 9: Theo em khi nào thì có sự cân bằng sinh học trong quần xã? Hãy lấy thí dụ minh hoạ về cân bằng sinh học? (nội dung của bài 49 phần III)
Câu 10: Thế nào là một hệ sinh thái? Cho thí dụ? Hãy phân tích các thành phần chính trong hệ
sinh thái ?
- Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của quần xã (sinh cảnh)
- Thí dụ: Hệ sinh thái rừng nhiệt đới
- Thành phần chính trong hệ sinh thái:
+ Các thành phần vô sinh như đất, đá, nước, thảm mục
+ Sinh vật sản xuất là thực vật
+ Sinh vật tiêu thụ gồm động vật ăn thực vật, động vật ăn thịt
+ Sinh vật phân giải như vi khuẩn, nấm
Câu 11: Thế nào là chuỗi thức ăn và lưới thức ăn? (nội dung của bài 50 phần II, chú ý sơ đồ chuỗi thức ăn)
Trang 2Câu 12: Sự tác động của con người vào môi trường được chia thành những giai đoạn nào? Nêu đặc
điểm của từng giai đoạn đó?
- Chia thành 3 giai đoạn: Thời kì xã hội nguyên thủy; Thời kì xã hội nông nghiệp; Thời kì xã hội công nghiệp
+ Thời kì xã hội nguyên thủy: Sự tác động của con người tới môi trường chủ yếu là săn bắt, hái lượm, dùng lửa để nấu nướng, sưởi ấm và xua đuổi thú dữ
+ Thời kì xã hội nông nghiệp: Tác động của con người chủ yếu là chặt phá rừng lấy đất canh tác, chăn thả gia súc, làm thay đổi tầng nước mặt và diện tích rừng bị thu hẹp
+ Thời kì xã hội công nghiệp: Chế tạo ra máy móc, thiết bị, quá trình đô thị hóa làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống
Câu 13: Thế nào là ô nhiễm môi trường? Trình bày các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường? (nội dung của bài 54 phần II)
Câu 14: Hãy cho biết hậu quả lớn nhất của ô nhiễm môi trường và trách nhiệm của mỗi chúng ta?
- Hậu quả của ô nhiễm môi trường là làm ảnh hưởng tới sức khỏe và gây ra nhiều bệnh tật cho con người và sinh vật
- Trách nhiệm của mỗi chúng ta là phải hành động để chống ô nhiễm góp phần bảo vệ môi trường sống của chính mình và cho các thế hệ mai sau
Câu 15: Nêu các biện pháp hạn chế ô nhiễm không khí, ô nhiễm nuồn nước, ô nhiễm do thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất (theo nội dung bảng 55 của bài 55)
Câu 16: Nêu các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu? Vì sao cần phải sử dụng tiết kiệm và hợp lí
nguồn tài nguyên tiên nhiên?
- Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu gồm:
+ Tài nguyên không tái sinh
+ Tài nguyên tái sinh (Chú ý: Nêu nội dung của từng dạng tài nguyên thiên nhiên) + Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu
- Vì tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận, chúng ta cần sử dụng một cách tiết kiệm và hợp lí, vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng tài nguyên của xã hội hiện tại, vừa đảm bảo duy trì lâu dài các nguồn tài nguyên cho các thế hệ mai sau
Câu 17: Hãy nêu những biện pháp chủ yếu để bảo vệ thiên nhiên hoang dã ? (bài 59)
Câu 18: Mục đích của luật bảo vệ môi trường là gì ? Nêu nội dung cơ bản của Luật Bảo vệ môi
trường ? (bài 61)
- Luật Bảo vệ môi trường được ban hành nhằm ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu do hoạt động của con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường tự nhiên
- Các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, cải thiện môi trường, bảo đảm cân bằng sinh thái, ngăn chặn khắc phục các hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây
ra cho môi trường, khai thác sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên
- Cấm nhập khẩu các chất thải vào Việt Nam
- Các tổ chức và cá nhân phải có trách nhiệm xử lí chất thải bằng công nghệ thích hợp
- Các tổ chức và cá nhân gây ra sự cố môi trường có trách nhiệm bồi thường và khắc phục hậu quả về mặt môi trường Mọi người đều có trách nhiệm thực hiện tốt Luật Bảo vệ môi trường
Câu 19: Trình bày những hoạt động tích cực và tiêu cực của con người đối với môi
trường?
Câu 20: Có các sinh vật sau: Cua, mèo rừng, sâu, cây, cỏ, chim ăn sâu, hổ, vi sinh vật, chuột
a/ Hãy sắp xếp các sinh vật thành ba nhóm: Vi sinh vật phân giải, sinh vật sản xuất
và sinh vật tiêu thụ
b/ Viết 4 sơ đồ chuỗi thức ăn từ các sinh vật trên
MỘT SỐ CÂU TRẮC NGHIỆM THAM KHẢO
1 §¬n vÞ nµo sau ®©y kh«ng ph¶i lµ mét hÖ sinh th¸i?
a Con suèi nhá trong rõng c Cån c¸t Qu¶ng B×nh
Trang 3b Ao nhỏ đầu làng d Mặt Trăng.
2 Trong các chuỗi thức ăn sau, chuỗi nào không có thực ?
a Cỏ → Thỏ → Dê → Hổ → Vi sinh vật c Cỏ → Thỏ → Hổ → Vi sinh vật
b Cỏ → Dê → Hổ → Vi sinh vật d Cỏ → Thỏ → Vi sinh vật
3 Sơ đồ nào sau đây mô tả đúng về một chuỗi thức ăn?
a Cây ngô Nhái Rắn hổ mang Sâu ăn lá ngô Diều hâu
b Cây ngô Nhái Sâu ăn lá ngô Rắn hổ mang Diều hâu
c Cây ngô Rắn hổ mang Sâu ăn lá ngô Nhái Diều hâu
d Cây ngô Sâu ăn lá ngô Nhái Rắn hổ mang Diều hâu
4 Phỏt biểu nào sau đõy khụng đỳng khi núi về quần xó là:
a Một tập hợp những quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khỏc nhau, cựng sống trong một khụng gian xỏc định
b Cỏc sinh vật trong quần xó cú mối quan hệ mật thiết, gắn bú với nhau
c Cỏc sinh vật trong quần xó đều thớch nghi với mụi trường sống của chỳng
d Một tập hợp những cỏ thể sinh vật cựng loài, cựng sống trong một khụng gian xỏc
5 Số lượng hưu, nai sống trong rừng bị khống chế bởi số lượng hổ thụng qua mối quan hệ nào sau
đõy?
a Quan hệ hội sinh c Sinh vật ăn sinh vật khỏc
b Quan hệ cạnh tranh d Quan hệ đối địch
6 Mối quan hệ một bờn cú lợi bờn kia khụng cú lợi và cũng khụng cú hại là mối quan hệ:
a Quan hệ hội sinh c Quan hệ hợp tỏc
b.Quan hệ cộng sinh d Quan hệ hỗ trợ
7 Trong tự nhiờn động vật hoang dó thuộc nhúm nhõn tố nào sau đõy:
a Nhõn tố vụ sinh c Nhõn tố con người
b Nhõn tố hữu sinh d Nhõn tố vụ sinh và nhõn tố hữu sinh
8 Cỏc nhõn tố sinh thỏi của mụi trường bao gồm:
a Vật hữu sinh và vật vụ sinh c Chế độ khớ hậu, giú, ỏnh sỏng, nhiệt độ
b Nhõn tố con người và nhõn tố sinh vật khỏc d Nhõn tố vụ sinh và nhõn tố hữu sinh
10 Mối quan hệ giữa nấm và tảo tạo thành Địa y là mối quan nào sau đõy?
11 Đặc trưng quan trọng nhất của quần thể là:
a Tỉ lệ giới tớnh, thành phần nhúm tuổi c Mật độ
b.Thành phần nhúm tuổi d Thành phần nhúm tuổi, mật độ
12 Quần thể người khỏc với quần sinh vật về đặc trưng nào sau đõy?
a Văn húa, giỏo dục c Tỉ lệ giới tớnh
b Thành phần nhúm tuổi d Mật độ quần thể
13 Nhúm sinh vật sản xuất ra lượng chất hữu cơ lớn nhất là:
14 Ánh sáng có vai trò quan trọng nhất đối với bộ phận nào của cây?
a Thân c Cành
15 Một chuỗi thức ăn hoàn chỉnh gồm những yếu tố nào?
a Sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ c Sinh vật phân giải, sinh sinh vật tiờu thụ
b Sinh vật sản xuất, sinh vật phõn giải d Simh vật sản xuất, sinh vật tiờu thụ, sinh vật phõn giải
16 Hành động nào sau đõy được xem là tiờu cực, huỷ hoại tài nguyờn?
a Xõy dựng, bảo tồn rừng quốc gia c Du canh, du cư
b Trồng cõy gõy rừng d Định canh, định cư
17 Cỏc nhõn tố hữu sinh gồm:
a Địa hỡnh và thổ nhưỡng (độ cao, độ trũng, độ dốc )
b Nước (biển, ao, hồ, nước mưa)
Trang 4c Ánh sáng, nhiệt độ, gió, độ ẩm không khí
d Động vật, thực vật và vi sinh vật
18 Biện pháp nào sau đây hạn chế được ô nhiễm không khí?
a Hạn chế tiếng ồn của các phương tiện giao thông
b Chôn lấp rác một cách khoa học
c Giáo dục để nâng cao ý thức cho mọi người về ô nhiễm và cách phòng chống
d Tạo bể lắng và lọc nước thải
19 Dạng tài nguyên không tái sinh là:
a Dầu mỏ, khí đốt c Nước mặn và nước ngọt
b Động vật, thực vật hoang dã d Rừng ngập mặn
20 Ở người, nhóm tuổi lao động là những người có độ tuổi:
21 Tác động lớn nhất của con người tới môi trường tự nhiên từ đó gây hậu quả xấu tới tự nhiên là:
a Săn bắn động vật hoang dã
b Phá hủy thảm thực vật, phá rừng lấy đất trồng trọt
c Chăn thả gia súc
d Khai thác khoáng sản
22 Mối quan hệ hai bên cùng có lợi và nhất thiết phải có nhau được gọi là:
b Quan hệ cộng sinh d Quan hệ hội sin
23 Mối quan hệ hai bên cùng có lợi và nhất thiết phải có nhau được gọi là:
b Quan hệ cộng sinh d Quan hệ hội sinh
24 Trong một quần xã ao hồ, nhóm sinh vật nào sau đây được gọi là quần thể ?
b Cá trắm, cá chép d Cá mè, cá rô phi
25 Quan hệ giũa dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng là:
a Quan hệ kí sinh c Quan hệ sinh vật này ăn sinh vật khác
26 các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác được gọi là:
a Quan hệ kí sinh c Quan hệ cộng sinh
b Quan hệ sinh vật này ăn sinh vật khác d Quan hệ cạnh tranh
27 Quan hệ giữa dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng là:
a Quan hệ sinh vật này ăn sinh vật khác c Quan hệ cộng sinh
b Quan hệ kí sinh d Quan hệ cạnh tranh
28 Ở người nhóm tuổi trước sinh sản là:
a < 12 tuổi b < 13 tuổi c < 14 tuổi d < 15 tuổi
29 Biện pháp bảo vệ và phát triển rừng hiện nay là:
a Không khai thác b Trồng nhiều hơn khai thác
c Cải tạo rừng d Trồng và khai thác theo kế hoạch
30 Ô nhiễm môi trường là:
a Hiện tượng gây ra nhiều bệnh dịch cho người và động vật
b Hiện tượng môi trường chứa nhiều chất độc hại và dễ lên men
c Hiện tượng môi trường có nhiều loại rác khó tiêu hủy và nhiều xác chết động vật gây hôi thối
d Hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, các tính chất vật lí, hóa học, sinh học bị thay đổi gây tác hại cho con người và các sinh vật khác