Luận văn thạc sĩ nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức

Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng đối với việc tuyên truyền giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên và quần chúng

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MẠC VĂN HOÀNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG,

ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HUYỆN HÀ QUẢNG,

TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MẠC VĂN HOÀNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG,

ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HUYỆN HÀ QUẢNG,

TỈNH CAO BẰNG

Ngành: LL&PPDH Bộ môn Lý luận Chính trị

Mã ngành: 8.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN HỮU TOÀN

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực chưa hề được sử dụng và công bố ở bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được xác định rõ nguồn gốc

Thái nguyên, ngày 16 tháng 4 năm 2018

Tác giả

Mạc Văn Hoàng

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thiện luận văn “Nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục

học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng” trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết

ơn sâu sắc với TS Nguyễn Hữu Toàn, người đã tận tình hướng dẫn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy cô giáo Khoa Giáo dục Chính trị, phòng Đào tạo và đặc biệt là các thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy các chuyên đề của toàn khóa học đã tạo mọi điều kiện, đóng góp ý kiến cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin chân trọng cảm ơn tới Khoa Giáo dục Chính trị, phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện, giúp đỡ, góp ý cho tôi trong quá trình hoàn thành luận văn

Tôi xin cảm ơn tất cả các anh, chị bạn bè cùng học đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả luận văn

Mạc Văn Hoàng

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục viết tắt iv

Danh mục các bảng v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Những đóng góp mới của đề tài 5

7 Kết cấu của đề tài 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH 7

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài 7

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh của các học giả nước ngoài 7

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh 10

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh 12

1.1.4 Các công trình nghiên cứu về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 15

1.2 Lý luận chung của việc nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 17

1.2.1 Khái quát về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 17

1.2.2 Nội dung của việc nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 34 Kết luận chương 1 47

Chương 2: THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HUYỆN HÀ QUẢNG, TỈNH CAO BẰNG - NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 48

2.1 Khái quát chung về huyện Hà Quảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 48 2.1.1 Khái quát chung về huyện hà Quảng 48 2.1.2 Khái quát chung về đội ngũ cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 50 2.2 Thực trạng nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 52 2.2.1 Công tác triển khai thực hiện việc tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 52 2.2.2 Chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 60 2.3 Những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng 71 Kết luận chương 2 75

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HUYỆN HÀ QUẢNG, TỈNH CAO BẰNG 77

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí

Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng 77

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng trong thời gian tới 79

3.2.1 Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng đối với việc tuyên truyền giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân 79

3.2.2 Đẩy mạnh tính tự giác học tập và tu dưỡng, rèn luyện đạo đức theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của cán bộ, đảng viên, quần chúng 80

3.2.3 Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp trong thực hiện đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 81

3.2.4 Đẩy mạnh xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 83

3.2.5 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức đảng, phát huy vai trò giám sát của tổ chức quần chúng trong thực hiện học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 84

3.3 Khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp 86

3.3.1 Khách thể điều tra 86

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm các giải pháp 87

Kết luận chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 PHỤ LỤC

DANH MỤC VIẾT TẮT

BC : Báo cáo BCĐ : Ban Chỉ đạo BTG : Ban Tuyên giáo BTGHU : Ban Tuyên giáo Huyện ủy BTGTU : Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy BTGTW : Ban Tuyên giáo Trung ương

CP : Chính phủ

CT : Chỉ thị

CV : Công văn ĐTNCS : Đoàn Thanh niên Cộng sản

HD : Hướng dẫn HĐND : Hội đồng nhân dân

HU : Huyện ủy

KH : Kế hoạch

NĐ : Nghị định

NQ : Nghị quyết Nxb : Nhà xuất bản

QĐ : Quyết định TTg : Thủ tướng

TU : Tỉnh ủy

TW : Trung ương THPT : Trung học phổ thông UBND : Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Nhận thức của cán bộ, đảng viên - là chủ thể tuyên truyền về tầm

quan trọng của việc tổ chức học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại huyện Hà Quảng 61 Bảng 2.2 Các phương pháp, hình thức tuyên truyền, giáo dục học tập và làm

theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 62 Bảng 2.3 Đánh giá của chủ thể tuyên truyền về chất lượng tổ chức tuyên

truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên ở huyện Hà Quảng 63 Bảng 2.4 Đánh giá của đối tượng được tuyên truyền về chất lượng tổ chức

tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên ở huyện Hà Quảng 64 Bảng 2.5 Các yếu tố tác động tới chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập

và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán

bộ, đảng viên huyện Hà Quảng 65 Bảng 3.1 Khách thể điều tra 86 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm các giải pháp nâng cao chất lượng học tập

và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 87

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Với mỗi người dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là biểu tượng ngời sáng về đạo đức cách mạng, tấm gương hy sinh, hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc; hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân Người không chỉ đấu tranh, mưu cầu cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, mà còn để lại cho các thế hệ mai sau một di sản tinh thần vô cùng quý báu, đó là tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức Hồ Chí Minh, phong cách Hồ Chí Minh và Thời đại Hồ Chí Minh

Tuy nhiên hiện nay, việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh còn có những hạn chế, chưa có được sức lan truyền mạnh mẽ trong quần chúng nhân dân Bên cạnh đó, hiện nay các thế lực thù địch sử dụng nhiều âm mưu, thủ đoạn ra sức chống phá Cách mạng Việt nam Để phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, chúng ra sức xuyên tạc các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp tuyên truyền quan điểm xuyên tạc, bóp méo sự thật nhằm phủ nhận tư tưởng Hồ Chí Minh, đối lập tư tưởng Hồ Chí Minh với chủ nghĩa Mác - Lênin, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, hòng xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa

Nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức ngày càng sâu sắc hơn những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của đời sống xã hội, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc

Tổ quốc, năm 2005, Bộ chính trị khóa IX đã quyết định làm điểm việc tổ

chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Trên cơ sở kết quả việc làm điểm, ngày 7-11-2006, Bộ chính trị khóa X ban hành Chỉ thị 06-CT/TW về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.

Đại hội Đảng lần thứ XI yêu cầu đưa việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài của cán bộ, đảng viên, của các chi bộ, tổ chức đảng và các tầng lớp nhân dân Thực hiện Nghị quyết Đại hội XI, ngày 14-5-2011, Bộ Chính trị đã

ban hành Chỉ thị 03-CT/TW về “Tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Sau 5 năm thực hiện, Chỉ thị số 03-

CT/TW đã đạt được kết quả bước đầu, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XI của Đảng và Nghị quyết Trung ương

4 khoá XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”

Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định “đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; coi đó là công việc thường xuyên của các tổ chức Đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, đơn vị gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ” Mục đích, yêu cầu của việc tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được xác định cao hơn, phạm vi rộng hơn so với Chỉ thị 06-CT/TW và Chỉ thị 03-CT/TW Trong đó, nhấn mạnh, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, nhất là về tư tưởng chính trị và các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức

Lần đầu tiên trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng khẳng định xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh không chỉ về chính trị, tư tưởng, tổ chức, mà còn nhấn mạnh xây dựng Đảng về đạo đức Đây cũng là lần đầu tiên “phong cách Hồ Chí Minh” được nhấn mạnh chính thức trong văn kiện Đại hội Đảng Ngày 15-5-2016, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Chỉ thị

05 về “Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh”, với trọng tâm là học tập và làm theo phong cách, tác phong

Hồ Chí Minh về: dân chủ, nêu gương, quần chúng, khoa học, nói đi đôi với làm , với mục tiêu tạo động lực mới trong việc đổi mới phong cách, tác phong công tác của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu các cấp, các ngành

Thực tiễn tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong những năm qua, việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XI) và Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) đã có những kết quả nhất định, có những đóng góp đáng khích

lệ vào sự phát triển kinh tế - xã hội, chăm lo đời sống nhân dân, thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trên địa bàn của huyện Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn có những hạn chế cần khắc phục Hiệu quả của công tác tuyên truyền chưa cao, chưa trở thành việc làm thường xuyên, chưa thành ý thức tự giác của không ít tổ chức đảng, cơ quan, địa phương, đơn vị và một

bộ phận cán bộ, đảng viên

Để tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ huyện Hà Quảng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại địa phương vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, đòi hỏi cần phải đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị số 05-

CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” Đồng thời, để việc học tập và làm theo tư

tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thực sự có hiệu quả, có ý nghĩa thiết thực và đi sâu vào đời sống quần chúng nhân dân yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, nhân viên và đông đảo quần chúng nhân dân trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

Xuất phát từ vị trí, ý nghĩa của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo

đức, phong cách Hồ Chí Minh, tôi chọn vấn đề “Nâng cao chất lượng

tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, phân tích làm rõ thực trạng chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng Từ đó, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục trong địa bàn huyện Hà Quảng; góp phần đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng

đi sâu vào thực tiễn cuộc sống

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

- Làm rõ thực trạng chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng theo Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) năm 2016

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán

bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục trên địa bàn

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

- Giới hạn nghiên cứu: Khảo sát thực trạng chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng theo tinh thần Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII)

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Trên cơ sở thu thập thông tin từ các tài liệu đã nghiên cứu, tiễn hành phân tích, tổng hợp về mặt

lý thuyết để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

- Phương pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết: Dựa vào các tài liệu

đã thu thập được, tiến hành phân loại, sàng lọc, lựa chọn các tài liệu, thông tin, dữ liệu để làm căn cứ xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương Pháp trò chuyện, phỏng vấn

- Phương pháp điều tra xã hội học bằng Anket

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

6 Những đóng góp mới của đề tài

- Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí

Minh Những giải pháp của đề tài nêu ra sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn hiện nay

- Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ, đảng viên làm công tác tuyên giáo Huyện ủy; cho sinh viên, học viên cao học khi học tập, nghiên cứu về tư tưởng và tấm gương Hồ Chí Minh

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO

TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài

Tìm hiểu về tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau Cụ thể:

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh của các học giả nước ngoài

“Ông tiên sống mãi” là tác phẩm của nhà hoạt động xã hội Thái Lan

Suprida Phanomjong, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, tháng 4 năm 2012 Cuốn sách giúp bạn đọc có thêm tư liệu nghiên cứu về Chủ tịch

Hồ Chí Minh qua con mắt của bạn bè thế giới Trong cuốn sách, tác giả đã tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh kể từ khi người ra

đi tìm đường cứu nước cho đến lúc qua đời Xuyên suốt tác phẩm là tình cảm chân trọng, sự kính phục của tác giả đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh Tác giả nói: “Tôi viết cuốn sách này với tất cả tấm lòng kính trọng và ngưỡng mộ Người Chính cuộc đời cách mạng, đạo đức, nhân cách và tấm lòng của Người trong việc xây dựng tình hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc, trong đó có quan hệ Việt Nam - Thái Lan đã thúc đẩy tôi viết cuốn sách này”

Giáo sư Nhật Bản Singô Sibata trong quyển “Hồ Chí Minh một nhà

tư tưởng” - Betomomuto Shiro momodoj Tokyo "Aore Shoden" 1972 Ông

chứng minh rằng Hồ Chí Minh là nhà lí luận tài giỏi trên mọi lĩnh vực chính trị

quân sự kinh tế văn hóa tư tưởng : “Một trong những cống hiến quan trọng của

cụ Hồ Chí Minh và của Đảng Lao động Việt Nam (tên gọi của Đảng Cộng sản Việt Nam trong những năm 1951-1976) là đã đề ra lí luận về xây dựng chủ

nghĩa xã hội trong khi vẫn tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân chứ không phải như lâu nay nhiều người vẫn quan niệm là phải xây dựng chủ nghĩa xã hội sau

khi chiến tranh chấm dứt Những cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

thực sự mở ra một giai đoạn mới trong những lí luận về dân tộc và thuộc địa”

Singô Sibata kết luận: “Vì vậy sự am hiểu của Người về chủ nghĩa thực dân

chủ nghĩa đế quốc chủ nghĩa xã hội rất sâu sắc và Người thực sự đã đóng góp

cho cách mạng thế giới Cống hiến nổi tiếng của Hồ Chí Minh là ở chỗ Người

đã phát triển quyền lợi con người thành quyền lợi của dân tộc Như vậy tất cả mọi dân tộc đều có quyền tự quyết định lấy vận mệnh của mình và tất cả mọi dân tộc có thể và phải thực hiện nền độc lập tự chủ”

Trong cuốn sách Ho Chi Minh derniere chance (Hồ Chí Minh dịp may

cuối cùng), tác giả Hăngzi Azô tỏ ý rất tiếc cho một cơ hội hòa bình mà cả hai bên Pháp -Việt đã bỏ lỡ Bỏ lỡ một “dịp may” để dẫn đến hòa bình, ắt dẫn đến một cuộc chiến tranh tương tàn Mặc dù còn có nhiều biện minh cho trách nhiệm thuộc về phía Pháp, nhưng tác giá đánh giá cao vai trò và thiện chí của

Hồ Chí Minh trong các cuộc thương thuyết, Hăngzi Azô gọi đó là “sự khôn ngoan của Bác Hồ ”

Cuốn sách “Hồ Chí Minh, Một cuộc đời” của William Duiker được đánh

giá là cuốn tiểu sử đồ sộ về Hồ Chí Minh do tác giả nước ngoài biên soạn Trong suy nghĩ của William Duiker, Hồ Chí Minh là người có nhiều phẩm chất cao quý, một trong những phẩm chất nổi bật nhất của Hồ Chí Minh đó là khả năng thỏa hiệp để đạt được mục tiêu của mình Ngoài ra, Người toàn tâm toàn

ý, cống hiến mọi sức lực để đạt được mục tiêu của mình Từ lúc mới 20 tuổi,

Hồ Chí Minh đã định cho mình những công việc cần phải làm Người đã nguyện dành cả cuộc đời của mình cho mục tiêu cứu nước Hồ Chí Minh là người có tầm vóc lãnh đạo lớn với đầy đủ các phẩm chất của nhiều nhân vật anh hùng dân tộc ở Việt Nam thời bấy giờ Phẩm chất thứ ba - phẩm chất đặc biệt thu hút William Duiker đó là tính thực tế trong cách lãnh đạo của Hồ Chí

Nhà báo Stanley Karnow trong cuốn “Việt Nam - Một lịch sử” đã viết về

Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Một thân hình gầy gò chòm râu dài chiếc áo khoác cũ

và đôi dép cao su đã mòn Hồ Chí Minh đã tạo ra một hình ảnh Bác Hồ hiền lành giản dị Nhưng người là nhà cách mạng dày dạn kinh nghiệm và một nhà dân tộc chủ nghĩa nồng nhiệt suốt đời đấu tranh cho một mục đích duy nhất: mang lại độc lập tự do cho dân tộc mình Không có sự dao động trong niềm tin của Hồ Chí Minh không thể lay chuyển ý chí của Người ngay cả khi cuộc chiến tranh của Mỹ leo thang tàn phá đất nước người vẫn giữ niềm tin đối với nền độc lập của Việt Nam”

Một tác giả Xô viết khác: E.Cabêlép, trong cuốn “Đồng chí Hồ Chí Minh” đã viết: “Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như các chiến sĩ xuất sắc khác đấu

tranh cho sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản, đã chứng minh chân lý bất di, bất dịch sau đây: người nào yêu Tổ quốc mình tha thiết thì cũng không khi nào phản bội lại các lý tưởng của tình đoàn kết quốc tế và ngược lại, chỉ có những người theo chủ nghĩa quốc tế một cách kiên định thì mới là người yêu nước chân chính, mới đem lại lợi ích to lớn cho Tổ quốc mình, nhân dân mình

Tóm lại, khi nghiên cứu về Hồ Chí Minh, những công trình nghiên cứu, viết tiểu sử, sự nghiệp, vai trò lãnh đạo, sự hy sinh cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với dân tộc, nhân loại do các học giả nước ngoài biên soạn, cơ bản có khía cạnh tích cực

Mặc dù còn nhiều vấn đề không thống nhất, một số sự kiện lịch sử sai lệch, một số nhận định đánh giá của các tác giả khác nhau về quan điểm, thậm chí một số tác phẩm còn viết không đúng về đời tư của lãnh tụ, song tất cả đều phải thừa nhận tinh thần dân tộc, sự hy sinh lớn lao của Hồ Chí Minh với Tổ quốc và phong trào giải phóng dân tộc, phong trào hòa bình trên thế giới Chính những thừa nhận khách quan đó khẳng định tính đúng đắn, tính thời sự, ý nghĩa

và sức sống của tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

“Mãi mãi học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”,

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, tháng 9 năm 2009 Cuốn sách là tập hợp công trình nghiên cứu về những nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; yêu thương quý trọng con người, luôn tin tưởng ở quần chúng, sống có tình nghĩa; tinh thần quốc tế trong sáng Thông qua những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, những mẩu chuyện vô cùng xúc động

về tấm gương đạo đức của Người được tập hợp trong cuốn sách, bạn đọc có thể hiểu rõ hơn tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, càng thêm quyết tâm nguyện suốt đời học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người

Tác phẩm “Khắc sâu những lời Bác dạy” của tác giả Nguyễn Văn

Khoan, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, tháng 5 năm 2010 Là một nhà báo, nhà nghiên cứu lý luận, tác giả đã có nhiều công trình, bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh, thân thế sự nghiệp của Người, trong đó có một số cuốn sách viết dưới dạng những mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Với 34 mẩu chuyện về những lời dạy của Bác trong cuốn sách này,

có chỗ như nhắc qua vì hầu như ai cũng biết cả, đã được tác giả phân tích, bình luận, trao đổi với người đọc nhẹ nhàng, không chút gượng ép tạo được

sự đồng cảm, cuốn hút, lay động và có ý nghĩa giáo dục lớn Bằng cách tiếp cận mới, với lối viết khá dĩ dỏm, ngắn gọn, vừa như thủ thỉ kể chuyện; vừa như bộc bạch cảm nhận sâu lắng từ cõi lòng; trước là đề nhắc nhở mình, sau là để tuyên truyền, vận động người khác hãy nhớ những lời dạy, hàm xúc, sâu lắng của Bác Hồ kính yêu về đạo đức làm người, làm cách mạng

đề hành sự trong cuộc sống

Cuốn sách “Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch”,

Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật Cuốn sách kể lại một số sự kiện trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lúc

Người ra đi tìm đường cứu nước cho đến những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Cuốn sách giúp bạn đọc hiểu thêm về thân thế và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ đó ra sức học tập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, quyết tâm thực hiện Di chúc

thiêng liêng của Người “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình thống nhất độc lập, dân chủ và giàu mạnh góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”

Tác phẩm “Hồ Chí Minh - Vĩ đại một con người” của tác giả Trần

Văn Giàu, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật, tháng 1 năm 2015 Với niềm cảm phục và lòng biết ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà sử học Trần Văn Giàu muốn giúp chúng ta hiểu thêm về di sản đạo đức

và tinh thần phong phú cùng những giá trị tư tưởng đã trở nên vĩnh hằng của Người; đặc biệt, có sự liên hệ, đối chiếu tình hình biến chuyển mạnh

mẽ của cách mạng vô sản, nhất là ảnh hưởng sâu sắc của Cách mạng Tháng Mười Nga - theo các chiều hướng khác nhau, trên phạm vi thế giới ngày nay, để khẳng định thêm tầm vóc những tiên tri, tiên lượng trong tư tưởng

Hồ Chí Minh Là cán bộ từng giữ trọng trách và gắn bó mật thiết với phong trào cách mạng ở miền Nam, tác giả đã cố gắng thể hiện mối quan hệ đặc biệt Bác Hồ với miền Nam, miền Nam với Bác Hồ qua những trang viết công phu, với một tình cảm thiêng liêng: “miền Nam là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam” Cuốn sách đem đến cho độc giả một cách nhìn mới, sâu sắc và đầy đủ hơn trong nghiên cứu và nhận thức về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như những cống hiến vô cùng to lớn của Người đối với dân tộc Việt Nam và nhân dân tiến

bộ trên toàn thế giới

“Sống - Học tập - Làm việc theo tư tưởng Hồ Chí Minh” là công

trình nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn Như Ý, Nguyễn An Tiêm, Nguyễn Nguyên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm

2015 Cuốn sách đã giới thiệu các quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về những vấn đề cốt lõi của cách mạng Việt Nam như tư tưởng độc lập, tự do gắn liền với thống nhất đất nước và hạnh phúc của nhân dân; tính chất tiên phong của Đảng và tư cách người đảng viên; bản chất của Nhà nước dân chủ của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tư tưởng lấy dân làm gốc; đoàn kết; tự phê bình, phê bình; phẩm chất, đạo đức người cán bộ thông qua những câu nói ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ mang tính giáo huấn sâu sắc của Người

“Học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh”, Nhà xuất bản

Thông tin và Truyền thông, năm 2016 Cuốn sách góp phần làm sáng tỏ phong cách Hồ Chí Minh, để chúng ta hiểu sâu sắc hơn nữa những lời dạy của người, đồng thời làm tài liệu tham khảo bổ ích trong học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh hiện nay đối với mỗi tổ chức Đảng và cán

bộ, đảng viên, đề cao ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện, thể hiện cụ thể trong suy nghĩ và thực hiện công việc hàng ngày, trong quan hệ với nhân dân, đồng chí, đồng nghiệp, góp phần đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lỗi sống và các tệ nạn tham nhũng, tiêu cực, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (khóa XI) của Đảng

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Ngoài các công trình nghiên cứu về tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, các nhà khoa học trong nước còn bàn đến nội dung, cách thức thực hiện và tổng kết việc học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong thời gian qua Cụ thể:

Tác phẩm “Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh” của tác giả

Đặng Xuân Kỳ (chủ biên), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm

1997 Cuốn sách đã đi đến những kết luận bước đầu về vấn đề phong cách

Hồ Chí Minh, đưa công tác nghiên cứu về phương pháp và phong cách Hồ

Chí Minh lên một tầm cao mới Các tác giả đã cố gắng làm rõ nội dung phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, tính thống nhất, mối qua hệ giữa phương pháp Hồ Chí Minh với phương pháp cách mạng Việt Nam, với phong cách của những người cộng sản chân chính Cuốn sách khẳng định tầm quan trọng của việc vận dụng sáng tạo phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới hiện nay nhằm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh

Tác phẩm “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh” của tác giả Hoàng

Chí Bảo, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2005 Cuốn sách là công trình nghiên cứu có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc về phương pháp Hồ Chí Minh; vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh để tìm hiểu tư tưởng triết học Hồ Chí Minh; cảm nhận triết lý phát triển xã hội của Hồ Chí Minh; từ “dân” đến “dân chủ” và “dân vận” trong tư tưởng, phương pháp

và phong cách Hồ Chí Minh; đạo đức Hồ Chí Minh - một kiểu mẫu về sự nhất quán giữa tư tưởng và hành động; mấy vấn đề lý luận và thực tiễn về phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh; tư tưởng và phương pháp chính trị Hồ Chí Minh; quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò nhân tố con người trong thời kỳ công nghiệp hóa đất nước; tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam thật sự trong sạch, vững mạnh, là đạo đức, là văn minh; giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế

“Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh” của nhóm tác giả, trong đó tác

giả Phạm Văn Bính (chủ biên), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2007 Cuốn sách góp phần xác định và làm rõ hơn những vấn đề cơ bản trong phương pháp dân chủ của Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất hướng áp dụng phương pháp dân chủ của Hồ Chí Minh trong hoàn thiện phương pháp lãnh đạo của Đảng ta giai đoạn hiện nay

“Kỷ yếu Hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Ban chỉ đạo Trung ương Cuộc

vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, tháng 3 năm 2009 Cuốn sách giúp cung cấp đầy đủ những thông tin, quan điểm chỉ đạo của Trung ương, kinh nghiệm của những đơn vị, cơ sở tiêu biểu nhằm tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

“Văn bản mới về công tác tổ chức xây dựng Đảng năm 2010 và hướng dẫn học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, do nhóm tác giả Quý Long - Kim Thư sưu tầm và hệ thống hóa,

Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, năm 2010 Cuốn sách là tài liệu cần thiết và hữu ích cho công tác của các cấp ủy đảng, các chi bộ, lãnh đạo cấp

ủy và các đảng viên Nội dung cuốn sách gồm hai phần chính: Phần I Hướng dẫn học tập làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Phần II Văn kiện mới chỉ đạo công tác xây dựng Đảng năm 2010

“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm việc cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay”, Nhà xuất bản Chính trị quốc

gia Tác phẩm tập trung làm sáng tỏ tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay Qua đó, giúp cho việc đi sâu nghiên cứu, học tập và làm theo tư tưởng, phong cách làm việc của Hồ Chí Minh để xây dựng, đổi mới phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý trong giai đoạn hiện nay

Minh nhằm giữ gìn biểu tượng cao đẹp, trong sáng, làm phát sáng và lan tỏa các giá trị văn hóa, đạo đức của Đảng trong điều kiện hiện nay Cuốn sách góp phần cung cấp một cách hệ thống tư liệu, phản ánh thành tựu nghiên cứu lý luận chủ yếu những năm gần đây, phục vụ việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Tác phẩm “Học tập đạo đức Bác Hồ” của tác giả Vũ Khiêu, Nhà

xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, tháng 01, năm 2015 Tác phẩm được tác giả trình bày ngắn gọn, súc tích, bố cục hợp lý, văn phong mạch lạc, trong sáng, giản dị mà sâu sắc, đan xen những mẩu chuyện hết sức sinh động, đem lại cho bạn đọc những thu hoạch bổ ích, những cảm nhận mới Qua đó, cung cấp thêm tài liệu phục vụ việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nhằm góp phần nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và nhân dân về giá trị to lớn của tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh, tạo ra những chuyển biến trong ý thức tu dưỡng, rèn luyện và hành động theo tấm gương đạo đức của Người góp phần đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức chính trị, lối sống và các tệ nạn xã hội; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng; giáo dục và

hướng cho con người đến cái chân - thiện - mỹ

1.1.4 Các công trình nghiên cứu về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Theo tinh thần Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị khóa XII, việc học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nhu cầu nội tại, tự giác, là nhiệm vụ rất quan trọng và thường xuyên của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi con người, nhằm tự giáo dục, rèn luyện bản thân mình, đề trước hết là hoàn thiện nhân cách làm người và trên nền tảng

đó, rèn luyện nhân cách người cộng sản, người cán bộ, xứng đáng là “người lãnh đạo, người đầy tớ trung thành của nhân dân” như mong ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu phục vụ triển khai thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị Cụ thể:

Cuốn sách “Những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Nhà xuất

bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản, đã cung cấp tài liệu nghiên cứu

và học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên, và nhân dân Với cách viết cô đọng, súc tích, cuốn sách là tài liệu cần thiết và bổ ích, góp phần tiếp tục làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức ngày càng sâu sắc hơn những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của đời sống xã hội, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa

“Giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế

hệ trẻ hiện nay theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn

Thị Kim Dung (chủ biên), Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông, năm 2016 Tác phẩm tập trung vào việc giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, học tập

và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Nêu ra những tập thể

và cá nhân điển hình tiên tiến trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Điều này khẳng định việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh đã và đang trở thành việc làm thường xuyên trong đời sống hàng ngày của mỗi người dân Việt Nam ta

Hỏi - đáp về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Ban

Tuyên giáo Trung ương, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, năm

2016 Tài liệu được biên soạn ngắn gọn, trình bày những nội dung cơ bản

và giá trị to lớn về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thiết thực góp phần đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

“Học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh”, Bộ Tư

pháp, ngày 09/01/2017 Bài viết đã tóm tắt những nội dung cơ bản, cốt lõi

về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; về hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh; nội dung chủ yếu của đạo đức Hồ Chí Minh; những nội dung chủ yếu của phong cách Hồ Chí Minh một cách ngắn gọn, xúc tích giúp chúng ta tiếp cận những nội dung cơ bản về tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh một cách dễ dàng, chính xác và tương đối đầy đủ

Ngoài các công trình kể trên, còn có rất nhiều các bài báo, tạp chí, công trình nghiên cứu khoa học khác cũng đã nghiên cứu tìm hiểu về tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; tôn vinh những tập thể, cá nhân điển hình trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trên phạm vi cả nước ta, cũng như việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay Đây là những tài liệu quan trọng để tác giả kế thừa có chọn lọc những nội dung cần thiết phục vụ cho việc thực

hiện đề tài luận văn thạc sĩ của mình: Nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng

1.2 Lý luận chung của việc nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

1.2.1 Khái quát về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người Anh hùng dân tộc vĩ đại, lãnh tụ thiên tài của Đảng và dân tộc Việt Nam, nhà văn hóa kiệt xuất, chiến sĩ cộng sản lỗi lạc Người đã đề lại cho chúng ta và các thế hệ mai sau một tài sản vô giá, một di sản hết sức quý báu: Tư tưởng Hồ Chí Minh; đạo đức Hồ Chí Minh; phong cách Hồ Chí Minh Đó là di sản vô cùng đa dạng và phong phú, thấm đượm trong toàn bộ cuộc đời, sự nghiệp, trong tư tưởng, đạo đức

và phong cách của Người; tỏa sáng trong những tác phẩm, trong từng việc làm, từng cử chỉ và mỗi quan tâm sâu sắc, ân cần đối với con người, đối với dân, đất nước và nhân loại, nhất là nhân dân các dân tộc bị áp bức

Công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với dân tộc ta như non cao, biển rộng Người đã gắn bó và hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta; hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân cho đến hơi thở cuối cùng Ở Hồ Chí Minh, tư tưởng, đạo đức, phong cách thống nhất biện chứng, làm thành diện mạo nhân cách văn hóa, nhất là văn hóa lãnh đạo

1.2.1.1 Những nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh

Theo Nghị quyết Đại hội IX, hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh gồm các nội dung chủ yếu sau: tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; tư tưởng về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; tư tưởng về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; tư tưởng về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; tư tưởng về phát triển kinh tế

và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân;

tư tưởng về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; tư tưởng về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; tư tưởng về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện rõ nét qua những nội dung chủ yếu sau:

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển của dân tộc

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam

cho hành động của cách mạng Việt Nam; là sản phẩm của dân tộc và thời đại, trường tồn, bất diệt, là tài sản vô giá của dân tộc ta Tư tưởng của Người không chỉ tiếp thu, kế thừa những giá trị, tinh hoa văn hóa của loài người, trong đó chủ yếu là chủ nghĩa Mác - Lênin, mà còn giải đáp nhiều vấn đề của thời đại, của sự nghiệp cách mạng Việt Nam và thế giới Trong suốt chặng đường hơn một nửa thế kỷ, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành ngọn cờ dẫn dắt cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Trong bối cảnh của thế giới ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh giúp chúng

ta nhận thức đúng những vấn đề lớn có liên quan đến việc bảo vệ nền độc lập dân tộc, phát triển xã hội và bảo đảm quyền con người; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội vì lợi ích con người Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng vững chắc để Đảng ta vạch ra đường lối cách mạng đúng đắn, là sợi chỉ đỏ dẫn đường cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta, thực hiện có hiệu quả những nhiệm vụ đối với mỗi thời kỳ cách mạng

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc

Việt Nam Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh là ở chỗ trung thành với những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin và vận dụng những nguyên lý

đó vào điều kiện cụ thể của nước ta, đề xuất những vấn đề mới do thực tiễn đặt

ra và giải quyết một cách linh hoạt, khoa học, hiệu quả, theo nguyên tắc "lý luận không phải là một cái gì cứng nhắc, nó đầy tính chất sáng tạo; lý luận luôn luôn cần được bổ sung bằng những kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn sinh động" [10, tr 496]

Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh ở chỗ đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn Ngày nay, tư tưởng đó, bao gồm một hệ thống những quan điểm lý luận, tư tưởng về chiến lược, sách lược cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, về sự cải biến cách mạng đối với thế giới, về đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh, về việc hiện thực hóa các tư tưởng ấy trong đời sống xã hội vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp đấu tranh giải phóng trong thời đại cách mạng vô sản, vừa phản ánh mối quan hệ khăng khít giữa mục tiêu giải phóng dân tộc với mục tiêu giải phóng giai cấp và giải phóng con người Tư tưởng Hồ Chí Minh mãi mãi sống với chúng ta, vì đã thấm sâu vào quần chúng nhân dân, được kiểm nghiệm qua thực tiễn cách mạng, ngày càng tỏa sáng, chiếm lĩnh trái tim, khối óc của hàng triệu, hàng triệu con người

Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển của thế giới

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng thời đại C Mác đã

khái quát: "Mỗi thời đại xã hội đều cần có những con người vĩ đại"

Ngay trong thập niên 1920, với quá trình hình thành về cơ bản tư tưởng của mình, Hồ Chí Minh đã có những cống hiến xuất sắc về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin Đó là: giành độc lập dân tộc để tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội Người đã có những nhận thức sâu sắc và độc đáo về mối quan hệ chặt chẽ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp trong cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản Đồng thời, Người chỉ rõ tầm quan trọng đặc biệt của độc lập dân tộc trong tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội, về tính tự thân vận động của công cuộc đấu tranh giải phóng của nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc, về mối quan hệ giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc và về khả năng cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa nổ

ra và thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

Từ nghiên cứu lý luận, áp dụng vào những điều kiện cụ thể, Hồ Chí Minh đã hình thành một hệ thống các luận điểm chính xác và đúng đắn về vấn

đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, góp phần làm phong phú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin Việc xác định đúng đắn những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có cả các vấn đề về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã hội, về hòa bình, hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc có giá trị to lớn về mặt lý luận và đang trở thành hiện thực trong giải quyết nhiều vấn đề quốc tế ngày nay

Thứ hai, tìm ra các giải pháp đấu tranh giải phóng loài người Đóng góp

lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với thời đại là từ việc xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc mình, đã chỉ ra một con đường cách mạng, một hướng đi và tiếp theo đó là phương pháp "đại đoàn kết", "đại hòa hợp" để thức tỉnh hàng trăm triệu người bị áp bức trong các nước thuộc địa và phụ thuộc

Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với thế giới còn thể hiện ở chỗ, ngay từ rất sớm, Người đã nhận thức đúngsự biến chuyển của thời đại, đặt cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa vào phạm trù cách mạng vô sản và hoạt động không mệt mỏi cho phong trào cách mạng thế giới Người kiên quyết bảo

vệ và phát triển quan điểm của V.I Lênin về khả năng to lớn và vai trò chiến lược của cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa đối với cách mạng vô sản; khẳng định bài học chung của các dân tộc Người nhấn mạnh, trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, ở một nước thuộc địa nhỏ, với sự lãnh đạo của giai cấp vô sản

và đảng của nó, dựa vào quần chúng nhân dân rộng rãi trước hết là nông dân và đoàn kết được mọi tầng lớp nhân dân yêu nước trong mặt trận thống nhất, với

sự đồng tình và ủng hộ của phong trào cách mạng thế giới, trước hết là của phe

xã hội chủ nghĩa hùng mạnh, nhân dân nước đó nhất định thắng lợi

Những tư tưởng trên đây của Hồ Chí Minh đã, đang và sẽ mãi mãi là chân lý sáng ngời, góp phần vào sự kiến tạo và phát triển của nhân loại

Thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục

tiêu cao cả Tư tưởng và cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú của Người

đã là một tấm gương sáng cổ vũ các dân tộc trên thế giới tham gia cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, hòa bình và tiến bộ xã hội Năm 1987, Khóa họp Đại hội đồng UNESCO về kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã công nhận Người là anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất

1.2.1.2 Những nội dung chủ yếu của đạo đức Hồ Chí Minh

Về vị trí của đạo đức trong đời sống xã hội và của mỗi người

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức là gốc của người cách mạng, muốn làm cách mạng phải lấy đạo đức làm gốc Người viết: "Làm cách mạng

để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải

có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng

vẻ vang" [21, tr.601]

Hồ Chí Minh coi đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông, suối Người viết: "Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân" [18, tr.7]

Hồ Chí Minh quan niệm, đạo đức cách mạng là chỗ dựa giúp cho con người vững vàng trong mọi thử thách Theo Người, có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước khi gặp thuận lợi và thành công cũng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn, "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ", lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ; không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa

Đối với Đảng, đội tiên phong của giai cấp công nhân, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải xây dựng Đảng ta thật trong sạch, Đảng phải "là đạo đức, là văn minh", "Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công

vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo,

là người đày tớ thật trung thành của nhân dân" [22, tr.611-612]

Về những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam, quan điểm đạo đức Hồ Chí Minh đã bao quát những mối quan hệ cơ bản của con

người trong xã hội, bao gồm: Một là, với đất nước, dân tộc phải "Trung với

nước, hiếu với dân"

Trung, hiếu là phẩm chất đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam và phương Đông, được Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển trong điều kiện mới Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là điều chủ chốt của đạo đức cách mạng Trung với nước là trung thành vô hạn với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, đấu tranh giành độc lập dân tộc và làm cho đất nước "sánh vai với các cường quốc năm châu" Nước là của dân, dân là chủ đất nước, cho nên

"trung với nước" là trung với dân, trung thành với lợi ích của nhân dân, "bao nhiêu quyền hạn đều của dân"; "bao nhiêu lợi ích đều vì dân" [19, tr.1379-1381]

Hiếu với dân là Đảng, Chính phủ, cán bộ nhà nước phải là "đầy tớ trung thành của dân"; phải "tận trung với nước, tận hiếu với dân"

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân phải gắn bó với dân, gần dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc Phải nắm vững dân tình, hiểu

rõ dân tâm, quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, làm cho dân hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi của người làm chủ đất nước

Hai là, với mọi người phải "Yêu thương con người, sống có nghĩa, có tình"

Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, yêu thương con người xuất phát

từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Yêu thương con người thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân trong quan hệ xã hội, là phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất

Yêu thương con người là phải quan tâm đến những người lao động bình thường, chiếm số đông trong xã hội Yêu thương con người là phải làm mọi việc để vì con người, vì mục tiêu "ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành"; dám hy sinh, dám dấn thân để đấu tranh giải phóng con người

Yêu thương con người là phải tin vào con người Với mình thì chặt chẽ, nghiêm khắc; với người thì độ lượng, rộng rãi, nâng con người lên, kể cả với người lầm đường, lạc lối, mắc sai lầm, khuyết điểm

Yêu thương con người là giúp cho mỗi người ngày càng tiến bộ, sống cao đẹp hơn Yêu thương con người phải thực hiện tự phê bình, phê bình chân thành, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm

Ba là, với mình phải thực sự "Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư"

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh là mối quan hệ "với tự mình" Hồ Chí Minh quan niệm cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức tính cần có của con người, mang một lẽ tự nhiên, như

trời có bốn mùa, đất có bốn phương và Người giải thích cặn kẽ, cụ thể nội dung từng khái niệm

Cần là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không

ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi chúng ta"

Kiệm là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của dân, của nước, của bản thân mình, tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ; "không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi, không phô trương, hình thức "

Liêm là "luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân", "không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân"; "không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng, không tham tâng bốc mình " [19, tr.240]

Chính là không tà, là thẳng thắn, đúng đắn Đối với mình không tự cao,

tự đại; đối với người không nịnh trên, khinh dưới, không dối trá, lừa lọc, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết Đối với việc thì để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà Được giao nhiệm vụ gì quyết làm cho kỳ được,

"việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm; việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh"

Chí công vô tư là "khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau", "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ"

Cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ chặt chẽ với nhau và với chí công vô

tư Cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô tư Ngược lại, đã chí công vô

tư, một lòng vì nước, vì dân, vì Đảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính

Bốn là, mở rộng quan hệ yêu thương con người đối với toàn nhân loại,

người cách mạng phải có "tinh thần quốc tế trong sáng"

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về tình đoàn kết quốc tế trong sáng là sự

mở rộng quan hệ đạo đức giữa người với người và với toàn nhân loại vì Người không chỉ là "người Việt Nam nhất" như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng khẳng

định, mà còn là "nhà văn hóa lớn của thế giới", "chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế"

Đoàn kết quốc tế trong sáng theo Hồ Chí Minh trước hết là đoàn kết với nhân dân lao động các nước vì mục tiêu chung: đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột Đó là tình đoàn kết quốc tế giữa những người vô sản toàn thế giới vì một mục tiêu chung, "bốn phương vô sản đều là anh em"; là đoàn kết với các dân tộc vì hòa bình, công lý và tiến bộ xã hội

Đoàn kết quốc tế gắn liền với chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêu nước chân chính sẽ dẫn đến chủ nghĩa quốc tế trong sáng

Về những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức, theo Hồ Chí Minh, thể hiện ở ba điểm sau:

Một là, nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức

Đối với mỗi người, lời nói phải đi đôi với việc làm Nói đi đôi với làm trước hết là sự nêu gương tốt Sự nêu gương của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau, lãnh đạo với nhân viên, đảng viên phải nêu gương trước quần chúng Người nói: "Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ "cộng sản" mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước" [19, tr.552]

Hai là, xây đi đôi với chống

Cùng với việc xây dựng đạo đức mới, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, nhất thiết phải chống những biểu hiện đạo đức sai trái, xấu xa, không phù hợp với những chuẩn mực của đạo đức mới Xây đi đôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây

Xây dựng đạo đức mới trước hết phải tác động vào nhận thức, đẩy mạnh việc giáo dục, từ trong gia đình đến nhà trường, tập thể và toàn xã hội Những phẩm chất đạo đức chung phải được cụ thể hóa, sát hợp với từng tầng lớp, đối

tượng Trong các bài viết của mình, Hồ Chí Minh đã nêu rất cụ thể các phẩm chất đạo đức cơ bản đối với từng giai cấp, tầng lớp, lứa tuổi và nhóm xã hội

Trong giáo dục, vấn đề quan trọng là phải khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh trong mỗi người, để mỗi người nhận thức được và tự giác thực hiện Trong đấu tranh chống lại cái tiêu cực, lạc hậu phải phát hiện sớm, phải chú ý phòng ngừa, ngăn chặn

Để xây và chống cần phát huy vai trò của dư luận xã hội, tạo ra phong trào quần chúng rộng rãi, biểu dương cái tốt, phê phán cái xấu Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm để biểu dương người tốt, việc tốt Người đã phát động cuộc thi đua "ba xây, ba chống", viết sách "người tốt, việc tốt" để tuyên truyền, giáo dục về đạo đức, lối sống

Ba là, phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng phải qua đấu tranh, rèn luyện bền bỉ mới thành Người viết: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong" [20, tr.293] và nhấn mạnh "Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân"

Trong rèn luyện đạo đức, Hồ Chí Minh coi tự rèn luyện có vai trò rất quan trọng Người khẳng định, đã là người thì ai cũng có chỗ hay, chỗ dở, chỗ xấu, chỗ tốt, ai cũng có thiện, có ác ở trong mình Vấn đề là dám nhìn thẳng vào con người mình, không tự lừa dối, huyễn hoặc, thấy rõ cái hay, cái tốt, cái thiện để phát huy và thấy rõ cái dở, cái xấu, cái ác để khắc phục Tu dưỡng đạo đức phải được thực hiện trong mọi hoạt động thực tiễn, trong mọi mối quan hệ của mình, trong đời tư cũng như trong sinh hoạt cộng đồng

1.2.1.3 Những nội dung chủ yếu của phong cách Hồ Chí Minh

Từ Đại hội V (1981) trở về trước, Đảng ta thường dùng khái niệm “tác phong” để nói về “tác phong Hồ Chủ tịch” Hai chữ “tác phong” có hàm nghĩa

hơi hẹp, mới chỉ nói lên được một mặt là “phong cách làm việc, phong cách công tác”, tuy ai cũng hiểu rằng ngoài công tác, phong cách của mỗi người còn được biểu hiện ra ở nhiều lĩnh vực hoạt động khác nữa Từ Đại hội VI (1986), hai chữ “tác phong” được thay bằng khái niệm “phong cách” trong cụm từ “tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” để có thể nói về những đặc trưng đa dạng, phong phú khác trong hoạt động của Người Nói phong cách Hồ Chí Minh là nói đến những đặc trưng giá trị, mang đậm dấu ấn Hồ Chí Minh, gắn liền với nhân cách trí tuệ lỗi lạc, đạo đức trong sáng của Hồ Chí Minh, với tư cách là một vĩ nhân, một nhà văn hóa kiệt xuất Đó là một phong cách vừa dân tộc vừa hiện đại, vừa khoa học vừa cách mạng, vừa cao cả vừa thiết thực Phong cách Hồ Chí Minh được thể hiện trong mọi lĩnh vực sống và hoạt động của Người, tạo thành một chỉnh thể nhất quán, có giá trị khoa học, đạo đức và thẩm mỹ, bao gồm một số nội dung chính là: phong cách tư duy, phong cách làm việc, phong cách lãnh đạo, phong cách diễn đạt, phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt

Về phong cách tư duy

Một là, phong cách tư duy khoa học, cách mạng và hiện đại

Xuất phát từ lòng yêu nước và mục đích tìm đường cứu nước, trong quá trình hoạt động của mình Hồ Chí Minh đã hình thành trong mình một phong cách tư duy khoa học, cách mạng và hiện đại Không tiếp thu một cách thụ động, không dừng lại ở sự vật, hiện tượng bề ngoài, Nguyễn Ái Quốc có thói quen đi sâu phân tích, so sánh, chắt lọc, lựa chọn, tổng hợp, rút ra những phán đoán, đi tới những kết luận mới, đề ra những luận điểm mới, kế thừa, vừa phát triển sáng tạo để tiếp tục vượt lên phía trước Nhờ đó, Nguyễn Ái Quốc đã bắt kịp nhịp sống và sự phát triển của thời đại, đã hình thành được một tư duy đúng đắn, khoa học và cách mạng, để có thể lựa chọn đúng đường đi cho dân tộc và dự kiến được những bước phát triển mới của lịch sử

Hai là, phong các tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo Đó là phong cách tư

duy không giáo điều, rập khuôn, không vay mượn nguyên xi của người khác, hết sức tránh lối cũ, đường mòn, tự mình tìm tòi, suy nghĩ, truy đến tận cùng bản chất của sự vật, hiện tượng để tìm ra chân lý, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tiễn

Ba là, phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lý có tình Thể hiện rõ

nhất của phong cách tư duy này ở Hồ Chí Minh là luôn biết xuất phát từ cái chung, cái nhân loại, từ những chân lý phổ biến, những “lẽ phải không ai chối cãi được” để nhận thức và lý giải những vấn đề của thực tiễn Để đàm phán, thuyết phục đối phương đi tới đồng thuận, Người thường lập luận trên cơ sở nguyên tắc về tính đồng nhất của nguyên lý Người viết: Quyền độc lập, tự do ở nước nào cũng vậy, đều do xương máu của những nghĩa sĩ và đoàn kết của toàn quốc dân mà xây dựng nên

Về phong cách làm việc

Trong tác phẩm lối “Sửa đổi lối làm việc” Hồ Chí Minh phê phán nặng

lề lối làm việc đủng đỉnh, chậm chạp, tự do, tùy tiện, đại khái, sự vụ, theo đường mòn, điệu sáo, lười suy nghĩ, ngại đổi mới, thích phô trương, hoành tráng về hình thức, nhưng nghèo nàn, sơ sài về nội dung của nền sản xuất nhỏ… Người nêu gương cho chúng ta về phong cách công tác mới: lấy lợi ích

và hiệu quả thiết thực làm chuẩn mực cao nhất để đánh giá tác phong cán bộ và chất lượng công việc Phong cách làm việc Hồ Chí Minh thể hiện trong những điểm chính sau:

Một là, phong cách làm việc khoa học Hồ Chí Minh yêu cầu làm

việc gì cũng phải điều tra, nghiên cứu, thu thập thông tin, số liệu, để nắm chắc thực chất tình hình, “Đảng có hiểu rõ tình hình, thì đặt chính sách mới đúng” [19, tr 267]

Hai là, phong cách làm việc có kế hoạch Hồ Chí Minh đòi hỏi làm việc

gì cũng phải có chương trình, kế hoạch, từ lớn đến nhỏ, từ dài hạn, trung hạn

đến ngắn hạn, từ tháng, tuần đến ngày, giờ nào việc nấy Vì làm việc có kế hoạch, dù bận trăm công, nghìn việc của Đảng và Nhà nước, Người lúc nào cũng ung dung, tự tại, vẫn có thời giờ học tập, đọc sách, xem văn nghệ, đi xuống địa phương, đi thăm danh lam, thắng cảnh,…Người dạy, trong việc đặt kế hoạch

“không nên tham lam, phải thiết thực, vừa sức, từ thấp đến cao”, “chớ làm kế hoạch đẹp mắt, to tát, kể hàng triệu, nhưng không thực hiện được” [19, tr.637-638]

Ba là, phong cách làm việc đúng giờ Hồ Chí Minh quý thời gian của

mình bao nhiêu thì cũng quý thời gian của người khác bấy nhiêu Người thường không để ai phải đợi mình, chủ động đến trước nếu có thể Năm 1953, tại Việt Bắc, Người vượt qua mưa gió để đến thăm lớp chỉnh huấn của anh chị em trí thức theo lịch hẹn Người chủ động đến thăm đoàn cán bộ Hà Nội dịp tết năm

1956, khi đoàn đang chuẩn bị lên Phủ Chủ tịch chúc tết Bác thì gặp mưa, lúng túng chưa xử lý được

Bốn là, phong cách đổi mới, sáng tạo, không chấp nhận lối cũ, đường

mòn Đó là một phong cách không cố chấp, bảo thủ, luôn đổi mới Người nói:

“Tư tưởng bảo thủ như là sợi dây cột chân, cột tay người ta…Muốn tiến bộ thì phải có tinh thần mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm” Cuộc đời Người là một tấm gương tuyệt vời về đổi mới, có sức động viên, khích lệ, gởi mở sự đổi mới, sáng tạo cho mỗi chúng ta

Về phong cách lãnh đạo

Một là, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh

đạo, cá nhân phụ trách Phong cách dân chủ Hồ Chí Minh được biểu hiện từ việc lớn cho đến việc nhỏ Từ soạn thảo “Tuyên ngôn độc lập” đến viết một bài báo,…Người đều tham khảo ý kiến của Bộ Chính trị, hay những người xung quanh Người tuân thủ chặt chẽ quy trình ra quyết định Mọi vấn đề kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao, khoa học-kỹ thuật,…Người đều dựa vào đội ngũ trí thức, chuyên gia trong bộ máy của Đảng và Nhà nước, yêu cầu chuẩn bị kỹ, trao đổi rộng, sao cho mọi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của

Nhà nước phải được cân nhắc, lựa chọn thận trọng, để sau khi ban hành, ít phải thay đổi, bổ sung

Hai là, đi đúng đường lối quần chúng, “lắng nghe ý kiến của đảng viên,

của nhân dân, của những người “không quan trọng” Người yêu cầu và luôn thực hiện người lãnh đạo phải tôn trọng nguyên tắc dân chủ, từ dân chủ trong Đảng đến dân chủ trong các cơ quan đại biểu của dân, thực hiện đường lối quần chúng Người năng đi xuống cơ sở, để lắng nghe ý kiến của cấp dưới và của quần chúng, chứ không phải để huấn thị cấp dưới Theo Người, phải biết động viên, khuyến khích “khiến cho cán bộ cả gan nói, cả gan đề ra ý kiến”, tức là phải làm chocấp dưới không sợ nói sự thật và cấp trên không sợ nghe sự thật

Ba là, phải tổ chức việc kiểm tra, kiểm soát cho tốt Theo Hồ Chí Minh,

sau khi nghị quyết đã được ban hành, phải tổ chức tốt để nghị quyết đi vào cuộc sống; điều đó gắn liền với công việc kiểm tra, kiểm soát Muốn tốt, “phải đi tận nơi, xem tận chỗ” Sở dĩ sự thật còn bị bưng bít vì sự kiểm tra, kiểm soát của các ngành, các cấp, không nghiêm túc, chưa chặt chẽ, tệ quan liêu còn “nồng”

Trong thực tiễn, Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tác phong kiểm tra sâu sát Theo tài liệu thống kê của Bảo tàng Hồ Chí Minh, chỉ tính trong vòng

10 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc (1955-1965), không quản tuổi cao, công việc bề bộn, Người đã thực hiện hơn 700 lượt đi thăm các địa phương, công trường, xí nghiệp, hợp tác xã, đơn vị bộ đội,…từ miền núi đến hải đảo, để thăm hỏi chiến sĩ và đồng bào, để xem xét tình hình, kiểm tra công việc Tính ra mỗi năm, có hơn 60 lượt Người đi xuống cơ sở, mỗi tháng có khoảng 6 lần lãnh tụ gặp gỡ quần chúng

Ngoài ra, hằng ngày Người đều đọc báo, đọc thư của nhân dân gửi lên, thấy có những ý kiến hay, cần tiếp thu, những việc gấp cần giải quyết, Người đều dùng bút đỏ đóng khung lại, chuyển tới các cơ quan có trách nhiệm, yêu cầu nghiên cứu và giải quyết

Bốn là, về phong cách nêu gương, Hồ Chí Minh cho rằng: “Nói chung

còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” Người đòi hỏi, mỗi cán

bộ, đảng viên phải làm kiểu mẫu trong công tác và lối sống, trong mọi lúc, mọi nơi, nói phải đi đôi với làm để quần chúng noi theo Nói đi đôi với làm là một nội dung đạo đức truyền thống của dân tộc Kế thừa truyền thống đạo đức của dân tộc, Hồ Chí Minh đã nêu thành một nội dung của tư cách người cách mạng Nói đi đôi với làm đối lập với nói mà không làm của những người hứa suông, hoặc “nói một đàng làm một nẻo” của những kẻ cơ hội

Về phong cách diễn đạt

Một là, cách nói, cách viết giản dị, cụ thể, thiết thực Mục đích của nói

và viết Hồ Chí Minh cốt làm cho lý luận trở nên gần gũi, dễ hiểu với tất cả mọi người Với quan điểm cách mạng là sự nghiệp của hàng chục triệu người lao động, làm sao để họ hiểu được, dám vùng lên đấu tranh giải phóng Hồ Chí Minh hay dùng cách nói, cách viết giản dị, cụ thể, thiết thực

Hai là, diễn đạt ngắn gọn, cô đọng, hàm súc, trong sáng và sinh động, có

lượng thông tin cao Bác Hồ thường viết ngắn, có khi rất ngắn: “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị”, chỉ 9 chữ mà khái quát được cả ba giai đoạn đầy biến động của đất nước Nhiều câu đúc kết lại như châm ngôn: “Nước lấy dân làm gốc”, “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây/ Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Chính vì vậy, những tư tưởng lớn của Người trở nên dễ thuộc, dễ nhớ, nhanh chóng đi vào quần chúng, hướng dẫn họ hành động Đó là điều ước muốn của mọi nhà tư tưởng, nhà lý luận chân chính mà không phải ai cũng đạt tới được

Ba là, sinh động, gần gũi với cách nghĩ của quần chúng, gắn với những

hình ảnh, ví von, so sánh cụ thể Khi nói, khi viết Bác Hồ thường kết hợp với

kể chuyện, đan xen những câu thơ, câu ca dao có vần điệu, làm cho bài nói hay bài viết trở nên sinh động, gần gũi với lối cảm, lối nghĩ của quần chúng Người dùng hình ảnh “con đỉa hai vòi” để nói về bản chất của chủ nghĩa đế quốc; ví

“lý luận như cái tên, thực hành như cái đích” để bắn; “có kinh nghiệm mà không có