KiÕn thøc - Kh¸i niÖm vÒ thÓ lo¹i truyÒn thuyÕt - Nh©n vËt, sù kiÖn, cèt truyÖn trong t¸c phÈm thuéc thÓ lo¹i truyÒn thuyÕt giai ®o¹n ®Çu - Bãng d¸ng lÞch sö trong thêi k× dùng níc cña d[r]
Trang 1Ngày soạn: 11/08/2011
Ngày giảng: 6A: 16/8/2011
6B: 15/8/2011
ngữ văn: Bài 1 - Tiết 1 Con rồng, cháu tiên
(Truyền thuyết)
i Mục tiêu
* Mục tiêu chung:
- Có hiểu biết bớc đầu về thể loại truyền thuyết
- Hiểu đợc quan niệm của ngời Việt cổ về nòi giống dân tộc
- Hiểu đợc những nét chính về nghệ thuật của truyện
* Trọng tâm kiến thức, kỹ năng:
1 Kiến thức
- Khái niệm về thể loại truyền thuyết
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn
đầu
- Bóng dáng lịch sử trong thời kì dựng nớc của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kì dựng nớc
2 Kỹ năng
- Đọc diễn cảm truyện
- Nhận ra đợc những sự việc chính và một số chi tiết tởng tợng kì ảo tiêu biểu trong truyện
II Đồ dùng dạy học
1 Giáo viên: Một số câu chuyện về nguồn gốc dân tộc, Tranh minh họa
2 Học sinh: Soạn bài
III Phơng pháp và các kỹ thuật dạy học
- Phơng pháp: Đàm thoại, thảo luận, vấn đáp, dùng lời có nghệ thuật
- Kỹ thuật: khăn trải bàn
IV Các bớc lên lớp
A ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số
B Kiểm tra: Không
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
Hoạt động 1: Khởi động (1')
Trong giờ phút thiêng liêng của ngày mở nớc
2 - 9 -1945, hai tiếng "đồng bào" vang lên tha
thiết giữa lúc Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc
lập : "Tôi nói đồng bào nghe rõ không ? ''
Vậy hai tiếng "đồng bào" bắt nguồn từ đâu ?
có ý nghĩa nh thế nào ? Bài học hôm nay sẽ
giúp các em trả lời câu hỏi ấy
Hoạt động 2: Đọc - thảo luận chú thích (7’)
* Mục tiêu:
+ Đọc diễn cảm, Hiểu một số chú thích khó
trong truyện
+ Có hiểu biết bớc đầu về thể loại truyện
truyền thuyết
GV yêu cầu: Đọc to rõ ràng chú ý nhấn giọng
các chi tiết li kỳ, thể hiện 2 lời thoại của
Lạc Long Quân - Âu cơ
+ LạcLong Quân: Ân cần chậm rãi
+Âu cơ: Giọng lo lắng, than thở
- GV đọc mẫu- gọi học sinh đọc – h/s nhận
xét
I Đọc và thảo luận chú thích
1 Đọc
2 Thảo luận chú thích
Trang 2HS đọc chú thích * SGK
Hỏi: Nêu khái niệm truyện truyền thuyết?
GV giảng thêm
HS thảo luận chú thích, chú ý các chú thích 1
- 2 - 3 - 4 - 5 - 7
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản (24')
+ Hiểu, cảm nhận đợc nội dung, ý nghĩa, nghệ
thuật truyện
Hỏi: Truyện đợc chia làm mấy phần? ý của
từng phần?
(Chia làm 3 phần
- Đ1: Từ đầu đến Long Trang: Nguồn gốc
và hình dang của Lạc Long Quân và Âu Cơ.
- Đ2: Tiếp đến lên đờng: Việc sinh nở của Âu
cơ:
- Đoạn 3: Còn lạị: Cuộc chia tay giữa
Long Long Quân và Âu cơ.
Hỏi: Truyện có mấy nhân vật? Nhân vật nào
là nhân vật chính?
- Học sinh theo dõi : từ đầu -> "ở cung
điện Long Trang"
Hỏi: Hình tợng Lạc Long Quân đợc giới thiệu
ntn?
(Lạc Long Quân: Là con trai thần biển vốn
nòi giống quen sống ở dới nớc, sức khoẻ vô
địch, có nhiều phép lạ)
Hỏi: Những việc làm của Lạc Long Quân
Hỏi: Những việc làm của Lạc long Quân có ý
nghĩa gì?
(Đó là sự nghiệp mở nớc của ông cha ta)
Hỏi: Hình ảnh Âu cơ đợc giới thiệu ra sao?
Hỏi: Nhận xét về các chi tiết giới thiệu Lạc
Long Quân và Âu Cơ?
Hỏi: Em có nhận xét gì về Lạc Long Quân và
Âu Cơ , Qua đó tác giả dân gian muốn
giải thích điều gì?
Hỏi: Tại sao họ không phải là ngời thờng mà
lại là các vị thần?
(Để tô đậm cái phi thờng của hai vị tổ tiên)
- Gv bình:
+ Hình tợng Lạc Long Quân và Âu cơ mang
tính chất kỳ lạ, lớn lao, đẹp đẽ Lạc Long
Quân mang vẻ đẹp dũng mãnh và nhân
hậu mang nét phi thờng xuất chúng
+ Âu Cơ mang vẻ đẹp dịu dàng trong sáng và
thơ mộng , vẻ đẹp của bố rồng mẹ tiên là
kết tinh của vẻ đẹp dân tộc Việt Nam.
Những chi tiết kì lạ mang tính lí tởng hoá.
- Gọi HS đọc tiếp – lớn nhanh nh thần
Hỏi: Tìm những chi tiết nói về sự sinh nở của
Âu Cơ?
.
Hỏi: Em có nhận xét gì về sự sinh nở và đàn
- Khái niệm truyền thuyết : SGK - 7
- Chú thích khác: SGK
II Tìm hiểu văn bản
1 Hình tợng Lạc Long Quân và
Âu cơ
a Nguồn gốc, dung mạo, việc làm
*) Lạc Long Quân
+ Nòi rồng, con trai thần Long nữ, sống dới nớc, sức khoẻ vô
địch có nhiều phép lạ
+ Giúp dân diệt trừ Ng Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh Dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở
*) Âu cơ:
- Thuộc dòng dõi thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần
-> Các chi tiết mang tính kì lạ Thể hiện tính chất đẹp đẽ, lớn lao của Lạc Long Quân và Âu Cơ
Nhằm giải thích nguồn gốc cao quý của dân tộc Việt Nam và sự nghiệp
mở nớc của ông cha ta
b Việc sinh nở
+ Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở thành một trăm con, không bú mớm, lớn nhanh nh thổi, khôi ngô đẹp đẽ khoẻ mạnh nh thần
Trang 3con của bà Âu cơ.
<Kỳ lạ không có thật >
Hỏi: Chi tiết kì lạ này có ý nghĩa ntn?
Hỏi: Họ đang sống hạnh phúc thì điều gì đã
xảy ra?
(Chuyển ý)
Hỏi: Vì sao Lạc Long Quân và Âu cơ phải
chia tay nhau?
Hỏi: Cuộc chia tay diễn ra ntn? Thể hiện điều
gì?
HS quan sát tranh minh họa
Hỏi: Câu truyện kết thúc với lời hẹn ớc Khi
có việc thì giúp đỡ đừng quên,lời hẹn đó có ý
nghĩa ntn?
(Thể hiện tinh thần đoàn kết của nhân dân
ta)
Hỏi: Hãy tìm những câu ca dao có ý nghĩa
t-ơng tự?
Nhiễu điều phủ lấy giá gơng
Ngời chung một nớc thì thơng nhau cùng
Bầu ơi thơng lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn
HS hđ kỹ thuật khăn trải bàn
Hỏi: Theo em truyện "Con rồng cháu tiên" có
ý nghĩa gì?
Hỏi: Vậy đến đây em có thể giải thích hai chữ
"Đồng baò"? (Cùng một bọc, cùng nguồn
cội, , tinh thần đoàn kết )
Hoạt động 4: Tổng kết, ghi nhớ (3’)
* Mục tiêu: HS kết luận lại đợc nội dung ý
nghĩa, nghệ thuật của truyện
Hỏi: Nêu giá trị nội dung, nghệ thuật tiêu
biểu của truyện (KT trình bày một phút)
HS đọc ghi nhớ
GV chốt kiến thức
Hoạt động 5: Luyện tập (5’)
* Mục tiêu: Kể diễn cảm truyện, tìm một số
câu truyện của các dân tộc khác ở VN giải
thích nguồn gốc tơng tự truyện
- Yêu cầu HS kể diễn cảm truyện
- Kể tên một số câu truyện của các dân tộc
khác ở VN giải thích nguồn gốc tơng tự
truyện "Con rồng cháu tiên"
-> Chi tiết kì lạ, mang tính chất hoang đờng, nhng có ý nghĩa sâu sắc: Mọi ngời dân đều có chung nguồn cội tổ tiên
c Cuộc chia tay giữa Lạc Long Quân và Âu Cơ
+ Lạc Long Quân vốn nòi rồng, Âu Cơ vốn dòng tiên
+ Năm mơi ngời con theo cha xuống biển, năm mơi ngời con theo mẹ lên núi Con trởng đợc suy tôn lên làm vua lấy hiệu là Hùng
V-ơng đóng đô ở đất Phong Châu
2 ý nghĩa của truyện
- Kể về nguồn gốc dân tộc, ngợi ca nguồn gốc cao quý của dân tộc và ý nguyện đoàn kết, gắn bó của dân tộc ta
III Tổng kết
(H/s đọc ghi nhớ sgk)
IV Luyện tập
D Củng cố (2’)
Hỏi: Nêu ý nghĩa của truyện : “Con rồng – cháu tiên”
E Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài mới (2’)
- Đọc, nhớ các chi tiết, sự việc chính trong truyện
- Kể lại đợc truyện
- Tìm và liên hệ với những câu chuyện có nội dung giải thích nguồn gốc dân tộc Việt
- Soạn bài “Bánh chng, bánh giầy”