On luyen ngu van lop 9 HKII

Có thể coi đọc sách là một công việc rèn luyện, một cuộc chuẩn bị âm thầm Sức thuyết phục của bài văn được tạo nên bởi các yếu tố cơ bản: - Từ nội dung bài viết cho đến cách trình bày củ

BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

A PHẦN ĐỌC - HIỂU

Câu 1 Vấn đề nghị luận của bài viết này là gì? Dựa theo bố cục bài viết, hãy tóm tắt các luận điểm của tác giả khi triển khai vấn đề ấy.

Trả lời:

Vấn đề nghị luận của bài viết này là sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

Các luận điểm của tác giả khi triển khai vấn đề:

- Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách

- Các khó khăn, các nguy hại dễ gặp của việc đọc sách trong tình hình hiện nay

- Cách lựa chọn sách cần đọc và cách đọc như thế nào cho hiệu quả

Câu 2 Qua lời bàn của Chu Quang Tiềm, em thấy sách có tầm quan trọng như thế nào, việc đọc sách có ý nghĩa gì?

- Sách là kho tàng kinh nghiệm, là di sản tinh thần quý báu của loài người

- Đối với mỗi con người, đọc sách là cách tốt nhất để tiếp thu kinh nghiệm xã hội, kinh nghiệm sống Đọc sách còn là sự chuẩn bị để tiến hành cuộc trường chinh vạn dặm trên con đường học vấn, tích luỹ tri thức, khám phá và chinh phục thế giới

Câu 3 Muốn tích lũy học vấn, đọc sách có hiệu quả, tại sao trước tiên cần biết cách chọn lựa sách mà đọc? Theo tác giả, nên chọn lựa như thế nào?

Trả lời:

Sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật đã tạo nên sự bùng nổ thông tin Lượngsách in ra ngày càng nhiều, nếu không có sự lựa chọn, xử lý thông tin khoa học, con người dễ bốirối trước kho tàng tri thức khổng lồ mà nhân loại đã tích luỹ được Chu Quang Tiềm đã chỉ ra mộtcách xác đáng những nguy hại thường gặp:

- Sách nhiều khiến cho người ta không chuyên sâu, dễ sa vào lối “ăn tươi nuốt sống” chứkhông kịp tiêu hoá, không biết nghiền ngẫm

- Sách nhiều khiến người đọc khó chọn lựa, lãng phí thời gian và sức lực với những cuốnkhông thật có ích

Theo tác giả, cần phải lựa chọn sách mà đọc:

- Không tham đọc nhiều, đọc lung tung mà phải chọn cho tinh, đọc cho kỹ những quyểnsách thực sự có giá trị, có ích cho mình

- Cần đọc kỹ các cuốn sách, tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu củamình

- Trong khi đọc chuyên sâu, không nên xem thường những loại sách thường thức, gần gũivới chuyên môn của mình Tác giả khẳng định: “Trên đời không có học vấn nào là cô lập, không

có liên hệ kế cận”, vì thế “không biết thông thì thông thể chuyên, không biết rộng thì không thểnắm gọn Trước biết rộng rồi sau mới nắm chắc, đó là trình tự để nắm vững bất cứ học vấn nào”

Câu 4 Phân tích lời bàn của tác giả bài viết về phương pháp đọc sách Tìm hiểu cách lập luận, trình bày ở phần này.

Trả lời:

Việc lựa chọn sách đọc là một yếu tố vô cùng quan trọng trong phương pháp đọc sách Lờibàn của Chu Quang Tiềm về phương pháp đọc sách rất sâu sắc mà cũng rất gần gũi, dễ hiểu, tựu chung được thể hiện ở mấy điểm sau:

- Không nên đọc lướt qua, vừa đọc phải vừa suy ngẫm, “trầm ngâm tích luỹ tưởng tượng”, nhất là với các cuốn sách có giá trị

- Không nên đọc một cách tràn lan, quyển nào có cũng đọc mà phải đọc một cách có kế hoạch và hệ thống Có thể coi đọc sách là một công việc rèn luyện, một cuộc chuẩn bị âm thầm

Sức thuyết phục của bài văn được tạo nên bởi các yếu tố cơ bản:

- Từ nội dung bài viết cho đến cách trình bày của tác giả đều đạt lý, thấu tình Các ý kiến nhận xét đưa ra thật xác đáng, có lý lẽ chặt chẽ, vừa sinh động vừa dễ hiểu

- Bài viết có bố cục chặt chẽ, hợp lý, các ý được dẫn dắt rất tự nhiên

- Việc tác giả sử dụng nhiều hình ảnh qua cách ví von vừa cụ thể vừa thú vị cũng là một yếu tố quan trọng làm nên sức thuyết phục của bài

Luyện tập: Phát biểu điều mà em thấm thía nhất khi học bài Bàn về đọc sách.

Trả lời:

Bài viết "Bàn về đọc sách" của Chu Quang Tiềm đã trình bày nhiều luận điểm có giá trị về việc đọc sách, trong đó, em cảm thấy thấm thía nhất với diễn giải của tác giả về thực trạng cách đọc sách sai lầm của nhiều người hiện nay Tác giả đã nêu ra thực trạng nhiều người đọc sách chỉ chú trọng số lượng, đọc qua loa mà không chú trọng tới chất lượng ý nghĩa mà mình thu lại được Việc đọc sách sai lệch như thế khiến con người tiêu tốn nhiều thời gian vào những cuốn sách vô bổ, lại không thu thập được kiến thức chuyên sâu cho mình Bài viết đã nhắc nhở người đọc về cách đọc sách để từ đó người đọc suy nghĩ, tìm tòi cách đọc sách đúng đắn, đạt hiệu quả cao.

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHÊ Câu 1 Bài nghị luận này phân tích nội dung phản ánh, thể hiện của văn nghệ, khẳng định sức mạnh lớn lao của nó đối với đời sống con người Hãy tóm tắt hệ thống luận điểm và nhận xét về bố cục của bài nghị luận.

- Tập trung khám phá chiều sâu cuộc sống trong các quan hệ về tính cách, số phận

- Tác phẩm phản ánh đời sống khách quan không phải sự sao chép, nó phản ánh cách nhìn,cách đánh giá, tư tưởng của người nghệ sĩ

- Có tính giáo dục, tác động mạnh tới người đọc bởi những tình cảm sâu sắc, buồn vui,nghệ sĩ

- Khiến ta rung động trước vẻ đẹp của cuộc sống, làm thay đổi tư tưởng, tình cảm, lốisống, quan điểm

- Có sức lan tỏa mạnh mẽ, có tính giáo dục

Câu 3 Tại sao con người cần tiếng nói của văn nghệ?

Trả lời:

Qua các dẫn chứng được lấy từ các tác phẩm, qua những câu chuyện cụ thể, sinh động,Nguyễn Đình Thi đã phân tích một cách thấm thía sự cần thiết của văn nghệ đối với con người:

- Văn nghệ giúp chúng ta sống đầy đủ hơn, phong phú hơn trên phương diện tinh thần

- Trong những trường hợp con người bị ngăn cách đối với đời sống, văn nghệ là sợi dâyliên hệ giữa người đó với thế giới bên ngoài

- Văn nghệ góp phần làm cho đời sống của chúng ta ngày càng đẹp đẽ, đáng yêu hơn Mộttác phẩm văn nghệ hay giúp con người cảm thấy yêu tin cuộc sống, biết rung cảm và ước mơtrước cái đẹp

Câu 4 Tiếng nói của văn nghệ đến với người đọc bằng cách nào mà có khả năng kì diệu đến vậy? (Tư tưởng, nội dung của văn nghệ được thể hiện bằng hình thức nào? Tác phẩm nghệ thuật tác động đến người đọc qua con đường nào, bằng cách gì?)

Trả lời:

- Bố cục của văn bản rất chặt chẽ, hợp lý, mọi vấn đề đều được dẫn dắt tự nhiên

- Cách viết giàu hình ảnh với những dẫn chứng sinh động, hấp dẫn, cả trong văn chươngcũng như trong đời sống

- Giọng văn chân thành, say sưa, thể hiện những xúc cảm mạnh mẽ của người viết

Luyện tập Cảm nhận của em khi học xong một tác phẩm mà em tâm đắc

Mỗi tác phẩm văn nghệ đến với bạn đọc đều mang trong mình một sứ mệnh cao cả Trong những tác phẩm văn học mà em từng đọc, để lại trong lòng em nhiều ấn tượng sâu sắc nhất là Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng Nhà văn đã khiến em hiểu ra những nỗi đau của chiến tranh trong quá khứ đã gây nên bao đau thương cho những đồng bào vô tội, làm chảy bao nhiêu máu của người ra đi và nước mắt của người ở lại Đặc biệt, tác phẩm gây xúc động bởi tình cảm cha con thiêng liêng của người lính Truyện khiến em trân quý thêm tình cảm gia đình, trân quý bầu trời hòa bình của ngày hôm nay và thêm biết ơn quá khứ với những nỗi đau của cha ông đã đổi lấy cho chúng em cuộc sống của ngày hôm nay.

VIẾNG LĂNG BÁC Câu 1 Đọc nhiều lần bài thơ, tìm hiểu cảm xúc bao trùm của tác giả và trình tự biểu hiện trong bài.

Trả lời:

- Cảm xúc bao trùm: niềm xúc động thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự hào xenlẫn nỗi xót đau khi tác giả vào lăng viếng Bác

- Cảm xúc đó được thể hiện theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác:

+ Cảm xúc về cảnh trước lăng,

+ Cảm xúc khi hòa cùng dòng người vào lăng

+ Niềm mong ước thiết tha muốn ở mãi bên lăng Bác

Câu 2 Phân tích hình ảnh hàng tre bên lăng Bác được miêu tả ở khổ thơ đầu Tác giả đã làm nổi bật những nét nào của cây tre và điều đó mang ý nghĩa ẩn dụ như thế nào? Câu thơ cuối bài trở lại hình ảnh cây tre đã bổ sung thêm phương diện ý nghĩa gì nữa của hình ảnh cây tre Việt Nam?

=> Xây dựng kết cấu đối ứng với hình ảnh tre ở đầu – cuối bài nhằm tạo ấn tượng sâu sắc,

và nhấn mạnh cảm xúc tự hào, yêu mến của tác giả

Câu 3 Tình cảm của nhà thơ và của mọi người đối với Bác đã được thể hiện như thế nào trong các khổ thơ 2,3,4? Chú ý phân tích những hình ảnh ẩn dụ đặc sắc trong các khổ thơ này.

- Cảm xúc chân thành vỡ òa, đau nhói trong sâu thẳm cõi lòng tác giả:

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim

- Khổ thơ cuối thể hiện ước nguyện của nhà thơ được mãi ở bên Bác: muốn làm con chim,đóa hoa Đặc biệt ước nguyện trở thành cây tre trung hiếu ở mãi bên Bác, đây là hình ảnh mangtính kết tinh cao phẩm chất con người Việt Nam

→ Nhà thơ và dân tộc Việt Nam luôn dành tình cảm đặc biệt kính trọng, yêu thương đốivới Người

Câu 4 Nhận xét về sự thống nhất giữa nội dung tình cảm, cảm xúc và các yếu tố nghệ thuật (thể thơ, nhịp điệu, ngôn ngữ, hình ảnh) của bài thơ.

Trả lời:

- Về đặc điểm nghệ thuật: bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương có những nét nổi bật

về giọng điệu, hình ảnh và thể thơ

- Giọng điệu: thành kính trang nghiêm Giọng điệu ấy hợp thành bởi nhiều yếu tố từ thểthơ, nhịp điệu đến từ ngữ và hình ảnh của bài thơ

- Về thể thơ và nhịp điệu, nhà thơ sử dụng thể tự do có dòng bảy chữ, nhưng cũng cónhững dòng tám, chín chữ với nhịp chậm nhiều dòng ít ngắt nhịp lại gieo vần liền Bởi thế màgiọng thơ thiết tha, trầm lắng, trang nghiêm thành kính

- Về từ ngữ và hình ảnh, nhà thơ sử dụng từ ngữ xưng hô tôn kính (Con ở miền Nam rathăm lăng Bác), với các hình ảnh ẩn dụ vĩnh hằng kì vĩ lớn lao biểu hiện lòng tôn kính chân thànhcủa mình (Mặt trời trong lăng rất đỏ, vầng trăng sáng dịu hiền, kết tràng hoa dâng bảy mươi chínmùa xuân, trời xanh )

Luyện tập

1 Học thuộc lòng bài thơ

2 Viết một đoạn văn bình khổ 2 hoặc khổ 3 của bài thơ.

Trả lời:

Khổ 2:

Khổ thơ thứ hai là dòng cảm xúc của nhà thơ về vẻ đẹp lớn lao của Bác khi được hòa vào dòng người viếng lăng Bác Ở đây ta thấy hình ảnh mặt trời được lặp lại hai lần với những ý nghĩa khác nhau Mặt trời ở câu thơ đầu tiên là hình ảnh mặt trời thực của thiên nhiên, mang lại ánh sáng, sưởi ấm và đem đến sự sống cho muôn loài Mặt trời ở câu thơ thứ hai là một hình ảnh

ẩn dụ, mặt trời ở đây chính là Bác Bằng việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ này, nhà thơ đã ngợi ca vẻ đẹp của vị cha già dân tộc Người như ánh mặt trời đem tình thương cho đồng bào, nhân dân Việt Nam Người là ánh sáng soi đường cho hàng triệu người con của đất nước Bác chính là cội nguồn sự sống của đất nước Hình ảnh dòng người ngày ngày “đi trong thương nhớ”, “kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân” thể hiện niềm kính trọng, yêu mến của người dân Việt Nam đối với người cha vĩ đại của dân tộc Đó cũng chính là tình cảm sâu sắc, chân thành mà tác giả dành cho Bác.

Khổ 3:

Nếu khổ thơ thứ hai là tình cảm biết ơn, kính trọng thì đến khổ thơ thứ ba, tác giả bày tỏ nỗi xót thương vô hạn đối với sự ra đi của Bác “Vẫn biết trời xanh là mãi mãi”, tác giả Viễn Phương đã so sánh Bác với “trời xanh” vĩnh hẵng, bất biến Dù Bác đã ra đi nhưng vẫn còn sống mãi trong trái tim, trong sự nhớ thương của nhân dân Việt Nam ngàn đời Tình yêu thương bao la, ơn đức lớn lao của Bác sẽ không bao giờ nguôi ngoai trong lòng những thế hệ người Việt Người đã rời xa trần thế nhưng hình ảnh người vẫn gần gũi như là bác, là cha của những người cháu, người con, đầy “dịu hiền” Nhưng dẫu biết là như thế, khi nhìn thấy hình ảnh Bác “nằm trong giấc ngủ bình yên” tác giả vẫn không thể che giấu cảm xúc xót thương vô hạn đối với sự mất mát lớn này Ở cuối khổ thơ, câu thơ “Mà sao nghe nhói ở trong tim!” kết lại bài thơ bằng việc bộc lộ trực tiếp cảm xúc trữ tình Dấu chấm than đặt cuối khổ thơ như nốt lặng, bày tỏ tình cảm của nhà thơ đối với Bác.

MÙA XUÂN NHO NHO Câu 1 Đọc nhiều lần bài thơ và tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài (gợi ý: từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ, ước nguyện của tác giả) Từ việc nhận ra mạch cảm xúc, hãy nêu bố cục của bài thơ.

Trả lời:

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được triển khai theo mạch cảm xúc như sau:

Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, mạch cảm xúc và tư tưởng của tác giả dẫn đến mùaxuân của đất nước, của cách mạng và sau cùng là mùa xuân nho nhỏ của mỗi con người trongmùa xuân lớn của đât nước Nói một cách khác, cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất

nước trong lao động và chiến đấu, nghĩ về đất nước vất vả gian lao nhưng vần đi lên phía trước,nhà thơ nêu lên ước nguyện làm một Mùa xuân nho nhỏ dâng cho đời, góp vào mùa xuân lớn củađât nước.

Bài thơ có thể chia làm 4 phần:

- Phần 1 ( khổ thơ đầu): cảm xúc tác giả trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

- Phần 2 (hai khổ thơ tiếp): hình ảnh mùa xuân qua người cầm súng và người ra đồng

- Phần 3 ( hai khổ thơ tiếp): ước nguyện chân thành được cống hiến của tác giả

- Phần cuối (khổ cuối): Tình yêu xứ Huế

Câu 2 Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ thơ đầu?

Trả lời:

- Khổ thơ đầu với sáu dòng thơ đã mở ra khung cảnh mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp:

+ Hình ảnh: con chim hót, một bông hoa, dòng sông

=> Thiên nhiên tươi đẹp, trong veo khi đất trời vào xuân

+ Màu sắc: tím, xanh, trong

=> Gợi nên không gian khoáng đạt, tinh khôi

Cảm xúc bồi hồi, rộn ràng của tác giả trước cảnh vật thiên nhiên xứ Huế:

+ Tác giả trân trọng sự sống (tôi đưa tay tôi hứng)

+ Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, các yếu tố hữu hình, cảm nhận bởi nhiều giác quan

- Khổ thơ thứ hai thể hiện tình yêu với mùa xuân đất nước:

+ Mùa xuân đất nước cụ thể hóa bằng hình ảnh người cầm súng, người ra đồng

+ Suy ngẫm và chiêm nghiệm của tác giả khi nhìn thấy "lộc" từ mùa xuân đất nước

+ Từ láy "hối hả" và "xôn xao" thể hiện nhịp phát triển, thời kì mới của đất nước

+ So sánh đất nước với vì sao: sự trường tồn vững bền của đất nước

⇒ Hình ảnh mùa xuân tự nhiên và đất nước đối sánh với nhau qua lăng kính yêu cuộc đời, khao khát sống của tác giả

Câu 3 Phân tích đoạn thơ "Ta làm con chim hót Dù là khi tóc bạc" (chú ý những hình ảnh biểu tượng, từ ngữ và cách diễn đạt rất gợi cảm thể hiện một ước nguyện chân thành của tác giả) Đoạn thơ ấy gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người.

Trả lời:

- Khổ thơ thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ:

Hình ảnh:

+ Con chim hót, một cành hoa: nguyện ước muốn sống có ích và được cống hiến

+ Nốt trầm: âm thanh nâng đỡ những âm thanh khác, cống hiến thầm lặng

- Biện pháp nghệ thuật:

+ Điệp ngữ "ta làm" thể hiện khát khao chân thành được hòa nhập vào cuộc sống, gópphần vào cuộc đời chung, của đất nước

+ Ẩn dụ: con chim, cành hoa, nốt trầm ẩn dụ cho những điều đẹp đẽ của cuộc đời

→ Khổ thơ thể hiện ước nguyện cống hiến chân thành của tác giả cho cuộc đời, cho đấtnước

- Cuộc sống của mỗi người: cần biết cống hiến và cho đi để cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn

Câu 4 Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ, đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy ?

Trả lời:

- Thể thơ ngũ ngôn: gần gũi với các làn điệu dân ca, đặc biệt là dân ca miền Trung, vốn có

âm hưởng dìu dặt, nhẹ nhàng, tha thiết, ở đây, Thanh Hải lại khéo dùng lối gieo vần liền giữa cáckhổ thơ đã tạo thành sự liền mạch cảm xúc cho cả bài thơ

- Hình ảnh: những hình ảnh đẹp của thiên nhiên, những hình ảnh tự nhiên và giản dị giàu ýnghĩa tượng trưng khái quát để nói lên ước nguyện thiết tha của mình

- Giọng điệu: giọng điệu bài thơ có sự biến hóa phù hợp đoạn đầu vui tươi say mê, trầmlắng, nghiêm trang ở đoạn giữa và sôi nổi thiết tha ở đoạn khép lại

=> Nhìn chung, Mùa xuân nho nhỏ được cấu tứ chặt chẽ với giọng điệu thể hiện đáng trântrọng, cảm xúc chân thành tha thiêt của tác giả

Câu 5 Em hiểu thế nào về nhan đề Mùa xuân nho nhỏ? Hãy nêu chủ đề của bài thơ.

Trả lời:

- Đây là một nhan đề độc đáo, mới lạ với sự kết hợp của danh từ "mùa xuân" và tính từ

"nho nhỏ"

- Thể hiện vẻ đẹp của đất trời khi nhắc tới mùa xuân

- Thể hiện ước nguyện chân thành của tác giá: ví mình như là một mùa xuân nhỏ bé để cống hiến cho mùa xuân lớn của cuộc đời

Luyện tập Bình luận khổ thơ đầu:

Mở đầu bài thơ, tác giả đã phác họa lên một bức tranh mùa xuân trước mắt chúng ta giữa

khung cảnh thiên nhiên và đất trời, vũ trụ:

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Ơi! Con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời

Khung cảnh mùa xuân dần dần được hiện ra với một vẻ đẹp thật bình dị, đơn sơ nhưng

cũng không kém phần nên thơ và sâu sắc Ở đây, mùa xuân của Thanh Hải đến với ta không rực

rỡ kiêu sa với cành đào Hà Nội, với những nụ mai vàng đang phô trương sắc thắm, mà chỉ đơn giản là một bông hoa tím đang mọc lên giữa dòng sông nước xanh như lọc Cành hoa nghiêng mình xuống mặt nước tựa như gương ấy để nổi bật lên trên một khung trời được in bóng dưới lòng sông, với màu sắc thật nhẹ, thật hài hòa mà cũng rất dễ thương, Thanh Hải đã tạo nên cho bức tranh mùa xuân của mình một nét gì đó vô cùng độc đáo Và bức tranh ấy lại càng được đẹp hơn, có "hồn" khi cái màu tím kia được nhà thơ tô đậm lên thành "tím biếc" Gam màu ấy đã được tô vẽ vào bức tranh thật khéo léo, tài tình, làm cho người đọc chúng ta có thể hình dung ra ngay trước mắt cả một bông hoa tím biếc, thật nhỏ, thật xinh, nhưng dường như cũng có đủ khả năng để nhuộm tím cả bầu trời, cả không gian mùa xuân đang căng tràn sức sống Cái màu tím

ấy lan ra, chơi vơi, và khẽ lay động theo những ngọn gió xuân đang thổi lên từ lòng sông xanh mát rượi Cảnh vật mùa xuân trong bài thơ có lẽ cũng bình dị, giản đơn, và thâm trầm, tĩnh lặng như vùng đất miền Trung quê hương tác giả Xứ Huế vốn nổi tiếng mộng mơ với núi Ngự sông Hương, với những điệu hò mái nhì mái đẩy, giờ lại càng thêm xinh đẹp dưới ngòi bút tô vẽ của nhà thơ

NÓI VỚI CON Câu 1 Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người, gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình Bố cục của bài thơ đã thể hiện ý tưởng đó như thế nào?

- Đoạn 2: (phẩn còn lại) Tự hào với sức sông mạnh mẽ, bền bĩ, với truyền thống cao đẹpcủa quê hương, ước mong con sẽ kế tục xứng đáng.

Đúng là bài thơ đã khởi đầu từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê hương từnhững kỉ niệm nhỏ bé, gần gũi thiết tha lên lẽ sống cao đẹp Bài thơ bộc lộ cảm xúc, chủ đề dẫndắt ý tưởng một cách tự nhiên có tầm khái quát mà vẫn sâu xa thám thía

Câu 2 Con được lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ, trong sự đùm bọc của quê hương Hãy tìm và phân tích các câu thơ nói lên điều ấy.

- Con trẻ đã lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự mong chờ nâng đón của bậcsinh thành Từng bước đi là từng tiếng nói tiêng cười được mẹ cha nâng niu, chăm chút, mừngvui đón nhận từng ngày

- Không chỉ có tình yêu thương sự che chở đỡ nâng của cha mẹ, con trẻ còn trưởng thànhtrong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên tươi đẹp và thấm đượm nghĩa tình của quê hươngruột thịt:

“Người đồng mình yêu lắm con ơi!

Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa

Con dường cho những tấm lòng ”

- Những hình ảnh tươi đẹp “Đan lờ cài nan hoa, Vách nhà ken câu hát” gợi lên cuộc sốnglao động cần cù vui tươi của “người đồng mình” Các động từ cài, ken, không chỉ miêu tả cụ thể

mà còn cho thấy một cách sinh động tình cảm gắn bó, quấn quýt Ngay cả rừng núi của quêhương tự bao đời rồi vẫn thơ mộng và trữ tình đã che chở, dưỡng nuôi con người cả về tâm hồn,

về lối sống “Rừng cho hoa/ Con đường cho những tấm lòng” là như thế

Câu 3 Người cha nói với con về những đức tính cao đẹp gì của người "đồng mình", từ đó nhắc nhở con trên đường đời cần phải như thế nào?

Trả lời:

Đoạn còn lại của bài thơ: qua việc ca ngợi những đức tính cao đẹp của “người đồng mình”,tác giả dặn dò mong ước con minh sẽ kế tục phát huy một cách xứng đáng với truyền thống caođẹp đó của quê hương

- Những đức tính cao đẹp đó là gì?

“Người đồng mình thương lắm con ơi Cao do nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thưng nghèo đói.

Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc”

- “Người đồng mình” đó! Những con người sống quanh năm vất vả mà mạnh mẽ vàkhoáng đật biết bao nhiêu, những con người ấy luôn gắn bó với quê hương dẫu còn cực nhọc, đóinghèo.

- Qua những đức tính vừa nói của “người đồng mình”, tác giả mong muốn con mình phảimột lòng chung thủy với quê hương, sẵn sàng chấp nhận gian nan thử thách để vượt qua chúngbằng ý chí, bằng niềm tin của mình

“Người đồng mình” còn đức tính gì nữa?

“Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người dồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục

Con ơi tuy thô sơ da thịt Lên đường

Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con”

- Tuy mộc mạc nhưng rất giàu chí khí, niềm tin, “người đồng mình” dù “thô sơ da thịt”nhưng nhất định không nhỏ bé về tâm hồn, về quyết tâm và mơ ước xây dựng quê hương Chính

họ đã làm nên truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp tự bao đời, đã “tự đục đá kê cao quêhương", còn quê hương thì làm phong tục Qua các đức tính ấy của người đồng mình” người chadặn dò con hãy biết tự hào với truyền thông quẽ hương để tự tin vững bước trên đường đi tới

Câu 4 Em cảm nhận như thế nào về tình cảm người cha đối với con trong bài thơ? Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con qua những lời này là gì?

Trả lời:

Tình cảm của người cha đối với con trong bài thơ này thật yêu thương, trìu mến, thiết tha

và tin tưởng Điều lớn lao nhất mà người cha truyền tới được cho con là niềm tự hào với sức sốngmạnh mẽ bển bỉ, với truyền thông cao đẹp của quẽ hương và niềm tin vững bước vào đời

Câu 5 Nhận xét về cách diễn tả tình cảm và suy nghĩ bằng hình ảnh của nhà thơ (Gợi ý: Người miền núi thường có cách nói giàu hình ảnh, cụ thể, mộc mạc mà có tính khái quát, giàu chất thơ Chẳng hạn bốn dòng thơ đầu bài hay các câu: "Đan lờ cài nan hoa - Vách nhà ken câu hát", "Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương" )

Trả lời:

Cách diễn tả tình cảm và suy nghĩ bằng hình ảnh của nhà thơ thật đặc sắc và độc đáo Cáchình ảnh vừa cụ thể vừa có tính khái quát tuy mộc mạc, bình dị mà vẫn giàu chất thơ

Luyện tập

Luận điểm tham khảo:

- Lòng biết ơn của bản thân đối với gia đình và sự chở che của mảnh đất quê hương đãsinh thành, nuôi lớn em

- Niềm tự hào sâu sắc với những truyền thống tốt đẹp của quê hương: chăm chỉ, cần cù,vượt lên mọi gian khổ, giàu sức sống

- Suy nghĩ về bài học mà cha nói với con: phải luôn có ý chí vươn lên trong cuộc sống,khắc phục những khó khăn, không được nản lòng, nhụt chí

- Tự nhủ sẽ luôn cố gắng để không phụ lòng gia đình và quê hương

SANG THU

Câu 1 Sự biến đổi của đất trời sang thu được Hữu Thỉnh cảm nhận bắt đầu từ đâu và gợi

tả qua những hình ảnh, hiện tượng gì?

Trả lời:

- Sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu được cảm nhận tinh tế bắt đầu từ nhữngtín hiệu chuyển mùa: “Bỗng nhận ra hương ổi, Phả vào trong gió se” Gió se là ngọn gió nhẹ, khô

và hơi lạnh Trong ngọn gió ấy lúc này, có mang theo hương ổi, mùi thơm của hương ổi đang vào

- “Đám mây mùa hạ, vắt nửa mình sang thu” thể hiện thật sinh động cảm giác giao mùa

- Nắng vẫn còn nhiều nhưng đã vơi dần những cơn mưa

Sự tinh tế của tác giả thể hiện trong những từ ngừ đầy gợi cảm: bỗng, phả vào, chùng chình, hìnhnhư, dềnh dàng, vắt nửa mình

Câu 3 Theo em, nét riêng của thời điểm giao mùa hạ - thu này được Hữu Thỉnh thể hiện đặc sắc nhất qua hình ảnh, câu thơ nào? Em hiểu thế nào về hai dòng thơ cuối bài:

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

Gợi ý:

- Ý nghĩa tả thực về thiên nhiên (hiện tượng sấm, hàng cây) lúc sang thu.

- Tính ẩn dụ của hình ảnh (sấm: những vang động bất thường của ngoại cảnh, cuộc đời; hàng cây đứng tuổi: con người đã từng trải).

Trả lời:

Học sinh tự chọn câu thơ, hình ảnh mà mình cho là đặc săc để phân tích Riêng hai dòngthơ cuối bài:

“Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi” có cách diễn tả độc đáo

+ Sấm là hình ảnh ấn dụ chí vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời hàng câyđứng tuổi cũng là hình ảnh ẩn dụ chí con người đã từng trải

+ Hai câu thơ có nhiều cách hiểu: hàng cây đứng tuổi không còn bị bất ngờ, bị giật mình vìtiếng sấm Hay lúc sang thu, đã bớt đi những tiếng sấm bất ngờ Theo tác giả, với hình ảnh có giátrị tả thực về hiện tượng thiên nhiên này, ông muốn gửi gắm suy ngẫm của mình - khi con người

đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời

Luyện tập Dựa vào các hình ảnh, bố cục của bài thơ, viết một bài văn ngắn diễn tả cảm nhận của Hữu Thỉnh trước sự biến chuyển của đất trời lúc sang thu.

Trả lời:

Dựa vào các hình ảnh, bố cục của bài thơ, viết một bài văn ngắn diễn tả cảm nhận của HữuThỉnh trước sự biến chuyển của đất trời lúc sang thu

Bài viết cần đảm bảo các ý sau :

+ Cảm nhận tinh tế của tác giả trước sự biến đổi của đất trời trong khoảnh khắc giao mùa + Dòng suy tư đầy triết lý của nhà thơ về quy luật nhân sinh

Tham khảo

Bài thơ Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh là một trong những bài thơ miêu tả tinh tế, đặcsắc nhất sự biển đổi của cảnh vật trong không gian cuối hạ đầu thu Trước khung cảnh giao mùatuyệt đẹp ấy, tác giả không chỉ thể hiện lòng yêu mến vẻ đẹp thiên nhiên của quê hương đất nước

mà còn đồng thời thể hiện những suy ngẫm về triết lý cuộc đời

Ở hai khổ thơ đầu, một loạt những sự vật, hiện tượng thiên nhiên được tác giả khắc họanhư: hương ổi, sương, sông, chim, đám mây mùa hạ Trong khoảnh khắc giao mùa, mọi sự vậtđều có sự thay đổi Mùa thu đến kéo theo hương ổi thoang thoảng trong không gian “Sươngchùng chình qua ngõ” như cố ý nán lại, tiếc nuối níu kéo mùa hạ Dòng chảy của sông cũng nhưchậm lại, thong thả hơn trong cái tiết mùa thu đang đến gần Đám mây mùa hạ “vắt nửa mìnhsang thu”, hình ảnh đầy tính gợi hình Những sự vật thiên nhiên trong bài thơ đã được tác giả thổivào đó những hành động của con người Cả không gian cũng như có xúc cảm, có tâm hồn Thiênnhiên đất trời được tác giả Hữu Thỉnh khắc họa trong trạng thái lửng lơ, nửa còn là hạ, nửa đã làthu Sang thu, nhịp sống dường như chậm lại, tất cả trở nên thư thái, nhẹ nhàng hơn Những hìnhảnh trên đã thể hiện sự quan sát nhạy bén, tinh tế của nhà thơ trước những chuyển động dù khẽkhàng của thiên nhiên Nó cũng đồng thời bộc lộ tâm trạng vừa như nuối tiếc mùa hạ, lại vừađang chào đón mùa thu của nhà thơ khi đứng giữa thiên nhiên giao mùa

Nếu hai khổ thơ đầu là xúc cảm của nhà thơ trước vẻ đẹp thiên nhiên thì đến khổ thơ cuối,dòng cảm xúc ấy chuyển sang suy tư, triết lý Thông qua cảnh sắc thiên nhiên đất trời khoảnhkhắc giao mùa, nhà thơ đã bày tỏ những suy nghĩ về triết lý nhân sinh: Khi bước sang nửa bên kiacon dốc cuộc đời, con người ta sẽ trở nên bản lĩnh hơn, bình tĩnh hơn trước những biến cố, bấtngờ của cuộc sống Những hiện tượng thiên nhiên như “nắng”, “mưa”, “sấm” là biểu tượng chonhững biến cố xảy đến với con người trong cuộc sống “Hàng cây đứng tuổi” chính là hình ảnhcủa những con người đã từng trải, đã bước qua thời tuổi trẻ

Những hình ảnh giàu tính biểu tượng cùng với bố cục của bài thơ đã góp phần khắc họadòng tâm trạng, cảm nhận của nhà thơ Hữu Thỉnh trước sự biến chuyển của đất trời lúc sang thu

MÂY VÀ SÓNG Câu 1 Lời nói của em bé gồm hai phần có nhiều nét giống nhau.

a) Hãy chỉ ra những điểm giống nhau và khác nhau (về số dòng thơ, về cách xây dựng hình ảnh, về cách tổ chức khổ thơ, ) giữa hai phần và phân tích tác dụng của những chỗ giống nhau và khác nhau ấy trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ.

b) Giả thiết không có phần thứ hai thì ý thơ có được trọn vẹn và đầy đủ không?

bé bò nhà đi rong chơi Trẻ con nào mà chẳng ham chơi Ít nhiều em bé đã bị lôi cuốn trước lời rủ

rê, mời gọi nhưng cuối cùng, tình yêu thương mẹ đã chiến thắng

a)

- Điểm giống nhau: kết cấu, số dòng thơ, cách xây dựng hình ảnh đều theo trình tự thuậtlại lời rủ rê, lời từ chối và sự tưởng tượng sáng tạo trò chơi

+ Điểm khác nhau:

+ Đối tượng: mây – sóng

+ Trò chơi: con là mây và mẹ là trăng – con là sóng và mẹ là bến bờ kì lạ

+ Không gian: trên trời – dưới biển

b) Mây và sóng cũng có thể xem là lời thổ lộ tình cảm của em bé với mẹ Lời thổ lộ đó tự nhiên,

liền mạch Điều đáng chú ý ở đây là sự thổ lộ tình cảm của em bé không phải là sự thổ lộ tìnhcảm trong tình huống thông thường mà chính là sự thổ lộ tình cảm trong tình huống có thử thách,

không chỉ xảy ra một lần Chính vì thế, đến phần thứ hai thì ý thơ mới được trọn vẹn Có như vậy,tình thương yêu mẹ của em bé mới được thể hiện đầy đủ.

Câu 2 Xác định vị trí của dòng thơ "Con hỏi: " ở mỗi phần.

(Gợi ý: Hãy lí giải vì sao em bé chưa từ chối ngay lời mời gọi của những người sống "trên mây" và những người sống "trong sóng".)

Trả lời:

- Ở mỗi phần, khi những người sống “trên mây” và những người sống “trong sóng” rủ rê,chú bé đều hỏi lại:

Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình Lên đó được?"

Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được "

Chú bé hỏi và những người kia đã trả lời, hướng dẫn

-Nếu chú bé từ chối ngay lời rủ rê của những người ấy thì tình cảm thiếu chân thực vì trẻcon nào mà chẳng ham chơi Khi nghe lời mời gọi rủ rê, hai lần, lần nào chú cũng ra vẻ bănkhoăn Ít nhiều chú bé đã bị lôi cuốn Thế nhưng, tình yêu thương mẹ vẫn luôn chiến thắng Chỉcần nghĩ đên việc mẹ đang đợi ở nhà, mẹ không muốn chú đi chơi là chú bé đã từ chôi những lời

rủ rê mời gọi dù những trò chơi đó hấp dẫn đên đâu chăng nữa

Câu 3 Hãy so sánh những cuộc vui chơi của những người "trên mây" và "trong sóng" giữa thế giới tự nhiên và những trò chơi của "mây và sóng" do em bé tạo ra Sự giống nhau cũng như sự khác nhau giữa các cuộc chơi đó nói lên điều gì?

Câu 4 Hãy chỉ ra những thành công về mặt nghệ thuật của bài thơ trong việc xây dựng các hình ảnh thiên nhiên (chú ý các hình ảnh mây, trăng, sóng, bờ biển).

Trả lời:

- Hình ảnh mây, trăng, sóng, bờ biển, bầu trời… hình ảnh tự nhiên đẹp đẽ

+ Những hình ảnh này là trí tưởng tượng của chú bé

+ Hai hình ảnh tượng trưng cho cuộc sống rộn rã, cuốn hút xung quanh, có sức hút kì lạvới con người

+ Là những hình ảnh ẩn dụ cho những điều cám dỗ trong cuộc đời

- Là những hình ảnh lung linh, huyền ảo có tính biểu tượng, tạo ra sự logic

Câu 5 Phân tích ý nghĩa của câu thơ "Con lăn, lăn, lăn mãi ở chốn nào".

Trả lời:

- Bển bờ kì lạ là biểu tượng cúa tấm lòng mẹ bát ngát bao dung rộng mở với con Đem tình

mẹ con so sánh với mây, trâng, sóng, biển, bờ bến, nhà thơ đã dụng ý nâng cao tình cảm đó lênngang tầm vũ trụ Đặc biệt nhất là hai câu cuối bài:

“Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vờ tan vào lòng mẹ".

Và không ai trên thế gian này biết rnẹ con ta ở chốn nào”.

- Nói “không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào” nghĩa là mẹ con ta ở khắpmọi nơi không gì có thể chia cách, tách rời, phân biệt được Tình mẹ con mãi là thiêng liêng, bấtdiệt ở khắp mọi nơi

Câu 6 Ngoài ý nghĩa ca ngợi tình mẹ con, bài thơ còn có thể gợi cho ta suy ngẫm thêm điều

gì nữa?

Trả lời:

Ngoài ý nghĩa ca ngợi tình mẹ con, bài thơ Mây và sóng của Tago còn có thể gợi cho tasuy ngẫm thêm bao điều khác.

- Muốn khước từ những cám dỗ và quyến rũ trong cuộc đời, con người phải có điểm tựavững chắc Tình mẹ con chính là một trong những điểm tựa vững chắc đó

- Hạnh phúc không phải ở “trên mây” cao vợi, hay “trong sóng” xa xôi, do ai ban phát màhạnh phúc ở ngay trong cuộc sống trần thế và đo chính con người chúng ta tạo dựng nên

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI Câu 1 Kể tóm tắt nội dung truyện Truyện được trần thuật từ nhân vật nào? Việc chọn vai

kể như vậy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung truyện?

Trả lời:

- Tóm tắt nội dung: Hai cô gái trẻ Định và Nho cùng Thao lớn tuổi hơn làm thành một tổtrinh sát mặt đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn Nhiệm vụ của ba mũi thanhniên xung phong này là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá phải san lấp do bom địchgây ra, đánh dấu vị trí của quả bom chưa nổ và phá bom Công việc đó hết sức nguy hiểm Mặc

dù vậy, cuộc sống của họ vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những phút giây thanhthản, mơ mộng và đặc biệt là yêu thương, gắn bó, chăm sóc nhau trong tình đồng đội

- Như đã nói, truyện được trần thuật từ ngôi thứ nhất theo lời kể của nhân vật chính Cáchlựa chọn vai kể như thế không những phù hợp với nội dung tác phẩm mà còn thuận lợi cho việcmiêu tả, biểu hiện thế giới nội tâm, những cảm xúc và suy nghĩ của các nhân vật

Câu 2 Truyện kể về ba cô gái thanh niên xung phong ở một tổ trinh sát phá bom trên cao điểm Ở họ có những nét gì chung đã gắn bó thành một khối thống nhất và những gì là nét riêng ở mỗi người?

Trả lời:

- Điểm chung của 3 cô gái: Đều còn rất trẻ (dễ xúc động, hay mộng mơ, dễ vui mà cũng dễtrầm ngâm ,), đều có tinh thần trách nhiệm cao, dũng cảm làm nhiệm vụ Không sợ hi sinh, luôngắn bó với đồng đội

Hãy phân tích tâm lí nhân vật Phương Định, tập trung vào những đoạn:

- Nhân vật tự quan sát và đánh giá về mình ở phần đầu của truyện.

- Tâm trạng của cô trong một lần phá bom ở phần cuối truyện.

- Cảm xúc trước trận mưa đá ở cuối truyện.

Trả lời:

- Phương Định ý thức được vẻ đẹp của bản thân, mến mộ những người "có ngôi sao trênmũ"

- Phương Định làm quen với bom nổ, với căng thẳng hàng ngày Nhưng mỗi lần phá bom

là một thử thách mới Cô đi thẳng đến quả bom chưa nổ Cô đào đất và đặt thuốc nổ vào dưới quảbom có thể nổ tung bất kì lúc nào Hành động của cô thật nhanh gọn, khéo léo trong một khôngkhí cực kì căng thẳng Với cô, cái chết thật mờ nhạt trước điều quan tâm lớn nhất: Liệu mìn có

nổ, liệu bom có nổ không ? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?

- Gặp cơn mưa đá bất ngờ, tính hồn nhiên của cô được bộc lộ mạnh mẽ Cô vui thíchcuống cuồng như con trẻ Và cơn mưa lại gợi cho cô nhớ về thành phố, về mẹ, về những ngôi sao

to trên bầu trời thành phố

=> Nhân vật Phương Định đã bộc lộ những nét tiêu biểu nhất của các cô gái trẻ: hồn nhiên,xinh đẹp, mộng mơ, thích hát, tự trọng, luôn cố gắng trong công việc, vượt lên gian khổ, khókhăn, nguy hiểm và nỗi sợ hãi, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ

Câu 4 Em có nhận xét gì về ngôn ngữ, giọng điệu của truyện?

Trả lời:

- Về ngôn ngữ, ngôn ngữ trần thuật cúa truyện phù hợp với nhân vật kể chuyện: PhươngĐịnh, cô gái xung phong người Hà Nội ra chiến trường - đã khiến cho truyện có được một giọngđiệu và ngôn ngữ tự nhiên, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày của người Hà Nội, trẻ trung và đặcbiệt giàu chất nữ tính

- Tác giả thường dùng câu ngắn, nhịp nhanh thể hiện được không khí khẩn trương tronghoàn cảnh chiến tranh Riêng các đoạn hồi tưởng, nhịp kể chậm lại gợi nhớ một thời tuổi nhỏ đãqua, một thời vô tư hồn nhiên và không khí bình yên trước chiến tranh

Câu 5 Đọc truyện ngắn này, em hình dung và cảm nghĩ như thế nào về tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ?

Trả lời:

Câu chuyện cho ta thấy tuổi trẻ thế hệ thanh niên kháng chiến chống Mĩ gặp nhiều gianlao, hiểm nguy nhưng ở họ vẫn luôn ngời sáng tinh thần tự do, dũng cảm, ngang tàng Ở họ có sựkết hợp hoàn hảo giữa những phẩm chất anh hùng cao đẹp và tâm hồn sáng ngời của người bộ đội

Cụ Hồ

Luyện tập Học sinh trình bày cảm nghĩ của mình về nhân vật Phương Định nhưng cần đảm bảo các ý sau:

- Phương Định là một có gái có hoàn cảnh sống và chiến đấu rất khó khăn, nguy hiểm:

+ Phương Định là cô gái Hà Nội vừa bước qua tuổi học trò hồn nhiên, vào chiến trường,làm nhiệm vụ ở tổ đội trinh sát mặt đường

+ Nhiệm vụ của cô: khi có bom nổ thì chạy lên, đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếmbom chưa nổ và nếu cần thì phá bom, phải thường xuyên đối mặt với cái chết

- Phương Định có vẻ ngoài xinh đẹp: hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnhnhư đài hoa loa kèn, có cái nhìn xa xăm

- Tâm hồn mơ mộng, hồn nhiên, yêu đời:

+ Phương Định thích ca hát, thích những bài dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng, thích chiu-sa,…

Ca-+ Vui vẻ trước cơn mưa đá

- Tình cảm đồng đội, tình cảm chị em sâu sắc: Phương Định lo lắng và chăm sóc cho Nho khiNho bị thương

- Tinh thần dũng cảm, bản lĩnh, vượt qua mọi hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ:

+ Cảnh Phương Định phá bom: cô không hề run sợ khi đối mặt với quả bom chưa nổ.+ Cái chết cũng không làm cô run sợ bằng việc không thể châm nổ quả bom

B MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO KIỂM TRA 15 PHÚT - HỌC KÌ 2

Đề bài Từ văn bản Tiếng nói của văn nghệ của Nguyễn Đình Thi, em hãy cho biết vì sao con

người cần tiếng nói của văn nghệ? Sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với tâm hồn của con người?

Lời giải chi tiết

1 Con người cần tiếng nói của văn nghệ, vì:

- Văn nghệ làm cho đời sống tâm hồn của con người phong phú, giúp con người thêm yêucuộc sống xung quanh mình

- Văn nghệ là sợi dây nối mật thiết con người với thế giới bên ngoài

- Văn nghệ nâng bước cho con người, vượt qua những khó khăn, những thử thách trongcuộc đời để làm cho cuộc đời thêm ý vị.

2 Sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với tâm hồn của con người:

- Văn nghệ “đốt lửa trong lòng chúng ta”, giúp con người tự “nhân đôi" mình trên conđường hoàn thiện nhân cách

- Văn nghệ là tiếng nói từ trái tim đến với trái tim Con đường của văn nghệ đến với mọingười là con đường tình cảm

Tiếng nói của tình cảm văn nghệ hoàn toàn khác với khoa học Nó không chỉ khám phá chân líđời sống thông thường mà còn khám phá chiều sâu bí ẩn của tâm hồn và những quan hệ tình cảmphong phú của con người

Đề bài Đọc kĩ đoạn văn dưới đây:

“Lại vào nửa đèm Bên ngoài mưa rét, gió thổi ào ào Mèo con vẫn nằm thức Nó đoán hôm nay thằng Chuột Cống sẽ đến Có lúc Mèo Con tức giận nóng sôi người, chỉ mong cái thằng khốn kiếp ấy đến ngay đế đánh nhau Nhưng có lúc Mèo Con lại rợn”

(Mèo con – Tô Hoài)

Chỉ rõ các phép liên kết câu có trong đoạn văn.

Lời giải chi tiết

1 Phép lặp từ ngữ: Mèo con.

2 Phép thế:

- Từ “nó” thế cho “mèo con”

- Ngữ “Thằng khốn kiếp” thế cho “Thằng Chuột Cống”

3 Phép nối: Từ “nhưng” là quan hệ từ dùng để nối

Đề bài

Câu 1: (3 điểm) Chép thuộc khổ thơ cuối của bài thơ Viếng lăng Bác của Vỉễn Phương.

Câu 2: (7 điểm) Em có suy nghĩ gì về ước nguyện của nhà thơ?

Lời giải chi tiết

Câu 1: Chép đúng khổ thơ cuối của bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương.

Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

Câu 2: Suy nghĩ về ước nguyện của nhà thơ:

- Điệp ngữ “muốn làm” được lặp đi nhiều lần như một niềm chung thủy sắt son, một ướcnguyện rất chân thành của nhà thơ trước khi rời xa, từ giã giấc ngủ nghìn thu của người

- Muốn làm: con chim hót, đóa tỏa hương, cây tre trung hiếu Một ước nguyện gần gũitrong tình cảm, trong ý chí Hình ảnh cây tre một lần nữa được nhắc lại ở cuối bài thơ theo lối cấutrúc khép kín Từ hình ảnh cây tre khách thể “hàng tre bát ngát” đã tan vào chủ thể “cây tre trunghiếu” để canh giấc ngủ nghìn thu của người

- Khổ thơ cuối thể hiện:

+ Niềm xúc động thiêng liêng, thành kính của nhà thơ Viễn Phương từ miền Nam ra thămlăng Bác

+ Tình cảm thương nhớ, lưu luyến và ước nguyện của nhà thơ cũng chính là tình cảm củabiết bao người dân miền Nam khi ra Hà Nội vào lăng viếng Bác

Đề bài Cảm nhận của em về bài thơ Mây và sóng của nhà thơ hiện đại Ấn Độ: R Ta-go.

Lời giải chi tiết

Bài làm trình bày được các nội dung:

- Tác giả: R Ta-go là nhà thơ nổi tiếng nhất của thơ ca Ấn Độ Bài thơ Mây và sóng ngợi

ca tình mẫu tử thiêng liêng, cao cả, bất diệt

- Tác phẩm: Bài thơ là một câu chuyện tâm tình của em bé ngây thơ với mẹ về những

phút giây giao cảm thần tiên của em với thiên nhiên, với mây và sóng

- Tâm tình thủ thỉ của Mây với em bé về thế giới thần tiên kì ảo trong truyện cổ tích, truyện thầnthoại với những tiên đồng, ngọc nữ Em bé trò chuyện với Mây và muôn được cùng Mây đi chơiđây đó

- Lời gọi mời của sóng với bao hấp dẫn lôi cuốn khiến em bé như bị cuốn vào thế giới kìdiệu với giọng hát mê hồn, dập dờn trên sóng biển mênh mông Sóng reo rì rầm, sóng thủ thỉcùng em về một cuộc viễn du đến chân trời xa lạ…

Em bé phân vân, lưỡng lự, từ chối:

Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?

Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được?

- Có tình yêu nào đẹp và đằm thắm hơn tình yêu mẹ Tình yêu mẹ là một tình cảm rất sâusắc, rất đẹp của con người Đó là điều mà đại thi hào Ta-go muôn tâm sự với các em bé gần xatrên trái đất

- Bài thơ Mây và sóng có ý nghĩa đặc sắc, lấp lánh vẻ đẹp nhân văn của một hồn thơ vĩ đại

Ta-go

Đề bài Tóm tắt đoạn trích Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê.

Lời giải chi tiết

Truyện kể về ba cô gái thanh niên xung phong tên là Phương Định, Thao và Nho Các côthuộc tổ trinh sát phá bom trên cao điểm ở tuyến đường Trường Sơn Công việc của các cô làquan sát địch ném bom, đo khôi lượng đất đá phải san lấp do bom địch gây ra, đánh dấu vị trí cáctrái bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom trên cao điểm không kể ngày đêm Đó là những côngviệc vô cùng vất vả và hiểm nguy Phương Định là một cô gái Hà Nội ưa nhìn và mơ mộng Côthích hát và cho dù cuộc chiến vô cùng ác liệt, cô vẫn cất lên tiếng hát của mình Thao là cô gáinhiều tuổi nhất và cũng là người chỉ huy Trong công việc, cô là người kiên quyết và táo bạo Nho

là một cô gái bướng bỉnh, mạnh mẽ, có lúc thì ầm lì, cực đoan, thích thêu hoa rực rỡ trên gối Một lần phá bom của các cô được miêu tả lại một cách chân thực Cho dù đã quen với công việcnhưng Phương Định vẫn không tránh được cảm giác hồi hộp “tim tôi cũng đập không rõ” Mộtcơn mưa đá trút xuống và rút đi rất nhanh Nó gợi lên trong lòng các cô gái nỗi nhớ về nhữngngày hoà bình êm ả

Đề bài Cho đoạn trích sau:

Xuân đã về từ tối hôm qua (1) cả đất trời đều rung động (2) tạo vật đều xôn xao (3) ………… mới chỉ qua một đêm mà sắc cỏ đã bừng dậy một màu xanh non bát ngát Chim

én cũng dập dìu bay về từng đàn (4) ……… Những cánh én mùa xuân, ước gì mỗi đứa chúng mình đều trở thành cánh én mùa xuân (5) …………?

1 Điền vào chỗ trống thích hợp thành phần tình thái, cảm thán.

2 Chỉ rõ chức năng tình thái và cảm thán trong đoạn văn trên.

Lời giải chi tiết Điền vào chỗ trống thích hợp thành phần tình thái, cảm thán và chi rõ chức năng tình thái

và cảm thán trong đoạn văn trên:

(1) (2): Dường như: Thành phần tình thái chỉ thái độ không chắc chắn (tin cậy thấp) của người

nói đối với sự việc, sự vật được nói đến trong câu

(3): Chà: Thành phần cảm thán chỉ thái độ ngạc nhiên của người nói đối với sự việc, sự vật được

nói đến trong câu

(4): Chao ôi: Thành phần cảm thán chỉ thái độ ngạc nhiên, xúc động của người nói.

(5): nhỉ: Thành phần tình thái chỉ thái độ đồng tình của người nói đối với sự việc trong câu.

Đề bài Tìm các biểu hiện liên kết nội dung và liên kết hình thức trong đoạn văn sau:

Mọi quyển sách tốt đều là người bạn hiền Sách là nơi tích lũy những tri thức của nhân loại

từ xưa đến nay Sách mở ra trước mắt ta những chân trời mới, sách bồi đắp tâm hồn ta, cho

chúng ta cảm xúc đẹp về tình yêu và lẽ sống Sách chẳng khác nào cơm ăn nước uống, khí trời

để thở Cuộc đời sẽ vô vị biết bao nếu thiếu sách Nhưng sách phải hay, phải đẹp, phải tốt mới có giá trị bổ ích.

Lời giải chi tiết

1 Liên kết nội dung

- Liên kết chủ đề: Câu 2, 3, 4, 5 phục vụ cho chủ đề chung: câu 1

- Liên kết logic: Các 1, 2, 3, 4, 5 trong đoạn được sắp xếp theo một trình tự hợp lí

2 Liên kết hình thức

- Phép lặp từ ngữ: Sách (câu 2, 3, 4, 5)

- Phép nối: Nhưng (câu 5)

- Phép liên tưởng: tích lũy - mở ra - bồi đắp

C MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO KIỂM TRA 1 TIẾT - HỌC KÌ 2

Đề bài

Câu 1: (2 điểm)

Đại từ “tôi” chuyển sang đại từ “ta” trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải có

phải là ngẫu nhiên không? Vì sao?

Câu 2: (3 điểm)

Sự chuyển đổi của thiên nhiên, đất trời vào thu được miêu tả như thế nào trong bài

thơ Sang thu của Hữu Thỉnh?

Phân tích ý nghĩa sâu xa của ba câu thơ sau:

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm

Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ.

Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào.

Lời giải chi tiết Câu 1: (2 điểm)

Đại từ “tôi” chuyển sang “ta” trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải không phải

Câu 2: (3 điểm)

Sự chuyển đổi của thiên nhiên, đất trời vào thu được miêu tả trong bài thơ Sang thu của

Hữu Thỉnh:

- Hương ổi lan vào không gian phả vào gió se (Khứu giác)

- Gió se, nhè nhẹ hơi lạnh và khô (Xúc giác)

- Sương thu nhè nhẹ mỏng manh “chùng chình qua ngõ” (Thị giác)

- Dòng sông trôi chậm rãi, không cuồn cuộn, ào ạt như thời gian mùa hè, gợi sự bình yên

- Những cánh chim đã bắt đầu vội vã bay đi, tìm nơi tránh rét ở những miền ấm áp hơn

- Những đám mây lơ lửng trên tầng không làm cho người đọc cảm nhận cả không gian vàthời gian đang chuyển mùa: nửa là của mùa hạ nửa lại vắt sang thu

- Nắng vẫn còn nồng nhưng những cơn mưa rào mùa hạ đã bớt dần

⟶ Trò chơi thật tuyệt diệu, có sự kết hợp giữa tình yêu thiên nhiên và tình mẫu tử.

b Phân tích ý nghĩa sâu xa của ba câu thơ:

- Tình thương yêu mẹ con, niềm hạnh phúc của tình mẹ con thật gần gũi, giản dị nhưng vôcùng lớn lao, thiêng liêng Và kì diệu thay, điều đó lại do chính con người nhỏ bé tạo ra

- Ba câu thơ trên cho thấy hạnh phúc của bé trong vòng tay của mẹ Hạnh phúc không phải

là những điều gì xa xôi, bí ẩn và do ai ban phát mà nó tồn tại vĩnh hằng ngay trên trần thế này và

do chính con người tạo dựng

- Chính sức mạnh của tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt sẽ chắp cánh thành sức mạnh của

sự sáng tạo không ngừng của em bé

Đề bài

Đề 1

Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc nơi công cộng Ngồi bên

hồ, dù là hồ đẹp nổi tiếng, người ta cũng tiện tay vứt rác xuống.

Hãy đặt một nhan đề để gọi tên hiện tượng ấy và viết bài văn nêu lên suy nghĩ của em về hiện tượng đó.

Đề 2

Trò chơi điện tử là môn tiêu khiển, hấp dẫn lôi cuốn với trẻ em Nhiều bạn vì mải chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác.

Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó.

Lời giải chi tiết

Đề số 1:

1 Mở bài

- Nêu vấn đề nghị luận: Hiện tượng vứt rác bừa bãi, ô nhiễm môi trường

- Con người cần phải bảo vệ môi trường sống

2 Thân bài

- Ý thức bảo vệ môi trường của con người trong thực tế hiện nay

- Hiện tượng vứt rác bừa bãi vẫn còn xảy ra nhiều ở các thành phố lớn

- Tác hại của hành động trên:

+ Làm hại đến sự sống của muôn loài: cây cối, chim chóc

+ Làm hủy hoại bầu không khí trong lành của con người

+ Làm ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị, làm mất vẻ đẹp đường phố

+ Ảnh hưởng đến sức khỏe của con người, gây nhiều dịch bệnh: sốt , dịch tả…

+ Gây nên hiện tượng nghẹt cống rãnh, ngập lụt ở một số đường phố

- Nêu suy nghĩ của mình về các hành vi làm ô nhiễm môi trường của con người:

+ Con người thiếu ý thức với vấn đề bảo vệ môi trường

+ Chưa có trách nhiệm cao với cộng đồng

+ Khả năng nhận thức của con người quá thấp

+ Lên án và phê phán những biểu hiện không tốt của con người làm nhiễm môi trường

- Biện pháp khắc phục hiện tượng trên:

+ Đối với bản thân: rèn cho mình ý thức bảo vệ môi trường ở mọi nơi, mọi lúc Cụ thể: xảrác đúng nơi quy định.

+ Tuyên truyền cho mọi người cùng thực hiện để môi trường xung quanh chúng ta: xanh,sạch, đẹp

+ Nên có hình thức xử phạt thật nặng đối với những ai vứt rác bừa bãi

3 Kết bài

- Bảo vệ môi trường, không có hiện tượng xả rác bừa bãi là vấn đề cấp bách của xã hội

- Mọi người cần quyết tâm thực hiện tốt việc bảo vệ môi trường

Đề số 2:

1 Mở bài

- Giới thiệu trò chơi điện tử rất hấp dẫn đối với học sinh hiện nay

- Tác hại của trò chơi này đối với lứa tuổi đến trường

2 Thân bài

a Sức lôi cuốn của trò chơi điện tử:

- Đây là trò chơi phù hợp với cuộc sống hiện đại, thu hút đông đảo mọi người tham gia, đặc biệt

là thanh thiếu niên

- Mặt tích cực của vấn đề:

+ Trò chơi này dễ thực hiện, rẻ tiền, sinh động với những hình ảnh, âm thanh mới lạ,phong phú, thu hút ưa nhìn

+ Giúp cho năng lực tư duy con người phát triển: nhạy bén hơn, năng động hơn

+ Phù hợp tâm lí của tuổi mới lớn: thích khám phá, ưa thích những điều mới lạ về thế giớixung quanh mình

Ví dụ: Chơi game, chơi những trò chơi trực tuyến

b Tác hại của trò chơi điện tử

- Nhiều trò chơi mang tính bạo lực, có ảnh hưởng xấu đến phát triển nhân cách của trẻ

- Mải chơi điện tử quên cả ăn uống, ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của người tham giatrò chơi: đau mắt, nhức đầu Nhiều trường hợp dẫn đến tử vong

- Say mê trò chơi điện tử bỏ bê việc học tập, không có thời gian giúp đỡ công việc ở nhàcho bố mẹ, dửng dưng với tất cả mọi công việc

- Trở thành kẻ vô dụng cho xã hội và gia đình

- Tiêu phí tiền bạc một cách vô ích Nảy sinh ra các tính xấu: lấy cắp tiền để đi chơi điện

tử, nói dốì mọi người

c Nguyên nhân của căn bệnh này

- Do tính tò mò của trẻ con ưa khám phá, sự hấp dẫn, lôi cuôn của những trò chơi hấpdẫn

- Do nhu cầu của cuộc sống, xem đây như là một “mốt thời thượng”, chỉ có những ngườisành điệu thì mới biết thưởng thức

- Học sinh không nhận thức được tác hại của trò chơi điện tử, ý thức học tập chưa cao nên

sa vào những trò chơi như thế này

d Lời khuyên

- Làm quen với máy vi tính là việc làm tốt nhưng phải biết ứng dụng vào những việc làm

bổ ích như: đánh văn bản, lên mạng tìm thông tin, tài liệu tham khảo để học tập

- Xa lánh những trò chơi vô bổ có tác hại đến nhân cách, dù là trò chơi đơn giản