In trong tập “Trời mỗi ngày lại sỏng” 1958 - Hoàn cảnh sỏng tỏc đú giỳp ta hiểu thờm về hỡnhảnh con người lao động mới, niềm vui, niềm tựhào của nhà thơ đối với đất nước và cuộc sốngmới.
Trang 1ÔN TẬP, CỦNG CỐ KIẾN THỨC TRỌNG TÂM PHẦN VĂN BẢN
KẾT HỢP VỚI NGHỊ LUẬN THƠ & TRUYỆN LỚP 9
A VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
I BẢNG HỆ THỐNG HOÁ CÁC TÁC PHẨM VĂN HỌC TRUNG ĐẠI (NV9).
Chuyện người con
gái Nam
Xương-Nguyễn Dữ
- Truyệntruyền kì
- Tự sự, biểucảm
- Thế kỉ 16 Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn truyền thống
của người phụ nữ Việt Nam, niềm cảmthương số phận bi kịch của họ dưới chế độphong kiến
Truyện truyền kì viết bằng chữ Hán; kếthợp các yếu tố hiện thực và yếu tố hoangđường kì ảo với cách kể chuyện, xâydựng nhân vật rất thành công
Chuyện cũ trong
phủ chúa Trịnh (Vũ
trung tuỳ
bút)-Phạm Đình Hổ
- Tuỳ bút - TK 18 Phản ánh đời sống xa hoa vô độ, sự nhũng
nhiễu nhân dân của bọn vua chúa quan lạiphong kiến thời vua Lê chúa Trịnh suy tàn
Tuỳ bút chữ Hán, ghi chép theo cảmhứng sự việc, câu chuyện con ngườiđương thời một cách cụ thể, chân thực,sinh động
Hoàng Lê nhất
thống chí (hồi
14)-Ngô gia văn phái
- Tiểu thuyếtlịch sử
- Tự sự,miêu tả
- TK 18 Hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn
Huệ- Quang Trung với chiến công thần tốcđại phá quân Thanh; sự thất bại thảm hạicủa quân Thanh và số phận bi đát của vuatôi Lê Chiêu Thống phản nước hại dân
Tiểu thuyết lịch sử chương hồi viếtbằng chữ Hán; cách kể chuyện nhanhgọn, chọn lọc sự việc, khắc hoạ nhânvật chủ yếu qua hành động và lời nói
Truyện Kiều
-Nguyễn Du
- Truyện thơNôm
- Tự sự,miêu tả,biểu cảm
- TK 18- 19 - Thời đại, gia đình và cuộc đời của Nguyễn
Du
- Tóm tắt Truyện Kiều
- Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo
- Truyện thơ Nôm lục bát
- Ngôn ngữ có chức năng biểu đạt, biểucảm và thẩm mĩ
- Nghệ thuật tự sự: dẫn chuyện, xâydựng nhân vật, miêu tả thiên nhiên…
Chị em Thuý
Kiều-Trích Truyện Kiều
của Nguyễn Du
-Tự sự,miêu tả,biểu cảm(nổi bật làmiêu tả)
- TK 18- 19 - Trân trọng ngợi ca vẻ đẹp của chị em
Thuý Kiều, dự cảm về số phận nhân vật
=> Cảm hứng nhân văn sâu sắc
- Mạch cảm xúc hợp lý; bút pháp ước lệtượng trưng; ngôn ngữ tinh luyện, giàucảm xúc; khai thác triệt để biện pháp tutừ
Cảnh ngày xuân- - Tự sự, - TK 18- 19 Bức tranh thiên nhiên, lễ hội mùa xuân Từ ngữ bút pháp miêu tả giàu chất tạo
Trang 2- TK 18- 19 Cảnh ngộ cô đơn, buồn tủi và tấm lòng thuỷ
chung, hiếu thảo của Thuý Kiều Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, miêu tả nộitâm, sử dụng ngôn ngữ độc thoại, điệp
từ, điệp cấu trúc…
Lục Vân Tiên Cứu
Kiều Nguyệt Nga
-Trích truyện Lục
Vân Tiên của
Nguyễn Đình Chiểu
- Truyện thơNôm
- Tự sự,miêu tả,biểu cảm
- TK 18- 19 Khắc hoạ những phẩm chất đẹp đẽ của hai
nhân vật: Lục Vân Tiên tài ba dũng cảm,trọng nghĩa khinh tài; Kiều Nguyệt Ngahiền hậu, nết na, ân tình
Ngôn ngữ giản dị mộc mạc mang màusắc Nam Bộ; xây dựng nhân vật quahành động, cử chỉ lời nói
II HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM, LUẬN CỨ CỦA CÁC VĂN BẢN TRUNG ĐẠI
1 Giá trị nội dung:
- Giá trị hiện thực: TP đã phản ánh hiện thực XHPK đương thời, một XH trọng nam khinh nữ, nam quyền độc
đoán với chiến tranh liên miên, trong đó, người phụ nữ là nạn nhân bất hạnh nhất
- Giá trị nhân đạo:
+ Lên án, tố cáo XHPK bằng tất cả thái độ căm phẫn
+ Cảm thông, xót xa, bênh vực số phận đau khổ của người phụ nữ dưới chế độ p/k
+ Ca ngợi, trân trọng vẻ đẹp của người phụ nữ
+ Thấu hiểu ước mơ khát vọng của người phụ nữ: Ước mơ có một mái ấm gia đình, vợ chồng bình đẳng, sớm tốibên nhau, ước mơ được giải oan
2 Nhân vật Vũ Nương:
- Là người phụ nữ đẹp người đẹp nết ( Vũ Nương là người phụ nữ thuỳ mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp).
+ Khi chồng ở nhà nàng hết mực giữ gìn khuôn phép, gia đình êm ấm hoà thuận
+ Khi chồng đi lính nàng ở nhà nuôi dạy con thơ, chăm sóc mẹ già
+ Trước sau vẫn trọn tình, vẹn nghĩa, thuỷ chung
- Có số phận bất hạnh, oan trái
Trang 3+ Không có quyền quyết định hanh phúc đời mình, lấy phải người chồng đa nghi gia trưởng.
+ Sống cô đơn, vất vả trong cảnh thiếu phụ vắng chồng
+ Bị chồng nghi oan, ruồng rẫy và đánh đuổi đi
+ Phải trẫm mình trên bến sông Hoàng Giang để giải thoát cuộc đời mình khỏi oan trái, bất hạnh
2 Chuyện cũ trong
phủ chúa Trịnh
(Phạm Đình Hổ)
1 Thói ăn chơi xa xỉ, vô độ của chúa Thịnh Vương (Trịnh Sâm) và các quan hầu cận trong phủ chúa.
- Chúa cho xây dựng nhiều cung điện, đình đài ở các nơi để thoả mãn ý thích “đi chơi ngắm cảnh đẹp”, ý thích đó
cứ triền miên, nối tiếp đến không cùng, hao tiền tốn của
- Những cuộc rong chơi của chúa Thịnh Vương diễn ra thường xuyên “tháng 3, 4 lần” huy động rất đông ngườihầu hạ, các nội thần, các quan hộ giá nhạc công bày ra nhiều trò giải trí lố lăng và tốn kém
- Thú chơi cây cảnh: trong phủ chúa với bao nhiêu “trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch” điểm xuyết bày vẽ ra hìnhnon bộ trông như bến bể đầu non
2 Thói tham lam, nhũng nhiễu của quan lại.
- Dùng thủ đoạn “nhờ gió bẻ măng” ra doạ dẫm, cướp bóc của dân
- Lập mưu đêm đến cho tay chân sai lính lẻn vào “lấy phăng đi, rồi buộc cho tội đem giấu vật cung phụng để doạgiẫm lấy tiền”
- Ngang ngược “phá nhà, huỷ tường” của dân để khiêng hòn đá hoặc cây cối mà chúng cướp được
3 Hoàng Lê nhất
thống chí (Ngô
gia văn phái)
1 Hình tượng người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ.
- Là người có lòng yêu nước nồng nàn
+ Căm thù quân xâm lược + Quyết tâm diệt giặc bảo vệ đất nước
- Là người quyết đoán, trí thông minh sáng suốt, có tài mưu lược và cầm quân
+ Tự mình “đốc suất đại binh” ra Bắc, tuyển mộ quân sĩ và mở cuộc duyệt binh lớn, đích thân dụ tướng sĩ, định
kế hoạch tấn công vào đúng dịp Tết Nguyên Đán
+ Có tài phán đoán, tài điều binh khiển tướng
+ Chiến thuật linh hoạt, xuất quỷ nhập thần, biết tập trung vào những khâu hiểm yếu, then chốt
+ Có tầm nhìn chiến lược, trước khi tiến công đánh giặc đã định được ngày chiến thắng
=> Hình tượng người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ tiêu biểu cho truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, anh hùngdân tộc
2 Bộ mặt bọn xâm lược, bọn bán nước và sự thất bại của chúng.
- Bản chất kiêu căng, tự phụ nhưng rất hèn nhát, ham sống sợ chết của bọn xâm lược, thể hiện qua nhân vật Tôn SĩNghị và một số tướng của y
- Số phận hèn nhát, bạc nhược và bi đát của bọn vua quan bán nước lê chiêu Thống
Trang 44 Chị em Thuý
Kiều (Truyện
Kiều - Nguyễn
Du)
1 Giới thiệu khái quát nét đẹp chung và riêng của hai chị em Thuý Vân và Thuý Kiều.
+ Vẻ đẹp về hình dáng (mai cốt cách), vẻ đẹp về tâm hồn (tuyết tinh thần)-> hoàn mĩ “mười phân vẹn mười”+ Mỗi người có vẻ đẹp riêng
2 Nhan sắc của Thuý Vân:
+ Vẻ đẹp cao sang, quí phái “trang trọng khác vời”: khuôn mặt, nét ngài, tiếng cười, giọng nói, mái tóc, làn dađược so sánh với trăng, hoa, mây tuyết-> vẻ đẹp phúc hậu đoan trang
+ Vẻ đẹp gần gũi với thiên nhiên, hoà hợp với thiên nhiên-> số phận bình lặng suôn sẻ
3 Vẻ đẹp của Thuý Kiều:
+ Đẹp sắc sảo, mặn mà (trí tuệ và tâm hồn), đẹp nghiêng nước, nghiêng thành
+ Đẹp đến độ thiên nhiên phải ghen ghét, đố kị -> số phận đau khổ, truân chuyên, sóng gió
+ Thuý Kiều là con người đa tài, hoàn thiện, xuất chúng
+ Trái tim đa sầu, đa cảm
5 Cảnh ngày xuân
(Truyện Kiều
-Nguyễn Du)
1 Khung cảnh mùa xuân bát ngát, tràn đầy sức sống.
+ Nền xanh ngút mắt, điểm vài bông lê trằng-> màu sắc hài hoà, sống động mới mẻ, tinh khiết
+ Bút pháp ước lệ cổ điển: pha màu hài hoà
2 Không khí lễ hội đông vui, náo nhiệt, nét văn hoá truyền thống.
- Lễ tảo mộ
- Hội đạp thanh
3 Cảnh thiên nhiên buổi chiều đẹp nhưng thoáng buồn có dáng người buâng khuâng, bịn rịn, xao xuyến.
Bút pháp tả cảnh ngụ tình: Ngoại cảnh hợp với tâm cảnh ( chú ý các từ láy và tác dụng của nó)
6 Kiều ở lầu
Ngưng Bích
(Nguyễn Du)
1 Thiên nhiên hoang vắng, bao la đến rợn ngợp
2 Tâm trạng đau khổ, cô đơn, nhớ nhung, lo lắng sợ hãi của Thuý Kiều:
- Tâm trạng cô đơn, lẻ loi, nhớ nhung trong tuyệt vọng (nhớ người yêu, nhớ cha mẹ )
- Nỗi buồn trào dâng, lan toả vào thiên nhiên như từng đợt sóng
+ Cửa bể chiều hôm: bơ vơ, lạc lõng
+ Thuyền ai thấp thoáng xa xa: vô định
+Ngọn nước mới sa, hoa trôi: tương lai mờ mịt, không sức sống
+ Tiếng sóng: sợ hãi, dự cảm về cuộc sống
+Buồn trông: điệp từ-> nỗi buồn dằng dặc, triền miên, liên tiếp
7 Lục Vân Tiên
cứu kiều Nguyệt
Nga (Truyện Lục
1 Hình ảnh Lục Vân Tiên - người anh hùng nghĩa hiệp
- Là anh hùng tài năng có tấm lòng vì nghĩa vong thân
- Là con người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm nhân hậu.
Trang 52 Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga:
- Là cô gái khuê các, thuỳ mị nết na, có học thức
- Là người rất mực đằm thắm và trọng ân tình
B VĂN HỌC HIỆN ĐẠI
I BẢNG HỆ THỐNG HOÁ CÁC TÁC PHẨM THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI (NV9).
- Hoàn cảnh đó giúp cho ta hiểu sâu sắc hơn vềcuộc sống chiến đấu gian khổ của những ngườilính và đặc biệt là tình đồng chí, đồng đội thiêngliêng cao cả
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồngđội thiêng liêng của những ngườilính vào thời kì đầu của cuộc khángchiến chống Pháp
- Hình ảnh thơ mộcmạc, giản dị, có sứcgợi cảm lớn
-Sử dụng bút pháp tảthực, có sự kết hợphài hoà giữa yếu tốhiện thực và lãng mạn
- Hoàn cảnh sáng tác đó giúp em hiểu thêm vềcuộc kháng chiến gian khổ, ác liệt của dân tộc vàtinh thần dũng cảm, lạc quan của những ngườilính trên tuyến đường Trường Sơn
Hình ảnh những chiến sĩ lái xe trêntuyến đường Trường Sơn trongnhững năm chống Mĩ với tư thế hiênngang, tinh thần lạc quan, dũng cảm,bất chấp khó khăn nguy hiểm và ýchí chiến đấu giải phóng Miền Nam
- Giọng điệu ngangtàng, phóng khoángpha chút nghịchngợm
- Hình ảnh thơ độcđáo, ngôn từ có tínhkhẩu ngữ gần với vănxuôi
Bài thơ là sự kết hợp hài hoà giữacảm hứng về thiên nhiên vũ trụ vàcảm hứng về lao động và cuộc sống
- Âm hưởng thơ vừakhoẻ khoắn sôi nổi,vừa phơi phơi bay
Trang 6Cận. Biểu cảm,miờu tả trở lại và dồi dào cảm hứng về thiờn nhiờn đấtnước, về lao động và niềm vui của con người
trước cuộc sống mới Bài thơ được viết vào thỏng10/1958 In trong tập “Trời mỗi ngày lại sỏng”
(1958)
- Hoàn cảnh sỏng tỏc đú giỳp ta hiểu thờm về hỡnhảnh con người lao động mới, niềm vui, niềm tựhào của nhà thơ đối với đất nước và cuộc sốngmới
mới Qua đú, bộc lộ niềm vui, niềm
tự hào của con người lao động đượclàm chủ thiờn nhiờn và làm chủ cuộcsống của mỡnh
bổng
- Cỏch gieo vần cúnhiều biến hoỏ linhhoạt cỏc vần trắc xenlẫn vần bằng, vần liềnxen với vần cỏch
- Nhiều hỡnh ảnhtrỏng lệ, trớ tưởngtượng phong phỳ
Bài thơ được đưa vào tập “Hương cõy- Bếp lửa”
(1968) tập thơ đầu tay của Bằng Việt- Lưu QuangVũ
- Hoàn cảnh này cho ta hiểu thờm tỡnh yờu quờhương đất nước và gia đỡnh của tỏc giả qua những
kỉ niệm cụ thể về người bà và bếp lửa
Gợi lại những kỉ niệm đầy xỳc động
về người bà và tỡnh bà chỏu, đồngthời thể hiện lũng kớnh yờu trõn trọng
và biết ơn của chỏu đối với bà vàcũng là đối với gia đỡnh, quờ hương,đất nước
- Hỡnh tượng thơ sỏngtạo “Bếp lửa” mangnhiều ý nghĩa biểutượng
- Giọng điệu và thểthơ phự hợp với cảmxỳc hồi tưởng và suyngẫm
Thể hiện tỡnh yờu thương con củangười mẹ dõn tộc Tà-ụi gắn với lũngyờu nước, tinh thần chiến đấu và khỏtvọng về tương lai
Giọng điệu ngọt ngào,trỡu mến, mang õmhưởng của lời ru
- Hoàn cảnh sáng tác giúp ta hiểu đợccuộc sống trong hoà bình với đầy đủcác tiện nghi hiện đại khiến con ngời
Nh một lời nhắc nhở của tácgiả về những năm tháng gianlao của cuộc đời ngời línhgắn bó với thiên nhiên đất n-
ớc Qua đó, gợi nhắc con ngời
có thái độ ân nghĩa thuỷchung với thiên nhiên với quá
- Nh một câuchuyện riêng có
sự kết hợp hàihoà giữa tự sự vàtrữ tình
- Giọng điệutâm tình, tự
Trang 7dễ quên đi quá khứ gian khổ khó khăn;
hiểu đợc cái giật mình, tự vấn lơngtâm đáng trân trọng của tác giả củatác giả
sâu lắng
- Nhịp thơ trôichảy, nhẹ nhàng,thiết tha cảm xúckhi trầm lắngsuy t
- Kết cấu giọng
điệu tạo nên sựchân thành, cósức truyền cảmsâu sắc
- Vận dụng sỏng tạohỡnh ảnh và giọngđiệu lời ru của ca dao
- Liờn tưởng, tưởngtượng phong phỳ,sỏng tạo
- Hỡnh ảnh biểu tượnghàm chứa ý nghĩa mới
cú giỏ trị biểu cảm,giàu tớnh triết lớ
“Thơ Việt Nam 1945- 1985” NXB-GD Hà Nội
- Được sỏng tỏc vào hoàn cảnh đặc biệt đú, bàithơ giỳp cho người đọc hiểu được tiếng lũng tri
õn, thiết tha yờu mến và gắn bú với đất nước vớicuộc đời; thể hiện ước nguyện chõn thành đượccống hiến cho đất nước, gúp một mựa xuõn nhonhỏ của mỡnh vào mựa xuõn rộng lớn của đất
Cảm xỳc trước mựa xuõn của thiờnnhiờn và đất nước, thể hiện tỡnh yờutha thiết với cuộc đời và ước nguyệnchõn thành gúp mựa xuõn nho nhỏcủa đời mỡnh vào cuộc đời chung,cho đất nước
-Thể thơ 5 chữ cú õmhưởng nhẹ nhàng, thathiết, giàu chất nhạc
và gắn với cỏc lànđiệu dõn ca
- Hỡnh ảnh tiờu biểu,
sử dụng biện phỏpchuyển đổi cảm giỏc
và thay đổi cỏch xưng
hụ hợp lớ
Trang 8Hồ Bài thơ “Viếng lăng Bác” được sáng tác trongdịp đó và in trong tập thơ “Như mây mùa xuân”
(1978)
- Hoàn cảnh đó giúp ta hiểu được tấm lòng thànhkính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ, củađồng bào miền Nam, dân tộc Việt Nam đối vớiBác kính yêu
Niềm xúc động thành kính, thiêngliêng, lòng biết ơn, tự hào pha lẫnđau xót của tác giả khi vào lăngviếng Bác
- Giọng điệu trangtrọng, tha thiết, sâulắng
- Nhiều hình ảnh ẩn
dụ đẹp, giàu tính biểutượng vừa gần gũithân quen, vừa sâusắc
Cảm nhận tinh tế về những chuyểnbiến nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời
từ hạ sang thu, qua đó bộc lộ lòngyêu thiên nhiên gắn bó với quêhương đất nước của tác giả
- Dùng những từ ngữđộc đáo, cảm nhậntinh tế sâu sắc
- Từ ngữ, hình ảnhgợi nhiều nét đẹp vềcảnh về tình
- In trong tập thơ “Việt Nam 1945- 1985” Là lời tâm tình của người cha dặncon thể hiện tình yêu thương con của
người miền núi, về tình cảm tốt đẹp
và truyền thống của người đồng mình
và mong ước con xứng đáng vớitruyền thống đó
- Thể thơ tự do thểhiện cách nói củangười miền núi, hìnhảnh phóng khoángvừa cụ thể vừa giàusức khái quát vừamộc mạc nhưng cũnggiàu chất thơ
- Giọng điều thiết thatrìu mến, lời dẫn dắt
tự nhiên
II HỆ THỐNG HOÁ CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI (NV9).
Trang 9Tác phẩm- Tác
Làng- Kim Lân - Truyện ngắn
- Tự sự, miêu tả,biểu cảm
- Năm 1948 Thời kì đầu của cuộckháng chiến chống thực dân Pháp
và đăng lần đầu trên tạp chí Vănnghệ năm 1948
- Hoàn cảnh đó giúp ta hiểu đượccuộc sống và tinh thần kháng chiến,đặc biệt là nét chuyển biến mớitrong tình cảm của người nông dân
đó là tình yêu làng gắn bó, thốngnhất với tình yêu đất nước
Qua tâm trạng đau xót, tủi hổcủa ông Hai ở nơi tản cư khinghe tin đồn làng mình theo giặc,truyện thể hiện tình yêu làng quêsâu sắc thống nhất với lòng yêunước và tinh thần kháng chiếncủa người nông dân
Xây dựng cốt truyệntâm lí, tình huốngtruyện đặc sắc; miêu
tả tâm lí nhân vật sâusắc, tinh tế; ngôn ngữnhân vật sinh động,giàu tính khẩu ngữ,thể hiện cá tính củanhân vật; cách trầnthuật linh hoạt, tựnhiên
- Được viết vào mùa hè năm 1970,
là kết quả của chuyến thực tế ở LàoCai của tác giả, khi miền Bắc tiếnlên xây dựng CNXH, xây dựngcuộc sống mới Rút từ tập “Giữatrong xanh” (1972)
- Hoàn cảnh sáng tác đó giúp ta hiểuđựợc cuộc sống, vẻ đẹp của nhữngcon người lao động thầm lặng, cócách sống đẹp, cống hiến sức mìnhcho đất nước
Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông hoạ
sĩ, cô kĩ sư mới ra trường vớingười thanh niên làm việc mộtmình tại trạm khí tượng trên núicao Sa Pa Qua đó, truyện cangợi những người lao động thầmlặng, có cách sống đẹp, cốnghiến sức mình cho đất nước
Truyện xây dựng tìnhhuống hợp lí, cách kểchuyện hợp lí, tựnhiên; miêu tả nhânvật từ nhiều điểmnhìn; ngôn ngữ chânthực giàu chất thơ vàchất hoạ; có sự kếthợp giữa tự sự, trữtình với bình luận
- Được viết năm 1966, khi tác giảđang hoạt động ở chiến trường Nam
Bộ, tác phẩm được đưa vào tậptruyện cùng tên
- Hoàn cảnh sáng tác đó giúp ta hiểuđược cuộc sống chiến đấu và đờisống tình cảm của người lính, củanhững gia đình Nam Bộ - tình cha
Câu chuyện éo le và cảm động
về hai cha con: ông Sáu và béThu trong lần ông về thăm nhà
và ở khu căn cứ Qua đó truyện
ca ngợi tình cha con thắm thiếttrong hoàn cảnh chiến tranh
Nghệ thuật miêu tảtâm lí, tính cách nhânvật, đặc biệt là nhânvật trẻ em; xây dựngtình huống truyện bấtngờ mà tự nhiên
Trang 10con sâu nặng và cao đẹp trong cảnhngộ éo le của chiến tranh
Những ngôi sao xa
xôi- Lê Minh Khuê
- Truyện ngắn
- Tự sự, miêu tả,biểu cảm
- Viết năm 1971, khi cuộc khángchiến chống Mĩ của dân tộc đangdiễn ra ác liệt In trong tập truyệnngắn của Lê Minh Khuê, NXB KimĐồng, Hà Nội 2001
- Hoàn cảnh sáng tác đó giúp tahiểu hơn về cuộc sống chiến đấu và
vẻ đẹp tâm hồn của những nữ thanhniên xung phong trên tuyến đườngTrường Sơn trong những năm chốngMĩ
Cuộc sống chiến đấu của 3 cô gáiTNXP trên một cao điểm ở tuyếnđường Trường Sơn trong nhữngnăm chiến tranh chống Mĩ cứunước Truyện làm nổi bật tâmhồn trong sáng, giàu mơ mộng,tinh thần dũng cảm, cuộc sốngchiến đấu đầy gian khổ, hi sinhnhưng rất hồn nhiên lạc quan củahọ
Sử dụng vai kể lànhân vật chính; cách
kể chuyện tự nhiên,ngôn ngữ sinh độngtrẻ trung; nghệ thuậtmiêu tả tâm lí nhânvật sắc tinh tế, sắcsảo
- Tạo tình huốngnghịch lí; trần thuậtqua dòng nội tâmnhân vật; miêu tả tâm
lí tinh tế; hình ảnhgiàu tính biểu tượng;ngôn ngữ và giọngđiệu giàu chất suy tư
III HỆ THỐNG HOÁ KIẾN THỨC TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM (TÓM TẮT, TÌNH HUỐNG TRUYỆN, NGÔI KỂ) - (NV9)
huống
Ngôi kể Tác dụng của
ngôi kể
Làng
(Kim lân) - Trong kháng chiến, ông Hai- người làngChợ Dầu, buộc phải rời làng ở nơi tản cư,
ông luôn nhớ và tự hào về làng mình, ông vuivới những tin kháng chiến qua các bản thôngtin Ông lấy làm vui sướng và hãnh diện vềtinh thần anh dũng kháng chiến của dân
Tin xấu về làng chợDầu theo giặc đã làmông Hai dằn vặt, khổ sởđến khi sự thật đựơcsáng tỏ
Khắc họa đậm nétlòng yêu làng gắn liềnvới lòng yêu nước vàtinh thần kháng chiếncủa nhân vật nói riêng
và người nông dân
Ngôi thứ
3, theo cáinhìn vàgiọngđiệu củanhân vật
Không giantruyện được
mở rộng hơn,tính kháchquan của hiệnthực dường
Trang 11- Gặp những người dưới xuôi lên, qua tròchuyện nghe tin làng mình theo Việt gian,ông Hai sững sờ vừa xấu hổ vừa căm giận
- Chỉ khi tin này được cải chính, ông mới trởlại vui vẻ, phấn chấn và càng tự hào về làngcủa mình
Việt Nam nói chungtrong thời kỳ đầu củacuộc kháng chiếnchống Pháp
ông Hai như được tăng
cường hơn;người kể dễdàng linh hoạtđiều khiểnmạch kể
Qua trò chuyện, người hoạ sĩ và cô gái biếtanh thanh niên là “người cô độc nhất thếgian”, anh làm công tác khí tượng kiêm vật líđịa cầu
- Với tình yêu cuộc sống, lòng say mê côngviệc anh thanh niên đã tạo cho mình mộtcuộc sống đẹp và không cô đơn
- Cuộc gặp gỡ và trò chuyện vui vẻ của báclái xe, người hoạ sĩ, cô kĩ sư trẻ và anh thanhniên về cuộc sống, công việc Anh thanhniên biếu quà cho bác lái xe, tặng hoa cho côgái trước căn nhà gọn gàng, ngăn nắp với bànghế, tủ sách, biểu đồ, thống kê đã làm chonhững người khách thích thú và hẹn ngày sẽtrở lại
- Chia tay nhau, nhưng hình ảnh về conngười, cuộc sống của anh thanh niên đã để lạitrong họ niềm cảm phục và mến yêu
Câu chuyện chỉ xoayquanh cuộc gặp gỡ tình
cờ của nhân vật anhThanh niên với ônghoạ sĩ già và cô kỹ sưtrẻ diễn ra trong vòng
ba mươi phút trên đỉnhnúi Yên Sơn cao hainghìn sáu trăm mét, lànơi anh sống và làmviệc Cuộc gặp gỡ bấtngờ nhưng đã để lạitrong lòng mỗi nhânvật những ấn tượng sâusắc về lí tưởng và mụcđích sống
Làm nổi bật hình ảnhnhân vật anh thanhniên nói riêng vànhững con ngườiđang lao động âmthầm lặng lẽ, đầytrách nhiệm để cốnghiến hết mình cho đấtnước, cho công cuộcxây dựng chủ nghĩa
xã hội ở Miền Bắcnhững năm 70 của thế
kỷ XX nói chung
Ngôi thứ
3, đặt vàonhân vậtông hoạsĩ
Điểm nhìn trầnthuật đặt vàonhân vật ônghoạ sĩ, có đoạn
là cô kĩ sư, làmcho câuchuyện vừa cótính chân thực,khách quan,vừa tạo điềukiện thuận lợilàm nổi bậtchất trữ tình
- Anh Sáu sau tám năm
xa nhà đi kháng chiến,chuyến nghỉ phép vềthăm gia đình với anh
Từ tình huống bấtngờ, Nguyễn QuangSáng muốn ca ngợitình cảm cha con sâu
Ngôi thứnhất;
Nhân vậtngười kể
Câu chuyện trởnên chân thựchơn, gần gũihơn qua cái
Trang 12Sáng) và thăm con với tất cả lòng mong nhớ của
mình
- Khi gặp ông Sáu, bé Thu không chịu nhậnông là cha của mình, vì vết sẹo trên mặt đãlàm cho ông không giống với người cha trongbức ảnh mà em đã biết Bé Thu đã cư xử vớiông Sáu như một người xa lạ
- Đến lúc bé Thu nhận ông Sáu là người chathân yêu của mình thì cũng là lúc ông phảichia tay con trở lại chiến khu, tình cảm chacon trogn bé Thu trỗi dậy một cách mãnh liệt,thiết tha Trước lúc chia tay, bé Thu dặn ôngSáu làm cho mình một chiếc lược bằng ngàvoi
- Nhớ lời dặn của con, ở chiến khu, ông Sáu
đã dành tình cảm thương yêu của mìnhh đểlàm một chiếc lược ngà tặng con gái yêu củamình Những trong một trận càn, ông đã hysinh Trước lúc nhắm mắt, ông đã trao câylược cho một người đồng đội nhờ về trao tậntay cho bé Thu
thật ý nghĩa bởi anh sẽđược gặp con - đứa congái duy nhất anh chưatừng gặp mặt Nhưngtrong những ngày nghỉphép, dù cố tình gầngũi, thân thiện và yêuthương con nhưng béThu lại cương quyếtkhông nhận anh là cha
Đến tận khi anh chiatay gia đình để lênđường cũng là lúc béThu mới nhận anh làcha
- Ở chiến khu lúc nàoanh cũng nhớ về con,anh dồn hết tâm lựcvào việc tạo ra câylược ngà để tặng con
Nhưng anh chưa kịptrao chiếc lược cho conthì anh đã hy sinh
nặng của anh Sáu và
bé Thu trong hoàncảnh éo le, vừa là lờilên án tố cáo tội áccủa chiến tranh đãgây ra cho bao giađình Việt Nam
chuyệnxưng
“tôi” (bácBa)
nhìn và giọngđiệu của chínhngười chứngkiến câuchuyện
ác liệt trên tuyến đường Trường Sơn nhữngnăm đánh Mỹ
- Công việc của tổ rất nguy hiểm, luôn luônđối mặt với cái chết nhất là trong mỗi lần phábom
- Tổ trinh sát ở trong một cái hang, dưới chân
Ba nữ thanh niên xungphong trên tuyếnđường Trường Sơntrong những nămkháng chiến chống Mỹcứu nước Họ là những
nữ thanh niên còn rấttrẻ nhưng nhiệm vụ vàcông việc của họ lại vô
Hiện rõ cuộc sốngsinh hoạt, chiến đấuhàng ngày trên caođiểm vô cùng ác liệt,hiểm nguy có thể hysinh bất cứ lúc nào,nhưng tâm hồn vẫntrong sáng đầy mơmộng và lòng dũng
Ngôi thứnhất;
Người kểchuyệnxưng
“tôi”
Phù hợp vớinội dung tácphẩm, tạo điềukiện thuận lợi
để miêu tả vàbiểu hiện thếgiới tâm hồn,những cảmxúc suy nghĩ
Trang 13cao điểm, cách xa đơn vị Cuộc sống nơitrọng điểm, mặc dù nguy hiểm nhưng họ vẫnvui nhộn, hồn nhiên yêu đời với những giâyphút thanh thản, mơ mộng và đặc biệt là họrất yêu thương gắn bó với nhau trong tìnhđồng đội
- Trong một lần đi phá bom, không may Nho
bị thương, cô đã được chị Thao, PhươngĐịnh tận tình chăm sóc với một tình cảm yêuthương của những người đồng đội trong khóilửa ác liệt của chiến tranh
cùng gian khổ và nguyhiểm Đó là theo dõimáy bay địch némbom, đo đếm khốilượng đất đá bị bomđịch đào xới, san lấpmặt đường và phá bom
nổ chậm Công việccủa họ thật khó khăngian khổ và luôn phảiđối mặt với cái chết
cảm, tinh thần đoànkết, tình đồng chíđồng đội của 3 nữTNXP trong cuộckháng chiến chống
vợ con anh
- Vào một buổi sáng đầu thu, Nhĩ nhìn quacửa sổ, ngắm những bông hoa bằng lăng,ngắm cảnh bên kia bờ sông Hồng Tròchuyện và quan sát, Nhĩ chợt nhận ra sự tầntảo, chịu đựng, hy sinh đầy tình thương củaLiên
- Cảnh thiên nhiên ở quê hương khiến anhbồi hồi và khao khát được đặt chân lên bãibồi bên kia sông, nhưng không thể Nhĩ nhờTuấn, con trai thứ hai của mình sang bên kiasông hộ anh, nhưng đứa con trai lại sa vàođám chơi phá cờ thế trên hè phố và có thể sẽ
lỡ chuyến đờ ngang duy nhất trong ngày
Một người bệnh nặng,sắp chết, không đi đâuđược, nghĩ lại cuộc đờimình và hoàn cảnhhiện tại
Rút ra những trảinghiệm về cuộc đờimình, về qui luật cuộcsống Tâm trạng vàtình cảm đối với quêhương, gia đình
Ngôi thứ
3, đặt vàonhân vậtNhĩ
Không giantruyện được
mở rộng hơn,tính kháchquan của hiệnthực dườngnhư được tăngcường hơn
IV HỆ THỐNG MỘT SỐ LUẬN ĐIỂM, LUẬN CỨ CỦA CÁC VĂN BẢN HIỆN ĐẠI
TT Tác phẩm