Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập WB8 tỉnh Khánh Hòa Báo cáo đánh giá tác động xã hội SA 3 CÁC TỪ VIẾT TẮT AH/AP/BAH Hộ/Người/BAH Hộ/Người/bị ảnh hưởng CPO BQLTW các dự án TL
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÕA
SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH KHÁNH HÕA
-
BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG XÃ HỘI
TIỂU DỰ ÁN: SỬA CHỮA VÀ NÂNG CAO AN TOÀN ĐẬP (WB8)
TỈNH KHÁNH HÕA
THUỘC DỰ ÁN: SỬA CHỮA VÀ NÂNG CAO AN TOÀN ĐẬP (DRSIP/WB8) DO NGÂN HÀNG THẾ GIỚI TÀI TRỢ
Vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB) Hiệp định số 5749 - VN
Khánh Hòa,11/ 2018
Tháng 05 năm 2017
Trang 2Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 2
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÕA
SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH KHÁNH HÕA
-
BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG XÃ HỘI
TIỂU DỰ ÁN: SỬA CHỮA VÀ NÂNG CAO AN TOÀN ĐẬP (WB8) TỈNH
KHÁNH HÒA
THUỘC DỰ ÁN: SỬA CHỮA VÀ NÂNG CAO AN TOÀN ĐẬP (DRSIP/WB8) DO NGÂN HÀNG THẾ GIỚI TÀI TRỢ
Vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB) Hiệp định số 5749 – VN
Khánh Hòa,11/ 2018
Trang 3Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 3
CÁC TỪ VIẾT TẮT
AH/AP/BAH Hộ/Người/BAH Hộ/Người/bị ảnh hưởng
CPO BQLTW các dự án TL Ban quản lý Trung ương các dự án thủy lợi
DARD Sở NN&PTNT Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
EMPF Khung CSDTTS Khung chính sách dân tộc thiểu số
ESMF Khung quản lý môi trường và xã hội
LURC GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
MARD Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
MOLISA Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội
PPMU Ban QLDA WB8 Ban Quản lý dự án WB8 tỉnh Khánh Hòa
PRA Đánh giá nông thôn có sự tham gia
RP Kế hoạch TĐC Kế hoạch tái định cư
RPF Khung chính sách tái định cư
VIDC Trung tâm phát triển thông tin của Ngân hàng Thế
giới tại Việt Nam
SIA Báo cáo đánh giá tác động xã hội
UBMTTQ Ủy ban mặt trận Tổ quốc
Trang 4Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 4
MỤC LỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3
DANH MỤC BẢNG 6
DANH MỤC HÌNH 7
MỞ ĐẦU 8
TÓM TẮT 9
PHẦN I: GIỚI THIỆU 12
1.1 Giới thiệu về dự án 12
1.1.1 Tổng quan về dự án 12
1.1.2 Tiểu dự án: Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8), Tỉnh Khánh Hòa 12
1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của TDA 17
1.2.1 Mục tiêu của TDA 17
1.2.2 Nhiệm vụ của tiểu dự án 17
1.2.3 Nội dung hoạt động của tiểu dự án 17
1.2.4 Tiến độ thực hiện tiểu dự án 18
1.2.5 Tổ chức thực hiện tiểu dự án 18
1.2.6 Vốn đầu tư TDA 19
PHẦN II: MỤC TI U V PH NG PHÁP LU N CỦA SA 20
2.1 Mục tiêu 20
2.2 Phương pháp luận đánh giá 20
2.3 Mẫu nghiên cứu 20
2.4 Công cụ thu thập thông tin 21
PHẦN III: THỰC TRẠNG KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC TIỂU DỰ ÁN 23
3.1 Tình hình kinh tế xã hội của các xã khu vực tiểu dự án 23
3.2 Kết quả khảo sát hộ gia đình được hưởng lợi từ tiểu dự án 26
3.2.1 Nhân khẩu 26
3.2.2 Nghề nghiệp 27
3.2.3 Giáo dục 29
3.2.4 Cấp nước 30
3.2.5 Vệ sinh 30
3.2.6 Thu nhập và mức sống hộ gia đình 30
3.2.7 Một số vấn đề sinh kế và an sinh xã hội 32
3.2.8 Các vấn đề về giới 32
PHẦN IV: PHÂN TÍCH CÁC B N LI N QUAN V SỰ THAM GIA 34
4.1 Các bên liên quan chính 34
4.1.1 Tổng quan về các cơ quan tham gia 34
4.1.2 Mô hình tổ chức cộng đồng 34
4.1.3 Năng lực và thể chế 34
4.1.4 Phối hợp giữa các bên liên quan 35
4.1.5 Nhu cầu đào tạo nâng cao năng lực cho các bên liên quan 35
4.2 Sự tham gia của cộng đồng 35
4.2.1 Tham gia của cộng đồng và tham vấn xung đột và khiếu nại 35
4.2.2 Nhận thức về những lợi ích và các tác động của tiểu dự án 35
PHẦN V: NHỮNG VẤN ĐỀ V CÁC TÁC ĐỘNG CỦA TIỂU DỰ ÁN 37
5.1 Các tác động tích cực từ tiểu dự án 37
5.1.1 Tăng cường nâng cao an toàn đập 37
5.1.2 Tăng cường năng lực quản lý đập, vận hành hệ thống tưới 37
5.1.3 Phục hồi diện tích tưới chủ động, sản xuất nông nghiệp 37
Trang 5Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 5
5.1.4 Hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng, phát triển thủy lợi phục vụ đa mục tiêu xây dựng nông thôn mới 37
5.1.5 Phát triển phúc lợi xã hội cho nhóm dễ bị tổn thương và tăng cường vốn xã hội cho người dân vùng tiểu dự án, chú trọng đến nhóm phụ nữ và người nghèo, nhóm người DTTS 37
5.1.6 Thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 38
5.2 Tác động tiêu cực tiềm tàng từ TDA, các sự cố và rủi ro 38
5.2.1 Thu hồi đất và tái định cư 38
5.2.2 Ảnh hưởng do cắt nước thi công: 39
5.2.3 Tác động đến mồ mả, di sản văn hóa và công trình công cộng 39
5.2.4 Tác động đến hoạt động sinh kế và kinh doanh bị ảnh hưởng do thi công xây dựng 39
5.2.5 Tăng cường sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu 40
5.2.6 Rủi ro về sức khỏe, an toàn lao động và an toàn giao thông 40
5.2.7 Tác động đến an ninh trật tự, an toàn xã hội tại địa phương 40
5.2.8 Tác động đến bình đẳng giới và trẻ em 40
5.2.9 Những tác động xấu đến người DTTS 41
PHẦN VI: CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU 42
6.1 Biện pháp giảm thiểu tác động do thu hồi đất 42
6.2 Biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực do thiếu nước cấp trong thời gian thi công và những tác động tiêu cực do cấp nước trong thời gian thi công 43
6.3 Nâng cao kỹ năng quản lý cây trồng tổng hợp cho người dân vùng hưởng lợi 43
6.4 Biện pháp giảm thiểu sự xuống cấp các tuyến đường vận chuyển 44
6.5 Biện pháp đảm bảo an toàn lao động và an toàn giao thông 44
6.6 Các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực tới người DTTS 44
6.7 Các biện pháp giảm thiểu khác 45
PHẦN VII: VAI TRÕ CỦA CÁC B N LI N QUAN 46
7.1 Tổng quan về các cơ quan tham gia 46
7.2 Vai trò và trách nhiệm của các tổ chức khác nhau 46
7.3 Vai trò của các hội và tổ chức cộng đồng 47
7.4 Phối hợp giữa các bên liên quan 47
PHẦN VIII: KẾT LU N V KIẾN NGHỊ 48
8.1 Kết luận 48
8.2 Kiến nghị 48
PHẦN IX: CÁC PHỤ LỤC 49
PHỤ LỤC B1: KẾT QUẢ THAM VẤN CỘNG ĐỒNG 49
PHỤ LỤC B2: PH NG PHÁP THỰC HIỆN 58
PHỤ LỤC B3: KẾ HOẠCH QUẢN LÝ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG 60
PHỤ LỤC B4: KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG, THAM VẤN CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG 63
PHỤ LỤC B5: MÔ TẢ HỆ THỐNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI 67
PHỤ LỤC B6: KẾ HOẠCH H NH ĐỘNG GIỚI 70
PHỤ LỤC B7: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ KHẢO SÁT V THAM VẤN 74
PHỤ LỤC B8: KHUNG THỂ CHẾ, LU T PHÁP V CHÍNH SÁCH 75
PHỤ LỤC B9: BI N BẢN THAM VẤN CỘNG ĐỒNG CẤP XÃ, PHIẾU ĐIỀU TRA KTXH HỘ GIA ĐÌNH 81
PHỤ LỤC B10: BI N BẢN CAM KẾT THU HỒI ĐẤT 107
Trang 6Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 6
DANH MỤC BẢNG Bảng 1: Tên và vị trí địa lý của các hồ được sửa chữa của tiểu dự án 12
Bảng 2: Thời gian xây dựng sửa chữa và năng lực phục vụ của các hồ chứa 17
Bảng 3: Vốn đầu tư 19
Bảng 4: Tình hình kinh tế xã hội của các xã thuộc TDA 23
Bảng 5: Tỷ lệ nhân khẩu chia theo khoảng 26
Bảng 6: Giới tính của thành viên hộ 27
Bảng 7: Nghề nghiệp chính của người lao động (tính cả các thành viên của hộ gia đình có tham gia lao động) 28
Bảng 8: Trình độ học vấn của các thành viên hộ gia đình 29
Bảng 9: Loại nhà vệ sinh của các hộ được khảo sát 30
Bảng 10: Tự đánh giá mức sống hộ 31
Bảng 11: Tiện nghi sinh hoạt của hộ gia đình (% hộ có) 31
Bảng 12: Bảng thể hiện mục đích vay nợ của người dân khu vực TDA 32
Bảng 13: Phân công các công việc trong các hộ gia đình vùng TDA 33
Bảng 14: Tóm tắt các hoạt động tham vấn cộng đồng 49
Bảng 15: Bảng tổng hợp kết quả tham vấn cộng đồng 50
Bảng 16: Kế hoạch thực hiện “Kế hoạch quản lý sức khỏe cộng đồng” 60
Bảng 17: Lịch trình thực hiện “Kế hoạch truyền thông, tham vấn với cộng đồng có sự tham gia” 64
Bảng 18: Kế hoạch hành động giới của TDA 70
Bảng 19: Kinh phí dự kiến cho việc thực hiện “Kế hoạch hành động giới” 73
Bảng 20: Tóm tắt chính sách an toàn của Ngân hàng Thế giới 79
Trang 7Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 7
DANH MỤC HÌNH Hình 1: Vị trí các hồ thuộc TDA 16
Hình 2: Thời gian thực hiện tiểu dự án 18
Hình 3: Sơ đồ tổ chức và quản lý tiểu dự án 19
Hình 4: Các yếu tố của quá trình truyền thông 64
Trang 8Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 8
MỞ ĐẦU
1 Đánh giá tác động xã hội nhằm cung cấp thông tin cho các nhà lập kế hoạch hiểu được người dân sẽ tác động và bị tác động như thế nào bởi các hoạt động phát triển Nó được thực hiện để xác định những người liên quan chính và thiết lập một khung phù hợp cho sự tham gia của họ vào việc lựa chọn, thiết kế, thực hiện, giám sát và đánh giá tiểu dự án Đánh giá tác động xã hội cũng nhằm đảm bảo rằng các mục tiêu và động lực cho sự thay đổi có thể được chấp nhận bởi
đa số người dân là những người dự kiến sẽ được hưởng lợi từ tiểu dự án cũng như những rủi ro
có thể xảy ra Một số vấn đề cần xem xét trong đánh giá xã hội bao gồm: (i) những tác động nào của tiểu dự án đến các nhóm khác nhau, đặc biệt là phụ nữ và nhóm dễ bị tổn thương; (ii) có các
kế hoạch giảm thiểu tác động bất lợi của tiểu dự án không; (iii) những rủi ro xã hội nào có thể ảnh hưởng đến sự thành công của tiểu dự án; (iv) những sắp xếp về tổ chức cần thiết về sự tham gia vào tiểu dự án; có các kế hoạch đầy đủ để xây dựng năng lực được yêu cầu ở các cấp tương ứng không
2 Đánh giá tác động xã hội của Tiểu dự án “Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8), tỉnh Khánh Hòa” đã được Liên danh Công ty cổ phần phát triển dự án và đầu tư PDI – Công ty TNHH tư vấn đầu tư và chuyển giao công nghệ (INVESTCONSULT GROUP) thực hiện sau khi đi thực địa tại địa phương vào tháng 01/2018 với sự hỗ trợ của Sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hoà, Ban QLDA Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa, UBND các huyện Vạn Ninh, Ninh Hòa, Diên Khánh, TP Nha Trang và UBND các xã Ninh Xuân, Ninh Quang, Diên Tân, Diên Lâm, Vạn Thắng, Vạn Thọ và UBND xã Phước Đồng
3 Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) cho Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa là một tài liệu phù hợp với yêu cầu và thủ tục của Ngân hàng Thế giới Báo cáo cung cấp thông tin và kết quả đánh giá tác động xã hội của tiểu dự án cho việc chuẩn bị các tài liệu về chính sách an toàn như, Kế hoạch tái định cư (RAP), và Kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số (EMDP) và Kế hoạch quản lý môi trường xã hội (ESMP) của tiểu dự án
Trang 9Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 9
TÓM TẮT
1 Giới thiệu
4 Dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) được Bộ NN&PTNT phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 4638/QĐ-BNN-HTQT ngày 09/11/2015 Hiệp định của dự án đã được ký kết ngày 8/4/2016 giữa Chính phủ Việt Nam và Ngân hàng Thế giới Dự án có tổng mức đầu tư là 443 triệu USD, trong đó: vốn vay WB là 415 triệu USD; vốn đối ứng là 28 triệu USD; thời gian vay là 25 năm (đến năm 2040) Cơ quan chủ quản dự án là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Chủ dự án là Ban Quản lý Trung ương các dự án Thủy lợi
5 Dự án bao gồm 3 Hợp phần, có tổng vốn đầu tư là 443 triệu USD, trong đó vốn vay là 415 triệu USD vay vốn ODA từ WB và 28 triệu USD vốn đối ứng Kinh phí phân bổ cho Hợp phần 1 là
412 triệu USD, Hợp phần 2 là 20 triệu USD, Hợp phần 3 là 11 triệu USD
- Hợp phần 1: Khôi phục an toàn đập, kinh phí: 412 triệu USD
- Hợp phần 2: Quản lý an toàn đập, kinh phí: 20 triệu USD
- Hợp phần 3: Hỗ trợ quản lý dự án, kinh phí: 11 triệu USD
6 Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa thuộc Dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập do Ngân hàng thế giới tài trợ thông qua Hiệp định tài trợ tín dụng số 5749-
VN ký ngày 8/4/2016 với thời gian thực hiện dự án từ năm 2017 đến năm 2022 Căn cứ Quyết định số 4638/BNN-HTQT ngày 09/11/2015 của Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập tỉnh Khánh Hòa gồm 08 công trình (08 hồ)
2 Mục tiêu và phương pháp luận đánh giá tác động xã hội
7 Mục tiêu chính của đánh giá tác động xã hội (SA) là nhằm cung cấp một khung tích hợp cho việc phân tích xã hội phù hợp với quy trình hoạt động của NHTG Do có nhiều biến số xã hội có khả năng ảnh hưởng tới các hoạt động và sự thành công của tiểu dự án Vì vậy, SA đã tập trung khảo sát và đánh giá những vấn đề liên quan tới các hoạt động xây dựng và vận hành của tiểu
dự án Việc quyết định vấn đề nào là quan trọng và giải quyết chúng như thế nào đã được tham vấn với các bên liên quan kết hợp sử dụng các phương pháp khác nhau để thu thập thông tin và phân tích số liệu SA đã được triển khai thông qua việc thực hiện (a) một cuộc Điều tra kinh tế -
xã hội (SES) ở tại các xã bị ảnh hưởng bởi tiểu dự án và (b) một cuộc khảo sát KTXH ở cấp hộ gia đình
8 Có nhiều phương pháp và kỹ thuật được sử dụng trong đánh giá, Tư vấn đã áp dụng các phương pháp sau đây để thu thập thông tin và đánh giá
- Phương pháp xem xét và phân tích tài liệu (document review)
- Phương pháp điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên (random sample survey)
- Phương pháp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm
- Phương pháp quan sát trực tiếp
3 Thực trạng kinh tế xã hội của khu vực TDA
9 Tiểu dự án triển khai tại 8 hồ thuộc 7 xã trên địa bàn 4 huyện/thị/thành phố của tỉnh Khánh Hòa Thực trạng kinh tế xã hội các xã và huyện/thị/thành phố các xã TDA khác nhau, nhưng chủ yếu vẫn là kinh tế nông nghiệp, cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Phường Phước Đồng (TP Nha Trang) thấp nhất là 50,3% và cao nhất tại xã Ninh Quang (Thị xã Ninh Hòa) là 80,9%
10 Các khía cạnh khác được đề cập đến bao gồm: Nhân khẩu, nghề nghiệp, giáo dục, cấp nước, Vệ sinh, Thu nhập và mức sống, Các vấn đề về sinh kế, các vấn đề về giới Chi tiết được trình bày phần III của báo cáo này
4 Phân tích các bên liên quan và sự tham gia
11 Sử dụng công cụ phân tích các bên liên quan, TDA xác định các tổ chức và bên liên quan chính
ở các cấp gồm:
- Bộ Nông nghiệp và PTNT
Trang 10Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 10
- UBND tỉnh Khánh Hòa
- Sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa
- Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Khánh Hòa
- Sở Tài Chính tỉnh Khánh Hòa
- Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Khánh Hòa
- Kho bạc Nhà nước tỉnh Khánh Hòa
- UBND và Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư các huyện/thị/thành phố: Nha Trang, Ninh Hòa, Vạn Ninh, Diên Khánh
- UBND các xã Ninh Xuân, Diên Tân, Diên Lâm, Vạn Thắng, Vạn Thọ, NinhQuang và phưởng Phước Đồng
- Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa
- Cộng đồng dân cư khu vực thực hiện Tiểu dự án và cộng đồng dân cư được hưởng lợi từ Tiểu dự án
5 Những vấn đề và các tác động của Tiểu dựa án
12 TDA sau khi thực hiện sẽ có tác động tích cực trong việc nâng cao an toàn hồ đập, đảm bảo đời sống cho các hộ dân phía hạ du công trình nói riêng và đảm bảo đời sống xã hội của 4 huyện/thị/thành phố tham gia TDA nói chung Các tác động tích cực được xác định gồm: (i) Tăng cường nâng cao an toàn đập; (ii) Tăng cường năng lực quản lý đập, vận hành hệ thống tưới; (iv) Phục hồi diện tích tưới chủ động, sản xuất nông nghiệp; (v) Hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng, phát triển thủy lợi phục vụ đa mục tiêu xây dựng nông thôn mới; (vi) Phát triển phúc lợi xã hội cho nhóm dễ bị tổn thương và tăng cường vốn xã hội cho người dân vùng dự án, chú trọng đến nhóm phụ nữ và người nghèo, nhóm người DTTS; (vii) Thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
13 Ngoài những tác động tích cực nói trên, khi thực hiện TDA sẽ có những tác động tiêu cực tiềm tàng về thu hồi đất Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị TDA, chủ đầu tư đã điều chỉnh phương
án thiết kế để giảm thiểu tối đa những ảnh hưởng đối với người dân Cụ thể:
14 Thu hôi tạm thời khoảng 20 ha đất trống thuộc phạm vi đất lưu không của 8 hồ do Công ty TNHH MTV khai thác công trình Thủy lợi Khánh Hòa quản lý để bố trí các công trình phụ trợ Thu hồi vĩnh viễn 0.5ha đất của Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa (BQL) là đất của Nhà nước, trên đất chủ yếu là cây bụi và khoảng 250 cây keo thuộc quyền quản lý của BQL BQL đã
có cam kết thỏa thuận ngày 17/8/2018 sẽ thu hoạch keo sớm khi có thông báo từ chủ đầu tư, chủ động bàn giao mặt bằng để phục vụ thi công TDA
15 Trong quá trình thi công nguồn nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp cho vùng hạ lưu của 8
hồ có thể bị ảnh hưởng do cắt nước (ước tính diện tích khoảng 2.143 ha diện tích đất trồng lúa, hoa màu và khoảng 5.759 hộ dân sẽ bị ảnh hưởng) Tuy nhiên theo thiết kế, các biện pháp thi công đã được đề xuất đắp đê quai trong thời gian thi công, thực hiện dẫn dòng để cung cấp đủ nước phụ vụ sản xuất của nhân dân ở mức độ nhất định, lựa chọn thời điểm thi công hợp lý (sau khi người dân thu hoạch mùa màng)
16 Như vậy, việc thực hiện thi công TDA không gây ảnh hưởng đến các hộ dân và cũng không phải đền bù đất và tài sản trên đất
17 Một số tác động xã hội khác liên quan đến rủi ro về sức khỏe, an toàn lao động và an toàn giao thông Tác động đến an ninh trật tự, an toàn xã hội tại địa phương Tác động đến bình đẳng giới
và trẻ em, người DTTS Các loại hình và mức độ tác động đã được đánh giá và đề xuất biện pháp giảm thiểu tại báo cáo này
6 Các biện pháp giảm thiểu
18 Từ phân tích và đánh giá các tác động của TDA có thể thấy rằng, các tác động tích cực của tiểu
dự án là nổi bật và chủ yếu, các tác động tiêu cực là thứ yếu và có thể khắc phục được Các biện pháp giảm thiểu đã được đề xuất để khắc phục bao gồm, (i) công tác tham vấn các bên tham gia trong suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện TDA; (ii) Các biện pháp giảm thiểu tác động thu hồi
Trang 11Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 11
đất tạm thời trong quá trình thi công bởi công cụ RAP; (iii) EMDP đối với tác động lên cộng đồng DTTS; (iv) Kế hoạch phát triển sức khỏe cộng đồng; (v) Kế hoạch truyền thông và tham vấn cộng đồng; (vi) Kế hoạch bình đẳng giới, v.v
7 Vai trò của các bên liên quan
19 Trong giai đoạn chuẩn bị và thực hiện dự án, Sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa là cơ quan chủ quản, chịu trách nhiệm toàn diện giám sát và chỉ đạo thực hiện dự án dưới sự giám sát và chỉ đạo của các sở ngành liên quan Ban Quản lý dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa (viết tắt PPMU) sẽ đại diện cho cơ quan chủ quản để điều hành mọi hoạt động của dự án
20 Tham gia thực hiện dự án còn có các sở, ngành, UBND các huyện/thị/thành phố, UBND các xã thuộc Tiểu dự án, và cộng đồng dân cư thuộc địa bàn Tiểu dự án, các đơn vị tư vấn
21 Trong giai đoạn vận hành và đi vào sử dụng, các cơ quan chịu trách nhiệm vận hành và quản lý các hồ chứa thuộc tiểu dự án gồm Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Khánh Hòa và UBND xã Ninh Quang
8 Kết luận
22 Cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp để giảm thiểu các rủi ro trong vùng tiểu dự án bao gồm: Tham vấn cộng đồng trong suốt quá trình thực hiện tiểu dự án cũng như quá trình chuẩn bị để giảm thiểu các xung đột phát sinh; Báo cáo kế hoạch phát triển DTTS (EMDP), Kế hoạch quản
lý môi trường xã hội (ESMP), kế hoạch quản lý sức khỏe cộng đồng, kế hoạch hành động giới,
Kế hoạch truyền thông cũng như công bố thông tin, trách nhiệm giải thích cũng như giám sát các báo cáo để giảm thiểu các tác động bất lợi của dự án
Trang 12Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 12
24 Dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) được Bộ NN&PTNT phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 4638/QĐ-BNN-HTQT ngày 09/11/2015 Hiệp định của dự án đã được ký kết ngày 8/4/2016 giữa Chính phủ Việt Nam và Ngân hàng Thế giới Dự án có tổng mức đầu tư là 443 triệu USD, trong đó: vốn vay WB là 415 triệu USD; vốn đối ứng là 28 triệu USD; thời gian vay là 25 năm (đến năm 2040) Cơ quan chủ quản dự án là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Chủ dự án là Ban quản lý Trung ương các dự án Thủy lợi
25 Dự án bao gồm 3 Hợp phần, có tổng vốn đầu tư là 443 triệu USD, trong đó vốn vay là 415 triệu USD vay vốn ODA từ WB và 28 triệu USD vốn đối ứng Kinh phí phân bổ cho Hợp phần 1 là
412 triệu USD, Hợp phần 2 là 20 triệu USD, Hợp phần 3 là 11 triệu USD
- Hợp phần 1: Khôi phục an toàn đập, kinh phí: 412 triệu USD
- Hợp phần 2: Quản lý an toàn đập, kinh phí: 20 triệu USD
- Hợp phần 3: Hỗ trợ quản lý dự án, kinh phí: 11 triệu USD
26 Dự án được thực hiện ở ba khu vực: (i) khu vực miền Bắc bao gồm cả vùng Đồng bằng sông Hồng; (ii) khu vực miền Trung bao gồm cả Bắc, Trung bộ và duyên hải Nam trung bộ; (iii) khu vực Tây nguyên Đây là các vùng có số lượng đập lớn, đã được xây dựng từ lâu, ít được đầu tư sửa chữa nâng cấp lớn, chịu nhiều rủi ro thiên tai và nguy cơ sự cố đập cao
27 Dự án đề xuất sẽ được thực hiện trong khoảng thời gian 6 năm từ 08/7/2016 đến 30/6/2022 Trong giai đoạn 1 của dự án, 12 ESIAs, 11 RAPs, 5 SAs, 5 EMDPs, và 12 DSRs đã được chuẩn
bị cho 12 tiểu dự án năm đầu trong khi các tài liệu SA, ESIAs/ESMPs, RAPs, EMDPs, và GAPs
sẽ được chuẩn bị cho các giai đoạn tiếp theo phù hợp với khung ESMF đã được phê duyệt
1.1.2 Tiểu dự án: Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8), Tỉnh Khánh Hòa
28 Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa thuộc Dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập do Ngân hàng Thế giới tài trợ thông qua Hiệp định tài trợ tín dụng số 5749-VN ký ngày 8/4/2016 với thời gian thực hiện dự án từ năm 2017 đến năm 2022 Căn cứ Quyết định số 4638/BNN-HTQT ngày 09/11/2015 của Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tiểu dự án sửa chữa và nâng cao an toàn đập tỉnh Khánh Hòa gồm 8 công trình như bảng dưới đây:
Bảng 1: Tên và vị trí địa lý của các hồ được sửa chữa của tiểu dự án
Trang 14Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 14
4 Hồ Đá Mài Diên Lâm Diên Khánh Tuyến đập chính có tọa độ X:1.372.417; Y:
Trang 15Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 15
7 Hồ Suối Lớn Vạn Thọ Vạn Ninh Tuyến đập chính có tọa độ X:1.422.624; Y:
630.808
8 Hồ Bến Ghe Ninh Quang Ninh Hòa Tuyến đập chính có tọa độ X: 1.386.379; Y:
588.043
Trang 16Hình 1: Vị trí các hồ thuộc TDA
Trang 17Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 17
Bảng 2: Thời gian xây dựng sửa chữa và năng lực phục vụ của các hồ chứa
Số hộ dân được hưởng lợi
Số diện tích hộ DTTS được hưởng lợi (ha)
Số hộ DTTS được hưởng lợi
Suối Trầu 1976 1996 1198 2083 0.5 1 Láng Nhớt 1977 1993 220 833 160 203
1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của TDA
1.2.1 Mục tiêu của TDA
Mục tiêu tổng quát:
- Hỗ trợ thực hiện Chương trình Bảo đảm an toàn các hồ chứa nước thông qua sửa chữa, nâng cấp các đập ưu tiên, tăng cường năng lực quản lý, vận hành an toàn đập nhằm bảo vệ cho dân cư và cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội vùng hạ du
- Nâng cao năng lực quản lý và thực thi tiểu dự án, quản lý môi trường, xã hội
1.2.2 Nhiệm vụ của tiểu dự án
- Cải thiện an toàn đập và khôi phục các công năng thiết kế của đập thông qua sửa chữa, nâng cấp, trang bị các thiết bị quan trắc, lập kế hoạch vận hành - bảo trì và kế hoạch ứng phó khẩn cấp
- Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý an toàn đập ở cấp Quốc gia thông qua tăng cường thể chế về an toàn đập bao gồm cả việc xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu, bổ sung các quy chuẩn, tiêu chuẩn, hướng dẫn, nâng cao năng lực và cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan
- Nâng cao năng lực quản lý, giám sát ở cấp tỉnh, lưu vực và cơ chế phối hợp vận hành hồ chứa thông qua cải thiện năng lực dự báo, đào tạo nâng cao năng lực và truyền thông
- Hỗ trợ quản lý, thực hiện tiểu dự án và nâng cao năng lực quản lý tiểu dự án
1.2.3 Nội dung hoạt động của tiểu dự án
29 Dự án sửa chữa và nâng cao an toàn đập do Ngân hàng thế giới tài trợ bao gồm 03 Hợp phần Trong đó, nội dung hoạt động của tiểu dự án thuộc Hợp phần 1: Khôi phục an toàn đập bao gồm:
- Thiết kế kỹ thuật chi tiết, các chính sách an toàn, giám sát và kiểm soát chất lượng của công tác phục hồi và tuân thủ chính sách an toàn đối với các đập ưu tiên và các công trình liên quan;
- Cải tạo các công trình, bao gồm các hạng mục công trình xây dựng, cơ khí thủy công, lắp đặt các thiết bị thủy văn và hệ thống giám sát an toàn;
Trang 18Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 18
- Xây dựng kế hoạch vận hành và bảo trì, và kế hoạch ứng phó khẩn cấp;
- Đánh giá khả năng xả lũ của các đập lớn để đảm bảo đáp ứng khả năng xả lũ
1.2.4 Tiến độ thực hiện tiểu dự án
30 Tổng thời gian thực hiện tiểu dự án từ năm 2019 – 2021, cụ thể như sau:
Hình 2: Thời gian thực hiện tiểu dự án
Nguồn: Thuyết minh báo cáo nghiên cứu khả thi của TDA
1.2.5 Tổ chức thực hiện tiểu dự án
31 Tiểu dự án sẽ được tổ chức quản lý thực hiện tuân thủ các qui định của Việt Nam và WB, cũng như phù hợp với Hiệp định tín dụng sẽ được ký kết Các đơn vị trực tiếp tổ chức, quản lý và thực hiện tiểu dự án gồm:
- Cơ quan chủ quản của tiểu dự án: UBND tỉnh Khánh Hòa là Cơ quan quyết định đầu tư và
chịu trách nhiệm về tiểu dự án trước Chính phủ Việt nam, là cấp có thẩm quyền của phía Việt nam phê duyệt tiểu dự án và các hồ sơ liên quan UBND tỉnh Khánh Hòa đã thành lập Ban Chỉ đạo tiểu dự án Ban chỉ đạo tiểu dự án sẽ có nhiệm vụ chỉ đạo triển khai thực hiện TDA từ công tác chuẩn bị đầu tư đến thực hiện tiểu dự án theo Hiệp định vốn vay ký kết, có nhiệm vụ phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương triển khai công tác chuẩn bị tiểu dự án đảm bảo tiến độ và chất lượng
- Chủ đầu tƣ: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa, chịu trách nhiệm thực
hiện tiểu dự án, được giao quản lý và sử dụng vốn đầu tư xây dựng công trình dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh và Ban chỉ đạo tiểu dự án
- Ban Quản lý tiểu dự án: PPMU là Cơ quan đại diện của Chủ đầu tư trực tiếp tổ chức thực
hiện tiểu dự án cho đến khi các hạng mục công trình được nghiệm thu và đưa vào khai thác sử dụng
- Cơ quan chịu trách nhiệm vận hành Tiểu dự án: Công ty TNHH MTV Khai thác công trình
thủy lợi Khánh Hòa, UBND thị xã Ninh Hòa
Trang 19Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 19
Hình 3: Sơ đồ tổ chức và quản lý tiểu dự án
Trang 20Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 20
PHẦN II: MỤC TI U VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA SA
33 Mục tiêu chính của đánh giá tác động xã hội (SA) là nhằm cung cấp một khung tích hợp cho việc phân tích xã hội phù hợp với quy trình hoạt động của NHTG Do có nhiều biến số xã hội có khả năng ảnh hưởng tới các hoạt động và sự thành công của tiểu dự án, nên SA đã tập trung khảo sát và đánh giá những vấn đề liên quan tới các hoạt động xây dựng và vận hành tiểu dự án Việc quyết định vấn đề nào là quan trọng và giải quyết chúng như thế nào đã được tham vấn với các bên liên quan cũng như phải sử dụng các phương pháp khác nhau để thu thập thông tin và phân tích số liệu SA đã được triển khai thông qua việc thực hiện (i) một cuộc Điều tra kinh tế -
xã hội (SES) ở cấp huyện và xã thuộc tiểu dự án và (ii) một cuộc khảo sát KTXH ở cấp hộ gia đình
34 Trong bối cảnh này, SES đã được thiết kế để (i) cung cấp dữ liệu cơ sở về hộ gia đình và đánh giá các tác động tái định cư; (ii) đảm bảo rằng các quyền lợi của người bị ảnh hưởng được đề xuất là thỏa đáng, phù hợp và có thể được sử dụng cho giám sát tái định cư Phương pháp định lượng và định tính đã được sử dụng để thu thập thông tin kinh tế - xã hội về hộ gia đình Ở mức tối thiểu, SES đã thu thập thông tin từ 82 người được xác định là trong nhóm hộ được hưởng lợi của tiểu dự án Quy mô dữ liệu đã thu thập bao gồm các thông tin kinh tế - xã hội của Chủ hộ (họ và tên, giới tính, tuổi, sinh kế hoặc nghề nghiệp, thu nhập, giáo dục, và sắc tộc) và các thành viên hộ gia đình (số lượng, sinh kế hoặc nghề nghiệp, trẻ em trong độ tuổi đi học và trẻ em đi học, và tình trạng biết chữ, không phân biệt giới tính; Điều kiện sống (sự tiếp cận tới cấp nước,
vệ sinh, và năng lượng cho đun nấu và chiếu sáng, sự sở hữu các đồ dùng lâu bền, và sự tiếp cận tới những dịch vụ và công trình cơ bản); Tình trạng sử dụng đất của những hộ gia đình bị ảnh hưởng và những tác động xã hội tiềm ẩn của tiểu dự án tới người dân địa phương
2.2 Phương pháp luận đánh giá
35 Có nhiều phương pháp và kỹ thuật được sử dụng trong đánh giá, Tư vấn đã áp dụng các phương pháp sau đây để thu thập thông tin và đánh giá
(i) Phương pháp xem xét và phân tích tài liệu (document review): Việc xem xét và phân tích tài
liệu liên quan đến tiểu dự án sẽ cung cấp các thông tin cơ sở về tiểu dự án và giúp cho việc giải thích vì sao có những thay đổi đang diễn ra hoặc vì sao không có Mặt khác, nó cũng giúp xác định những khoảng cách về số liệu cần phải được thu thập và đánh giá thêm nữa Các nguồn cung cấp tài liệu gồm Ban Quản lý dự án sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa, Phòng NN&PTNT các huyện/thị/thành phố: Nha Trang, Ninh Hòa, Diên Khánh, Vạn Ninh,
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, Cục Thống kê tỉnh Khánh Hòa và UBND các xã thuộc TDA
(ii) Phương pháp điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên (random sample survey): nhằm thu thập các thông
tin từ những người BAH thông qua việc phỏng vấn bằng bảng hỏi với những câu hỏi cụ thể, phục vụ cho việc phân tích thống kê Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu đánh giá khác vì chúng cho phép thu thập các dữ liệu quan trọng về các vấn đề thực hiện hoặc các chỉ báo cụ thể từ một mẫu
(iii) Phương pháp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm: nhằm thu thập các thông tin chung, các quan
điểm về một vấn đề cụ thể hoặc làm sáng tỏ một vấn đề từ một nhóm nhỏ những người được lựa chọn đại diện cho các quan điểm khác nhau và những người bị ảnh hưởng khác nhau (người nghèo, người dân tộc thiểu số, người bị ảnh hưởng nặng, ) Thảo luận nhóm là một phương pháp tốt để thu thập các ý kiến về sự thay đổi, đánh giá chất lượng các dịch vụ được cung cấp và xác định các lĩnh vực cần cải thiện
(iv) Phương pháp quan sát trực tiếp: phương pháp này giúp thu được các thông tin kịp thời và hữu
ích bổ sung cho các dữ liệu đã thu thập được, giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh mà các thông tin dữ liệu được thu thập và giúp giải thích các kết quả khảo sát
2.3 Mẫu nghiên cứu
36 Để đảm bảo tất cả các tác động tiềm năng có thể được xác định trong quá trình chuẩn bị Tiểu dự
án, các SA đã được tiến hành thông qua các cuộc tham vấn với các bên khác nhau liên quan của
Trang 21Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 21
tiểu dự án Một phần quan trọng được quan tâm là cấp hộ gia đình, những người BAH trực tiếp bởi Tiểu dự án Các kỹ thuật đánh giá được thực hiện để lập SA này bao gồm:
- Xem xét các dữ liệu thứ cấp;
- Quan sát thực địa;
- Các cuộc thảo luận nhóm tập trung/họp tham vấn cộng đồng;
- Phỏng vấn sâu;
- Khảo sát kinh tế xã hội, tài sản ảnh hưởng của các hộ gia đình
37 Tổng cộng có 147 người đã tham gia trả lời và thảo luận nhóm để đánh giá xã hội cho tiểu dự án này (chiếm khoảng 10% số hộ thuộc TDA) Trong đó, có 10 người tham gia phỏng vấn sâu là các lãnh đạo huyện, xã/phường; 82 người thuộc 82 hộ gia đình hưởng lợi (mỗi hộ chọn 1 người) tham gia cuộc khảo sát hộ gia đình và 55 người tham gia vào các nhóm thảo luận nhóm tập trung, bao gồm lãnh đạo các huyện, xã/phường, Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Khánh Hòa Các trường hợp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm được lựa chọn là những người cung cấp thông tin chủ chốt ở các cấp tỉnh, huyện, xã
và người dân (Cách chọn mẫu được chi tiết tại Phụ lục B2 tương ứng)
2.4 Công cụ thu thập thông tin
a Bảng hỏi hộ gia đình
38 Được thiết kế gồm 5 phần: Phần 1 – Thông tin chung về hộ gia đình và các thành viên của hộ với các chỉ báo chính là tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân, học vấn, nghề nghiệp, thu nhập; Phần 2 – Tài sản của hộ gia đình; Phần 3 – Thu nhập và chi tiêu; Phần 4 – Kiểm kê thiệt hại, các vấn đề liên quan đến dự án; Phần 5 – Các vấn đề về xã hội, giới, DTTS;
b Các phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm:
Các bước phỏng vấn sâu:
Bước 1: Các Chuyên gia xã hội, Tái định cư, Dân tộc thiểu số, giới thông báo về tiểu
dự án và TDA cùng các nội dung liên quan cho người tham dự;
Bước 2: Chuyên gia thực hiện thảo luận với những người tham dự theo các nội dung đưới đây
39 Các vấn đề/ý kiến chính được nêu trong khi tham vấn bao gồm:
- Thông tin về tiểu dự án Các vấn đề liên quan đến các hạng mục tiểu dự án;
- Thông tin các hộ bị ảnh hưởng và tình hình kinh tế xã hội của các hộ BAH;
- Các vấn đề của địa phương hiện nay trong sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới: sức khỏe, hạ tầng nông thôn, dịch vụ công cộng như bệnh viện, trường học, điều kiện phát triển kinh tế, các vấn đề phát sinh, …;
- Nhu cầu hỗ trợ chương trình xây dựng nông thôn mới cải thiện hệ thống giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, công trình thủy lợi, mở rộng diện tích tưới trồng lúa hai vụ, quản lý vận hành công trình thủy lợi, cải tạo môi trường nông thôn, mô hình sản xuất cây hiệu quả cao, phát triển ngành nghề phi nông nghiệp;
- Nhu cầu tiếp cận đến nước tưới tiêu vào mùa khô, mùa ngập lũ, cấp nước phục vụ sản xuất;
- Nhu cầu giải quyết các vấn đề về thu hồi đất của các hộ/thôn BAH trong vùng tiểu dự án
do xây dựng các công trình, thu hồi hành lang an toàn đập theo pháp lệnh đê điều; ví dụ, bồi thường thỏa mãn cho đất và nhà BAH để có thể mua đất thay thế và phục hồi sinh kế;
- Nhu cầu hỗ trợ xã hội, đào tạo nghề, cải thiện điều kiện sản xuất, sinh hoạt và thu nhập của người phụ nữ, DTTS, nhu cầu đào tạo và tạo việc làm;
- Hoạt động có sự tham gia của cộng đồng trong chuẩn bị và thực hiện tiểu dự án;
- Các vấn đề về DTTS, Giới;
Trang 22Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 22
- Tính sẵn sàng của các địa phương tham gia tiểu dự án; và Sự ủng hộ tiểu dự án
c Các mẫu biểu
40 Để thu thập các thông tin và dữ liệu thứ cấp ở các cấp huyện và xã đã được thiết kế, bao gồm các thông tin và dữ liệu chính về diện tích đất tự nhiên và quy hoạch sử dụng đất của mỗi địa phương, dân số và lao động, dân tộc và các chương trình hỗ trợ dân tộc thiểu số, các chỉ báo kinh tế xã hội (GDP chung, GDP đầu người, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch và nhà
vệ sinh, số bệnh viện và trạm y tế, tình trạng giáo dục), diện tích đất chịu hạn hán và lũ lụt hàng năm, năng suất lúa bình quân, sản lượng đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, hệ thống thủy lợi và giao thông nông thôn
Trang 23Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 23
PHẦN III: THỰC TRẠNG KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC TIỂU DỰ ÁN 3.1 Tình hình kinh tế xã hội của các xã khu vực tiểu dự án
41 Chi tiết điều kiện kinh tế của 7 xã được trình bày tại bảng sau:
Bảng 4: Tình hình kinh tế xã hội của các xã thuộc TDA
Trang 24Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 24
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Trang 25Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 25
Thu gom rác thải Hàng ngày Hàng ngày Hàng ngày Hàng ngày Hàng ngày Hàng ngày Hàng ngày
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018.
Trang 26Điều kiện giao thông: Hệ thống giao thông của các xã trong khu vực TDA bao gồm các tuyến
đường tỉnh lộ, liên xã, liên thôn Tỉ lệ đường đất ở 3 xã Ninh Xuân, Ninh Quang, Vạn Thắng khá cao từ 60% - 79%, các xã còn lại tương đối thấp từ 2.25% - 19.72%; Tỷ lệ đường bê tông, nhựa, rải đá khá thấp ở 3 xã Ninh Xuân, Ninh Quang, Vạn Thắng từ 21% - 40% và khá cao ở các xã còn lại từ 80.28% - 97.75% Mật độ giao thông trong các khu vực này không lớn, chủ yếu là xe máy và xe đạp
Giáo dục: 100% các xã có các trường mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở (THCS) đáp ứng
được nhu cầu giáo dục đào tạo từ mẫu giáo tới cấp THCS tại địa phương Không có xã nào
thuộc TDA có trường cấp III (PTTH)
Y tế: 100% các xã đều có trạm y tế với số lượng 1 bác sĩ và từ 3 đến 7 y tá và số giường bệnh từ
4-5 giường Các bệnh thường gặp chủ yếu là: Sốt xuất huyết, siêu vi; cảm cúm, tiêu chảy…
Sử dụng nước: Phần lớn các hộ dân sinh sống tại các xã trong khu vực TDA dùng nước giếng
đào hoặc giếng khoan cho mục đích sinh hoạt Một số xã đã cung cấp được nước máy cho người dân sử dụng với tỷ lệ từ 71% (xã Ninh Quang) đến 98% (Phường Phước Đồng) Không có hộ dân nào phải sử dụng nước sông, suối hay ao, hồ để phục vụ cho mục đích sinh hoạt
Thành phần dân tộc: Với đặc thù của khu vực Tiểu dự án, chỉ có 4 xã là: Ninh Xuân có 0.04%
người dân tộc Hoa; Xã Ninh Quang có 0.03% người dân tộc Hoa; xã Vạn Thắng có 0.02% người dân tộc Mường và 0.02% người dân tộc Hoa; xã Diên Tân có 10.44% người dân tộc Raglai, 0.24% người dân tộc Nùng, 0.12% người dân tộc Tày
Điều kiện sinh hoạt và dịch vụ cộng đồng: Nhìn chung trong khu vực TDA người dân có điều
kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật – xã hội dành cho sinh hoạt ổn định và đảm bảo Các cơ quan UBND, trường học, chợ, trạm y tế… đều nằm tại các vị trí thuận lợi cho người dân tiếp cận 100% hộ dân đang sử dụng điện, người dân được sử dụng nước máy, nước giếng và nước mưa
Ở tất cả các xã đều có chợ Tại khu vực TDA ít xảy ra tình trạng ngập úng cục bộ do có hệ thống thoát nước với các kênh tiêu thoát nước hoạt động khá tốt Phần lớn rác thải phát sinh
được các xe chở rác của đội vệ sinh môi trường địa phương thu gom hàng ngày Tất cả các xã
đều có nghĩa trang, đình, chùa hầu hết đều có ở các xã với số lượng từ 1 – 8 đình chùa Có 2 xã không có di tích lịch sử là xã Ninh Xuân và Diên Tân, còn lại các xã khác đều có từ 1 – 7 di tích
lịch sử Tất cả các thôn thuộc các xã TDA đều có Nhà Văn hóa
3.2 Kết quả khảo sát hộ gia đình được hưởng lợi từ tiểu dự án
42 Do không có hộ dân nào BAH bởi TDA nên các kết quả khảo sát được thể hiện qua phỏng vấn
82 hộ gia đình (327 khẩu) thuộc diện được hưởng lợi từ tiểu dự án, các số liệu được bình luận theo từng mục như dưới đây
3.2.1 Nhân khẩu
Bảng 5: Tỷ lệ bình quân nhân khẩu các hộ khảo sát
Ninh Xuân
Vạn Thắng
Vạn Thọ
Ninh Quang Diên Tân Diên Lâm
Phước Đồng
Trung bình
Số nhân
khẩu bình
quân
4.71 3.78 4.47 3.82 3.45 3.69 4.18 3.99 Tổng số hộ
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
43 Từ kết quả khảo sát cho thấy trung bình số nhân khẩu bình quân mỗi hộ của các xã đạt 3.99 (người/hộ) Tuy nhiên, số nhân khẩu bình quân mỗi hộ có sự chênh lệch giữa từng xã Trong đó
số nhân khẩu bình quân trong mỗi hộ gia đình đạt cao nhất là 4.71 (người/hộ) ở xã Ninh Xuân
và thấp nhất là 3.45 (người/hộ) ở xã Diên Tân Còn lại các xã Vạn Thắng, Vạn Thọ, Ninh Quang, Diên Lâm, Phước Đồng lần lượt có số nhân khẩu bình quân là 3.78, 4.47, 3.82, 3.69 và 4.18 (người/hộ)
Trang 27Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 27
Bảng 6: Giới tính của thành viên hộ
Diên Tân 18 48.6% 19 51.4% 37 100% Diên Lâm 21 47.7% 23 52.3% 44 100% Phước Đồng 25 54.3% 21 45.7% 46 100%
Theo DTTS
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
44 Từ kết quả phân tích có thể thấy tỷ lệ nam giới trong các hộ gia đình được khảo sát cao hơn so với tỷ lệ nữ giới Tỷ lệ nam đạt 51.4%, trong khi đó, tỷ lệ nữ đạt 48.6% Sự chênh lệch thể hiện
rõ nhất tại xã Ninh Xuân khi tỷ lệ nam đạt 55.7% trong khi tỷ lệ nữ đạt 44.3% Tương tự đó, ở các xã Phước Đồng, Vạn Thắng, Vạn Thọ tỷ lệ nam và nữ trong hộ cũng thể hiện sự chênh lệch này (cụ thể tại Phước Đồng, tỷ lệ nam là 54.3% nữ là 45.7%, tại Vạn Thắng tỷ lệ nam là 51.2% trong khi nữ là 48.8% và tại Vạn Thọ tỷ lệ nam là 51.1% và nữ là 48.9%) Ở chiều hướng ngược lại, tại xã Diên Lâm, Diên Tân và Ninh Quang số nam giới lại ít hơn nữ giới trong các hộ được khảo sát lần lượt là nam 47.7% và nữ 52.3%, nam 48.6% và nữ 51.4%, nam 49.1% và nữ 50.9%
45 Theo số liệu khảo sát trong khu vực TDA có các thành phần dân tộc sau: Raglai, Nùng, Tày ở
xã Diên Tân; Dân tộc Hoa ở Ninh Xuân, Vạn Thắng, Ninh Quang và dân tộc Mường ở xã Vạn Thắng
3.2.2 Nghề nghiệp
Trang 28Bảng 7: Nghề nghiệp chính của người lao động (tính cả các thành viên của hộ gia đình có tham gia lao động)
Nông, lâm nghiệp Buôn bán, dịch vụ
Học sinh, Sinh viên
Cán bộ, viên chức
Lao động phổ thông
Kinh 150 54,5 47 17,1 43 15,6 10 3,6 10 3,6 5 1,8 5 1,8 1 0,4 2 0,7 2 0,7 275 100 DTTS 28 57,1 7 14,3 11 22,4 0 0,0 1 2,0 0 0,0 1 2,0 1 2,0 0 0,0 0 0,0 49 100
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
Ghi chú: N: Người
Trang 2946 Trong cơ cấu nghề nghiệp chính của các thành viên gia đình có tham gia lao động và có thu nhập trong mẫu khảo sát vùng dự án, thì ngành nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 54.9% , ngành nghề buôn bán, dịch vụ và học sinh, sinh viên đều chiếm tỷ lệ 16.7% Còn lại các nghề khác là cán bộ viên chức nhà nước, làm thuê, làm cho công ty tư nhân, hưu trí và các nghề khác chiếm
tỉ lệ rất nhỏ Một phần rất nhỏ người thất nghiệp chiếm 0.6%
47 Khi phân tích từng ngành nghề có thể thấy số người tham gia vào ngành nghề nông, lâm, ngư nghiệp tại xã Ninh Quang là cao nhất, đạt 66.7% Đối với buôn bán, dịch vụ, tỷ lệ người tham gia cao nhất là tại xã Diên Tân đạt 27.8%, Cán bộ, viên chức nhà nước ở Phước Đồng (đạt 8.7%) là cao nhất trong tất cả các xã TDA Tỷ lệ lao động phổ thông tại xã Vạn Thắng là cao nhất (đạt 12.2%) so với các xã khác
48 Tỷ lệ làm nông, lâm, ngư nghiệp của người DTTS (57.1%) cao hơn so với người Kinh (54.5%) Trái lại, đối với nhóm ngành nghề buôn bán, dịch vụ, làm cho công ty tư nhân, hưu trí và cán
bộ, viên chức nhà nước thì tỷ lệ người DTTS tham gia lại ít hơn so với người Kinh Có thể thấy một thực tế rằng, ở khu vực tiểu dự án tỷ lệ người dân tộc thiểu số bị thất nghiệp cao hơn so với
tỷ lệ thất nghiệp của người Kinh là (0.4%) so với (2.0%)
49 Nhìn chung, sinh kế chủ yếu của người dân vẫn là nông nghiệp, lâm nghiệp; trong đó trồng lúa
2 vụ và hoa màu một vụ là phổ biến Diện tích trồng cây lâm nghiệp chủ yếu là cây keo cũng đang được mở rộng Vì vậy vấn đề tưới tiêu, an toàn hồ đập, ổn định nguồn nước là điều mà người dân rất mong muốn, đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp ở khu vực TDA trong khi ở khu vực phía hạ du, vấn đề nước tưới vẫn chưa chủ động được Tuy vậy, trong quá trình giải phóng mặt bằng, thi công cần chú ý không làm ảnh hưởng tới sinh kế của người dân đặc biệt là nhóm DTTS
50 Khoảng 97.5% dân số vùng tiểu dự án có trình độ học vấn từ bậc tiểu học đến cao đẳng/đại học trở lên, trong đó số người tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông chiếm đến hơn 81.9% Tỉ lệ học cao đẳng/đại học hay trung cấp trở lên chiếm tới 4.9% - Con số này rất thấp so với mặt bằng chung của toàn tỉnh Khánh Hòa Tỷ lệ mù chữ là 1.5% và chưa đi học là 0.9%
Bảng 8: Trình độ học vấn của các thành viên hộ gia đình
Cao đẳng/đại học
Chưa đi học
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
51 Trong các hộ thuộc vùng TDA của các xã Vạn Thọ, xã Diên Lâm và Phước Đồng không có các thành viên mù chữ hoặc chưa từng đi học Điều này rất đáng khích lệ với những địa phương với điều kiện tương đối khó khăn tại đây Học sẽ là cơ hội quan trọng nhất để thoát li cuộc sống
Trang 30Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 30
nông thôn và có thể kiếm được việc làm“ Để có kết quả như thế này cũng nhờ một phần nỗ lực của các ban ngành đoàn thể của xã”
52 86.6% số các hộ vùng tiểu dự án được khảo sát đều sử dụng nguồn nước tắm giặt, sinh hoạt là giếng đào/giếng khoan, 8.9% người dân được sử dụng nước máy (tập trung chủ yếu ở phường Phước Đồng) Tuy nhiên thỉnh thoảng có xen kẽ sử dụng nước sông ngòi, kênh rạch và ở hồ thủy lợi để giặt giũ chăn màn, quần áo, tưới nước cho cây, Dù rằng, hiện nay vẫn chưa có nhiều hệ thống hay công trình nào của nhà nước đầu tư để cải thiện hệ thống nước sạch trong thôn, nhưng theo điều tra thì không thấy có tình trạng bị bệnh ngoài da trên địa bàn Về cơ bản,
dù nguồn nước là dồi dào và sẵn có, nhưng người dân tại đây vẫn còn có một số e ngại nhất định
về chất lượng của nguồn nước và mong muốn có được các công trình nước sạch, đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh
53 Như vậy, tại vùng dự án được khảo sát, nguồn nước dành cho ăn uống và sinh hoạt đều chưa đáp ứng được nhu cầu về cả chất lượng và số lượng Do đó, việc giữ được nước trong mùa thiếu nước là một việc hết sức có ý nghĩa với người nông dân trong vùng TDA
54 Tại khu vực TDA, khảo sát có 37.8% hộ gia đình đã xây dựng được nhà vệ sinh tự hoại, 58.5% các hộ sử dụng nhà vệ sinh hai ngăn Đây là con số thấp hơn so với mặt bằng chung của tỉnh Khánh Hòa Có 3.7% hộ gia đình còn phải dùng loại nhà vệ sinh tạm Tuy nhiên, điều đáng mừng là không có hộ nào đi vệ sinh trên ao hồ, sông suối
55 Từ số liệu cho thấy, các hộ gia đình DTTS có tỷ lệ nhà vệ sinh tạm chiếm 9.1% cao hơn so với các hộ người Kinh rất nhiều (2.8%) Điều này cho thấy cần phải có sự quan tâm hơn nữa đối với nhóm DTTS, nâng cấp nhà vệ sinh, giúp giảm thiểu các loại bệnh liên quan
Bảng 9: Loại nhà vệ sinh của các hộ được khảo sát
57 Qua bảng số liệu ở dưới thì tỷ lệ hộ khá giả nhiều nhất là ở phường Phước Đồng, và thấp nhất ở
xã Vạn Thọ Tỷ lệ các hộ có mức sống trung bình ở các xã cũng gần tương đường nhau và
Trang 31Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 31
chiếm tỉ lệ cao nhất trong 4 nhóm: Khá giả, trung bình, có túng thiếu và nghèo Tỷ lệ các hộ có túng thiếu cao nhất ở xã Vạn thọ, Ninh Quang (chiếm 50%) và thấp nhất ở phường Phước Đồng Có 3 xã vẫn còn có hộ nghèo đó là xã Ninh Xuân, Vạn Thọ và Ninh Quang
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
58 Như vậy, về mức thu nhập và mức sống hộ gia đình tại khu vực TDA, nhìn chung còn nhiều khó khăn, với tỷ lệ nghèo chiếm 3.7% và túng thiếu tại các hộ được khảo sát chiếm là 30.5 % Mức sống nghèo và cận nghèo cao nhất, khó khăn nhất vẫn thuộc về các đối tượng như người DTTS và các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ hộ Với hi vọng rằng TDA sửa chữa và nâng cao
an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa sẽ nâng cao khả năng tiếp cận nguồn nước của người dân, nâng cao năng suất lao động sẽ một phần nào đó thay đổi được đời sống của người dân tốt hơn Đặc biệt các đối tượng là phụ nữ và DTTS
59 Về đồ dùng gia đình, theo thống kê trong bảng dưới đây, có thể thấy đồ dùng phổ biến nhất trong những hộ gia đình tại các xã/phường được khảo sát là ti vi,quạt máy, xe máy, bếp ga, nồi cơm điện và tủ lạnh (lần lượt đạt tỷ lệ 100%, 100%, 100%, 100%, 97,6%, 100% và 89%), đây là các đồ dùng thiết yếu trong mỗi gia đình, dù điều kiện kinh tế cao hay thấp cũng thường trang bị đầy đủ Ngoài ra, các đồ dùng khác mà không phải gia đình nào cũng có như máy giặt, điều hòa, bình nóng lạnh (lần lượt đạt tỷ lệ 72%, 61% và 47.6%) đặc biệt, đối với máy vi tính, laptop (6.1%) và xe hơi (1.2%) thì chỉ có gia đình có điều kiện kinh tế khá giả mới có khả năng mua sắm được Như vậy, nhìn vào tỷ lệ sử dụng tiện nghi trong gia đình của các hộ vùng TDA của các xã/phường có thể thấy rằng điều kiện sinh hoạt của người dân tại đây dù đã đáp ứng được những nhu cầu cơ bản của đời sống hộ gia đình, tuy nhiên đời sống các hộ dân chưa cao, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn
Bảng 11: Tiện nghi sinh hoạt của hộ gia đình (% hộ có)
Xuân
Vạn Thắng
Vạn
Diên Tân
Diên Lâm
Tủ lạnh 92.3% 90.9% 100.0% 100.0% 90.9% 72.7% 81.8% 89.0% Máy giặt 69.2% 90.9% 66.7% 58.3% 72.7% 72.7% 81.8% 72.0%
Trang 32Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 32
Xuân
Vạn Thắng
Vạn Thọ
Ninh Quang
Diên Tân
Diên Lâm
Phước
Điều hòa 53.8% 63.6% 41.7% 66.7% 72.7% 63.6% 72.7% 61.0% Quạt 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100% 100.0% 100.0%
Ti vi 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100% 100.0% 100.0%
Vi tính, láp tóp 0.0% 0.0% 8.3% 0.0% 9.1% 9.1% 18.2% 6.1%
Xe hơi 0.0% 0.0% 0.0% 0.0% 0.0% 0.0% 9.1% 1.2% Bình nóng lạnh 30.8% 72.7% 33.3% 50.0% 36.4% 45.5% 72.7% 47.6% Xuồng máy 7.7% 18.2% 0.0% 8.3% 0.0% 0.0% 0.0% 4.9%
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
60 Do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn nên có một bộ phận không nhỏ các hộ gia đình tại đây phải sử dụng tới các nguồn hỗ trợ, vay vốn từ các dự án, chính sách của Nhà nước Khảo sát dân
cư vùng dự án cho thấy một thực tế về tình hình vay mượn tại 07 xã/phường: có khoảng 35.4%
số hộ dân được hỏi đang trong tình trạng nợ tiền từ các Dự án (Dự án xóa đói giảm nghèo, Dự
án hỗ trợ giáo dục, dự án phát triển cơ cấu cây trồng ) và vay nợ tại các ngân hành chính sách, ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
61 Về mục đích vay của các gia đình qua khảo sát bảng hỏi định lượng, có 13 mục đích đưa ra tuy nhiên kết quả cho thấy những mục đích vay chủ yếu là để kinh doanh, dịch vụ (20.7%), sau đó
là mục đích đầu tư cho con cái học tập (6.1%), sản xuất nông nghiệp (4.9%) và khác (3.7%)
Bảng 12: Bảng thể hiện mục đích vay nợ của người dân khu vực TDA
vay vốn (%)
Mục đích vay nợ Sản xuất
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
62 Bảng trên cho ta thấy những mục đích vay tiền khác nhau của các gia đình Tỷ lệ 35.4% vay vốn thể hiện rằng người dân tại đây đang nỗ lực rất lớn trong việc mở rộng kinh doanh, dịch vụ, sản xuất nông nghiệp và hỗ trợ con cái học tập, điều này dễ dàng giải thích là do người dân vẫn tập trung vào phát triển sản xuất, ổn định đời sống và phát triển học vấn của con cái trong gia đình Như vậy, việc thực hiện TDA sẽ mở ra những cơ hội mới để người dân nâng cao thu nhập, và yên tâm vay vốn để phục vụ cho các dự định của mình
63 Nhằm tìm hiểu sự phân công lao động theo giới, khảo sát có tiến hành phỏng vấn các hộ dân các câu hỏi liên quan xem ai sẽ là người thực hiện chính các công việc như: đi chợ, nấu nướng, chăm sóc con cái, … trong gia đình Khái niệm này xem xét các nhiệm vụ và trách nhiệm khác nhau giữa nam và nữ, ai làm gì, khi nào, bằng cách nào và trong bao lâu v.v và sự công nhận xã hội về lao động Sự phân công các hoạt động trên cơ sở giới tính được mọi thành viên của từng cộng đồng/ xã hội biết và hiểu rõ
64 Người phụ nữ trong gia đình không chỉ phải đảm nhiệm công việc sản xuất mà mang thêm các gánh nặng các công việc được coi là “lặt vặt” khiến cho họ lúc nào cũng “đầu tắt mặt tối” Sự tiến bộ của cộng đồng được đánh giá thông qua sự tiến bộ của người phụ nữ trong cộng đồng
đó Và sự tiến bộ của phụ nữ lại được phản ánh thông qua việc họ có được “giải phóng”, chia sẻ
Trang 33Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 33
những công việc nội trợ trong gia đình và tham gia vào các công việc chung của xã hội hay không? Nhìn chung, người phụ nữ phải thực hiện đầy đủ các công việc sau: (i) Công việc sản xuất (sản xuất hàng hóa, dịch vụ để tiêu dùng trong gia đình hoặc tạo thu nhập); (ii) Công việc tái sản xuất (sinh con, chăm sóc con cái, làm nội trợ và duy trì cuộc sống gia đình); (iii) Công việc cộng đồng (cung cấp và duy trì các nguồn lực được mọi người sử dụng như nước, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, tham gia lãnh đạo Nam giới có xu hướng tham gia vào các công việc cộng đồng và sản xuất
Bảng 13: Phân công các công việc trong các hộ gia đình vùng TDA
Chăm sóc người già, trẻ nhỏ 10.7% 3.2% 86.1% Giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa 12.0% 15.0% 73.0%
Tham gia các hoạt động thôn xóm, cộng đồng 72.0% 23.2% 4.8% Sửa chữa, xây dựng nhà cửa 23.0% 75.0% 2.0% Quyết định các việc lớn của gia đình 46.2% 51.6% 2.2%
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát tháng 1/2018
Từ kết quả bảng trên cho thấy:
65 Đối với hoạt động trong gia đình: chăm sóc trẻ/ con cái; quét dọn nhà cửa; nấu nướng/ nội trợ thì chủ yếu là công việc nữ giới Có tới 86.6% phụ nữ có là người chủ yếu đi chợ, mua sắm đồ dùng, thức ăn cho gia đình, và đối với các công việc nội trợ khác như nấu nướng, chăm sóc người già, trẻ nhỏ, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc giáo dục con cái thì phụ nữ cũng phải thực hiện chính (cụ thể lần lượt đạt: 85.8%, 86.1%, 73.0% và 46.0%) Những công việc này gây mất rất nhiều thời gian cho nữ giới khiến họ ít có thời gian để thực hiện những hoạt động khác như tham gia các hoạt động xã hội, học tập nâng cao trình độ bản thân
66 Hoạt động tham gia cộng đồng: cả hai giới đều tham gia khá tích cực vào hoạt động thôn xóm, cộng đồng (72%) Điều này cho thấy dù không có nhiều thời gian rảnh như nam giới nhưng nữ giới vẫn khá tích cực trong việc tham gia các hoạt động chung của thôn, xóm, cộng đồng mà mình sinh sống
67 Hoạt động sửa chữa, xây dựng nhà cửa: vì mang đặc tính là việc nặng nhọc, liên quan đến kỹ thuật, xây dựng nên trong các gia đình vùng TDA, thì nam giới vẫn chủ động và thực hiện chính các hoạt động này (đạt 75.0%) Mặc dù vậy, cũng có tới 23.0% số hộ mà cả hai giới đều tham gia vào công việc sửa chữa, xây dựng nhà cửa và chỉ 2.0% hộ mà chỉ nữ tham gia
68 Tham gia quyết định: Đa số các hộ cho đồng ý hai người tham gia các quyết định các việc lớn trong gia đình (mua sắm tài sản có giá trị, cưới hỏi, quan hệ họ hàng, làng xóm,…) chiếm 46.2% là cả hai giới cùng tham gia quyết định và thực hiện chính Tuy nhiên cũng phải thấy rằng có tới 51.6% hộ gia đình mà chỉ có nam giới là người quyết định và thực hiện các công việc lớn trong nhà Điều này cho thấy tư duy gia trưởng, bảo thủ vẫn còn hiện hữu không ít trong văn hóa, lỗi sống của các gia đình tại đây
Trang 34Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 34
PHẦN IV: PHÂN TÍCH CÁC B N LI N QUAN VÀ SỰ THAM GIA
4.1.1 Tổng quan về các cơ quan tham gia
69 Trong giai đoạn chuẩn bị và thực hiện tiểu dự án, sự tham gia của các bên liên quan có vai trò đặc biệt quan trọng Trước tiên, các ý kiến của các bên liên quan đều sẽ góp phần quan trọng để điều chỉnh thiết kế kịp thời sao cho đáp ưng các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao hiệu quả kinh tế -
xã hội cũng như hiệu quả đầu tư, giảm đến mức tối đa các tác động không mong muốn đối với đời sống của người dân trong khu vực, đẵ biệt là những tác động môi trường xã hội trong quá trình thi công, quá trình xây dựng của công trình Sự liên kết giữa các bên nếu không được tốt sẽ gây tiềm năng lãng phí nguồn lực, dẫn đến chậm tiến độ của tiểu dự án, tác động tiêu cực đối với môi trường xã hội cũng như hiệu quả đầu tư vv Trong quá trình thực hiện tiểu dự án, sự phối hợp tốt giữa các bên liên quan sẽ đảm bảo tiến độ thực hiện Tiểu dự án
Các tổ chức và cơ quan tham gia gồm những cơ quan sau:
- UBND tỉnh Khánh Hòa;
- Sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa;
- Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Khánh Hòa;
- Sở Tài Chính tỉnh Khánh Hòa;
- Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Khánh Hòa;
- Kho bạc Nhà nước tỉnh Khánh Hòa;
- UBND/Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư các huyện/thị/thành phố: Nha Trang, Ninh Hòa, Diên Khánh, Vạn Ninh;
- UBND các xã Ninh Xuân, Ninh Quang, Diên Tân, Diên Lâm, Vạn Thắng, Vạn Thọ, Phường Phước Đồng;
- Ban quản lý các hồ thuộc TDA;
- Cộng đồng dân cư khu vực Tiểu dự án và cộng dân cư được hưởng lợi bởi Tiểu dự án
4.1.2 Mô hình tổ chức cộng đồng
niên, Hội người cao tuổi… là những hội có lực lượng hội viên đông đảo và cơ cấu đến thôn xóm Các
tổ chức xã hội là người giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện tiểu dự án, nhất là giai đoạn thu hồi đất, đền bù tái định cư nhằm đảm bảo phù hợp với chính sách an toàn của Ngân hàng và các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam Các tổ chức hội, đoàn thể ở cộng đồng là nơi nắm bắt các vấn đề và phản hồi của người dân liên quan đến các hoạt động của tiểu dự án trong quá trình chuẩn bị, thi công công trình và đưa vào sử dụng Việc giám sát của các tổ chức hội phối hợp với các tổ dân phố tại cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp Ban QLDA, nhà thầu kịp thời điều chỉnh thiết kế, hoạt động thi công nhằm giảm thiểu các tác động không mong muốn tới đời sống của người dân trong khu vực bị ảnh hưởng
quá trình chuẩn bị, thi công và đưa vào sử dụng của các hạng mục của tiểu dự án Thôn, xóm sẽ là nơi cuối cùng triển khai các hoạt động cung cấp thông tin của tiểu dự án tới người dân và là nơi đầu tiên tiếp nhận các thông tin phản hồi của người dân liên quan đến tiểu dự án Vai trò của cán bộ thôn/ xóm rất quan trọng, mang tính khách quan và kịp thời khi phản ánh những nguyện vọng, kiến nghị chính đáng của người dân đối với việc giám sát quá trình thực hiện tiểu dự án nhằm giảm thiểu những tác động không mong muốn của tiểu dự án tới đời sống của người dân Ngoài ra, các ý kiến phản ánh từ cán bộ thôn, xóm còn giúp cho việc xây dựng các hạng mục của tiểu dự án phù hợp hơn, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội hơn đối với cộng đồng dân cư trong khu vực hưởng lợi trực tiếp của tiểu dự án
4.1.3 Năng lực và thể chế
72 Cơ chế làm việc, mối quan hệ giữa các cơ quan trong suốt quá trình thực hiện và quản lý tiểu
dự án tuân thủ theo các quy định Luật của Chính phủ Việt Nam và các yêu cầu của nhà tài trợ Tương
Trang 35Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 35
tự như các dự án sử dụng vốn vay WB mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện, cơ chế
và mối liên quan giữa các cơ quan được áp dụng cho Tiểu dự án được tổng quát như sau:
- Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa là cơ quan quản lý tiểu dự án Chủ đầu tư là Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Khánh Hòa Đại diện chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa (viết tắt PPMU) Đơn vị vận hành là Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa cùng UBND thị xã Ninh Hòa Các
sở ban ngành và cơ quan liên quan phối hợp để thực hiện các nội dung của tiểu dự án Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa có trách nhiệm chỉ đạo chủ đầu tư tiểu dự án, các Sở ban ngành liên quan cấp tỉnh trong việc thực hiện thu hồi đất, bồi thường tái định cư, kế hoạch quản lý môi trường xã hội của tiểu dự án tuân thủ theo các quy định của Chính phủ Việt Nam và nhà tài trợ Ủy ban nhân dân tỉnh sẽ đề xuất với Bộ Nông nghiệp và PTNT, Ban Quản lý Trung ương các dự án Thủy lợi (CPO) để giải quyết các vấn đề phát sinh trong suốt quá trình thực hiện tiểu dự án
- Các hạng mục quản lý thực hiện đầu tư tiểu dự án thông qua Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Khánh Hòa và PPMU PPMU sẽ thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, các báo cáo, đề xuất và kiến nghị với các Tổng cục, các cục của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thông và các Sở ban ngành liên quan của tỉnh Khánh Hòa theo quy định hiện hành về quản lý đầu tư xây dựng và các nhiệm vụ được Bộ NN&PTNT giao và ủy quyền
Sở Nông nghiệp và PTNT và PPMU sẽ tuân theo chỉ đạo và hướng dẫn trực tiếp của CPO
về các vấn đề liên quan đến việc thực hiện tiểu dự án theo hiệp định vay
4.1.4 Phối hợp giữa các bên liên quan
73 Trong quá trình chuẩn bị và triển khai thực hiện tiểu dự án, sự tham gia của các bên liên quan có
ý nghĩa đặc biệt quan trọng Trước hết, với sự tham gia góp ý kiến trong quá trình thiết kế các hạng mục công trình sẽ góp phần quan trọng trong việc điều chỉnh thiết kế, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tăng hiệu quả kinh tế - xã hội cũng như hiệu quả đầu tư, giảm đến mức tối thiểu các tác động không mong muốn do các công trình xây dựng gây ra đối với đời sống của người dân trong cộng đồng, nhất là các tác động về xã hội và môi trường trong quá trình thi công và vận hành các công trình xây dựng Sự phối hợp giữa các bên liên quan không tốt sẽ là tiềm tàng của
sự lãng phí nguồn lực, gây chậm tiến độ thực hiện tiểu dự án, có tác động không tốt về mặt xã hội và môi trường cũng như hiệu quả đầu tư…Trong quá trình thực hiện tiểu dự án, sự phối hợp giữa các bên tốt sẽ đảm bảo tiểu dự án triển khai đúng tiến độ
4.1.5 Nhu cầu đào tạo nâng cao năng lực cho các bên liên quan
74 Ban quản lý tuy đã có kinh nghiệm trong quản lý thực hiện dự án ODA, tuy nhiên các cán bộ đa
số là cán bộ kiêm nhiệm và chưa có nhiều kinh nghiệm trong quản lý dự án Do đó, nhu cầu đào tạo nâng cao năng lực trong dự án được xác định tập trung cho nhóm chuyên trách, ngoài ra một
số cán bộ thuộc các sở, ngành liên quan của tỉnh
75 Nội dung nâng cao năng lực được xác định là: Đào tạo, tập huấn về chuyên môn, chuyên ngành cho các thành viên của PPMU, các chuyên gia thuộc các sở ngành liên quan đến dự án về quản
lý dự án, đấu thầu, giám sát thi công, quản lý vận hành công trình
4.2.1 Tham gia của cộng đồng và tham vấn xung đột và khiếu nại
76 Sự tham gia của cộng đồng và tham vấn xung đột khiếu nại được nêu rõ trong phục lục B4 và B5 của báo cáo này
4.2.2 Nhận thức về những lợi ích và các tác động của tiểu dự án
77 Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa, sẽ phục vụ cho sản xuất Nông Lâm nghiệp, đa dạng hóa cây trồng, đảm bảo an ninh lương thực trước sức ép gia tăng dân số, biến động bất lợi của thời tiết và bất ổn định của thế giới, đồng thời phải giải quyết nguồn nước cho sinh hoạt, công nghiệp, thủy sản, dịch vụ du lịch, duy trì và cải thiện môi trường sinh thái, khai thác thủy năng Phát triển thuỷ lợi cho miền núi, nhất là những vùng đặc biệt khó khăn về nguồn nước, gắn với các chính sách xã hội để từng bước giải quyết nước cho Nông nghiệp và sinh hoạt cho nhân dân và phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, góp phần thực hiện
Trang 36Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 36
thành công chương trình xóa đói giảm nghèo, định canh định cư, và phát triển thủy lợi kết hợp phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai
78 Những tác động tích cực tiềm năng của tiểu dự án, mang lại lợi ích cho những người dân sống trong vùng tiểu dự án nói chung và cấp hộ gia đình nói riêng sẽ được trình bày trong phần V
Trang 37Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 37
PHẦN V: NHỮNG VẤN ĐỀ VÀ CÁC TÁC ĐỘNG CỦA TIỂU DỰ ÁN 5.1 Các tác động tích cực từ tiểu dự án
5.1.1 Tăng cường nâng cao an toàn đập
79 Cũng nằm trong thực trạng chung về tình hình an toàn hồ đập của Việt Nam, 8 hồ Chứa nước thuộc tiểu dự án được xây dựng từ những năm 1980 - 1990 Do đó, hồ chứa không còn đáp ứng
đủ nhu cầu sử dụng nước cho người dân, và đang đứng trước những nguy cơ mất an toàn công trình rất cao Việc thực hiện sửa chữa và nâng cấp an toàn hồ chứa bên cạnh việc nâng cao năng lực tưới tiêu, mục tiêu quan trọng nữa là nâng cao an toàn hồ đập, đảm bảo đời sống cho các hộ dân phía hạ du 8 công trình hồ chứa nước nói riêng và đảm bảo đời sống xã hội của các xã, huyện, thị xã, thành phố thuộc TDA nói chung
5.1.2 Tăng cường năng lực quản lý đập, vận hành hệ thống tưới
80 Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa được triển khai sẽ giúp người dân, các cơ quan quản lý của tỉnh Khánh Hòa xây dựng những kịch bản, chiến lược phát triển nông thôn dài hạn, các kịch bản biến đổi khí hậu, hiện thực hóa các hoạt động nhằm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu; Chiến lược phát triển Thủy lợi đến năm 2020 và tầm nhìn 2050; Chiến lược quốc gia về cấp nước sạch và
vệ sinh nông thôn đến năm 2020; Chương trình phát triển kinh tế xã hội khu vực miền núi đến năm 2020; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; vv…
5.1.3 Phục hồi diện tích tưới chủ động, sản xuất nông nghiệp
81 Trong phạm vi của tiểu dự án kết quả đầu tư sẽ giúp cho việc tu bổ, cải tạo cơ sở hạ tầng tưới tiêu tại các xã thuộc TDA trong vùng hưởng lợi nói riêng phục vụ đảm bảo cung cấp nguồn nước để thỏa mãn các nhu cầu sử dụng nước nông nghiệp, tưới cho hơn 2.143 ha lúa và hoa màu, trong đó có 244 ha diện tích của các hộ DTTS, tạo nguồn cung cấp nước tưới tiêu nông nghiệp, sinh hoạt, chăn nuôi cho các hộ dân và đảm bảo an toàn không xảy ra sự cố cho 5.759
hộ dân vùng hạ lưu, trong đó có 289 hộ DTTS
82 Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập sẽ đáp ứng nhu cầu tăng cường chất lượng đất canh tác, chống xói mòn đất, sa mạc hóa, giảm ô nhiễm nguồn nước Đầu tư vào cơ sở hạ tầng
sẽ được đi kèm với các chương trình quản lý thủy lợi có sự tham gia (IPM) Chủ trương áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, giải pháp công nghệ tiến tiến trong thi công xây dựng các công trình đập, các giải pháp tưới tiêu hiệu quả nhằm gia tăng hiệu quả sử dụng nước, hạn chế cạn kiệt nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ góp phần không nhỏ trong phát triển kinh
tế xã hội của các địa phương
5.1.4 Hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng, phát triển thủy lợi phục vụ đa mục tiêu xây dựng nông
thôn mới
83 Kết quả điều tra khảo sát cho thấy, trong khu vực TDA người dân phần lớn, hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó diện tích trồng lúa chiếm tỷ lệ cao Nguồn nước cung cấp cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp chủ yếu được lấy từ 8 hồ chứa nước thuộc TDA Chính vì vậy, việc cung cấp đủ nước tưới là một trong những vấn đề quan trọng để phát triển kinh tế địa phương
84 Sự đầu tư của tiểu dự án vào hạ tầng thủy lợi, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng của công trình, chủ động tưới tiêu, an toàn công trình trong thiên tai là nguồn động lực để địa phương tiếp tục đầu tư các hạng mục hạ tầng còn lại, nhằm sớm hoàn thành xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội địa phương ổn định, bền vững
5.1.5 Phát triển phúc lợi xã hội cho nhóm dễ bị tổn thương và tăng cường vốn xã hội cho
người dân vùng tiểu dự án, chú trọng đến nhóm phụ nữ và người nghèo, nhóm người DTTS
85 Nhận dạng đúng tới hộ có chủ nữ, hộ nghèo quan tâm tới những nhóm dễ bị tổn thương nhất của nhóm dân số để đảm bảo rằng phúc lợi của họ là điều quan tâm nhất trong Tiểu dự án Tăng cường hoạt động xã hội sẽ tạo điều kiện cho những nhóm này tham gia vào công tác qui hoạch, thiết kế và thực hiện tiểu dự án, đảm bảo những công trình sẽ mang lại lợi ích tối đa cho họ trong điều kiện hiện tại và giảm thiểu tác động bất lợi cho họ
Trang 38Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 38
86 Trong vùng Tiểu dự án việc đầu tư tiểu dự án sẽ cấp nước tưới ổn định và tạo cơ hội mở rộng đường giao thông nội vùng sẽ giúp người dân, đặc biệt là phụ nữ tiết kiệm được thời gian lấy nước, thời gian sản xuất nông nghiệp thông qua việc sắp xếp lịch thời vụ một cách chủ động, cũng như việc lấy nước phục vụ chăn nuôi, phát triển kinh tế vườn trang trại, góp phần tạo ra tính đa dạng các loại sản phẩm nông nghiệp và tăng khả năng tiếp cận thị trường, cải thiện thu nhập Nước sinh hoạt được cung cấp kịp thời hơn là điều kiện cơ bản cải thiện sức khỏe người dân, được biệt là tránh được được các bệnh của phụ nữ Thông qua thực hiện kế hoạch hành động giới của tiểu dự án, nhận thức về giới sẽ được nâng lên trong các cấp chính quyền và cộng đồng Phụ nữ giảm được thời gian lao động sẽ có cơ hội tham gia vào các hoạt động cộng đồng, tìm hiểu nâng cao trình độ hiểu biết, giáo dục con cái, v.v
87 Trong các cuộc tham vấn, người dân rất ủng hộ TDA đầu tư trong địa bàn của họ vì họ nhận thức rất rõ là đây là cơ chế chính để cải thiện điều kiện kinh tế Tiểu dự án sẽ cải thiện điều kiện giao thông, cấp nước, khuyến khích phát triển nông nghiệp, phục hồi một số cây hàng hóa đặc trưng của địa phương có lợi nhuận cao, thúc đẩy lưu thông hàng hoá, tăng lao động và việc làm bên ngoài, cải thiện các dịch vụ xã hội và điều kiện môi trường cho người dân Tiểu dự án hỗ trợ việc xây dựng hoàn thiện và nâng cấp hệ thống cấp nước đa mục tiêu nhằm trữ nước vào cuối mùa mưa hỗ trợ cộng đồng tiếp cận với nguồn nước phục vụ trồng trọt, chăn nuôi của các
hộ gia đình Hướng đến các cộng đồng khan hiếm nước tưới thông qua việc xây dựng, nâng cấp, hoàn thiện và phục hồi các công trình cấp nước đa mục tiêu cho các cụm dân cư, bao gồm cả các bể trữ nước đa năng, cụm cấp nước cộng đồng, tạo điều kiện cho người dân sử dụng nước vào nhiều mục đích khác nhau như để tắm giặt, dùng cho chăn nuôi và vệ sinh chuồng trại
88 Tiểu dự án sẽ làm tăng sản lượng nông nghiệp, cải thiện điều kiện sống, cải thiện điều kiện tưới tiêu, cải thiện điều kiện giao thông, cải thiện môi trường sống và tình trạng sức khoẻ của người dân trong vùng tiểu dự án, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em trong vùng tiểu dự án
89 Với đặc thù của khu vực Tiểu dự án, 4 xã là Ninh Xuân có 0.04% người dân tộc Hoa; Xã Ninh Quang có 0.03% người dân tộc Hoa; xã Vạn Thắng có 0.02% người dân tộc Mường và 0.02% người dân tộc Hoa; xã Diên Tân có 10.44% người dân tộc Raglai, 0.24% người dân tộc Nùng, 0.12% người dân tộc Tày; việc sửa chữa và nâng cao an toàn đập sẽ tạo điều kiện để người dân nâng cao đời sống vật chất và tinh thần Đảm bảo an sinh xã hội
5.1.6 Thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
90 Trong quá trình xây dựng, với việc tập trung một số lượng công nhân thi công tại công trường, nhu cầu sử dụng các loại hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho các hoạt động sinh hoạt của đội ngũ công nhân này tăng lên Hơn nữa, quá trình thi công cũng cần phải cung cấp một lượng lớn các nguyên vật liệu: đất, đá, xi măng để xây dựng các hạng mục của TDA Do đó, việc thực hiện TDA sẽ thúc đẩy sự phát triển dịch vụ, thương mại của địa phương, góp phần tạo cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương
91 Bên cạnh đó, trong quá trình thi công TDA, ngoài việc sử dụng các kỹ sư đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, vẫn cần sử dụng công nhân lao động phổ thông làm các công việc đơn giản Đây chính là cơ hội để người dân có thể tham gia vào các hoạt động của công trình, tạo điều kiện tăng thêm thu nhập
5.2 Tác động tiêu cực tiềm tàng từ TDA, các sự cố và rủi ro
92 Phần này trình bày và đề cập tới những tác động tiêu cực có thể xảy ra đối với Tiểu dự án và các biện pháp giảm thiểu
5.2.1 Thu hồi đất và tái định cư
93 Theo kết quả khảo sát sơ bộ và cập nhật phương án thiết kế (báo cáo FS), TDA Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) Khánh Hòa thực hiện thu hồi đất và GPMB như sau:
Thu hồi đất tạm thời 20ha đất trống thuộc phạm vi đất lưu không công trình thủy lợi của 8 hồ
do Công ty TNHH MTV khai thác công trình Thủy lợi Khánh Hòa quản lý để bố trí công trình phụ trợ tại công trường, cụ thể:
- Diện tích lán, trại sử dụng trong quá trình thi công, chiếm dụng tạm thời (tạm tính mỗi công trình hồ là 1ha)
Trang 39Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 39
- Diện tích chiếm đất do đổ thải, chiếm dụng tạm thời (tạm tính mỗi công trình hồ là 1ha)
- Diện tích bãi tập kết vật liệu xây dựng trong quá trình thi công, chiếm dụng tạm thời (tạm tính mỗi công trình hồ là 0,5ha)
Thu hồi đất vĩnh viễn: Trong 8 hồ chỉ có hồ Suối Trầu là có chiếm dụng vĩnh viễn 0,5 ha đất thuộc quản lý của Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa quản lý (đất của Nhà nước) Theo khảo sát thực tế, trên diện tích 0,5ha chiếm đất vĩnh viến chủ yếu là đất trống, cây bụi và 250 cây keo thuộc quản lý của Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hoà Do đó, để đảm bảo tiến độ thi công dự án, Chủ đầu tư sẽ gửi thông báo đến Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hoà để có
kế hoạch thu hoạch sớm hơn so với dự kiến, chủ động bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công trước khi thi công công trình hồ Suối Trầu Đồng thời, TDA Sửa chữa và nâng cao an toàn đập tỉnh Khánh Hoà không cần phải bồi thường thiệt hại cho 250 cây keo thuộc quyền quản lý Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hoà (theo Biên bản cam kết ngày 17/8/2018 của Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa)
5.2.2 Ảnh hưởng do cắt nước thi công:
94 Theo thiết kế, các biện pháp thi công được đề xuất đắp đê quai trong thời gian thi công Thực hiện dẫn dòng vẫn cung cấp đủ nước phục vụ việc sản suất của nhân dân ở mức độ nhất định Thi công và lựa chọn thời điểm thi công sau khi người dân thu hoạch mùa màng Nhà thầu thi công cần được yêu cầu tuân thủ các biện pháp thi công Chủ đầu tư, chính quyền địa phương và Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Khánh Hòa phối hợp chặt chẽ để đảm bảo các phương án cung cấp nước nưới cho khu vực hạ lưu Ngoài ra, chủ đầu tư cần cam kết và yêu cầu nhà thầu ưu tiên tuyển dụng lao động phổ thông tại địa phương (khu vực TDA) trong thời gian thi công
95 Trong trường hợp do tính cấp bách về tiến độ thi công dẫn đến mất nước do thi công và ảnh hưởng đến mùa màng của người dân Nhà thầu, chủ đầu tư, chính quyền địa phương sẽ phối hợp
để thực hiện kiểm đếm và lập phương án bồi thường, hỗ trợ cho các ảnh hưởng do cắt nước thi công (trong giai đoạn thi công, thực hiện TDA) để đảm bảo đúng theo chính sách dự án, đặt biệt các hộ bị ảnh hưởng thuộc nhóm dễ bị tổn thương Các số liệu cụ thể về diện tích tưới bị ảnh hưởng của các hộ do cắt nước thi công (nếu có) sẽ được cập nhật trong các báo cáo giám sát nội
bộ và báo cáo giám sát độc lập định kỳ
96 Nguồn nước ăn uống và sinh hoạt của đại đa số các xã thuộc Tiểu dự án đều lấy nước ngầm từ giếng đào và giếng khoan nên việc cắt nước để thi công, sửa chữa hồ đập không ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân vùng tiểu dự án
5.2.3 Tác động đến mồ mả, di sản văn hóa và công trình công cộng
97 Xung quanh khu vực xây dựng TDA không có bất kể mồ mả nào và xung quanh TDA với bán kính khoảng 3 km hoàn toàn không có di sản văn hóa nào Do đó, không có ảnh hưởng đối với
mồ mã, di sản văn hóa
98 Trong quá trình thi công, số xe hoạt động vào thời gian cao điểm như vậy có thể gây xuống cấp cho tuyến đường liên thôn và tuyến đường đất trên mặt đập Việc vận chuyển nguyên vật liệu, máy móc thi công có thể gây sụt lún, nứt vỡ đường Quá trình thi công cần có những biện pháp
cụ thể của nhà thầu với sự giám sát của Tư vấn giám sát xây dựng và giám sát của cộng đồng dân cư để bảo vệ tuyến đường vận chuyển
5.2.4 Tác động đến hoạt động sinh kế và kinh doanh bị ảnh hưởng do thi công xây dựng
99 Theo khảo sát, một số hộ sống trên con đường đến đập và đang buôn bán nhỏ lẻ có thể bị ảnh hưởng về bụi, ồn do xe vận chuyển thi công và có thể ảnh hưởng do giảm thời gian kinh doanh buôn bán hàng ngày trong thời gian thi công Tuy nhiên, để giảm thiểu, hạn chế các tác động Chủ đầu tư sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và nhà thầu lập kế hoạch và tổ chức thi công đảm bảo giảm thiểu được những tác động cho các hộ gia đình BAH này Trong quá trình tham vấn cộng đồng, đa số người dân lo ngại ảnh hưởng đến môi trường do vận chuyển đất, nguyên vật liệu xây dựng nên có thể môi trường bụi bẩn Người dân cũng lo ngại nhà thầu không tuân thủ đúng theo các biện pháp giảm thiểu môi trường đã được trình bày trong buổi họp tham vấn
Trang 40Tiểu dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8) tỉnh Khánh Hòa
Báo cáo đánh giá tác động xã hội (SA) 40
5.2.5 Tăng cường sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu
100 Những điều kiện sản xuất nông nghiệp được cải tiến, việc đầu tư cho sản xuất nhằm làm tăng lợi nhuận có thể sẽ làm tăng sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu do đó tăng khả năng ô nhiễm môi trường Hiện các địa phương đều đang áp dụng các giải pháp canh tác an toàn như IBM, ACM,
“3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, trồng hoa trên bờ ruộng, tất cả những hoạt động này đều nhằm hạn chế các tác động từ phân bón, thuốc trừ sâu tới sức khoẻ người dân Tuy nhiên, vẫn cần phải quản lý tốt hoạt động sản xuất và vận hành hợp lý hệ thống tưới tiêu, bao gồm cả việc tiếp tục khuyến khích, hướng dẫn người dân áp dụng các phương thức sản xuất mới, thân thiện với môi trường
5.2.6 Rủi ro về sức khỏe, an toàn lao động và an toàn giao thông
101 Việc đầu tư tiểu dự án sẽ ảnh hưởng chủ yếu về môi trường khi thi công, do vận chuyển vật liệu
và tiếng ổn của thiết bị máy móc, v.v Ngoài ra, khi tham gia thi công, lực lượng công nhân chuyển từ nơi khác đến cũng có thể mang đến các nguồn bệnh và cách sinh hoạt phá vỡ nét truyền thống và các quy định của địa phương Các cơ quan quản lý của Tiểu dự án cần xem xét tới những rủi ro về sức khoẻ như các bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục (HIV/AIDS) để có các hoạt động tuyên truyền, giám sát chặt chẽ công tác này
Sự cố tai nạn lao động: có thể xảy ra trong quá trình thi công xây dựng, vận chuyển nguyên vật
liệu xây dựng do những sai xót trong lao động: việc thiếu trang bị bảo hộ lao động, thiếu ý thức tuân thủ nghiêm chỉnh về nội quy an toàn lao động; hoặc do sức khỏe yếu của người lao động tại công trường Những tác động này sẽ gây những ảnh hưởng rất lớn về người và tài sản đối với người lao động
Sự cố tai nạn giao thông: Trong giai đoạn thi công xây dựng tiểu dự án, lưu lượng và mật độ
giao thông tăng nhanh do sự hoạt động của các xe vận chuyển nguyên vật liệu, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra các vụ tai nạn giao thông
5.2.7 Tác động đến an ninh trật tự, an toàn xã hội tại địa phương
102 Giai đoạn thi công xây dựng TDA, sẽ tập trung một lượng công nhân từ các địa phương khác trong suốt thời gian thi công công trình Việc xuất hiện của lượng công nhân này cùng các hoạt động sinh hoạt và làm việc của đội ngũ lao động này sẽ có tác động đến cuốc sống của người dân địa phương Việc xuất hiện một lượng công nhân là nam giới sẽ xuất hiện những tệ nạn như sau tại địa phương: (i) An ninh trật tự tại địa phương có thể có những xáo trộn; (ii) xung đột văn hóa giữa công nhân và người dân địa phương (iii) những xung đột, va chạm giữa công nhân và người dân địa phương; (iv) xuất hiện các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu chè, sử dụng các chết kích thích; (v) tiểm ẩn nguy cơ về quả tải các dịch vụ y tế, dịch vụ công cộng, thức ăn cho công nhân
103 Nếu việc quản lý công nhân không tốt sẽ dẫn đến xảy ra nhiều vấn đề tiêu cực Như đã từng có tiền lệ trước đây tại một số tiểu dự án Công nhân và người dân có những xích mích nếu không được giải quyết còn gây ra những cuộc va chạm đánh nhau dẫn đến ảnh hưởng đến sức khỏe và
105 Diện tích đất trồng cây nông nghiệp và hoa màu giảm sẽ tác động trực tiếp đến thu nhập của phụ
nữ, đây cũng có thể là nguyên nhân gián tiếp đẩy họ phải tìm việc tha phương
106 Thực tế cũng cho thấy trẻ em có thể găp rủi ro do nước đưa lại Điển hình như các trường hợp cháu nhỏ tử vong do bị chết đuối Vì vậy phải có chính sách an toàn cho trẻ em, bảo vệ quyền trẻ em, không cho phép trẻ em bán hàng hoặc làm dịch vụ xung quanh khu vực sửa chữa và nâng cấp hồ