Giúp sinh viên vận dụng những kiến thức đã học của học phần kinh tế xã hội đại cương để tìm hiểu các hoạt động kinh tế xã hội, mối quan hệ và sự tác động qua lại giữa dân cư với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương cụ thể, từ đó giúp cho mỗi sinh viên cụ thể hóa, củng cố và khắc sâu kiến thức đã học vào thực tiễn.
Trang 1PHẦN I NHẬN THỨC CHUNG VỀ ĐỢT THỰC ĐỊA
1 Mục đích chuyến đi
Giúp sinh viên vận dụng những kiến thức đã học của học phần kinh tế xã hội đại cương để tìm hiểu các hoạt động kinh tế - xã hội, mối quan hệ và sự tác động qua lại giữa dân cư với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương cụ thể, từ đó giúp cho mỗi sinh viên
cụ thể hóa, củng cố và khắc sâu kiến thức đã học vào thực tiễn
Chuyến đi giúp sinh viên củng cố, rèn luyện một số kỹ năng: Kỹ năng khảo sát nghiên cứu ngoài thực địa; giao tiếp; xử lý, phân tích và tổng hợp tài liệu, và phát triển năng lực tự học, năng lực định hướng không gian,…
Giúp sinh viên vận dụng những kiến thức khô khan trên giảng đường vào thực tế ở một không gian lãnh thổ cụ thể, đồng thời là giải trí tri thức và ẩm thực đa dạng văn hóa,…
2 Nội dung nghiên cứu
Chuyến học tập thực tế trên các tỉnh Tây Bắc, cụ thể là ở hai tỉnh Sơn La và Hòa Bình, sinh viên được tìm hiểu những nội dung sau:
Tại tỉnh Hòa Bình:
- Tìm hiểu nhà máy thủy điện Hòa Bình: Vị trí của nhà máy thủy điện Hòa Bình, tác động của thủy điện Hòa Bình đối với sự phát triển của đất nước; những vấn đề đặt ra và giải pháp khắc phục,…
- Tìm hiểu du lịch cộng đồng dân tộc Thái tại Bản Lác - Mai Châu: các hoạt động du lịch, sản phẩm du lịch,…
Tại huyện Mộc Châu - tỉnh Sơn La:
- Tham quan cơ sở sản xuất chè: Tìm hiểu khái quát vùng chè Mộc châu, chế biến chè,
ý nghĩa của trồng chè đối với sự phát triển của địa phương
- Tham quan cơ sở nuôi bò và sản xuất sữa: Tìm hiểu khái quát việc nuôi bò sữa, ý nghĩa của nuôi và sản xuất sữa đối với sự phát triển của địa phương
- Tham quan cơ sở trồng hoa của công ty hoa nhiệt đới
3 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp chuẩn bị trong phòng: chuẩn bị tư liệu, tài liệu, đề cương, nội dung,… liên quan đến tuyến, điểm và lãnh thổ nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, khảo sát tại tuyến, điểm nghiên cứu: Để có những kiến thức, tài liệu phục vụ cho công tác nghiên cứu, viết báo cáo,…
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích, tổng hợp những tài liệu, tư liệu thu thập được để hoàn thành bài báo cáo
Trang 2PHẦN II BÁO CÁO KẾT QUẢ
1 Tổng quan về địa bàn thực địa
Chuyến đi thực tế 3 ngày 2 đêm tại 2 tỉnh Hòa Bình và Sơn La là một khoảng thời gian quí báu để sinh viên có cơ hội tìm hiểu không chỉ về những phong tục tập quán, đa bản sắc văn hóa dân tộc ở các tỉnh Tây Bắc qua đêm giao lưu văn nghệ ở Bản Lác, tìm hiểu điểm du lịch Bản Lác Mai Châu mà còn là dịp để các bạn sinh viên tìm hiểu về công trình thế kỉ -Thủy điện Hòa Bình, tìm hiểu về Cao nguyên Mộc Châu với những dòng sữa bò thuần khiết mát lạnh lòng người, hương vị chè đậm chất quê hương và những vườn hoa đủ các loại màu như hòa quyện với nhau để tạo nên một bản tình ca tự nhiên lung linh huyền ảo
2 Các nội dụng cụ thể
2.1 Tỉnh Hòa Bình
Hòa Bình là một vùng đất thu hút, hấp dẫn du khách bởi sự đa dân tộc, các giá trị nhân văn đa dạng, phong phú của cộng đồng cư dân và nhiều điểm du lịch nổi tiếng như: Nhà máy thủy điện Hòa Bình, Du lịch Mai Châu, Động Hoa Tiên, Suối Khoáng Kim Bôi,…
2.1.1 Nhà máy thủy điện Hòa Bình
Nhà máy Thủy điện Hoà Bình được xây dựng tại hồ Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình, trên dòng Sông Đà thuộc miền bắc Việt Nam Sông Đà bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), có chiều dài 980 km (phía Trung Quốc dài 438 km, phía Việt Nam dài 542 km) Trước khi nhà máy thủy điện Sơn La khánh thành đây là nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á Nhà máy do Liên Xô giúp đỡ xây dựng và vận hành Nhà máy thủy điện Hòa Bình là công trình thế kỷ của Đông Nam Á có ý nghĩa to lớn trong phát triển kinh
tế của đất nước Nhà máy thủy điện Hòa Bình là nguồn cung cấp điện chủ lực của toàn bộ hệ thống điện Việt Nam, cung cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp ở vùng hạ lưu trong đó
có đồng bằng sông Hồng, nhất là trong mùa khô; cải thiện việc đi lại bằng đường thủy ở cả thượng lưu và hạ lưu và thủy điện Hòa Bình cũng trực tiếp tham gia chống lũ cho đồng bằng Bắc Bộ Đặc biệt, nguồn nước từ Thủy điện Hòa Bình đã được khai thác để cung cấp nước sạch cho TP.Hà Nội
Quá trình xây dựng và hoạt động của nhà máy: Ngày 6/11/1979 khởi công xây dựng, ngày 12/01/1983: Ngăn sông Đà đợt 1, ngày 09/01/1986: Ngăn sông Đà đợt 2, ngày 30/12/1988: Tổ máy số 1 hòa lưới điện quốc gia Ngày 04/04/1994: Tổ máy số 8 hòa lưới điện quốc gia Ngày 20/12/1994, sau 15 năm xây dựng công trình, trong đó có 9 năm vừa quản lý vận hành vừa giám sát thi công các tổ máy, nhà máy thủy điện Hoà Bình đã được khánh thành Như vậy công trình khởi công xây dựng ngày 6/11/1979, khánh thành ngày 20/12/1994 với công suất sản sinh điện năng theo thiết kế là 1.920Mw, gồm 8 tổ máy, mỗi
tổ máy có công suất 245.000Kw Sản lượng điện hàng năm là 8,16 tỷ KW/h
Trang 3Những vần đề đặt ra và giải pháp khắc phục: Nhà máy đã đưa vào sử dụng hơn 30 năm, nhiều trang thiết bị cần sửa đổi trong khi đó điều kiện nguồn vốn được cấp rất hạn chế Sản lượng điện hàng năm, xả lũ và cung cấp nước vào mùa khô cũng là một vần đề cần chú ý,… để khắc phục phần nào những vần đề đặt ra công ty đã tập trung ưu tiên các dự án phục
vụ chỉ tiêu phát điện sản lượng cao, vận hành an toàn và hiệu quả góp phần bình ổn nguồn điện, tăng cường tiềm lực kinh tế và có nhiều chính sách, biện pháp phù hợp cụ thể
2.1.2 Điểm du lịch cộng đồng Bản Lác - Mai Châu
Đến với Mai Châu cả đoàn thực địa đã nghỉ chân ở Bản Lác Bản Lác thuộc xã Trường Châu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình Bản Lác được hình thành cách đây khoảng
300 năm, hiện nay gồm 119 hộ với những bản sắc văn hóa khác nhau do 3 dân tộc sinh sống
ở đây tạo nên, chủ yếu là dân tộc Thái - chiếm 98.8% còn lại là Mường và Kinh Từ trước những năm 80 Bản Lác đã đón các đoàn khách và chuyên gia nước ngoài về Việt Nam và từ năm 1993 được sự đồng ý của Nhà nước, khu du lịch Bản Lác được đón khách ngủ qua đêm Lúc đầu đến với Bản Lác chủ yếu là khách du lịch nước ngoài, từ năm 2000 trở lại đây đón thêm các đoàn khách du lịch nội địa Số hộ làm du lịch tăng lên rất nhanh từ 3 - 4 hộ (2002) hiện nay số hộ đăng kí dịch vụ du lịch đã trên 50 hộ
Hoạt động kinh tế chủ yếu ở Bản Lác là nông lâm kết hợp và những năm trở lại đây thì dịch vụ du lịch rất phát triển với trên 50 hộ dân đăng kí hoạt động dịch vụ du lịch và hình thức hoạt động du lịch ở đây theo hộ gia đình
Bản Lác chủ yếu là dân tộc Thái sinh sống với “nhà sàn” là một không gian sống mang đậm giá trị văn hóa truyền thống Đến với không gian văn hóa của người Thái ở Bản Lác chúng ta có thể thưởng thức các món ăn mang đậm tính chất Thái: cơm lam, cá đồ, xôi nếp nương, thịt gà xào măng chua, rượu cầm,… với các sản phẩm thổ cẩm đa dạng giá cả phù hợp với các đối tượng khác nhau; Với các điệu hò, câu hát của các chàng trai cô gái Thái; Với nhiều dịch vụ vui chơi giải trí trải nghiện: Làm ruộng cùng người dân, đi xe đạp, nấu ăn, giao lưu văn nghệ, đi chợ,… và hơn cả là sự gần gũi, thân thiện, hiếu khách của người dân Chính vì vậy, Bản Lác được coi là một đại diện duy trì giá trị văn hóa truyền thống được nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế biết đến Năm 2015, Bản Lác được
Ủy ban tỉnh Hòa Bình công nhận là “Bản bảo tồn giá trị văn hóa và giữ gìn các giá trị truyền thống văn hóa dân tộc” Bản Lác một “điểm sáng” trên bản đồ du lịch Việt
Nam, tất cả đều dân dã, tự nhiên, gần gũi và thân thiện
2.2 Huyện Mộc Châu - tỉnh Sơn La
Mộc Châu là một thị trấn thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La Thị trấn có vị trí, phía bắc giáp xã Tà Lai, xã Nà Mường; Đông giáp Nà Mường, xã Hua Păng, xã Phiêng Luông;
Nam giáp xã Phiêng Luông, xã Đông Sang và phía tây giáp xã Mường Sang, xã Tân Lập
Trang 42.2.1 Cơ sở sản xuất chè Mộc Châu
Khái quát vùng chè Mộc Châu:
Mộc Châu là cao nguyên rộng lớn và xinh đẹp nhất miền núi phía bắc với các đồi chè xanh biếc ở thị trấn nông trường Mộc Châu Cơ sở sản xuất chè Mộc châu ra đời cách đây khoảng 60 năm trong hoàn cảnh đất nước còn đang chiến tranh, vùng chè được thành lập với mục đích cho các chiến sĩ vừa làm việc nông nghiệp, vừa là lực lượng sẵn sang chiến đấu ở khu vực tây bắc khi chiến tranh xảy ra
Mộc châu là vùng có điều kiện tự nhiên hết sức thuận lợi để việc thành lập nên một khu vực chè rộng lớn, điều kiện khí hậu với một mùa đông tương đối ẩm, điển hình cho khí hậu gió mùa Mùa mưa cũng bắt đầu sớm hơn 1 tháng với lượng mưa bình quân năm 1500-2000mm và Điều kiện đất đai cũng hết sức thuận lợi với các loại đất thích hợp cho cây chè như: đất đỏ vàng, đất đỏ nâu, tầng đất dày, ít dốc Một điều khó khăn nhất là mùa khô diễn ra từ tháng 11 đến tháng 3, thời gian khô hạn kéo dài cộng thêm nhiệt độ xuống thấp điều đó đã làm cho sự sinh trưởng và năng suất chè giảm sút lớn
Đồi chè - Nông trường Mộc Châu
Vùng chè Mộc Châu chuyên canh quy mô trên 1000ha với các quy trình chăm sóc đặc biệt và Các loại chè được trồng phổ biến ở đây là Chè Shan tuyết chiếm phần lớn, ngoài
ra còn có các loại chè khác đã được đưa vào sản xuất như: Đài loan, Chè 777, Chè 59, Chè trung du, Kim huyên, Ngọc thuý, Bát tiên,…
Một số sản phẩm chè chủ yếu của Mộc Châu: Các loại chè xanh, chè Oloong, Pouchung, chè xanh sao suốt xuất khẩu và một số loại chè thành phẩm đóng gói, hộp từ 2gr/gói (túi nhúng) đến 150 gr/hộp với các nhãn mác: Shan Tuyết, Vân Sơn, Chè Thế kỷ
21, Thanh Long, Tùng Hạc, Châu Mộc Với lợi thế nhà máy chế biến chè có dây chuyền thiết bị đồng bộ, hiện đại sẵn sàng cung ứng 2.500 tấn sản phẩm chè các loại và 03 dây chuyền chế biến có thiết bị và công nghệ tiên tiến nhất của Trung Quốc và Đài Loan chuyên
để sản xuất chè xanh
Trang 5 Chế biến: Ở Mộc Châu có nhiều nhà máy chè, có cả sản xuất nhỏ lẻ theo hộ gia đình do các nhà máy giao nhưng đoàn thực địa đã đến tham “công ty chè Mộc Châu”, quy trình sản xuất chè hiện đại với các giai đoạn: Hấp chè, sấy chè, xào chè và cuối cùng là tạo ra những sản phẩm chè ngon, chất lượng, bảo quản được lâu dài Các sản phẩm chè không chỉ được tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu ra một số nước như: Pakistan, Đài Loan, Australia,…
Trồng chè có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự phát triển của địa phương: Trồng chè không chỉ giúp người dân địa phương tăng thêm thu nhập (trung bình khoảng 12
-15 triệu đồng/ha chè) nhằm xóa đói giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường mà còn giải quyết việc làm cho một bộ phận lao động công nhân Đồng thời những đồi chè xanh bát ngát còn là địa điểm lôi cuốn du khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghỉ mát, thưởng ngoại và cũng là nơi các nhiếp ảnh gia ghi lại những khoảng khắc tuyệt đẹp của tự nhiên
2.2.2 Cơ sở nuôi bò và sản xuất sữa Mộc Châu
Khái quát việc nuôi bò sữa ở Mộc Châu:
Chăn nuôi bò sữa và sản xuất sữa ở Mộc Châu đã ra đời cách đây khoảng 50 năm với những sữa tươi mát lành trên thảo nguyên xanh Cùng với sự phát triển của đất nước thì hình thức chăn nuôi bò sữa cũng có sự thay đổi theo thời gian Trước kia chủ yếu theo hình thức các nông trường thì hiện nay lại chủ yếu là hình thức hộ gia đình với nguồn thức ăn chủ yếu cho bò là rau cải đã nở hoa và nguồn cỏ mạch Ngoài ra còn có thức ăn ủ chua từ cây ngô Những điều kiện hết sức thuận lợi của thiên nhiên, từ khí hậu mát mẻ quanh năm, nguồn thức ăn phong phú của các đồng cỏ đến nguồn nhân lực có nhiều kinh nghiệm trong chăn nuôi, cơ sở chăn nuôi ngày càng hiện đại và quan trọng hơn cả là chính sách khuyến khích sản xuất của tỉnh và nhà nước, nhu cầu ngày càng cao của thị trường
Trên cao nguyên Mộc Châu nuôi chủ yếu các giống bò thuần chủng Hà Lan phối giống của Nhật Bản có nhiều đặc điểm ưu việt như dễ thích nghi với điều kiện môi trường sống, sản lượng và chất lượng sữa tốt Một con bò có thể được vắt sữa khoảng 10 - 12 năm, năng suất sữa đạt 15 - 25 lít sữa/ngày, cao nhất có thể đạt 70 lít/ngày, thời điểm vắt sữa tốt nhất vào buổi sáng (3 - 4 giờ) và buổi chiều (16 - 19 giờ) Chi phí để mua một con bò đã có thể vắt sữa là khoảng 70 triệu/con Sản lượng sữa hàng năm ở Mộc Châu đạt khoảng 7 - 8 nghìn lít/năm, sữa sau khi vắt xong được bảo quản ở trong nhà lạnh với nhiệt độ khoảng 40c
Chế biến: Các dòng sữa thuần khiết từ tự nhiên sau khi thu hoạch về được bảo quản trong nhà lạnh, sau đó qua các qui trình tiệt trùng và phân phối sản phẩm ra thị trường Các sản phẩm sữa tươi tiêu biển như: Mộc châu Milk, Mộc châu sữa, Bánh sữa mộc châu,
… các sản phẩm từ sữa luôn thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của người dân trên toàn quốc
Trang 6 Việc phát triển chăn nuôi bò sữa và sản xuất sữa có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của địa phương: Tăng thu nhập cho các hộ gia đình chăn nuôi bò sữa (trung bình khoảng 30triệu đồng/tháng), góp phần giải quyết công ăn việc làm cho dân
cư địa phương và nâng cao đời sống cho cán bộ công nhân viên của các công ty
2.2.3 Cơ sở trồng hoa Mộc Châu
Nhắc đến Mộc Châu, người ta nghĩ đến một xứ sở tuyệt đẹp của những loài hoa nở khắp rừng Tây Bắc Mùa nào cũng đẹp, cũng thơ mộng bởi những cánh rừng hoa mơ, hoa mận, hoa đào, hoa ban…nối nhau khoe sắc Nhưng đâu chỉ có vậy, có lẽ cũng ít người biết rằng nơi đây còn được mệnh danh là Đà Lạt thứ hai của Tây Bắc, quê hương mới của loài hoa trồng công nghệ cao, trở thành địa chỉ cung cấp hoa cho cả nước
Khái quát nghề trồng hoa ở Mộc Châu:
Vườn Hoa Nhiệt Đới Mộc Châu thuộc Công ty Cổ phần Hoa nhiệt đới, được thành lập năm 2005 Vườn hoa đoàn thực địa tham quan có diện tích khoảng 7.3ha, được hình thành cách đây khoảng 4 năm trong hoàn cảnh đất nước đang xây dựng nền sản xuất theo hướng chuyên môn hóa Mục đích của việc phát triển nghề trồng hoa ở đây không chỉ tăng thu nhập cho người dân mà còn là để cung cấp hoa cho khu vực và cả nước với nhiều hình thức sản xuất hoa đa dạng không chỉ là các công ty tập chung với qui mô rộng lớn mà còn theo hình thức các hộ gia đình
Những điều kiện tự nhiên của cao nguyên Mộc Châu với đặc trưng của khí hậu cận ôn đới, đất đai màu mỡ phì nhiêu rất thuận lợi cho phát triển nghề trồng hoa, đặc biệt là các loài hoa thích nghi với khí hậu lạnh như hoa phong lan, hoa li-ly,… Tuy nhiên mùa hè điều kiện thời tiết và khí hậu cũng gây không ít khó khăn cho sự sinh trưởng và phát triển của hoa, do
đó công ty hoa nhiệt đới chuyển sang trồng cà chua, dâu tây và dưa chuột
Ban đầu Vườn hoa nhiệt đới Mộc Châu chỉ rộng 5ha đất ở bản Búa, huyện Mộc Châu
và với số vốn ban đầu khoảng 7 tỷ đồng, trải qua những bước thăng trầm, nếm trải không ít thất bại từ những ngày đầu khởi nghiệp trồng hoa đến nay Công ty đã vững bước khắc phục những khó khăn và tận dụng tối đa nguồn tài nguyên khí hậu, đất và nguồn nhân lực có kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ Chính vì thế từ chỗ chỉ có 5ha đến nay Công ty đã có 21ha trồng hoa và rau Các loại hoa được trồng phổ biến là hoa Tuy-lip, Li-ly và lan Hồ điệp Các giống hoa 100% được nhập từ Hà Lan với ưu thế hoa to, cây mập, mùi thơm đặc trưng, thời gian thu hoạch nhanh, chống chịu được nhiều sâu bệnh Vào mùa thu hoạch hoa, mỗi ngày công ty chuyển về Hà Nội 20.000 đến 30.000 cành hoa, trung bình
từ 1 - 2 tấn rau/ngày và mùa thu hoạch chính vụ thu từ 3 - 4 tấn rau/ngày
Bảo quản, tiêu thụ: Để có được từng bông hoa tươi, đẹp các công ty hoa nhiệt đới đã sử dụng hệ thống nhà lưới có mái che, ứng dụng công nghệ cao trong tưới nước được
Trang 7xây dựng khoa học, khang trang rộng rãi Việc trồng hoa theo công nghệ mới giúp thời gian bảo quản hoa lâu hơn và giữ nguyên màu sắc Cách thức này được công ty áp dụng với các loài hoa như Tuy-lip, Li-ly và lan Hồ điệp Từ khâu bảo quản khoa học đã giúp những bông hoa của công ty có mặt ở khắp cả nước với chất lượng hoa ngày càng nâng cao, giá cả hợp lí với người tiêu dùng Vườn hoa nhiệt đới Mộc Châu đã trở thành một địa chỉ uy tín và tin cậy cho việc trồng các loài hoa, hàng ngày đều vận chuyển hoa đi khắp mọi miền tổ quốc
Ý nghĩa của việc trồng hoa với nhân dân địa phương: Hơn 80 công nhân trồng hoa ở đây chủ yếu đến từ các dân tộc Thái, Mông, Dao Chính vì vậy việc trồng hoa không những tạo ra lợi nhuận (có thu nhập ổn định từ 5 - 10 triệu/tháng) mà vườn hoa nhiệt đới còn góp phần giúp cho người dân nơi đây có việc làm ổn đinh để phần nào giải quyết được việc làm cho một bộ phận dân cư và xóa đi những cảnh nghèo đói, cơ cực hàng ngày trên núi rừng Tây Bắc Đồng thời cũng tạo ra một môi trường không khí trong lành, một mảng màu sắc riêng cho nhân dân Mộc Châu
PHẦN III KẾT LUẬN, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC ĐỊA, ĐÓNG GÓP ĐỀ XUẤT
Chuyến đi thực địa “Hà Nội - Thủy Điện Hòa Bình - Bản Lác (Mai Châu) - Cao Nguyên Mộc Châu - Hà Nội” đã mang lại cho em nhiều kiến thức quí báu Không chỉ hiểu
hơn về du lịch cộng đồng nơi in đậm bản sắc văn hóa độc đáo người Thái với cái tên bản Lác một trong những vùng trọng điểm về du lịch ở Mai Châu, rộng hơn nữa nhiều người ví nơi đây như một “điểm sáng” trên bản đồ du lịch Việt Nam mà còn đến với Thủy điện Hòa Bình, công trình thế kỉ của Đông Nam Á
Đến với Mộc Châu chúng ta đã được tham quan các nhà máy sản xuất chè và hơn thế nữa là được thưởng thức những tách trà ô long đậm đà, tinh khiết và thơm nồng Miệng được nhâm nhi một ngụm trà ngọt dịu, mắt được ngắm nhìn những cánh đồng chè xanh mướt trải dài tới tận chân trời điểm trên nền cỏ xanh ấy là đàn
bò sữa khỏe mạnh cho ta những dòng sữa mát lành Có lẽ đó sẽ làm lòng ta nhớ mãi về một Mộc Châu say đắm Đồng thời chúng ta còn được tận mắt khám phá một cơ ngơi, vườn hoa rộng với sự phát triển và nuôi dưỡng trong môi trường rất khoa học, hiện đại Nhiều loại hoa trồng thành từng khu trông giống như một tiểu
Đà Lạt mọc giữa lòng thảo nguyên xanh Mộc Châu, vườn hoa nhiệt đới đó sẽ mang đến cho chúng ta cái nhìn mới mẻ và thú vị Đó là chuyến thực tế mà mỗi sinh viên có thể vận dụng những kiến thức đã học được qua sách, vở, nghiên cứu tài liệu và hiểu biết của mình để cảm nhận hết sức chân thành thiên nhiên theo phong cách riêng
Em rất mong, năm sau khoa Địa lí sẽ tổ chức chuyến đi này dài ngày hơn và rất hi vọng một ngày nào đó không xa các bạn sinh viên sẽ được đến với các điểm cực của Việt Nam trong các chuyến thực địa khác mà khoa tổ chức
Em xin chân thành cảm ơn!