Giá tị nội dung, tư tưởng - Lòng mẹ thương con vô bờ, ước mong con học giỏi nên người ngay trong đêm trước ngày khai trường đầ tiên trong đời con - Tình yêu thương kính trọng của cha mẹ [r]
Trang 1
Ngày soạn:1/4/2013 Ngày dạy :7D: /
4/2013
7E: /
4/2013
Tiết 121- Văn bản:
ÔN TẬP PHẦN VĂN
1 MỤC TIÊU:
a) Kiến thức: Giúp HS
- Một số khái niệm thể loại liên quan đến đọc- hiểu văn bản như ca dao, tục ngữ, thơ trữ tình, thơ Đường Luật, thơ lục bát; phép tương phản và phép tăng cấp
- Sơ giản về thể loại Đường luật
- Hệ thống văn bản đã học, nội dung cơ bản và đặc trưng thể loại ở từng văn bản
b) Kĩ năng:
- Hệ thông hoá, khái quát kiến thức về các văn bản đã học
- So sánh, ghi nhớ, học thuộc lòng các văn bản đã học
- Đọc - hiểu các văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận ngắn
c)Thái độ:
- Thêm yêu và tự hào về nền văn học nước nhà
2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :
a Giáo viên:
Soạn giáo án, SGK,SGV, Tài liệu
b Học sinh:
Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
a Kiểm tra bài cũ : (1’)
GV kiểm tra sự chuẩn bị của hs
b Bài mới
* Giới thiệu bài mới (1'): Chương trình tìm hiểu các văn bản trong SGKNV7 đã hết.
Tiết này cô trò ta sẽ tiến hành ôn tập phần văn từ đầu đến nay
* Nội dung:
HĐ CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HỌC SINH ND GHI
BẢNG
Gv kiểm tra phần chuẩn
bị trước của hs- gv nhận
xét- bổ sung HS ghi lại ra vở bài tập, sau đó đối chiếu
với SGK Nhớ lại và trả lời vào vở St
t
Tên văn bản tác giả
1 Cổng trường mở ra Lí lan
1 Câu 1: 7’
Trang 2
3 Cuộc chia tay của những con búp bê
Khánh Hoài
4 Sông núi nước Nam Lí Thường
Kiết
5 Phò giá về kinh Trần Quang
Khải
6 Buổi chiều đừng ở phủ Thiên Trường trông ra
Trần Nhân Tông
7 Bài ca Côn Sơn Nguyễn Trãi
8 Sau phút chia li Đoàn Thị
Điểm (Dịch giả)
9 Bánh trôi nước Hồ Xuân
Hương
10 Qua Đèo Ngang Bà Huyện
Thanh Quan
11 Bạn đến chơi nhà Nguyễn
Khuyến
12 Xa ngắm thác núi Lư Lí Bạch
13 Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
14 Ngẫn nhiên viết nhân buổi mới về quê
Hạ Tri Chương
15 Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
Đổ {Phủ
16 - Rằm tháng giêng
-Cảnh khuya
Hồ Chí minh
17 Tiếng gà trưa Xuân Quỳnh
18 Một thứ quà của lúa non: Cốm
Thạch Lam
19 Sài Gòn tôi yêu Minh Hương
20 Mùa Xuân của tôi Vũ Bằng
21 Tinh thần yêu nước của ND ta
Hồ Chí Minh
22 Sự giàu đẹp của TV Đặng Thai
Mai
23 Đức tính giản dị của Bác Hồ
Phạm Văn Đồng
24 Ý nghĩa văn chương Hoài Thanh
25 Sống chết mặc bay Phạm Duy
Tốn
Trang 3Thể loại
Ca dao- dân ca
Tục ngữ
Thơ trữ tình
Thất ngôn
tứ tuyệt
đường luật
Truyện ngắn
hiện đại
26 Những trò lố hay là Va- ren và Phan Bội Châu
Nguyễn Ái Quốc
27 Ca Huế trên sông Hương
Hà Ánh Minh
28 Quan Âm Thị Kính
Định nghĩa- Bản chất
- Là những bài thơ, bài hát trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác, biểu diễn và truyền miệng từ đời này sang đời khác
- Ca dao là phần lời đã tước bỏ đi phần tiếng đệm dân ca là lời bài ca dân gian
- Là những câu nnói dân gian ngắn gọn,
ổn định, có nhịp điệu hình ảnh, thể hiện những kinh nghiện của nhân dân về mọi mặt được vận dụng vào đời sống, suy nghĩ
và lời ăn tiếng nói hàng ngày
- Là thể loại văn học phản ánh cuộc sống bằng cảm xúc trực tiếp của người sáng tác
Văn bản Thơ trữ tình bình thường có vần điệu, nhịp điệu, ngôn ngữ cô đọng, mang tính cách điệu cao
- Là thể loại thơ có: 7 tiếng/câu; 4câu/bài;
28 tiếng/bài
- Kết cấu: câu 1( khai); câu 2 (thừa); câu 3: (chuyển); câu 4: (hợp)
- Nhịp: 4/3; hoặc 2/2/3
- Vần: chân, liền, cách, bằng
- Dung lượng có thể ngắn, rất ngắn, dài, hơi dài
- Cách kể chuyện linh hoạt, không gò bó, không theo trình tự thời gian, thay đổi ngôi kể, nhịp văn nhanh, kết thúc đột ngột
2 C âu 2:7’
Trang 4Thất ngôn bát cú Đường
luật
ngũ ngôn tứ tuyệt
thơ Lục bát – song thất
lục bát
Phép tương phản và
phép tăng cấp
Thất ngôn bát cú
Đó là thơ Đường chuẩn luật, gồm có 8 câu, mỗi câu 7 chữ Hai câu đầu là 2 câu
đề (đặt vấn đề mà bài thơ đó nói tới) Hai câu tiếp theo là hai câu thực (tả hoặc nói
thực về vấn đề đó) Hai câu sau đó là 2
câu luận (bàn luận về vấn đề đó) Cuối cùng là 2 câu kết (kết luận vấn đề)
Nếu tách ra từng cặp một thì chúng có thể thành những cặp câu đối riêng biệt
ngũ ngôn tứ tuyệt" (bốn câu, mỗi câu năm chữ), "
- Thơ Lục Bát là thể văn vần mỗi cặp gồm một câu sáu tiếng và một câu tám tiếng liên tiếp nhau Thông thường bài thơ mở đầu bằng câu sáu chữ và kết thúc bằng câu tám chữ
- Thơ song thất lục bát (hai 7+6-8), cũng
được gọi là lục bát gián thất (6-8 xen hai 7) hay thể ngâm là một thể văn vần (thơ) đặc thù của Việt Nam Thơ song thất lục bát gồm có 2 câu 7 chữ và 1 câu 6 chữ, 1 câu 8 chữ.Chữ cuối câu bảy trên vần với chữ thứ 5 câu bảy dưới, chữ cuối câu bảy dưới vần với chữ cuối câu lục, tiếng cuối câu lục vần với chữ thứ 6 câu bát Và chữ cuối câu bát vần với chữ thứ 5 (đôi khi chữ thứ 3) của câu thất tiếp theo
- Tương phản : việc tạo ra những hành động, những cảnh tượng, những tính cách trái ngược nhau
- Tăng cấp: lần lượt đưa thêm chi tiết và chi tiết sau cao hơn chi tiết trước
Câu 3: 5’
Trang 5GV đọc câu hỏi-yêu cầu
HS trả lời
? Lấy mỗi loại một bài ca
dao dã đọc hay đã học để
minh hoạ
YC HS Đọc thuộc lòng
những câu ca dao yêu
thích; giải thích lí do yêu
thích
?Nêu những kinh nghiệm
của nhân dân được thể
hiện trong câu tục ngữ?
? Những giá trị lớn về tư
tưởng, tình cảm thể hiện
trong các bài thơ, đoạn
thơ trữ tình Việt Nam và
Trung Quốc?
- Sự nhớ thương, kính yêu, than thân, trách
phận, buồn bã, hối tiếc, tự hào, biết ơn(trữ
tình) ; châm biếm hài ước,dí dỏm, đả kích,
tự hào, ca ngợi yêu quý
Tự phát triển
Học thuộc ở nhà
Kinh nghiệm
về thiên nhiên, thời tiết
Thời gian tháng năm và tháng 10, dự đoán mưa bão, giông, lụt
Kinh nghiệm
về lao động sản xuất nông nghiệp
Đất đai quý hiếm, vị trí các nghề: làm ruộng, làm vườn, kinh nghiệm cấy lúa, làm đất, trồng trọt chăn nuôi
Kinh nghiệm
về con người
và xã hội
Xem tướng người, học tập thầy bạn, tình thương và lòng biết ơn, đoàn kết là sức mạnh, con người là vốn quý nhất
- Lòng yêu nước và lòng tự hào dân tộc
- ý chí khuất phục, kiên quyết đánh bại mọi quân xâm lược
- Thương dân yêu dân mong dân khỏi khổ, mong được về quê hương
- Ca ngợi cảnh đẹp tự nhiên: Cảnh khuya, đêm trăng xuân, thác hùng vĩ
- Ca ngợi tình bạn trân thành, tình vợ chồng chung thuỷ
- cho hs lấy ví dụ minh hoạ
Câu 4: 5’
Câu 5:(5')
Trang 6Nhan đề văn bản, tác giả
Cổng trường mở ra
( Lí Lan)
Mẹ tôi( Trích: Những
tấm lòng cao cả- E A-
mi- xi)
Cuộc chia tay của những
con búp bê
( Khánh Hoài)
Sống chết mặc bay
( Phạm Duy Tốn )
HS đọc thuộc lòng diễn cảm các bài thơ đã học và bài thơ đọc thêm
Giá tị nội dung, tư
tưởng
Giá trị nghệ thuật
- Lòng mẹ thương con
vô bờ, ước mong con học giỏi nên người ngay trong đêm trước ngày khai trường đầ tiên trong đời con
- Tâm trạng người mẹ được thể hiện chân thực, nhẹ nhàng
mà cảm động
- Tình yêu thương kính trọng của cha mẹ là tình cảm thật thiêng liêng.Thật đáng xấu hổ
và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp nên tình yêu thương đó
- Là bức thư bố gửi cho con
- Lời phê bình thấm thía, đích đáng đã khiến cho con hối hận, ăn năn vì lỗi lầm của con với
-Tình cảm gia đình vô cùng quý giá và quan trọng
- Người lớn, các bậc cha mẹ hãy vì con cái
mà cố gắng tránh những cuộc chia tay
- Qua cuộc chia tay của nhưng con búp bê -cuộc chia tay của những đứa trẻ ngây thơ và tội nghiệp mà đặt ra một vấn
đề giữ gìn gia đình 1 cách nghiêm nghiêm túc , sâu sắc
Câu 6: 5’
Trang 7Một thứ quà của lúa
non: Cốm
( Thạch Lam )
Những trò lố hay là Va
ren và Phan Bội
Châu( Nguyễn ái Quốc)
Mùa xuân của tôi
( Vũ Bằng)
Ca Huế trên sông
Hương( Hà ánh Minh)
GV gợi ý cho HS tự bộc
lộ
- Lên án tên quan phủ
vô trách nghiệm gây lên tội ác khi làm nhiệm vụ
hộ đê; cảm thông với những thống khổ của nhân dân vì đê vỡ
- Nghệ thuật tương phản tăng cấp Là bước khởi đầu cho thể loại truyện ngắn hiện đại
- Ca ngợi và miêu tả vẻ đẹp và giá trị của một thứ quà quê đặc sản mầ quen thuộc của Việt Nam
- Bút kí về văn hoá ẩm thực
- Cảm giác tinh
tế, trữ tình đậm
đà, trân trọng, nâng niu
- Đả kích tên toàn quyền Va ren đầy âm mưu thủ đoạn thất bại, đáng cười trước PBC ;
ca ngợi người anh hùng trước kẻ thù xảo trá
- Kể chuyện theo hành trình chuyến đi của Va-ren
- Cuộc gặp gỡ đầy kịch tính trong tù giữa Va-ren và PBC
Vẻ đẹp độc đáo của mùa xuân miền Bắc và
Hà Nội qua nỗi sầu xa
xứ của một người Hà Nội
Hồi ức trữ tình, lời văn giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, giàu chất thơ, nhẹ
êm, cảm động
Giới thiệu ca Huế - một sinh hoạt và thú vui văn hoá rất tao nhã ở đất cố đô
- Văn bản giới thiệu thuyết minh mạch lạc, giản dị mà nêu
rõ đặc điểm chủ yếu của vấn đề
- Suy nghĩ, làm bài
7.Câu7,8(6’)
Trang 8c Củng cố- luyện tập (2'):
GV Nhắc lại những nội dung chính đã học
d Hướng dẫn HS học và ôn tập ở nhà(1')
Làm tiếp câu 10: Tra các từ Hán Việt khó hiểu theo SGK, từ điển
Lập sổ tay văn học, tập ghi chép thường xuyên
Chuẩn bị bài : Dấu gạch ngang
4.Rút kinh nghiệm sau giờ dạy: - Nội dung kiến thức :
- Phương pháp :
- Thời gian :