Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 33 - Tiết 121: Ôn tập văn học (Tiết 1)

OÂN TAÄP VAÊN HOÏC I MỤC TIÊU : - Nắm được hệ thống văn bản , giá trị tư tưởng , nghệ thuật của các tác phẩm đã học , về đặc trưng các thẻ loại của văn bản , những quan niệm về văn chươn[r]

Tuần : 33

Tiết : 121 – Ôn tập văn học Tiết : 122 – Dấu gạch ngang Tiết : 123 - Ôn tập Tiếng Việt Tiết : 124 – Văn bản báo cáo

Tuần :33 Tiết :121

NS:05/4/2011

Dạy : 11-17/4/2011

ÔN TẬP VĂN HỌC

I MỤC TIÊU :

- Nắm được hệ thống văn bản , giá trị tư tưởng , nghệ thuật của các tác phẩm đã học , về đặc trưng các thẻ loại của văn bản , những quan niệm về văn chương , về sự giàu đẹp của tiếng Việt trong các văn bản thuộc chương trình lớp 7

III KIẾN THỨC CHUẨN :

1 Kiến thức

- một số khái niệm thể loại liên quan đến đọc- hiểu vb : ca dao, tục ngữ …

- Sơ giản về thể thơ Đường luật

- Hệ thống vb đã học, nội dung cơ bản và đặc trưng thể loại ở từng vb

2 Kĩ năng

- Hệ thống ,khái quát hoá kiến thức về các vb đã học

- So sánh, ghi nhờ ,học thuộc lòng các vb tiêu biểu

- Đọc- hiểu các vb tự sự, miêu

tả ,biểu cảm, nghị luận

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN :

HĐ 1: Khởi động

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

* Kiểm tra sự chuẩn bị xác xuất

4,5 HS

* Giới thiệu bài:

Mục đích của việc ôn tập

HĐ2: Hình thành kiến thức :

Câu 1:

(?) Ghi theo trí nhớ tất cả các nhan

đề các văn bản đã học trong năm

học?

* Lớp trưởng báo cáoan5

* 2 HS đem tập bài soạn

-Nghe và ghi tựa bài vào tập

* Thi đua giữa 2 dãy bàn (mỗi dãy 1 học kì)

Dãy bàn thứ 1

HỌC KÌ I 1.Cổng trường mở ra

2 Mẹ tôi

3 Cuộc chia tay của những con búp bê

4 Những câu hát về tình cảm gia đình

5 Những câu hát về quê hương, đất nước,

6 Những câu hát than thân

7 Những câu hát châm biếm

8 Nam quốc sơn hà

9 Tụng giá hoàn kinh sư

10 Thiên Trường vãn vọng

11 Côn Sơn ca

12 Sau phát chia li

13 Bánh trôi nước

14 Qua Đèo Ngang

15.Bạn đến chơi nhà

16.Vọng Lư Sơn bộc bố

17.Tĩnh dạ tứ

18 Mao ốc vị thu phong sở phá ca

19 Nguyên tiêu

20 Cảnh khuya

21 Tiếng gà trưa

22 Một thứ quà của lúa non: Cốm

23 Sài Gòn tôi yêu

24 Mùa xuân của tôi

Dãy bàn thứ 2

HỌC KÌ II

25 Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

26 Tục ngữ về con người và xã hội

27 Tinh thần yêu nước của nhân dân ta

28 Sự giàu đẹp của Tiếng Việt

29 Đức tính giản dị của Bác Hồ

30 Ý nghĩa văn chương

31 Sống chết mặc bay

32 Những trò lố hat là Va-ren và Phan bội Châu

33 Ca Huế trên sông Hương

34 Quan Âm Thị Kính

Tổng cộng:

HKI: 24 tác phẩm.

HKII: 10 tác phẩm.

Cả năm: 34 tác phẩm

* Cho HS Khái niệm nhanh một

số khái niệm :

(?) Dựa vào các chú thích để lại

định nghĩa một số khái niệm thể

loại văn học và biện pháp nghệ

thuật đã học:

+ Ca dao- dânca

+ Tục ngữ.

+ Thơ trữ tình.

+ Thơ thất ngôn tứ tuyệtĐường

luật.

-HS lần lượt trình bày các khái niệm theo yêu cầu của gv

- HS khác bổ sung

- GV nhận xét và kết thúc cho hs

tự ghi bài học

I Các khái niệm :

+ Ca dao- dânca + Tục ngữ.

+ Thơ trữ tình.

+ Thơ thất ngôn tứ tuyệtĐường luật.

+ Thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đườngluật.

+ Thơ thất ngôn bát cú.

+ Thơ lục bát.

+ Thơ song thất lục bát.

+ Phép tăng cấp.

+ Phép tương phản.

+ Thơ ngũ ngôn tứ tuyệt

Đườngluật.

+ Thơ thất ngôn bát cú.

+ Thơ lục bát.

+ Thơ song thất lục bát.

+ Phép tăng cấp.

+ Phép tương phản.

GV Dự kiến nội dung các khái niệm

** Ca dao- dân ca: Chỉ các loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm

của con người do quần chúng nhân dân sáng tác truyền miệng từ đời này sang đời khác

+ Dân ca: Là những sáng tác kết hợp lời và nhạc.

+ Ca dao: Là lời thơ của dân ca.

** Tục ngữ: Những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh thể hiện những

kinh

nghiệm của nhân dân về mọi mặt, được vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn, tiếng nói hằng

ngày

- Thơ trữ tình: Một thể loại văn học phản ánh cuộc sống bằng cảm xúc trực tiếp của người sáng

tác Thường có vần, nhịp điệu, ngôn ngữ cô động, mang tính cách điệu cao

- Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật:

- 7 tiếng / câu, 4 câu / bài, 28 tiếng / bài

- Kết cấu : Khai – thừa – chuyển – hợp

- Nhịp: 4/3 hoặc 2/2/3

- Vần: Chân (T), liền (1 –2), cách (2 – 4) bằng

- Thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật:

- 5 tiếng / câu, 4 câu / bài, 20 tiếng / bài

- Nhịp 3/2 hoặc 3/2

- Kết cấu + vần giống Thất ngôn tứ tuyệt (có thể gieo vần trắc).

- Thơ thật ngôn bát cú:

- 7 tiếng / câu, 8 câu / bài, 56 tiếng / bài

- Vần chân : 1 –2 –4 – 6 –8

- Kết cấu :Đề – thực – luận – kết

- Đối từng cặp: 3 >< 4; 5>< 6

- Thơ lục bát:

- Câu 6, câu 8

- Vần bằng, lưng (6- 6), Chân (6 – 8), liền

- Nhịp : 2/2/2/2; 3/3/4/4; 2/4/2; 2/4…

- 2 thanh B6 – B8 không trùng thanh

- Thơ song thất lục bát:

- Một khổ 4 câu: 2 câu 7, 1 cặp 6 –8

- vần 2 câu 7; vần lưng (7 –5) trắc

- Nhịp: 2 câu 7: 3/4 hoặc 3/2/2

- Phép tương phản: Là sự đối lập các hình ảnh, chi tiết, nhân vật, … trái ngược nhau để tô đậm,

nhấn mạnh 1 đối tượng hoặc cả 2

- Phép tăng cấp: Lần lượt đưa thêm 1 chi tiết, chi tiết sau cao hơn chi tiết trước (tăng dần cường

độ,

tốc độ, mức độ, chất lượng, số lượng, màu sắc,âm thanh, …)

(?) Những tình cảm, thái độ thể

hiện trong các bài ca dao, dân ca

là gì?

(?) Đọc thuộc lòng những câu ca

dao- dân ca yêu thích ? Giải thích

lí do yêu thích?

Đánh giá, khẳng định

(?) Các câu tục ngữ đã học thể

hiện những kinh nghiệm, thái độ

của nhân dân đối với thiên nhiên,

lao động sản suất, con người và xã

hội như thế nào?

-Thảo luận, trình bày ( mỗi loại cho VD minh hoạ)

-Nhận xét, bổ sung

 Thảo luận, trình bày, kèm

VD minh hoạ

 Nhận xét, bổ sung

II Thực hiện các câu hỏi Câu 3:

** Nhớ thương, yêu kính,

than thân trách phận, buồn bã, hối tiếc, tự hào, biết ơn, …(trữ tình)

** Châm biếm, hài

hước, dí dỏm, đả kích, oán trách, phản kháng, tố cáo xã hội, phê phán cái xấu

Câu 4:

** Kinh nghiệm về thiên

nhiên, thời tiết: Thời

gian tháng 5, tháng 10; dự đoán nắng,

mưagiông, bão, lụt, …

** Kinh nghiệm về lao

động sản xuất: Đất đai

quý hiếm, vị trí của các nghề làm ruộng, nuôi cá, làm vườn, kinh nghiệm cấy lúa, làm đất, trồng trọt, chăn nuôi, …

** Kinh nghiệm về con

người, xã hội: - Xem

tướng người, học thầy, học bạn, thương người, biết ơn, đoàn kết là sức mạnh, con người là vốn quý nhất, sống chết, …

- Thái độ: Tôn vinh giá trị con người, đề cao phẩm chất tốt đẹp

 Đánh giá, khẳng định

(?) Những giá trị tư tưởng tình cảm

thể hiện qua những bài thơ, đoạn

 Thảo luận, trình bày, kèm

VD minh hoạ

 Nhận xét, bổ sung

Câu 5:

** Những giá trị tư

tưởng tình cảm thể hiện

thơ trữ tình của VN và TQ đã học

là gì? (minh hoạ bằng VD cụ thể –

Đọc thuộc lòng, diễn cảm)

Câu 6:

(?) Riêng với các văn bản đọc -

hiểu là văn xuôi (trừ tác phẩm

văn nghị luận), em hãy lập bảng

tổng kết theo mẫu sau đây: (Treo

bảng phụ khung mẫu SGK)

 Thảo luận, trình bày bảng tổng kết của tổ

Nhận xét, bổ sung

qua những bài thơ, đoạn thơ trữ tình của VN và

TQ đã học:

- Lòng yêu nước, tự hào dân tộc

- Ý chí bất khuất, kiên quyết đánh bại mọi kẻ thù xâm lược

- Tình yêu thương con người, mong muốn mọi người đều ấm no, nhớ quê, mong về quê, ngỡ ngàng khi trở về, nhớ mẹ, thương bà, …

- Ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên; đêm trăng xuân, cảnh khuya, thác hùng vĩ, đèo vắng.

- Trân trọng vẻ đẹp phẩm chất của người phũ nữ thương cảm thân

1 Cổng trường mở ra

(Lí Lan)

Lòng mẹ thương con vô bờ, ước mong con được học giỏi nên người trong đêm trước ngày khai giảng đầu đời của con.

Tâm trạng của người mẹ thể hiện chân thực, nhẹ nhàng mà cảm động, chân thành, lắng sâu.

2 Mẹ tôi

(Eùt-môn-đô-đơ

Amixi)

Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho những ai chà đạp lên tình yêu thương đó.

Thư của bố gởi cho con lời phê bình nghiêm khắc nhưng thấm thía và đích đáng  làm con hối hận vì lỗi lầm với mẹ.

3 Cuộc chia tay của

những con búp bê

(Khánh Hoài)

- Tình cảm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng.

- Những bậc cha mẹ hãy vì con cái mà cố gắng tránh những cuộc chia li – li dị.

Qua cuộc chia tay của những con búp bê, những đứa con ngây thơ, tội nghiệp mà đặt vấn đề giữ gìn gia đình 1 cách nghiêm túc sâu sắc.

4 Một thứ quà của

lúa non: Cốm

(Thạch Lam)

Ca ngợi và miêu tả vẻ đẹp và giá trị của

1 thứ quà quê đặc sản mà quen thuộc ở VN. Cảm giác tinh tế, trữ tình đậm đà, trân trọng, nâng niu, …

5 Sài Gòn tôi yêu

(Minh Hương)

Tình cảm sâu đậm đối với Sài Gòn qua sự gắn bó lâu bền, am hiểu tường tận và cảm nhận tinh tế về thành phố này.

- Bút kí, kể, tả, giới thiệu và biểu cảm kết hợp khéo léo, nhịp nhàng.

- Lời văn giản dị, từ địa phương đúng mức.

6 Mùa xuân của tôi

(Vũ Bằng)

Vẻ đẹp độc đáo của mùa xuân Miền Bắc và Hà Nội qua nỗi sầu xa sứ của một người Hà Nội.

Lời văn giàu cảm xúc, hình ảnh, giàu chất thơ và nhẹ êm, cảm động, ngọt ngào.

9 Ca Huế trên Sông

Hương (Hà Ánh

Minh)

Giới thiệu ca Huế- Một sinh hoạt và thú vui văn hoá rất tao nhã ở đất cố đô.

Giới thiệu, thuyết minh mạch lạc, giản dị mà nêu đặc điểm chủ yếu của vấn đề.

(?) Dựa vào bài: “ Sự giàu

đẹp của Tiếng Việt” (Đặng

Thai Mai) nói về sự giàu đẹp

của Tiếng Việt?

(?) Dựa vào bài: “Ý nghĩa

văn chương”, phổ biến những

ý nghĩa chính của văn

chương?

(?) Việc học phần Tiếng Việt

và TLV theo hướng tích hợp

có lợi ích gì cho việc học

phần văn? Nêu một số VD ?

** Chốt và cho VD:

VD :

+ Kĩ năng đưa và trình bày

dẫn chứng trong văn nghị luận

chứng minh qua văn bản

“Tinh thần yêu nước của nhân

dân ta”.

+ Biết được nghệ thuật:

Tương phản – Tăng cấp qua

việc học văn bản: “ Sống chết

mặc bay”.

+ Bài 5: Học yếu tố HV, từ

ghép HV và đặc điểm văn

biểu cảm thì hổ trợ thêm việc

học các văn bản thơ trung đại

HĐ 3 : Luyện tập : Thơng qua

HĐ 4: Củng cố - Dặn dò:

a) Củng cố : ( thơng qua )

b) Hướng dẫn tự học :

(?) Tập tra những từ HV khó

hiểu theo SGK và theo cuốn

- Thảo luận, trả lời

- Nhận xét, bổ sung

- Thảo luận, trả lời

- Nhận xét, bổ sung

 Thảo luận, trình bày

 Bổ sung

 Nghe và tự ghi nhận

 Nghe, tự ghi nhận, làm theo

Câu 7:

1) Hệ thống nguyên âm, phụ âm khá phong phú

2) Giàu thanh điệu

3) Cú pháp TV tự nhiên, cân đối, nhịp nhàng

4) Từ vựng dồi dào cả 3 mặt: Thơ, nhạc, hoạ

5) Từ vựng tăng nhiều từ mới, cách nói mới

Câu 8:

1) Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và thương muôn vật, muôn loài 2) Văn chương phản ánh sự sống, sáng tạo sự sống

3) Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có

Câu 9:

- Hiểu kĩ từng phân môn hơn trong mối quan hệ chặt chẽ và đồng bộ giữa Văn- TV- TLV

- Nói – viết đỡ lúng túng hơn, ứng dụng ngay kiến thức, kĩ năng phân môn này học phân môn kia

Câu 10: HS tự ghi nhận

từ điển HV (mỗi ngày tra và

học 1 vài từ cho thật sâu sắc:

các từ, các nghĩa, các VD, …)

** Tự ôn tập theo 10 câu hỏi

trên

** Lập sổ tay văn học và tập

ghi chép thường xuyên

** Chuẩn bị bài kiểm tra tổng

hợp cuối năm

** Soạn bài: “ Dấu gạch

ngang”.

+ Tìm hiểu và trả lời các VD,

câu hỏi trang 129, 130

HS nghe và về nhà thực hiện theo yêu cầu của gv

Tuần 33 Tiết :122

NS:5/4/2011

Dạy : 11-17/4/2011

I MỤC TIÊU :

- Hiểu cơng dụng của dấu gạch ngang

- Phân bietj dấu gạch ngang với dấu gạch nối

- Biết sử dụng dấu gạch ngang đẻ sử dụng yêu cầu biểu đạt

II KIẾN THỨC CHUẨN :

1 Kiến thức

Công dụng của dấu gạch ngang trong vb

2 Kĩ năng

- Phân biệt dấu gạch ngang với dấu gạch nối

- Sử dụng dấu gạch ngang trong tạo lập vb

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN :

HĐ 1: Khởi động

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

(?)Dấu chấm lửng được dùng để

làm gì trong câu ? Đặt một câu có

dùng dấu chấm lửng?

(?)Dấu chấm phẩy được dùng để

làm gì trong câu ? Đặt một câu có

* Lớp trưởng báo cá

* 2 HS trả bài

dùng dấu chấm phẩy ?

*Giới thiệu bài

*Nghe và ghi tựa bài

HĐ2: Hình thành kiến thức

-Treo bảng phụ, cho HS đọc các

VD và trả lời các câu hỏi:

(?) Nêu tác dụng của dấu gạch

ngang trong từng VD?

(?) Tại sao cùng 1 dấu câu nhưng ở

mỗi VD lại có tác dụng khác nhau?

? Chốt : Hãy cho biết cơng dụng của

dấu gạch ngang

- Cho ví dụ minh họa

* HS nộp tập bài tập

-Quan sát, đọc, trả lời cá nhân:

a Đánh dấu bộ phận chú thích

b Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật

c Đánh dấu bộ phận liệt kê

d Dùng nối các bộ phận trong liên danh (tên ghép)

* Cá nhân: Vì chúng ở những vị trí khác nhau trong câu

- HS suy nghĩ trình bày và cho ví

dụ

- HS khác nhận xét bổ sung và ghi bài học

1)Công dụng của dấu gạch ngang.

- Đặt ở giữa câu để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích

- Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê

- Nối các từ nằm trong một liên danh

VD : Đẹp quá đi , mùa

xuân ơi – mùa xuân của

Hà Nội thân yêu { …}

(?) Trong VD d, dấu gạch nối giữa

các tiếng trong từ Va-ren được

dùng làm gì?

(?) Cách viêt dấu nối có gì khác

với dấu gạch ngang?

** Bài tập vận dụng:

(?) Đặt dấu gạch ngang và dấu

gạch nối vào các vị trí thích hợp (

Treo bảng phụ):

1) Sài Gòn hòn ngọc viễn đông

đang từng ngày, từng giờ thay da

đổi thịt

2) Nghe radiô vẫn là thói quen thú

vị của những người lớn tuổi.

? Chốt : Hãy cho biết phân biệt dấu

gạch ngang và dấu gạch nối như

thế nào ?

? cho ví dụ minh họa

* Cá nhân: Nối các tiếng tên riêng nước ngoài (từ mượn)  Không phải là dấu câu

 Cá nhân quan sát, trả lời:

Ngắn hơn dấu gạch ngang

* Cá nhân lên bảng thực hiện:

1) Sài Gòn _ hòn ngọc viễn đông

đang từng ngày, từng giờ thay da đổi thịt

2) Nghe ra-di-ô vẫn là thói quen

thú vị của những người lớn tuổi.

- HS suy nghĩ trình bày và cho ví

dụ

- HS khác nhận xét bổ sung và ghi bài học

2)Phân biệt dấu gạch ngang và dấu gạch nối

- Dấu gạch nối không phải là 1 dấu câu Nó chỉ để nối các tiếng trong những từ mượn nhiều tiếng

- Dấu gạch nối ngắn hơn dấu gạch ngang

VD : Những trị lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

HĐ 3: Luyện tập

-Cho HS nêu yêu cầu, đọc BT

-Đánh giá, khẳng định

-Nêu yêu cầu, đọc qua VD, trả lời cá nhân

-Nhận xét, bổ sung

3)Luyện tập :

1) Công dụng của dấu

gạch ngang:

a, b Đánh dấu bộ phận chú thích

c Đánh dấu bộ phận chú thích

Lời nói trực tiếp

* Cho HS nêu yêu cầu, đọc BT.

-Đánh giá, khẳng định

-Nêu yêu cầu, gọi HS khá, giỏi

lên bảng

-Đánh giá, cho điểm

HĐ 4 : Củng cố - Dặn dò :

a) Củng cố :

? Cơng dụng của dấu gạch ngang ?

? làm sao để nhận biết dấu gạch

ngang và dấu gạch nối

b) Hướng dẫn tự học :

- Học bài học hơm nay

- Làm hoàn chỉnh BT3

** Ôn tập Tiếng Việt theo nội

dung ôn tập T 132

( Chuẩn bị cho tiết ôn tập _ Hình

thức: Hái hoa dân chủ)

-Nêu yêu cầu, đọc qua VD, trả lời cá nhân

-Nhận xét, bổ sung

-Cá nhân lên bảng

-Nhận xét

- HS nghe và trả lời theo yêu cầu của gv

- HS nghe và về nhà thực hiện theo yêu cầu của gv

d, e nối liên danh

2) Công dụng của dấu

gạch nối:

Dùng nối các tiếng trong tên riêng nước ngoài

3) Tham khảo học tốt

NV7

trang 159, 160.

Tuần 33 Tiết

SN : 6/4/2011

Dạy : 11-17/4/2011

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU :

- Hệ thống hĩa kiến thức đã học về các dấu câu

II KIẾN THỨC CHUẨN :

1 Kiến thức

Các dấu câu

- Các kiểu câu đơn

2 Kĩ năng

Lập sơ đồ hệ thống hoá kiến thức

III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN :

HĐ 1: Khởi động

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

(?)Công dụng của dấu gạch ngang

? phân biệt dấu gạch ngang với

dấu gạch nối ?Cho Vd có sử dụng

dấu gạch ngang đặt ở đầu dòng

để đánh dấu lời nói trực tiếp của

nhân vật ?

*Giới thiệu bài

yêu cầu của tiết ôn tập

* Lớp trưởng báo cáo

* 2 HS trả bài

*Nghe và ghi tựa bài

HĐ 2: Hình thành kiến thức :

** Tổ chức cho HS “Hái hoa dân

chủ” lần lượt trả lời các câu hỏi

sau:

(?) Câu phân loại theo mục đích

nói gồm những kiểu câu nào? VD

mục đích của từng kiểu câu?

(?) Câu phân loại theo cấu tạo

* Từng cá nhân được bốc thăm tên lên bốc thăm câu hỏi và trả lời:

- Có 4 loại câu:

+ Câu trần thuật: Nêu một nhận

định (để kể)

+ Câu nghi vấn: Để hỏi.

+ Câu cầu khiến: Để đề nghị, yêu

cầu…

+ Câu cảm thán: Bộc lộ cảm xúc

trực tiếp

- Có 2 kiểu câu:

+ Câu bình thường: Cấu tạo theo

1/Các kiểu câu đơn đã học:

a Phân loại theo mục

đích nói:

-Câu trần thuật

-Câu nghi vấn

-Câu cầu khiến

-Câu cảm thán

b Phân loại theo cấu tạo

-Câu bình thường

-Câu đặc biệt