C2: Ma sát sinh ra ở các viên bi đệm Hs: Đọc và trả lời câu C3 giữa trục quay với ổ trục; Khi dịch chuyển vật nặng, dùng những khối trụ làm con lăn, ma sát giữa con lăn với mặt trượt là [r]
Trang 1Bài 6 -Tiết 6
Tuần 7
1/ Mục tiêu:
1.1/.Kiến thức: Nêu được ví dụ về lực ma sát trượt, nghỉ, lăn
1.2/.Kỹ năng: Đề ra được cách làm tăng ma sát có lợi và làm giảm ma sát có hại trong một số trường hợp cụ thể của đời sống kĩ thuật
1.3/.Thái độ: Vận dụng kiến thức đã học vào đời sống hàng ngày
2/ Trọng tâm: Đề ra được cách làm tăng ma sát có lợi và làm giảm ma sát có hại
trong một số trường hợp cụ thể của đời sống kĩ thuật
3/ Chuẩn bị:
3.1/.GV: - Mỗi nhóm 1 lực kế,1 miếng gỗ lót (mặt nhẳn, 1 mặt nhám),1 quả cân phục vụ cho TN 6.2 SGK
3.2/.HS: Phần hướng dẫn ở nhà của tiết trước
4/ Tiến trình:
4.1/.Ổn định tổ chức – Kiểm diện
8A1: ………
8A2: ………
4.2/.Kiểm tra miệng
Hs1:1/ Thế nào là hai lực cân bằng?
(5đ)
2/.BT5.1 SVBT trang 27 (4đ)
3/ Khi đánh quẹt diêm có xuất
hiện lực ma sát không?.(1đ)
Hs2:
1/.Vì sao khi có lực tác dụng mọi vật
đều không thay đổi vận tốc đột ngột
được? (5đ)
2/ BT 5.3 SVBT trang 28 (4đ)
3/.Khi viết bảng có xuất hiện lực ma
sát không?.(1đ)
Hs1: 1/.- Là 2 lực cùng đặt lên 1 vật
lên có cường độ bằng nhau, phương nằm trên cùng 1 đường thẳng, chiều ngược nhau
2/ Câu D 3/ có xuất hiện lực ma sát
Hs2:
1/.Vì mọi vật đều có quán tính
2/ Câu D 3/ Có xuất hiện lực ma sát
4.3 Bài mới :
*HĐ1: Tổ chức tình huống học tập
GV: * Bài này giúp các em phần nào
hiểu biết được ý nghĩa của việc phát minh
ra ổ bi
*HĐ2: Tìm hiểu về lực ma sát
LỰC MA SÁT
Trang 2GV: Yêu cầu HS đọc thông tin mục 1
?/ Lực ma sát trượt xuất hiện khi nào?
Nó có tác dụng gì?
Hs: Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật
chuyển động trượt trên bề mặt của một
vật khác Tác dụng cản trở chuyển động
Gv: Yêu cầu HS đọc và trả lời câu C1
Hs: Ma sát giữa trục quạt bàn với ổ
trục; Các trò chơi thể thao như: lướt ván,
trượt tuyến, cầu trượt, trượt băng
Gv: Lực ma sát trượt sinh ra khi nào?
*GDMT: Trong quá trình lưu thông của
các phương tiện giao thông đường bộ,
ma sát giữa bánh xe và mặt đường, giữa
các bộ phận với nhau, ma sát giữa
phanh xe và vành bánh xe làm phát
sinh các bụi cao su, bụi khí, bụi kim
loại.
Nếu đường có nhiều bùn đất, xe đi
trên đường có thể bị trượt dễ gây ra tai
nạn, đặc biệt khi trời mưa và lốp xe dễ
bị mòn
? Các bụi khí này gây tác hại to lớn
đối với môi trường như thế nào?
Hs: ảnh hưởng đến sự hô hấp của cơ
thể, sự sống của sinh vật và sự quang
hợp của cây xanh.
*Biện pháp GDBVMT:
?/ Để giảm thiểu tác hại này ta cần làm
gì?.
Hs: Cần làm giảm số phương tiện lưu
thông trên đường, cấm các phương tiện
đã cũ nát, không đảm bảo chất lượng.
Các phương tiện tham gia giao thông
cần đảm bảo các tiêu chuẩn về khí thải
và an toàn đối với môi trường
Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng
xe và vệ sinh mặt đường sạch sẽ
GV: Bún hòn bi trên mặt sàn, quan sát có
I/ Khi nào có lực ma sát ?
1/.Lực ma sát trượt :
C1/ Ma sát giữa trục quạt bàn với ổ
trục; Các trò chơi thể thao như: lướt ván, trượt tuyến, cầu trượt, trượt băng
=> Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật
trượt trên bề mặt của vật khác
2 Lực ma sát lăn:
Trang 3hiện tượng gì?
Hs: Hòn bi lăn chậm dần rồi dừng lại
GV: lực nào đã làm xe dừng lại? Có phải
lực ma sát trượt không? Tại sao?
Hs: Không, vì bánh xe không trượt trên
mặt bàn
GV: Lực do mặt bàn tác dụng lên hòn bi,
ngăn cản chuyển động lăn của hòn bi là
lực ma sát lăn
GV: Lực ma sát lăn sinh ra khi nào?
Hs: Đọc và trả lời câu C2
Hs: Đọc và trả lời câu C3
GV: Yêu cầu HS đọc thông tin mục 3,
hướng dẫn hs làm TN
Hs: TN theo nhóm H6.2
Hs: Đọc và trả lời câu C4
GV: Lực cản sinh ra trong TN trên có
phải là lực ma sát trượt hay lực ma sát lăn
không?
Hs: Không
GV: Đó là lực ma sát nghỉ Lực cân bằng
với lực kéo gọi là lực ma sát nghỉ
GV: Lực ma sát nghỉ dùng để làm gì?
Hs:Đọc và trả lời câu C5
=> Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn
trên bề mặt của vật khác
C2: Ma sát sinh ra ở các viên bi đệm
giữa trục quay với ổ trục; Khi dịch chuyển vật nặng, dùng những khối trụ làm con lăn, ma sát giữa con lăn với mặt trượt là
ma sát lăn
C3 H 6.1a Ba người đẩy hòm trượt lên
mặt sàn, khi đó giữa hòm với mặt sàn có
ma sát trượt
H 6.1b: 1 người đẩy hòm nhẹ nhàng do có
đệm bánh xe khi đó giữa bánh xe với sàn có ma sát lăn)
Từ 2 trường hợp trên, chứng tỏ độ lớn ma sát lăn rất nhỏ hơn so với ma sát trượt
3 Lực ma sát nghỉ:
C4
Chứng tỏ giữa mặt bàn với vật có 1 lực cản Lực này đặt lên vật cân bằng với lực kéo để giữ cho vật đứng yên
- Khi tăng lực kéo thì số chỉ lực kế tăng
dân Điều này cho biết: lực ma sát nghỉ có cường độ thay đổi theo tác dụng lực lên vật
Trang 4Gv:* Trong đời sống nhờ ma sát nghỉ
người ta mới đi lại được, ma sát nghỉ giữ
bàn chân không bị trượt khi bước trên mặt
đường)
*HĐ3: Tìm hiểu về ích lợi và tác hại của
lực ma sát trong đời sống và kỹ thuật
GV: Yêu cầu HS quan sát, đọc và trả lời
câu C6
Gv gợi ý để HS trả lời
Gv: Yêu cầu HS quan sát, đọc và trả lời
câu C7
C5
Trong dây chuyền sản xuất của nhiều nhà máy, các sản phẩm như: bao xi măng, các linh kiện, di chuyển cùng với băng truyền tải nhờ lực ma sát nghỉ
=> Lực ma sát nghỉ giữ cho vật không trượt khi vật bị tác dụng của lực khác
II/ Lực ma sát trong đời sống và kỹ thuật:
1/.Lực ma sát có thể có hại: C6:
a Lực ma sát trượt giữa đĩa và xích làm mòn đĩa xe và xích nên cần tra dầu vào xích xe để làm giảm ma sát
b Lực ma sát trượt của trục làm mòn
và cản chuyển động quay của bánh xe Muốn giảm ma sát thì thay bằng trục quay có ổ bi, khi đó lực ma sát giảm tới 20 lần,
30 lần so với lúc chưa có ổ bi c Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của thùng khi đẩy Muốn giảm ma sát dùng bánh xe để thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn
1 Lực ma sát có thể có ích:
C7 a Bảng trơn, nhẳn quá không thể dùng phấn viết lên bảng
- Biện pháp: tăng độ nhám của bảng
lên để tăng ma sát trượt giữa viên phấn với bảng)
b Không có ma sát giữa mặt răng của ốc và vít thì con ốc sẽ bị quay lỏng dần khi bị rung động Nó không còn tác dụng ép chặt các mặt cần ghép
- Khi quẹt diêm, nếu không có ma sát,
đầu que diêm trượt trên mặt sườn bao diêm sẽ không phát ra lửa
- Biện pháp: Tăng độ nhám của mặt
bao điêm để tăng ma sát giữa đầu
Trang 5*THGDHN: Nội dung bài học giúp ta
học tốt các nghề chế tạo chi tiết máy
như máng trượt, ổ trục, ổ bi… để làm
giảm lực ma sát
que diêm với bao diêm
c Khi thắng (phanh) gấp, nếu không có
ma sát thì ô tô không dừng lại được
- Biện pháp: Tăng lực ma sát bằng
cách tăng độ sâu khía sãnh mặt lốp
xe ô tô
4.4/ Câu hỏi, bài tập củng cố
HĐ4: Vận dụng
GV: Yêu cầu HS đọc và trả lời câu C8, C9
Hs: Đọc và trả lời câu C8
Hs: Đọc và trả lời câu C9
III/ Vận dụng:
* C8: a Ma sát có lợi
b Ma sát có lợi
c Ma sát có hại
d Ma sát có lợi
e Ma sát có lợi
* C9: Ổ bi có tác dụng giảm ma sát do thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn của các viên bi Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm được lực cản lên các vật chuyển động khiến cho các máy móc hoạt động dễ dàng góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành động lực học, cơ khí, chế tạo máy
4.5/ Hướng dẫn hs tự học
*Đối với tiết học này:
- Đọc phần “ Có thể em chưa biết”
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Làm BT 6.1-> 6.10 SBT trang 20, 21.
- Hướng dẫn: 6.4: vật chuyển động thẳng đều chịu tác dụng của 2 lực như thế
nào? -> Fms = F k ?
- 6.5: vật chuyển động thẳng đều chịu tác dụng của 2 lực như thế
nào? -> Fms = F k ? ; m = 10 tấn =? Kg; -> P = 10m; lập tỉ số Fms/P =?
*Đối với tiết học sau: Chuẩn bị bài “Ôn tập” xem lại ghi nhớ và bài tập các bài
đã học
5/ Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………