- Nhân quyền, hay quyền con người (tiếng Anh: Human rights) là những quyền tự nhiên của con người và không bị tước bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào. Có nhiều định nghĩa khác nhau về quyền con người, tuy nhiên, định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc thường được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu, theo đó: “Quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu (universal legal guarantees) có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động (action) hoặc sự bỏ mặc (omission) làm tổn hại đến nhân phẩm, tự do cơ bản (fundamental freedoms) của con người.”
Trang 1BÀI THU HOẠCH TỰ HỌC MÔN: ĐƯỜNG LỐI, CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC
VỀ CÁC LĨNH VỰC CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI Bài 8: Đường lối, chính sách của Đảng, nhà nước về quyền con người.
Vấn đề 1: Đồng chí phân biệt quyền con người và quyền công dân
I KHÁI NIỆM QUYỀN CON NGƯỜI VÀ QUYỀN CÔNG DÂN:
- Nhân quyền, hay quyền con người (tiếng Anh: Human rights) là những quyền tự
nhiên của con người và không bị tước bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào
Có nhiều định nghĩa khác nhau về quyền con người, tuy nhiên, định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc thường được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu, theo đó:
“Quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu (universal legal guarantees) có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động (action) hoặc sự bỏ mặc (omission) làm tổn hại đến nhân phẩm, tự do cơ bản (fundamental freedoms) của con người.”
Bên cạnh đó, nhân quyền còn được định nghĩa một cách khái quát là những quyền bẩm sinh, vốn có của con người mà nếu không được hưởng thì chúng ta sẽ không thể sống như một con người
- Dân quyền, hay quyền công dân là quyền được làm công dân của một cộng đồng xã
hội, chính trị, hoặc quốc gia, là khả năng xử sự của mỗi công dân được Nhà nước quy định trong Hiến pháp của mỗi quốc gia
II SO SÁNH QUYỀN CON NGƯỜI VÀ QUYỀN CÔNG DÂN:
1 Điểm giống nhau :
Quyền công dân và quyền con người là hai phạm trù rất gần gũi với nhau nhưng không đồng nhất Nhân quyền và dân quyền đều là những quyền lợi mà mọi công dân đều được hưởng và được bảo vệ( trừ những người không có quốc tịch) Trong đó quyền công dân có nghĩa hẹp hơn so với quyền con người, về bản chất quyền công dân là những quyền con người được nhà nước thừa nhận và áp dụng cho công dân nước mình Một số quyền công dân cũng là quyền con người như:quyền được có nhà ở, quyền tự do kinh doanh buôn bán, tự do ngôn luận, quyền được học tập, quyền được tham gia quản lí nhà nước và xã hôi, quyền được bảo vệ về sức khỏe…
Ở Việt Nam quyền con người và quyền công dân ra đời và phát triển gắn liền với sự
ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và lịch sử lập hiến nước nhà Nó đc thể hiển 1 cách nhất quán trong cả 4 bản hiến pháp,ghi nhận các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân Việt Nam.Đất nước ngày càng phát triển,nhân quyền và dân quyền cũng ngày 1 được
mở rộng thể hiện sự tôn trọng của nhà nước với quyền lợi của nhân dân,nâng cao niềm tin của nhân dân với đất nước.Sự quản lí của nhà nước không nhằm hạn chế các quyền và tự
Trang 2do của con người mà mong muốn phát triển hoàn thiện hơn các quyền con người mà nhân dân Việt nam đáng được hưởng đã ghi nhận trong các công ước quốc tế
Một cá nhân( trừ những người không quốc tịch) về danh nghĩa đều là chủ thể của cả hai loại nhân quyền và dân quyền nếu họ sinh sống trong quốc gia mà họ đăng kí quốc tịch.Nếu đang sinh sống tại nước ngoài thì họ sẽ chỉ được hưởng những quyền con người
cơ bản như “quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” ngoài ra một số quyền lợi đặc thù như bầu cử, ứng cử thì họ sẽ không được thừa nhận và bảo vệ
2 Điểm khác nhau :
a Về mặt chủ thể:
Chủ thể của quyền con người là tất cả các thành viên của gia đình nhân loại, bất kể
vị thế, hoàn cảnh, quốc tịch Chủ thể của quyền con người là mỗi con người mà ngay từ khi họ được sinh ra thì tạo hoá đã ban cho họ cái mà được gọi là “quyền sống, quyền tự do
và quyền mưu cầu hạnh phúc” Nói cách khác, quyền con người được áp dụng một cách bình đẳng với tất cả mọi người thuộc mọi dân tộc đang sinh sống trên phạm vi toàn cầu, không phụ thuộc vào biên giới quốc gia, tư cách cá nhân hay môi trường sống của chủ thể
Còn chủ thể của quyền công dân có thể là “các cá nhân đặt trong mối quan hệ với nhà nước, dựa trên tổng thể các quyền và nghĩa vụ pháp lý của mỗi cá nhân được nhà nước
đó quy định tạo nên địa vị pháp lý của công dân” Mặc dù chủ thể của quyền công dân được hiểu là các cá nhân đặt trong quan hệ với nhà nước, được thể hiện trong tổng thể các quyền
và nghĩa vụ pháp lý của mỗi cá nhân đó được nhà nước đó quy định, do vậy quyền công dân chỉ mang tính chất quốc gia Đối với những chủ thể không phải là công dân nước sở tại hoặc không mang quốc tịch của một nhà nước nào thì họ vẫn có được những quyền hạn chế của công dân hoặc phải thực thi những nghĩa vụ cũng hạn chế của công dân đối với xã hội, nhà nước nơi họ sinh sống, cư trú
b Về cơ sở pháp lý:
- Quyền con người được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi, được ghi nhận trong các công ước quốc tế về nhân quyền như Công ước quốc tề về xoá bỏ mọi hình thức phân
biệt chủng tộc, Công ước quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, Công
ước quốc tế về quyền trẻ em,… Và trong Bộ luật quốc tế về quyền con người, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền
Theo điều 7, tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền của liên hợp quốc 10/12/1948, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và có quyền được bảo vệ không có bất kì sự phân biệt nào Mọi người có quyền được bảo vệ hợp pháp để chống lại mọi sự phân biệt vi phạm bản tuyên ngôn này và chống lại mọi lý do của một sự phân biệt như vậy
Còn quyền công dân gắn liền với mỗi quốc gia, được pháp luật của mỗi quốc gia quy định
và được đảm bảo thực hiện bằng quyền lực nhà nước
Và do gắn với đặc thù của mỗi quốc gia mà nội dung, số lượng, chất lượng của quyền công dân ở mỗi quốc gia thường không giống nhau Điều 4, Chương I của Hiến pháp
Trang 3nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khẳng định vai trò "lãnh đạo Nhà nước và xã hội" của Đảng Cộng sản Việt Nam, do đó không có tranh cử giữa các đảng phái Theo đó duy nhất có một Đảng Cộng sản hợp pháp hoạt động Điều này đi ngược với đa số các quốc gia khác trên thế giới, khi hầu hết các quốc gia đều có nhiều đảng phái để đảm bảo quyền tự do lập hội
Tuy nhiên, không có sự đối lập giữa quyền con người và quyền công dân trong quy định của các nước khó có thể phân định một cách thật sự rạch ròi quyền con người, quyền công dân theo quan điểm quyền con người là quyền tự nhiên, quyền công dân là do pháp luật quy định; hay quyền con người là do luật quốc tế quy định, quyền công dân là do pháp luật quốc gia quy định
c Về mặt căn cứ phát sinh:
- Căn cứ phát sinh về quyền con người: có hai trường phái cơ bản đưa ra quan điểm trái ngược nhau:
+ Thứ nhất, những người theo học thuyết về quyền tự nhiên thì cho rằng quyền con người là những gì bẩm sinh vốn có mà mọi cá nhân khi sinh ra đều được hưởng
+ Thứ hai, theo học thuyết về pháp lí, trong đó quyền con người không phải là bẩm sinh vốn có một cách tự nhiên mà phải do các nhà nước xây dựng và pháp điển hóa thành các quy định pháp luật hoặc xuất phát từ truyền thống văn hóa
Qua đây có thể thấy được, theo thuyết tự nhiên quyền con người có tính thống nhất trong mọi hoàn cảnh, mọi thời điểm thì quyền con người theo thuyết pháp lý lại mang tính chất khác biệt tương đối về mặt văn hóa chính trị Mặc dù vậy nhưng không thể phủ nhận bất cứ học thuyết nào, bởi lẽ trong khi về hình thức hầu hết các văn kiện pháp luật đều thể hiện quyền con người dưới hình thức pháp lí thì trong tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con năm1948 và một người văn kiện pháp luật ở một số quốc gia quyền con người được khẳng định một cách rõ ràng là quyền tự nhiên vốn có không thể chuyển nhượng
- Căn cứ phát sinh quyền công dân:
Khác với quyền con người, căn cứ phát sinh của quyền công dân là dựa trên cơ sở quốc tịch.Tuy nhiên cách xác định quốc tịch của mỗi quốc gia có sự khác nhau Có quốc gia xác định quốc tịch theo huyết thống có quốc gia lại xác định theo nới sinh.Như vậy để trở thành công dân của một nước cần phải đáp ứng được đầy đủ các điều kiện do pháp luật nước đó quy định Quyền công dân xuất phát từ quyền con người – giá trị trị được thừa nhận chung của nhân loại nhưng được nâng lên thành quyền của công dân và được quy định trong hiến pháp của quốc gia được thừa nhận chung của nhân loại nhưng được nâng lên thành quyền của công dân và được quy định trong hiến pháp của quốc gia
d Về tính chất:
- Quyền con người mang tính độc lập,tính phổ biến, phổ quát và có những giá trị chung
đối với toàn thể nhân loại: Điều 50 Hiến pháp 1992 nước ta ghi nhận: “Ở nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và
Trang 4xã hội được tôn trọng , thể hiện ở các quyền công dân và được quy định trong Hiến pháp
và Luật.”
- Quyền công dân mang tính quốc gia: Để trở thành công dân của một nước, các cá nhân bao giờ cũng phải có quốc tịch của nước đó Tư cách công dân mang đến cho cá nhân một địa vị pháp lý đặc biệt trong quan hệ với nước mà họ mang quốc tịch Dựa trên những điều kiện cụ thể của mình mà nhà nước quy định cho công dân những quyền và phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định Nhưng bất luận thế nào thì các quyền và nghĩa vụ này cũng nói lên một điều rằng, quyền công dân cũng như quyền con người đã được ghi nhận và bảo đảm như thế nào, tiến bộ hay lạc hậu
Nội hàm của khái niệm quyền con người rộng hơn khái niệm quyền công dân, hay nói cách khác, quyền công dân không thể bao quát hết được quyền con người quyền con người
là nhân phẩm, các nhu cầu (về vật chất và tinh thần), lợi ích cùng với nghĩa vụ của con người được thể chế hoá trong các quy định của pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia Còn quyền công dân phản ánh, thể hiện là quyền con người, là những giá trị gắn liền với một nhà nước nhất định và được nhà nước đó bảo đảm thực hiện bằng pháp luật dựa trên mối liên hệ pháp lý cơ bản giữa mỗi cá nhân công dân với một nhà nước cụ thể Dựa trên những điều kiện cụ thể của mình mà nhà nước quy định cho công dân những quyền và phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định
Quyền bình đẳng giữa nam giới và nữ giới cũng thể hiện rõ trong số lượng đại biểu nữ tham gia Quốc hội ngày càng tăng lên về số lượng và chất lượng (Ví dụ, số đại biểu nữ trong Quốc hội khoá I chiếm 2.5%; khoá II: 13.5%; khoá VIII: 18%; khoá IX: 18.84%; khoá X: 26.22% và khoá XI là 27.31%)
e Về cơ chế đảm bảo:
- Cơ chế đảm bảo quyền con người: Cơ chế bảo đảm là sự vận hành các thiết chế quốc gia và quốc tế nhằm đảm bảo việc tôn trọng, thực hiện và bảo vệ quyền con người trên thực tế Ngoài cơ chế chung như các ngành luật khác (theo quy định từ điều 39-42 hiến chương LHQ) Luật quốc tế về quyền con người có một hệ thống các cơ chế bảo đảm việc tôn trọng, thực hiện và bảo vệ quyền con người khá rộng, từ cơ chế có tính toàn cầu, tính khu vực, quốc gia Bên cạnh cơ chế bảo đảm của Liên hợp quốc với hình thức thực hiện là báo cáo quốc gia thành viên, tại các khu vực cũng đã ghi nhận vai trò của cơ chế bảo đảm quyền con người, ví dụ tại châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi Không chỉ duy trì cơ chế bảo đảm bằng báo cáo quốc gia trong khuôn khổ Hội đồng nhân quyền UPR Cơ quan Thanh tra Quốc Hội với chức năng chủ yếu là giám sát sự công bằng và hợp pháp của bộ máy hành chính công Không chỉ giải quyết các vụ việc khi được yêu cầu, giống như các ủy ban quyền con người quốc gia, ở nhiều nước, cơ quan này còn có thẩm quyền chủ động tiến hành điều tra những vi phạm quyền con người trên phạm vi rộng hoặc thu hút sự quan tâm lớn của công chúng Thêm vào đó, cơ quan này chủ yếu tập trung vào những vi phạm quyền con người của các cơ quan và viên chức nhà nước, trong khi các ủy ban quyền con người quốc gia quan tâm cả đến cả các vi phạm quyền con người của các cá nhân và chủ
Trang 5thể tư nhân Ngoài ra, còn có một số cơ quan khác cũng có vai trò bảo vệ quyền con người như: Ủy ban quốc gia về trẻ em, hội phụ nữ, Ủy ban dân tộc
- Khác so với nhân quyền, cơ chế đảm bảo dân quyền hẹp hơn Quyền công dân bó hẹp trong mối quan hệ của một Nhà nước với cá nhân, được ghi nhận trong văn bản pháp lý cao nhất Mọi cá nhân của một nước mang quốc tịch của nước đó đồng thời là chủ thể của quyền con người và quyền công dân Việc thực hiện quyền công dân hay có thể nói là quy định về quyền công dân tại các quốc gia khác nhau thì khác nhau bởi nó phụ thuộc vào chế
độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế, xã hội
Vấn đề 2: Những điều kiện đảm bảo thực hiện quyền con người
Trong văn kiện Đại hội XIII của Đảng, trên cơ sở tổng kết thực tiễn hình thành, phát triển các quan điểm của Đảng về quyền con người trong thời kỳ đổi mới, đã đề ra những điều kiện đảm bảo thực hiện quyền con người trong thời gian tới, đó là:
Các văn kiện trình Đại hội XIII xác định phải thực hiện tốt, có hiệu quả trên thực tế phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” Do
đó, phải lồng ghép, tích hợp, tìm cách tiếp cận dựa trên quyền con người vào cách tiếp cận chính trị – pháp lý trong Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 10 năm 2021 – 2030, cho phù hợp với thể chế Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhằm kịp thời ghi nhận, bảo vệ, bảo đảm những quyền mới phát sinh, như quyền an ninh và an toàn thông tin mạng, quyền kinh doanh và thanh toán trên nền tảng internet, quyền giáo dục và sinh hoạt tôn giáo, văn hóa trực tuyến, quyền riêng tư, nhất là trên mạng xã hội, quyền an toàn thân thể, danh dự, nhân phẩm của trẻ em, quyền của nhóm LGBT…
Xác lập mối quan hệ giữa “lấy con người làm trung tâm”, bảo đảm quyền con người
và phát triển con người toàn diện Mục tiêu phát triển con người toàn diện đương nhiên phải xuất phát từ con người và “lấy con người làm trung tâm” Nhưng nếu không có sự tham gia chủ động, tích cực của người dân với tư cách là người là chủ – làm chủ thì không thể “dựa vào dân” nhằm đạt được mục tiêu đó Nói cách khác, việc “lấy con người làm trung tâm” là tất yếu, nhưng nếu con người không được bảo đảm quyền của mình, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân thì không thể “lấy dân làm gốc”, không thể phát huy được sức dân và xây dựng được con người phát triển toàn diện
Do đó, việc bảo đảm quyền con người là khâu kết nối cần thiết, không thể thiếu giữa khâu “lấy con người làm trung tâm” và phát triển con người toàn diện Một giải pháp có tính đột phá là đa dạng hóa hình thức, nội dung, phương pháp lồng ghép, tích hợp giáo dục quyền con người trong hệ thống giáo dục quốc dân để thực hiện phương châm lấy người học làm trung tâm nhằm thúc đẩy giáo dục con người phát triển toàn diện từ nhà trường đến ngoài xã hội
Các văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Tiếp tục cụ thể hóa, hoàn thiện thể chế thực hành dân chủ…, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân”… Tuy nhiên, hiện nay trong phương hướng tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước
Trang 6pháp quyền xã hội chủ nghĩa chủ yếu mới tập trung vào xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp quyền của Nhà nước mà hầu như chưa chú ý đúng mức đến việc xây dựng thể chế pháp quyền của con người, của công dân với tính chất là các quan hệ nền tảng và có tính bình đẳng với thể chế pháp quyền của Nhà nước Do đó, để tiếp tục cụ thể hóa, hoàn thiện thực hành dân chủ, phải coi trọng việc bảo đảm trên thực tế thể chế pháp quyền có tính bình đẳng của con người, của công dân và của Nhà nước trong thể chế Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung ở Việt Nam
Tích cực, chủ động giải quyết những vấn đề quyền con người mới nảy sinh trong thực tiễn Chẳng hạn, vấn đề quyền con người được đề cập trực tiếp ngày càng nhiều hơn trong các vụ khiếu kiện đông người, điểm nóng (thay vì chỉ được giới hạn trong quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân như hiện nay); vấn đề bảo vệ, bảo đảm quyền con người trong hoạt động tư pháp, hay quyền con người của những nghi can, nghị phạm trong tạm giữ, tạm giam (vì quyền của những người đã bị kết án cơ bản đã được thể chế hóa khá rõ và ổn định); vấn đề xây dựng cơ quan nhân quyền quốc gia và sau khi đã gia nhập 7 công ước quốc tế cơ bản về quyền con người, tiếp tục gia nhập 2 công ước cơ bản còn lại của Liên hiệp quốc về quyền của những người lao động di trú, quyền của những người bị cưỡng bức đưa đi mất tích
Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp quyền trong hoạt động tư pháp nhằm thực hiện công khai, minh bạch nghĩa vụ bảo đảm công lý, quyền con người, quyền công dân như các văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng đã xác định: “Hoạt động tư pháp phải bảo
vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo
vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đấu tranh có hiệu quả với mọi loại tội phạm và vi phạm”
Tiếp tục chủ động, tích cực đối thoại, đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Nhân dân, nhất là trong đội ngũ cán bộ, đảng viên; mặt khác, phải tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy việc thực hiện các chính sách, pháp luật về bảo đảm quyền con người gắn với nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế Trong quá trình đó, phải tăng cường thực hiện phương thức trong đối thoại có đấu tranh để nâng cao sự hiểu biết lẫn nhau, từng bước thu hẹp bất đồng và những
sự hiểu biết khác nhau giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế trong vấn đề dân chủ, nhân quyền; kiên quyết bảo vệ quan điểm, lập trường, lợi ích quốc gia – dân tộc và đấu tranh ngăn chặn một cách hiệu quả các hoạt động lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam
Vấn đề 3: Qua 4 lần bùng phát đại dịch Covid 19 tại nước ta, đồng chí có nhận xét, đánh giá gì về những chính sách của Việt Nam về thực hiện quyền con người.
Trải qua 4 lần bùng phát đại dịch Covid 19 ở nước ta, những chính sách của Việt Nam về thực hiện quyền con người thể hiện rõ ở 4 nội dung sau:
Trang 71 Vai trò của Đảng và Nhà nước trong bảo vệ quyền con người trong đại dịch COVID 19
Bảo đảm quyền con người là một trong những việc đặt lên hàng đầu của Đảng và nhà nước ta, và đã được cả thế giới ghi nhận Tuy nhiên, với COVID 19 thì công cuộc bảo vệ quyền con người lại được thể hiện rõ nét hơn, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia xử lý với đại dịch viêm đường hô hấp cấp thành công nhất Có thể thấy rằng, trong bối cảnh đại dịch bùng phát một cách phức tạp ở các quốc gia trên thế giới, Đảng, Nhà nước cùng toàn thể người dân đã có gắng hết mình về việc bảo đảm quyền con người, trong đó là quyền được sống của chính người dân đang sinh sống và học tập tại Việt Nam (bao hàm cả người nước ngoài), không chỉ vậy, những người Việt Nam đang làm việc và học tập tại nước ngoài cũng được Nhà nước ta đặc biệt quan tâm sâu sắc Sự nỗ lực ở đây không chỉ là các bộ, ban ngành, mà còn là toàn thể nhân dân, với tinh thần đoàn kết với sự lãnh đạo của Đảng, việc nỗ lực của các cán bộ trong công tác phòng chống dịch, ngày đêm trăn trở để có thể chữa khỏi cho những bệnh nhân hay không mà còn cả một hệ thống ý thức của người dân trong công tác này
Bộ máy nhà nước từ Trung ương đến địa phương vào cuộc, đã thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh, Bộ Y tế là trái tim của cả nước Các bộ ban ngành khác sẽ là hậu phương vững chắc trong việc quản lý mọi hoạt động xâm nhập của dịch bệnh; cung cấp lương thực thực phẩm, nhu yếu phẩm; luôn sẵn sàng đưa đồng bào về nước, và luôn không quên sự phát triển kinh tế, cải thiện đời sống trong mùa dịch Bên cạnh đó, phải vận động nhân dân thực hiện các biện pháp phòng chống dịch, cũng như tuyên truyền dịch bệnh phải nhanh chóng, kịp thời; khuyến cáo những người đi từ vùng dịch về phải thực hiện khai báo y tế, cách ly, theo dõi sức khỏe, không tập trung đông người, đeo khẩu trang đúng quy định Đồng thời, cũng đã tạm dừng hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke, xông hơi, massage; thống nhất tạm dừng hoạt động văn hóa thể thao, vui chơi giải trí; tạm đóng cửa các di tích lớn, các lễ hội ngày tết, Trong đó, một biện pháp đảm bảo quyền con người đó
là việc tạm dùng cấp thị thực cho tất cả khách nước ngoài, hủy bỏ các chuyến bay từ nước ngoài vào Việt Nam, đây là một trong những cách để tránh lây lan bởi lẽ sự bùng phát của đại dịch tại các nước trong khu vực và quốc tế đang có nguy cơ gia tăng, không có dấu hiệu dừng lại Việt Nam sẵn sàng hy sinh lợi ích về kinh tế để phòng, chống dịch, bảo đảm sức khỏe, tính mạng của người dân
Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc bảo đảm quyền con người trên tất
cả các lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao Quyền con người được phát huy là yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của công cuộc đổi mới ở Việt Nam những năm qua
Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước ta có những hành động hỗ trợ tích cực đối với bạn
bè quốc tế bằng việc cung cấp nhiều thiết bị, vật tư y tế Với vai trò của Chủ tịch ASEAN
2020, thúc đẩy tình đoàn kết, tương thân tương ái, Việt Nam đã tặng hai nước Lào, Campuchia các trang thiết bị y tế gồm quần áo bảo hộ, khẩu trang y tế, khẩu trang kháng khuẩn, hệ thống xét nghiệm cùng bộ xét nghiệm virus SARS-CoV-2, trị giá hơn 7 tỷ đồng
Trang 8cho mỗi nước Việt Nam tặng Indonesia 500 dụng cụ xét nghiệm; tặng Myanmar 50.000 USD để cùng chung sức phòng, chống COVID-19 Ngoài ra, trên tinh thần đối tác chiến lược, bạn bè truyền thống, hỗ trợ lẫn nhau khi gặp khó khăn, Việt Nam đã dành một phần nguồn lực: khẩu trang vải kháng khuẩn, quần áo bảo hộ, lương thực thực phẩm, đồng thời cũng chia sẻ những kinh nghiệm, biện pháp đẩy lùi dịch bệnh đối với các quốc gia khác trên thế giới Những việc này không chỉ thể hiện được tinh thần Đảng và Nhà nước ta đối với mối quan hệ ngoại giao mà còn thể hiện sự gắn bó và truyền thống tương trợ lẫn nhau, sự đoàn kết với các quốc gia khác trên thế giới
Không phân biệt đối xử là một trong những nguyên tắc cốt lõi của luật nhân quyền quốc tế Việc kỳ thị, phân biệt đối xử với người bị bệnh, chẳng những không phòng, chống
có hiệu quả dịch bệnh, mà còn có thể làm trầm trọng thêm bệnh, nhất là nguy cơ có thể lây lan ra cộng đồng, vì sự giấu bệnh của người mắc bệnh, do lo tiết lộ thông tin cá nhân của người nhiễm bệnh sẽ bị cộng đồng xa lánh, kỳ thị và bị phân đối xử Bị mắc COVID-19 không có nghĩa là người đó bị hạ thấp giá trị hơn bất kỳ ai khác Với chủ trương nhân đạo, Đảng và Nhà nước luôn có những chính sách hỗ trợ quan tâm đến người nước ngoài ở Việt Nam, dù có mắc bệnh hay không thì cũng được coi trọng như người dân sống tại Việt Nam được bảo đảm sinh hoạt bình thường, an toàn và giám sát, chăm sóc y tế, hoặc có những chuyến bay cho họ về Việt Nam và thực hiện cách ly theo quy định Đối với khách du lịch nước ngoài tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã có chủ trương không phân biệt đối xử đối với khách du lịch và có biện pháp xử lý với trường hợp phân biệt đối xử, đồng thời thực hiện nghiêm công tác khai báo y tế tại các cơ sở lưu trú và cơ sở kinh doanh dịch vụ có người nước ngoài du lịch để bảo vệ sức khoẻ của người đó
2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước bảo đảm quyền về sức khoẻ cho người dân trong đại dịch COVID 19
Ứng phó với đại dịch là vấn đề quan ngại gây căng thẳng cho người dân Sự sợ hãi và
lo lắng về một căn bệnh mới và những diễn biến sẽ xảy ra như thế nào khi mắc căn bệnh này Không chỉ dừng lại ở việc hậu quả của căn bệnh gây ra, người dân còn chịu nhiều sức
ép từ việc cách lý giao tiếp xã hội, việc làm này có thể khiến mọi người cảm thấy bị cô lập,
bị kỳ thị vì là bệnh nhân của Covid 19 Virus corona đã kéo theo nỗi sợ hãi, nhưng đó cũng chính là tác nhân mạnh mẽ thúc đẩy sự thay đổi về bảo vệ và nâng cao sức khỏe của chính bản thân của mỗi cá nhân, nhưng cũng là yếu tố giúp tăng thêm vai trò của Đảng và nhà nước trong công cuộc bảo vệ quyền con người trong giai đoạn này Có thể thấy rằng, quyền con người trong đại dịch bị ảnh hưởng khá nhiều, tuy nhiên, quyền con người mà bị ảnh hưởng trực tiếp nhất là quyền về sức khỏe Chính vì vậy, sự nỗ lực của Đảng và Nhà nước
ta là làm sao có thể bảo đảm được quyền sống, quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho con người, đặc biệt là người Việt Nam sống trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam Điều đó đang được cộng đồng quốc tế công nhận; toàn thể nhân dân ủng hộ Sự chăm lo sức khỏe của người dân được thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau từ cá nhân, gia đình đến cộng đồng, bởi chỉ khi bảo đảm quyền về sức khỏe thì con người mới thực hiện được các quyền cơ bản khác
Trang 9Việt Nam tham gia các Công ước, điều ước quốc tế về quyền con người, do đó Việt Nam cần phải tuân thủ các quy định để bảo vệ quyền con người Việc vi phạm quyền con người trong sức khỏe cộng đồng, không chỉ góp phần làm trầm trọng thêm bệnh dịch mà đối với nhiều người còn bị xâm phạm trực tiếp các quyền cơ bản của con người khác Do đó, đòi hỏi phải có những chính sách của Đảng và Nhà nước để thực hiện một cách công bằng
Vì vậy, việc áp dụng một số biện pháp ứng phó như cách ly xã hội, đóng cửa biên giới với các nước, kiểm soát, cách ly bắt buộc với người nhập cảnh, đóng cửa trường học, hạn chế đi lại, khai báo y tế, cách ly toàn xã hội, xử lý nguồn lây bệnh, ổ dịch, quản lý lây nhiễm chéo tại cơ sở y tế, quản lý nguy cơ lây nhiễm ở các nhóm nguy cơ cao và trường hợp cần cách
ly, lên phác đồ điều trị do chưa có vắc xin phòng bệnh…là việc hết sức cần thiết, tuy có hạn chế một số quyền con người như quyền tự do đi lại, quyền về việc làm, quyền tự do kinh doanh,…Là một quốc gia đang phát triển, nền kinh tế không phải là thế mạnh, y tế chưa hoàn toàn hiện đại, nhưng với sự bảo vệ của Nhà nước đối với người dân có kế hoạch, chuẩn bị, tỉ mỉ thì việc phòng chống dịch trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết Kết hợp cùng với
đó là hành động của toàn dân trong việc phòng chống dịch Với sự gồng mình hết sức của những người đứng đầu đất nước, các sở ban ngành, thì việc truyền bá tư tưởng, cách nhận thức cho người dân đã đạt được hiệu quả cao Trong bối cảnh này, ở nhiều quốc gia trên thế giới bệnh nhân phải tự chi trả mọi chi phí điều trị Covid-19 thì việc ban hành văn bản chữa bệnh miễn phí được coi là một bước ngoặt trong quá trình bảo đảm sức khỏe của người dân
mà không phải quốc gia nào cũng có thể thực hiện được
Không chỉ với bảo đảm quyền con người đối với người dân trong nước, những người đang sinh sống và học tập tại nước ngoài cũng được nhà nước quan tâm Do tình hình dịch bệnh diễn ra phức tạp ở nước ngoài, nên nhiều công dân vì nhiều lý do không thể trở về Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã có những biện pháp tác động, chuẩn bị các chuyến bay đón những công dân này về nước không chỉ bằng nhiệm vụ chính trị mà còn là trái tim của con người Việt Nam “Thương người như thể thương thân” Việc làm này gặp rất nhiều thách thức lớn vì nhiều yếu tố khách quan, cũng không vì đó mà bỏ qua làm lơ, Đảng và nước luôn đáp ứng nhu cầu về nước của bà con và cũng là đáp ứng quyền con người của công dân Việt Nam ở nước ngoài Hay chỉ là những người dân gốc Việt trước đó không có cái nhìn tốt đẹp về Đảng và Nhà nước ta thì nay họ đã nhìn nhận được thấu bên trong cái tình người của dân tộc Việt Nam chúng ta Thêm vào đó, lòng nhân nghĩa, sự tận tâm, hết lòng của các bác sỹ đã lay động những bệnh nhân nước ngoài mắc Covid-19 được điều trị tại Việt Nam, với ví dụ điển hình là bệnh nhân số 91, phi công người Scotland, người đã nhiều lần được cứu khỏi tay tử thần hay là các bệnh nhân nước ngoài khác khi được phỏng vấn cũng bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới chính quyền ở Việt Nam Qua đó, Việt Nam đã bảo đảm tính mạng, quyền được sống không chỉ của công dân Việt Nam, mà giúp đỡ các quốc gia khác thực hiện trách nhiệm tương tự với công dân của họ
3 Quan điểm của Đảng và Nhà nước bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân trong đại dịch COVID 19
Trang 10Tiếp cận thông tin là việc, đọc, xem, nghe, ghi chép, chụp thông tin Trên thế giới, quyền tiếp cận thông tin được ghi nhận ở các văn kiện quốc tế, không nằm ngoài quy luật
đó, Việt Nam đã pháp điển hóa quyền này thông qua Luật tiếp cận thông tin, bởi lẽ một đại dịch toàn cầu, tất cả mọi người đều có quyền tiếp cận thông tin liên quan đến COVID 19 để
có thể có những giải pháp và nghĩa vụ trong việc phòng chống dịch bệnh Trong đó, việc cung cấp thông tin được công khai rộng rãi từ các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính có giá trị áp dụng chung, thông tin phổ biến hướng dẫn thực hiện pháp luật, chế
độ, chính sách đối với những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước Theo
Bộ Thông tin và Truyền thông, hơn 60% người dân Việt Nam sử dụng internet, thời gian sử dụng internet lên tới 7 giờ/ngày Hầu hết người sử dụng internet tại Việt Nam đều sử dụng mạng xã hội, khi có tới 60 triệu người dùng facebook, 40 triệu người dùng zalo Đến nay, hơn 90% hộ gia đình vùng đồng bào dân tộc thiểu số được nghe Đài Tiếng nói Việt Nam và hơn 80% số hộ được xem truyền hình Các chương trình phát thanh, truyền hình bằng cả tiếng Việt và 26 thứ tiếng dân tộc được phát sóng mở rộng tới các bản làng xa xôi Theo thống kê như vậy thì, việc tiếp cận thông tin của người dân Việt Nam càng ngày được nâng cao cả về số lượng cũng như chất lượng
Ngay từ đầu Việt Nam luôn có chủ trương công khai toàn bộ tình hình dịch bệnh từ
số ca nhiễm, số ca tử vong, số ca nghi nhiễm được cập nhật liên tục hàng giờ đến toàn thể người dân thông qua các phương tiện truyền thông (các văn bản giấy được phát ở các tổ dân phố, các báo mạng chính thống, mạng xã hội, mạng viễn thông thông qua hình thức tin nhắn), để có thể nắm được thông tin, tránh tình trạng giấu dịch dẫn đến hệ quả hết sức nghiêm trọng, Việt Nam cũng triển khai các kênh thông tin để tiếp nhận ý kiến và đưa ra các biện pháp để phòng ngừa dịch bệnh cho người dân Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của người đứng đầu cơ quan nhà nước có thể phải cung cấp một số thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, quá trình di chuyển của những người bị lây nhiễm COVID 19 nhằm mục đích bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà không cần có
sự đồng ý của người này Việc cung cấp thông tin rõ ràng, minh bạch cũng thể hiện phần nào quyền con người đối với người dân trong nước Bên cạnh đó, kể từ khi có thông tin dịch bệnh Covid - 19 xảy ra tại Trung Quốc, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo, huy động sự vào cuộc của toàn hệ thống chính trị, sự tham gia của toàn dân chẳng hạn như chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Công văn số 79-CV/TW ngày 30/01/2020; chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị
số 05/CT-TTg ngày 28/01/2020 về phòng, chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra; Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 31/01/2020 về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống trước các diễn biến phức tạp mới của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra; Quyết định số 173/QĐ-TTg ngày 01/02/2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc công bố dịch Covid - 19 trong đó có nêu tên dịch bệnh, thời gian xảy ra dịch; địa điểm và quy mô xảy ra dịch, nguyên nhân, tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch, đường lây, các biện pháp phòng, chống dịch, các cơ sở khám, chữa bệnh; Chỉ thị số 13/CT-TTg về việc tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống dịch COVID-19