Chiến tranh liên miên giữa hai thế lực phong kiến Trịnh - Nguyễn gây biết bao tổn hại và đau thương cho dân tộc, đặc biệt sự phân chia cát cứ kéo dài đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển [r]
Trang 1Tuần 25 NS: 27/2/2013
Bài 23: KINH TẾ - VĂN HOÁ THẾ KỈ XVI – XVIII
(Tiết 1)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: HS trình bày tổng quát bức tranh kinh tế cả nước:
- Nông nghiệp Đàng Trong phát triển hơn nông nghiệp Đàng Ngoài, nguyên nhân sự khác nhau đó
- Thủ công nghiệp phát triển, đặc biệt là các làng thủ công
- Thương nghiệp phát triển: chợ phiên, thị tứ; sự xuất hiện và phồn thịnh một số thành thị
2 Tư tưởng:
- Nhận rõ tiềm năng của đất nước về kinh tế, tinh thần lao động cần cù sáng tạo của nông dân , thợ thủ công Việt Nam thời bấy giờ
- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ truyền thống văn hóa dân tộc
3 Kỹ năng:
- HS nhận biết các địa danh trên bản đồ: các làng thủ công nổi tiếng, các đô thị quan trọng ở Đàng Ngoài, Đàng Trong
- Biết tự tìm hiểu kinh tế địa phương của HS
II CHUẨN BỊ :
1 GV: Bản đồ Việt Nam và băng hình 36 phố phường (nếu có), tranh ảnh liên quan.
2 HS: Tư liệu về Đàng Trong và Đàng Ngoài.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Kiểm tra 15 phút :
Câu 1 : Trình bày nguyên nhân cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều?
Câu 2 : Phân tích hậu quả hai cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh -Nguyễn?
2 Giới thiệu bài:
Chiến tranh liên miên giữa hai thế lực phong kiến Trịnh - Nguyễn gây biết bao tổn hại và đau thương cho dân tộc, đặc biệt sự phân chia cát cứ kéo dài đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển chung của đất nước Vậy kinh tế nước ta thời kì này có đặc điểm gì? (vào bài)
3 Bài mới
I KINH TẾ
Hoạt động của GV – HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu sự phát triển nông nghiệp của Đàng
Trong và Đàng Ngoài.
*GV yêu cầu HS dựa vào thông tin mục 1/109 cho biết:
H: Ở Đàng Ngoài, chúa Trịnh có quan tâm đến việc phát triển
nông nghiệp không?
HS trả lời
H: Vậy tình hình nông nghiệp ở Đàng Ngoài ntn?
HS: rút ra và trả lời theo đoạn in nghiêng / 109
H: Cường hào cầm bán ruộng công ảnh hưởng như thế nào
đến sản xuất nông nghiệp? Kể tên một số vùng nông dân gặp
khó khăn?
=>HS trả lời theo thông tin / 110, GV chuẩn kiến thức sau đó
1 Nông nghiệp
a Đàng Ngoài:
- Chính quyền Lê- Trịnh ít quan tâm thủy lợi, khai hoang
- Ruộng đát bỏ hoang, mất mùa đói kém
- Nông dân phiêu tán
Trang 2treo bản đồ Việt Nam cho HS quan sát và yêu cầu HS xác định
vị trí các tỉnh nông dân gặp khó khăn
H: Qua đó em thấy đời sống của nông dân như thế nào?
HS: Vô cùng cực khổ.
H : Em có nhận xét gì về tình hình nông nghiệp Đàng Ngoài ?
HS trả lời
H: Còn ở Đàng Trong, chúa Nguyễn có quan tâm đến sản xuất
không?
HS trả lời
H: Việc làm của chúa Nguyễn nhằm mục đích gì?
HS: Xây dựng kinh tế giàu mạnh để chống lại họ Trịnh.
H: Chúa Nguyễn có những biện pháp gì để phát triển nông
nghiệp? Kết quả của chính sách đó?
HS trả lời
H: Chúa Nguyễn đã làm gì để mở rộng đất đai và xây dựng cát
cứ?
HS: Đặt phủ, sáp nhập đất đai, lập thôn xóm mới ở đồng bằng
sông Cửu Long.
H: Phủ Gia Định gồm mấy dinh và thuộc những tỉnh nào hiện
nay?
=>GV chuẩn kiến thức và yêu cầu HS xác định vị trí các tỉnh
đó trên bản đồ Việt Nam
H : Em có nhận xét gì về tình hình nông nghiệp Đàng Trong ?
HS trả lời
H : Sự phát triển sản xuất ở Đàng Trong ảnh hưởng ntn đến
tình hình xã hội?
HS : Hình thành tầng lớp địa chủ lớn chiếm đoạt ruộng đất…
Thảo luận nhóm 2 phút : Vì sao SX NN Đàng Ngoài bị phá
hoại nghiêm trọng mà NN Đàng Trong lại phát triển ?
=>Đại diện nhóm HS trả lời – các nhóm bổ sung, GV nhận xét
và chốt lại: do đk tự nhiên thuận lợi và chúa Nguyễn có những
chính sách tích cực
GV hướng dẫn HS liên hệ với các triều đại trước (Lý – Trần,
đặc biệt nhà Lê)
H : Mối quan hệ giữa chính quyền và sự phát triển KT ntn ?
HS : chính quyền quan tâm thì KT phát triển, và ngược lại
H : Ngày nay, để khuyến khích SX NN phát triển, nhà nước ta
đã có những chính sách gì ?
HS : giao quyền sử dụng đát cho nông dân, miễn thuế nông
nghiệp (năm 2010) ; đầu tư xd các công trình thủy lợi, phân
bón, giống mới
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phát triển của thủ công và
thương nghiệp.
*GV yêu cầu HS dựa vào thông tin mục 2 /110 cho biết:
H: TK XVII, nước ta có những nghề thủ công nào tiêu biểu?
HS: Dệt lụa, rèn sắt, đúc đồng, làm giấy …
H: Thủ công nghiệp phát triển thể hiện như thế nào?
=> Nông nghiệp giảm sút, đời sống nông dân đói khổ
b Đàng Trong:
- Chúa Nguyễn tổ chức di dân khai hoang
- Cấp nông cụ và lương ăn
- Lập làng ấp
- Đặt phủ Gia Định
=> Nông nghiệp phát triển
2 Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán.
a/ Thủ công nghiệp:
Trang 3HS: Làng nghề thủ công mọc lên nhiều nơi.
=>GV chuẩn kiến thức và nhấn mạnh 2 nghề thủ công tiêu
biểu bấy giờ là đường và gốm Bát Tràng, đặc biệt gốm Bát
Tràng rất được ưa chuộng (gọi HS đọc 2 câu thơ /111), giới
thiệu gốm Bát Tràng (ảnh /111), sau đó yêu cầu HS nhận xét
về sản phẩm gốm Bát Tràng?
HS: Hai chiếc bình gốm rất đẹp (men trắng ngà, hình khối,
đường nét hoa văn hài hoà và cân đối) …
=>GV khẳng định: Đây là một trong những sản phẩm được
người nước ngoài rất ưa chuộng
H: Người phương Tây đã nhận xét ntn về sản phẩm đường
nước ta?
HS trả lời
=>GV bổ sung: Vì vậy, thời kì này nghề làm mía đường phát
triển mạnh, nhất là ở Quảng Nam
H: Nhận xét của em về tình hình thủ công nghiệp?
HS: Rất phát triển.
=>GV chuyển ý: Thủ công nghiệp phát triển đã tạo đà và thúc
đẩy thương nghiệp phát triển
H: Hoạt động thương nghiệp phát triển như thế nào?
HS trả lời
H: Việc xuất hiện nhiều chợ chứng tỏ điều gì?
HS: Việc buôn bán và trao đổi hàng hoá phát triển.
=>GV cho HS liên hệ: Quê em có những chợ - phố nào?
*GV yêu cầu HS dựa vào đoạn in nghiêng / 111 để nhận xét
về phố phường (đẹp, rộng, lát gạch, buôn bán nhộn nhịp) và có
thể cho HS xem băng hình 36 phố phường.
H: Thương nhân đến Phố Hiến và Hội An buôn bán, kể tên và
cho biết họ trao đổi những sản phẩm gì?
HS trả lời
H: Thái độ của chúa Trịnh - Nguyễn trong việc buôn bán với
nước ngoài?
HS: Ban đầu cho buôn bán để nhờ mua vũ khí.
H: Vì sao giai đoạn sau hạn chế?
HS: Sợ phương Tây xâm chiếm nước ta.
=>GV bổ sung: Vì vậy nửa sau TK XVIII, thành thị bắt đầu
suy tàn
H : Tại sao Hội An trở thành thương cảng lớn nhất ở Đàng
Trong ?
HS : Vì Hội An là trung tâm buôn bán và trao đổi hàng hoá,
gần biển, thuận tiện thuyền buôn ra vào
H : Nhận xét hình 52 – SGK/112 ?
HS : Phố xá tấp nập, nhộn nhịp và thuyền bè đông đúc
GV chuẩn xác, chốt lại
- Xuất hiện nhiều làng nghề thủ công nổi tiếng
VD : gốm Bát Tràng, dệt La Khê,
b/ Thương nghiệp:
- Xuất hiện nhiều chợ, phố
xá, đô thị (Thăng Long, Phố Hiến, Hội An)
-Hạn chế ngoại thương …
4 Củng cố: HS trả lời các câu hỏi cuối bài.
5 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài theo nội dung bài học
Trang 4- Tìm hiểu một số trò chơi trong lễ hội ở địa phương mình.
- Chuẩn bị tiết sau học tiếp bài 23 - mục II
* Rút kinh nghiệm: