- Cuộc sống vật chất và tinh thần của HCM trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành côn[r]
Trang 1Tuần 21 Tiết 81
TỨC CẢNH PÁC BÓ
Hồ Chí Min
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
-Một đặc điểm thơ của HCM: sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của người chiến sĩ cách mạng
- Cuộc sống vật chất và tinh thần của HCM trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành công
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu thơ tứ tuyệt của HCM
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu TN, kính trọng và biết ơn Bác.
B Chuẩn bị.
1 Giáo viên: Soạn giáo án, đọc tư liệu tham khảo.
2 Học sinh: Đọc và soạn bài trước ở nhà
C Các hoạt động dạy- học.
1.Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ: ? Đọc thuộc lòng bài thơ: Khi con tu hú và nêu cảm nhận về bài thơ này.
3 Bài mới.
*HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu chung về
văn bản
- Học sinh đọc chú thích trong SGK tr28
? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?
*HĐ3: Hướng dẫn HS đọc, hiểu văn bản
GV hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu, gọi hs
đọc lại
- Giáo viên hướng dẫn hs tìm hiểu chú
thích sgk
? Nhận xét về cấu trúc của bài thơ này
? Nhận xét về giọng điệu nghệ thuật của
C1? Tác dụng của nghệ thuật đó?
? Câu thứ 2 kế thừa điều gì của câu 1
? Nó cho biết cuộc sống của Bác như thế
nào?
I GiỚI THIỆU
a Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ được viết 2-1941, Sau 30 năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Bác
Hồ trở về lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước Bác sống và làm việc ở hang Pác Bó (Hà Quảng - Cao Bằng)
b Thể thơ : Thể thơ tứ tuyệt
c Bố cục:2 phần
-P1:3câu đầu:Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở hang Pác Bó
-P2:Câu cuối:Cảm nghĩ của Bác
II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN a) ''Thú lâm tuyền'' của Bác Hồ
* Chỗ ở
- ''Sáng ra bờ suối/tối vào hang''
Nhịp 4/3 tạo thành 2 vế sóng đôi, đối nhau,
giọng điệu thoải mái, phơi phới
Cảm giác về sự nhịp nhàng, nề nếp:
Trang 2(- Trong bài''Cảnh rừng Việt Bắc'' (1947)
Bác viết về những ngày gian khổ nhưng
giọng thơ cũng rất sảng khoái diễn tả niềm
vui thích của Người.)
? Em hiểu gì về cuộc sống sinh hoạt, chỗ ở,
cái ăn của người
- Học sinh cảm nhận, so sánh
? Câu thứ ba nói về vấn đề gì?
? Nhận xét về nghệ thuật của câu thơ?
? Ý nghĩa của câu thơ
? Nhận xét về 3 câu đầu của bài thơ?
? Người CM ở Pác Bó sau bao nhiêu gian
khổ vẫn cảm thấy: cuộc đời CM thật là
sang Em hiểu cái sang trong bài thơ này
như thế nào?
- Niềm vui lớn nhất của Bác không chỉ là
thú lâm tuyền, đó là niềm vui của người
chiến sĩ CM
''Đêm mơ nước '' Nay được trở về đất
nước.Niềm vui đất nước sắp được giải phóng so
với những gian khổ chẳng có nghĩa lí gì Tất cả
những ''hang'', ''cháo bẹ'' đều trở thành sang
trọng vì đó là cđời CM.
*HĐ4: Tổng kết
? Nhận xét về nghệ thuật của bài thơ?
? Bài thơ cho ta hiểu điều gì về những
ngày Bác sống và làm việc ở Pác Bó?
? Em hiểu thêm điều cao quí nào ở con
người Hồ Chí Minh?
* Thức ăn
''Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng''
Thức ăn đạm bạc
Lương thực, thực phẩm đầy đủ tới mức
tinh thần lạc quan vượt lên trên hiện thực của Bác
* Chỗ làm việc
''Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng''
Điều kiện làm việc: tạm bợ >< Nội dung công việc: quan trọng, trang nghiêm
mạng những khó khăn về vật chất không thể cản trở tinh thần CM
Chỗ ăn, ngủ, làm việc đều thiếu thốn, vất vả nhưng đã trở thành giàu có, dư thừa Giọng khẩu khí, nói cho vui, niềm vui thích của Bác rất thật Niềm vui toát lên từ từ ngữ, hình ảnh đến giọng điệu
vui ''thú lâm tuyền'' như một ẩn sĩ vui cảnh nghèo
b) Cảm nghĩ của Bác (về cái sang của cuộc đời CM)
+ Sang: sang trọng, giàu có + Ở đây là sang trọng giàu có về mặt tinh thần của những cuộc đời làm CM, lấy lí tưởng cứu nước làm lẽ sống, không hề bị khó khăn gian khổ thiếu thốn khuất phục + Ở đây còn là cái sang trọng của nhà thơ luôn tìm thấy sự hoà hợp với thiên nhiên
Chữ ''sang'' được coi là ''nhãn tự'' toả sảng tinh thần toàn bài
4 Tổng kết
* Ghi nhớ: SGK - tr30
III Luyện tập
- Người xưa thường tìm đến thú lâm tuyền vì cảm thấy bất lực trước thực tế xã hội, muốn ''lánh đục về trong'', tự an ủi bằng lối sống ''An bần lạc đạo'' Tuy đó là lối sống thanh cao nhưng có phần tiêu cực Còn với Bác Hồ sống hoà nhịp với lâm tuyền nhưng vẫn giữ nguyên trọn vẹn cốt cách chiến sĩ Vì vậy nhân vật trữ tình của bài thơ tuy có dáng vẻ ẩn sĩ nhưng thực chất vẫn là chiến sĩ
Trang 3D4 Củng cố * HĐ 5: Thực hành trên cơ sở KT vừa tìm hiểu.
? Người xưa ca ngợi thú lâm tuyền Theo em thú lâm tuyền ở Pác Bó có gì khác so với xưa
* Nhân vật trữ tình tuy có dáng vẻ ẩn sĩ nhưng thực chất vẫn là chiến sĩ
D5 Hướng dẫn về nhà:- Bài thơ vừa có chất cổ điển vừa mang tính hiện đại- Học thuộc lòng
bài thơ, nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ
- Phát biểu cảm nghĩ về Bác Hồ qua bài thơ trên
-Chuẩn bị bài TV: Câu cầu khiến - Đọc VD và trả lời câu hỏi sgk