Tu canh Pac Po

Tức cảnh Pác Pó là một bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa, cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ ở Pác Pó. Với ngườ[r]

TỨC CẢNH PÁC PÓ

Hồ Chí Minh

I Đọc – Tìm hiểu chung:

Bài thơ

Sáng ra bờ suối, tối vào hang,

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng, Cuộc đời cách mạng thật là sang.

1 Tác giả:

• Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 2/9/1969) là một nhà cách mạng, một trong những người đặt nền móng và lãnh đạo công cuộc đấu tranh giành độc lập toàn vẹn lãnh thổ cho Việt Nam trong thế kỉ 20 Ông tên thật là Nguyễn Sinh Cung, cha ông là Nguyễn Sinh Sắc, mẹ là Hoàng Thị Loan Ông có một người chị là

Nguyễn Thị Thanh, một anh là Nguyễn Sinh Khiêm, người em trai mất sớm là Nguyễn

Sinh Nhuận Quê ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

2 Tác phẩm:

• Tháng 2-1941, sau 30 năm bôn ba hoạt động cách mạng ở nước ngoài Bác Hồ trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong

nước Người sống và làm việc trong hoàn cảnh hết sực gian khổ: ở trong hang Pác Pó, một hang núi nhỏ sát biên giới Việt – Trung (thuộc huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng); thường phải ăn háo ngô, măng rừng thay cơm; bàn làm việc là một phiến đá bên bờ suối cạnh hang

Bài thơ phản ánh cuộc sống hoạt động bí mật vô cùng gian khổ, thiếu thốn đồng thời thể hiện nhiệt tình phong thái ung dung tinh thần lạc quan của người chiến sĩ cách mạng

II Tìm hiểu chi tiết

1 Câu 1: Sáng ra bờ suối, tối vào hang (tiểu đối) – nơi ở

- Đây là nơi sinh hoạt hằng ngày, câu thơ có thời gian sáng, tối; không gian suối, hang; hoạt động ra, vào

- NHịp thơ 4/3 tạo thành 2 vế sóng đôi -> toát lên cảm giác mọi hoạt động đã

2 Câu 2: Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng –Thức ăn

- Bữa ăn là cháo ngô, rau măng rất đạm bạc sơ sài Song đối với Bác mọi khó khăn gian khổ đều nhẹ tựa lông hồng Bác chỉ chọn hai

món ăn thường xuyên nhiều nhất lúc nào cũng vẫn sẵn sàng để

nhấn mạnh

- Ba chữ “vẫn sẵn sàng” như ánh lên một nụ cười hóm hỉnh bừng

sáng của cả câu thơ gian khổ nhưng vẫn lạc quan yêu đời Nó còn

có thể hiểu mẵ dù thiếu thốn, khó khăn, phải ăn cháo bẹ rau măng nhưng tinh thần cách mạng vẫn hăng say, nhiệt tình, Bác vẫn bề bỉ xây dựng phong trào Dù hiểu thế nào thì bài thơ vẫn tỏa sáng niềm lạc quan, vui sống

3 Câu 3: Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng – Làm việc

- Đất nước cần Bác viết “đường cách mệnh”

Phong trào và cán bộ cần Bác “dịch sử Đảng” Nơi làm việc của Bác chỉ là một phiến đá thiên tạo giữa trời lại chông chênh nhưng người vẫn làm việc cách mạng Cái bàn đá ấy lại hòa hợp với hung cảnh hang núi, bờ suối khiến nó lại thú

vị trở nên thơ mộng giữa thên nhiên hùng vĩ

- Câu thơ có 2 vế mang âm điệu và hình ảnh trái ngược nhau Vế trước gợi ý không ổn định,

không bằng phẳng, vế sau ngược lại, thanh trắc tạo nên sự rắn chắc vững vàng, gang thép Nó như cân đối lại cả hồn thơ lẫn nhịp điệu

4 Câu 4: Cuộc đời cách mạng thật là sang

- Câu cuối đọc lên nghe thú vị như một lời động viên vui tươi hóm hỉnh

- “Sang” là sang trọng, cao sang một cách nói, một lối sống, một quan niệm nhân sinh và ứng xử đẹp Sang là vượt lên trên gian khổ khắc nghiệt Câu thơ lấp lánh nụ cười nhưng khác nụ cười ở câu 2 Nụ cười ở đây là một tầm sâu triết lí: “Khi con người biết hi sinh chiến đấu cho một sự nghiệp cao đẹp, biết sống một cuộc đời cách mạng thì cuộc đời ấy “thật là sang” giàu có hơn bất cứ cuộc đời nào khác

- “Sang” là nhãn tự cả bài thơ

III Tổng kết

Tức cảnh Pác Pó là một bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa, cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ ở Pác Pó Với người, là cách mạng là sống hòa hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn