Đất nước Trung Hoa bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh, Nguyên Thế Tổ Khubilai được bọn Hán gian giúp sức, đã tôt chức lại bộ máy nhà nước giống như như các triều đại phong kiến Trung H[r]
Trang 1tần thuỷ hoàng( 259 TCN - 210 TCN) ( cai trị 221 TCN-210 TCN)
Tần Thuỷ Hoàng ( hay Tần Thuỷ Hoàng đế hiệu của vua Tần Doanh Chính,
hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc thống nhất
Doanh chính trên danh nghĩa là con của Trang Tương Vương nước Tần, nhưng nhiều sử liệu lại cho rằng cha của Doanh Chính là Lã Bất Vi, một thương nhân và sau trở thành tướng quốc nước Tần Khi Trang Tương Vương còn là công
tử Tử Sở (hay Dị Nhân), làm con tin của Tần ở nước Triệu, đã lấy một người thiếp của Lã Bất Vi là Trịnh Cơ, sinh ra Doanh Chính (có người nghi là Trịnh Cơ khi đó
đã có mang với Lã Bất Vy, cho nên Doanh Chính là con của Lã Bất Vy) Nhờ sự giúp đỡ của Lã Bất Vy, Tử Sở trở về Tần được lên ngôi vua, hiệu là Trang Tương Vương Năm 246 TCN, Trang Tương Vương mất, Doanh Chính lên ngôi vua, hiệu
là Tần vương Chính Khi đó, Tần vương Chính mới có 13 tuổi, công việc triều chính đều nằm trong tay thừa tướng Lã Bất Vy Năm 26 tuổi, Tần Vương Chính làm lễ đội vương miện, đeo gươm ở miếu Đức Công, tự mình nắm chính quyền Tần vương đã đàn áp cuộc nổi loạn của Lao ái, một tên hoạn quan của Thái Hậu ( tức Trịnh Cơ) Việc bổ dụng Lao ái có liên quan đến Lã Bất Vy, cho nên Lã Bất
Vy bị cách chức và bị đầy sang đất Thục Lã Bất Vy đã uống thuốc độc tự tử Tần vương bổ dụng Lý Tư làm Thừa tướng, Uý Liêu làm Đại tướng…, bố trí lại chiến lược, sách lược thống nhất Trung Quốc Chỉ trong vòng 10 năm, từ 230 TCN-221TCN, Tần vương đã lần lượt chinh phục các nước Hàn ( 230TCN), Triệu(228 TCN), Nguỵ (225 TCN), Sở (223 TCN), Yên (222 TCN), Tề (221 TCN) chấm dứt thời kỳ phân tranh cát cứ kéo dài 550 năm ( thời Xuân Thu- Chiến Quốc, 770 TCN
- 221 TCN)
Sau Khi thống nhất đất nước, năm 221 TCN, Doanh Chính xưng làm Hoàng
đế, lấy hiệu là Thuỷ Hoàng đế ( Hoàng đế đầu tiên) của nhà Tần
Sự thống nhất Trung Quốc của Tần Thuỷ Hoàng đã đảm bảo cho nhân dân được yên ổn làm ăn Những chính sách cai trị của Tần Thuỷ Hoàng được áp dụng trong toàn quốc như chia nước thành quận huỵên do quan lại của triều đình cử xuống cai trị, pháp luật, tiền tệ, chế độ đo lường… được thống nhất trong toàn quốc Tuy nhiên, trong khi xây dựng bộ máy nhà nước chuyên chế trung ương tập quyền, Tần Thuỷ Hoàng lại dùng pháp luật khắc nghiệt để cai trị nhân dân Các học giả phái nho gia phê phán chính sách tàn bạo của vua Tần bị đàn áp tàn khốc (460 học trò phái nho gia bị chôn sống)
Trang 2Tần Thuỷ Hoàng mở nhiều cuộc chiến tranh xâm lược ra bên ngoài, đánh đuổi người Hung Nô ở phương Bắc, xâm lược đất đai và dùng ách đô hộ các tộc bách Việt ở phương Nam Để thoả mãn cuộc sống xa hoa , Tần Thuỷ Hoàng đã bắt nhân dân lao dịch cực khổ xây nhiều công trình đồ sộ như Vạn Lý trường thành ở biên giới phía Bắc, lăng Ly Sơn và cung A phòng ở kinh đô Hàm Dương và hơn 700 hành cung rải rác khắp cả nước
Năm 221 TCN, Tần Thuỷ Hoàng chết trong một cuộc tuần du địa phương Thi hài của ông được chôn cất nghiêm mật ở lăng Ly Sơn Vua kế nghiệp Tần nhị thế
ra lệnh chôn theo Tần Thuỷ Hoàng tất cả những cung phi chưa có con, đồng thời lấp kín hầm mộ, không cho những người làm nhiệm vụ chôn cất Tần Thuỷ Hoàng
ra khỏi hầm mộ để giữ bí mật lăng vua Sau khi Tần Thuỷ Hoàng chết, nhân dân Trung Quốc căm phẫn, oán giận sự thống trị tàn bạo của nhà Tần, đã nổi dậy khởi nghĩa khắp nơi, lật đổ ách thống trị của nhà Tần
Mohammed( k 570 hay580-632)
Mohammed (hay Muhammad) - người sáng lập đạo Hồi trên bán đảo ả rập.
Mohammed sinh vào khoảng năm 570 hay 580 tại thành phố Mecca, một thành phố thánh địa ở bán đảo ả rập Mohammed mồ côi cha mẹ từ năm 6 tuổi, phải
đi chăn lạc đà để sống Năm 12 tuổi, Mohammed đã theo chú đi buôn bán ở Palestine, Syria, Ai Cập Nhờ đi lại nhiều nơi, nên ông đã tiếp xúc với nhiều bộ lạc
ả rập khác nhau, hiểu biết các phong tục tập quán, tôn giáo tín ngưỡng của các bộ lạc Ông cũng đã mục kích những cuộc chiến tranh cốt nhục tương tàn, cướp bóc lẫn nhau giữa các bộ lạc ả rập và những trận chiến đấu ác liệt giữa hai đế quốc lớn nhất thời bấy giờ là đế quốc Bizantium và đế quốc Ba Tư Năm 25 tuổi, ông kết hôn với một người đàn bà goá tên là Khaditija, chủ một cơ sở kinh doanh vận tải bằng lạc đà, hơn ông 15 tuổi Từ đó, ông trở thành giàu có không phải làm việc khó nhọc, do đó có thì giờ nhàn rỗi, suy nghĩ những điều đã thấy trong xã hội và nghiên cứu các tôn giáo đang thịnh hành thời bấy giờ như đạo Do Thái, đạo Kitô
Năm 610, Mohammed sáng lập ra tôn giáo mới gọi là đạo Hồi (tiếng ả rập là "
Islam", có nghĩa là "thuận tòng", "tin theo" tức là thuận tòng Thánh Allah tối thượng và duy nhất, tuân theo vị sứ giả của Thánh Allah là Mohammed) Theo tôn giáo mới này thì chỉ có một thần tối cao duy nhất là Thánh Allah, mà ông là sứ giả
Trang 3của Thánh, được giao cho sứ mệnh truyền bá tín ngưỡng của Thánh Những bài thuyết giáo của Mohammed về sau được viết lại thành Kinh Koran
Mohammed bắt đầu truyền giáo ở Mecca ở đây, ông không thu được mấy kết quả Bọn quý tộc và thương nhân ở Mecca được hưởng nhiều lợi lộc trong việc duy trì tín ngưỡng tôn giáo cũ, nên chúng phản đối tôn giáo mới Chúng đã chế riễu, chửi bới, doạ nạt, định bắt và giết ông Suốt mười năm truyền giáo ở Mecca, ông chỉ thu được 52 tín đồ trong đó có vợ ông (bà Khaditja), bố vợ Abu Bakr, Omar, con rể Ali và hai người bạn Omar và Othman( Abu Bakr, Omar, Othman và Ali sau này là những người kế nghiệp Mohammed làm Khaliph - có nghĩa là" người thay mặt sứ giả", tức là giáo chủ của đạo Hồi) Thành thị Yatreb là nơi chống đối lại thành thị Mecca, đã mời ông đến Ngày 16-7-622, để tránh sự khủng bố của bọn quý tộc Mecca, Mohammed và những đồ đệ của ông phải rời sang Yatreb (thành phố này từ đó đổi tên là Medina, có nghĩa là "thành phố của nhà Tiên tri" hay "nơi trú ngụ của Sứ giả") Mười bảy năm sau, khi Khaliph Omar xây dựng lịch Hồi giáo,
đã lấy ngày 16 tháng 7 làm ngày Nguyên đán và năm 622 làm năm bắt đầu của kỷ nguyên Hồi giáo
Khi đến Medina, Mohammed tìm đủ mọi cách phát triển thế lực Hồi giáo Ông dùng chính sách liên hiệp mềm dẻo và dùng vũ lực để thu phục những bộ lạc địa phương Ông trở thành nhà lãnh đạo tôn giáo, lại vừa là người cầm đầu chính quyền kiêm chỉ huy quân sự tối cao, vừa là nhà lập pháp kiêm chánh án toà án tối cao Bọn quý tộc Mecca mang quân sang đánh Medina, nhưng vì đường xa, thiếu nước, nên phải rút lui Nhân dân Medina cho là Mohammed được thần giúp sức, đánh thắng thù, nên uy tín của ông càng lên mạnh
Năm 630, Mohammed đứng đầu đạo quân mấy nghìn người, đến chân thành Mecca Dưới áp lực quân sự hùng mạnh như nước vỡ bờ bọn quý tộc Mecca phải đầu hàng và chấp nhận theo Hồi giáo Mohammed tuyên bố Mecca là thành phố thánh địa của đạo Hồi; đền miếu Kaaba được coi là Thánh đường Hồi giáo, "tảng
đá đen" được coi là thánh vật của Hồi giáo, còn các tượng thần khác đều bị phá huỷ Năm sau, tất cả các bộ lạc trên bán đảo ả rập lần lượt biểu lộ sự quy thuận theo Hồi giáo Mùa xuân năm 632, đại hội Hồi giáo lần đầu tiên được triệu tập tại Mecca, tụ họp tới mười vạn tín đồ Trở về Medina được ít ngày, Mohammed lâm bệnh Ngày 8-6-632, Mohammed qua đời và an táng tại medina, hưởng thọ 63 tuổi
Hoàng sào( khởi nghĩa 875- 884)
Trang 4Hoàng Sào - thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa nông dân thời Đường (Trung Quốc)
Hoàng Sào xuất thân gia đình buôn bán muối, giao thiệp rộng, thích làm những việc nghĩa hiệp, giỏi cưỡi ngựa, bắn cung Khi trẻ, ông có được đi học nhưng thi mấy lần không đỗ Năm 874, Vương Tiên Chi lãnh đạo nông dân ở Sơn Đông hưởng ứng Nhân dân vùng hạ lưu Hoàng Hà tham gia đội quân khởi nghĩa rất đông, chỉ vài tháng, quân khởi nghĩa đã tới mấy vạn người Năm 878, Vương Tiên Chi bị hy sinh, Hoàng Sào lên thay, tự xưng là "Xung thiên đại tướng quân" Triều đình nhà Đường kêu gọi phiên trấn mang quân về giúp, đàn áp cuộc khởi nghĩa Để tránh bị bao vây, Hoàng Sào quyết định rút quân xuống miền Nam Trung Quốc Trong suốt cuộc hành quân từ Hà Nam xuống tới Quảng Đông, quân đội Hoàng Sào đã tiêu diệt nhiều quan lại tham nhũng, cường hào ác bá, chia của cải và ruộng đất cho người nghèo Nhưng nghĩa quân là người miền Bắc không quem khí hậu miền Nam, bị ốm bệnh và chết rất nhiều, Hoàng Sào lại quyết định kéo quân trở về miền Bắc và trực tiếp tấn công vào kinh đô Trường An, vua Đường
Hy Tôn phải bỏ chạy sang Thành Đô, Tứ Xuyên, Hoàng Sào lên ngôi hoàng đế đặt tên nước là Đại Tế
Chính quyền của Hoàng Sào chưa kịp củng cố thì đã lục đục chia rẽ Giai cấp thống trị Đường đã lôi kéo được một số tướng tá của nghĩa quân chống lại Hoàng Sào trong đó có Chu Ôn (sau này đổi tên là Chu Toàn Trung), đồng thời tiến hành bao vây, cắt đứt đường tiếp tế của nghĩa quân Quân phiên trấn ở các nơi kéo về giúp quân Đường, tấn công quân khởi nghĩa, chiếm lại Trường An Năm 883, Hoàng Sào phải bỏ Trường An , chạy về Sơn Đông Sau nhiều lần bị tấn công, tập kích, quân của Hoàng Sào bị thất bại nặng nề và hầu như tan rã Tháng 6 năm 884, Hoàng Sào tự sát tại Lang Hồ Cốc ( Thái Sơn)
Cuộc khởi nghĩa nông dân cuối đời Đường do Hoàng Sào lãnh đạo đã kéo dài tới mười năm (875-884), tuy bị thất bại, nhưng đã giáng một đòn mạnh mẽ vào nền thống trị thối nát của nhà Đường Triều đình nhà Đường được khôi phục lại, nhưng hơn 20 năm sau thì bị diệt vong
jayavarman vii (1125-1215) (cai trị 1181-1215) Jayavaman VII - vua nổi tiếng trong thời kỳ thịnh trị của vương quốc
Campuchia Angkor
Trang 5Jayavaman VII sinh năm 1125, là con trai của vua Dharanindra Varman II Khi anh ông là Yasovarman II lên ngôi, ông là tướng lĩnh của nhà vua Năm 1165, một cận thần ám hại Yasovarman II và cướp ngôi, khi đó Jayavaman VII đang cầm quân đánh giặc ở một nơi xa, không kịp về ứng cứu, đành náu mình đợi thời cơ Năm 1177, lợi dụng sự rối ren trong triều đình Angkor, vua Champa đã cho quân sang cướp phá kinh đô Angkor, giết vua và thống trị Campuchia trong 4 năm Năm
1181, Jayavaman VII đã khởi binh đánh lại Champa và giành lại nền độc lập cho vương quốc Campuchia Angkor
Sau khi lên ngôi, Jayavaman VII bắt tay vào việc xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh, đặc biệt chú trọng xây dựng quân đội, nhất là thuỷ quân Để trả thù việc Champa xâm chiếm và tàn phá đất nước mình năm 1190, Jayavaman VII đã đem quân tiến đánh Champa, bắt vua Champa làm tù binh đưa về Angkor và đặt ách thống trị lên Champa Nhưng chỉ được hai năm, Champa lại giành lại độc lập Jayavaman VII còn cho quân đi chinh phục cả vùng đất ở thượng lưu sông Mekong, lưu vực sông Menam và sông Irawadi
Jayavaman VII tiến hành xây dựng lại kinh đô Angkor Thom bị tàn phá bởi chiến tranh Kinh đô mới rộng hơn 4 lần so với kinh đô cũ (hiện nay Angkor Thom với hệ thống đền đài, tháp thần 4 mặt thu hút nhiều khách du lịch đến tham quan) Ông còn cho xây dựng đền tháp Ta Prohm để tôn vinh mẹ ông và preah Khan để tôn vinh bố ông
Jayavaman VII sùng bái đạo Phật Đại thừa, nhưng vẫn tôn trọng truyền thống
cũ và đạo Bà la môn tồn tại từ trước Với lòng nhân ái, ông đã cho xây dựng 102 bệnh viện ở khắp đất nước để chữa bệnh cho mọi tầng lớp nhân dân và thường xuyên xây dựng, tu bổ đường sá, đặt trạm nghĩ chân để cho nhân dân đi lại dễ dàng Jayavaman VII là một nhân vật vĩ đại trong lịch sử Campuchia
Sau khi Jayavaman VII mất (1215) thì người con thứ ba của ông là Indaravarman II nối ngôi
genghis khan (thành cát tư hãn) (1155-1227)
(cai trị 1206-1227)
Genghis Khan (hay Tchingiz) (Thành Cát Tư Hãn), tên hiệu của Temudjin
(Thiết Mộc Chân) ( 1155-1227) - Đại Khan đầu tiên của Hãn quốc Mông Cổ, nổi tiếng trong lịch sử trung đại về tài quân sự thao lược, cũng như về tàn bạo
Trang 6Temudjin (Thiết Mộc Chân) sinh vào khoảng năm 1155 (hoặc 1162, 1167) trong một gia đình quý tộc thị tộc Mông Cổ, con trai thứ hai của Yesukhei (Dã Tộc Cai), thủ lĩnh bộ lạc Kiyad (Ki Dát) Temudjin sống thời thơ ấu cực kỳ vất vả Năm
9 tuổi, cậu phải đến sống gia đình vợ tương lai và sống ở đó cho đến khi đủ tuổi kết hôn là 14 tuổi Một thời gian ngắn sau đó, cha anh bị đầu độc bởi bộ lạc Tartar (Thát Đát) láng giềng trên đường trở về nhà và đáng lẽ Temudjin được nối nghiệp cha, trở thành thủ lĩnh của bộ tộc của mình Nhưng vì anh còn quá trẻ, nên bộ tộc của anh không chấp nhận Trong những năm sau đó, anh và gia đình phải sống một cuộc đời lang thang nghèo khó, săn bắn động vật để sống
Temudjin là người thông minh, khôn khoan, dũng cảm, nhưng cũng hết sức lạnh lùng, tàn nhẫn Cuộc sống vất vả đã rèn luyện ông thành con người sắt đá Đồng thời ông cũng nhận thấy sự cần thiết phải liên minh với các người khác mới
có thể làm nên nghiệp lớn Ông đã đi tìm gặp bạn của cha mình là Toghril (Tô Ha Rin), một thủ lĩnh ở địa phương, đồng thời là một lái buôn có quan hệ rộng rãi với nhiều bộ lạc Nhờ sự ủng hộ của Toghril và nhờ những trận chiến thắng của ông đánh bại người Tartar, năm 1202, Temudjin đã được thừa nhận là người kế vị chức thủ lĩnh bộ lạc của cha mình trước kia
Năm 1206, Temudjin đã liên kết thành công các bộ lạc Mông Cổ-Tatar đang
bị chia rẽ, cho nên trong hội nghị Kurultai (hội đồng của các thủ lĩnh Mông Cổ), Temudjin đã được bầu làm thủ lĩnh tối cao của liên minh bộ lạc (gọi là Đại Khan hay Đại Hãn, Hãn Vương) Temudjin lấy biệt hiệu Genghis Khan ("Vua của những người dũng cảm" hay "Vua của cả thế giới")
Sau khi nắm quyền hành, Genghis Khan xây dựng Liên minh bộ lạc Mông Cổ- Tartar thành một quốc gia phong kiến tập trung hùng mạnh Genghis Khan đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức và huấn luyện quân đội, biến những người dân du mục thành những kỵ binh ưu tú Genghis Khan đã mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược bằng cuộc tấn công Tây Hạ và Kim (hai nước ở miền Bắc Trung Quốc, rất giàu có), biến các nước này thành chư hầu, phải nộp cống nạp và cung cấp binh lính cũng như hậu cần cho các chiến dịch trong tương lai của ông
Năm 1218, đế quốc Mông Cổ bắt đầu mở rộng về phía Tây Quân đội Mông
Cổ đã tiêu diệt vương quốc Khorezm, một quốc gia Hồi giáo trải dài từ biển Caspienne ở phía Tây tới vịnh Ba Tư, biển ả rập ở phía Nam Sau đó quân đội Mông Cổ chia làm hai đạo quân, Genghis Khan chỉ huy một đạo quân tràn vào Afghanistan và Bắc ấn độ, đạo quân kia do tướng Subedei (hay Subutai) ( Tốc Bất Đài) chỉ huy tiến vào lãnh thổ Armenia và Azerbaijan Năm 1225, cả hai cánh quân
Trang 7đều quay trở lại Mông Cổ Khi đạo quân của Subedei trở về Mông Cổ, họ đã giao tranh với đạo quân 80.000 người của đại công quốc Nga Kiev do đại công tước Mstitslav chỉ huy trong trận chiến trên sông Kalka (1223) và đã đánh bại đạo quân của Mstitislav
Quân đội Mông Cổ đi đến đâu, tàn phá, giết chóc, cướp bóc khủng khiếp đến
đó Nhiều thành thị, làng mạc bị thiêu trụi, biến thành đống gạch vụn, xác chất cao như núi Nhân dân nhiều nơi đã nổi dậy, kháng chiến anh dũng, chống trả quyết liệt quân xâm lược Mông Cổ
Ngày 18-8-1227 trên đường viến chinh chinh phục Tây Hạ, Genghis Khan lâm bệnh rồi chết Trước khi chết, Genghis Khan đã chia đế chế của ông cho bốn người con trai: Joci (Truật Xích) là con lớn nhất, nhưng đã chết, các con của Joci là Batu ( Bạt Đô), thủ lĩnh của bộ lạc Xanh và Orda, thủ lĩnh của bộ lạc Trắng được chia cho vùng lãnh thổ phía Tây của đế quốc Chagatai (Sát Hợp Đài) là con trai thứ hai, nhưng là người nóng nảy được chia vùng Trung á và Bắc Iran Ogodei (Oa Khoát Đài), con trai thứ ba được nhận danh hiệu Đại Khan và cai quản miền Bắc Trung Quốc Tului (hay Tolui) ( Đà Lôi), trẻ nhất, cai trị Mông Cổ Những người
kế nghiệp của Genghis Khan này tiếp tục những cuộc chiến tranh xâm lược tàn bạo
để bành trướng, mở rộng đế quốc Mông Cổ
Sau này, nhà Nguyên đã truy phong Genghis Khan là Nguyên Thái Tổ
khubilai (hốt tất liệt) (1214-1294) nguyên thế tổ (cai trị 1271-1294)
Khubilai (hay Kublai) (Hốt Tất Liệt) - Đại Khan thứ năm và cũng là Đại
Khan cuối cùng của Hãn quốc Mông Cổ (1260-1294), hoàng đế đầu tiên của nhà Nguyên, hiệu là Nguyên Thế Tổ (1271-1294), người sáng lập triều đại Nguyên (1271-1368) ở Trung Quốc Khubilai sinh ngày 23-9-1215, là con trai thứ hai của Tului, em trai của Mongke, cháu nội của Genghis Khan Hồi nhỏ, Khubilai học văn hoá Trung Quốc và rất say mê nền văn minh Trung Quốc Khi Mongke lên làm Đại Khan thì Khubilai được giao cho cai quản vùng đất miền Nam của đế quốc Mông
Cổ (tức là vùng lãnh thổ của nước Kim cũ) Ông đã quan tâm đến khôi phục phát triển kinh tế nông nghiệp, nên được người Trung Quốc tin cậy
Khi Ogodei kéo quân xuống xâm lược Nam Tống, Khubilai được giao cho cầm đầu một đạo quân vòng xuống phía Nam để tạo thành thế bao vây Nam Tống Năm 1253, Khubilai đã tấn công và tiêu diệt vương quốc Đại Lý (Dali) ở Vân
Trang 8Nam Khi đang bao vây Ngạc Châu (Hồ Bắc), nghe tin Mongke tử trận (1259), Khubilai đồng ý đề nghị giảng hoà của Nam Tống với điều kuện Nam Tống phải xưng thần và nộp tiền cho Mông Cổ Khubilai rút quân về Bắc để tranh ngôi Đại Khan Đại hội Kurultai họp ở kinh đô Mông Cổ Karakorum (Hoà Lâm) đã bầu người em út của Mongke (cũng là em của Khubilai) là Arik Boke (A Lý Bất Ca) lên ngôi Đại Khan Năm 1260, Khubilai cũng tự ý triệu tập những người thân tín họp Hội nghị Kurultai tại Khai Bình (Nội Mông Cổ) để công nhận ông ta làm Đại Khan Cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn giữa Khubilai và Arik Boke đã diễn ra trong 4 năm, cuối cùng Khubilai giành được thắng lợi Năm 1267, Khubilai dời đô
từ Karakorum xuống Trung Đô, đổi là Yên kinh, sau gọi là Đại Đô ( Bắc Kinh ngày nay) Khubilai là người chịu nhiều ảnh hưởng của nền văn minh Trung Quốc, nên năm 1271, đã đổi xưng hiệu Đại Khan thành Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Nguyên, truy tôn Genghis Khan miếu hiệu Nguyên Thái Tổ, còn mình là Nguyên Thế Tổ Năm 1274, Nguyên Thế Tổ (Khubilai) sai tướng đem đại quân đi chinh phục Nam Tống Năm 1276, kinh đô của Nam Tống là Lâm An (Hàng Châu) bị chiếm đóng, vua Tống Cung Đế bị bắt, đưa về Bắc Cuộc khnág chiến của quân dân Nam Tống còn kéo dài đến năm 1279 mới bị tan rã
Đất nước Trung Hoa bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh, Nguyên Thế Tổ (Khubilai) được bọn Hán gian giúp sức, đã tôt chức lại bộ máy nhà nước giống như như các triều đại phong kiến Trung Hoa trước, những người Mông Cổ và các dân tộc khác đi theo Mông Cổ vào xâm lược Trung Quốc được dành quyền ưu dãi Mâu thuẫn dân tộc kết hợp với mâu thuẫn giai cấp đã tồn tại trong suốt thời kỳ thống trị của Nhà Nguyên
Sau khi chinh phục Nam Tống xong, Nguyên Thế Tổ (Khubilai) tiếp tục bành trướng ra bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc Năm 1274 và 1281,Nguyên Thế Tổ (Khubilai) sai tướng đem chiến thuyền đánh Nhật Bản, nhưng cả hai lần đều thất bại, Nguyên Thế Tổ (Khubilai) cũng cho quân xâm lược Mianma đến ba lần (1277,1283,1287) mới được thần phục Mianma Năm 1282, quân Nguyên do Toa
Đô chỉ huy, vượt biển, xâm chiếm Champa Năm 1285 và năm 1287 - 1288, hai lần quân Nguyên do Thoát Hoan, con trai của Khubilai, cầm đầu kéo vào xâm lược Đại Việt Nhưng những cuộc xâm lược của quân Nguyên vào Champa và Đại Việt đều thất bại Năm 1293, thuỷ quân của nhà Nguyên cũng kéo sang Indonesia Lúc đầu
do ở Java có nội loạn, nên quân Nguyên tạm thời thu được thắng lợi Sau đó, Rajen Vijaya tổ chức phản công, buộc quân Nguyên phải rút về nước
Trang 9Một số thương nhân Châu Âu đã sang Trung Quốc vào thời Nguyên, trong đó
có Marco Polo (1254 - 1324), một thương nhân thành Venezia (Italia) đã làm quan tại triều đình Nguyên Thế Tổ (Khubilai) và sống ở Trung Quốc tới 16 năm (1275-1291) Khi về nước, ông đã kể lại những điều mắt thấy tai nghe trong cuốn du ký
"Những điều kỳ lạ" của mình
Nguyên Thế Tổ (Khubilai) mất ngày 18-2-1294 tại Đại đô (Bắc Kinh)
fa ngum (1316-1374) (cai trị 1354-1373)
Fa Ngum (hay Fa Ngừm) - vua đầu tiên của vương quốc Lào Lan Xang (đất
nước Triệu Voi)
Fa Ngum sinh năm 1316 tại Muang Sua (Mường Xoa) ( sau đổi là Luang Prabang), là cháu nội của Souvanna Khamphong, thủ lĩnh vùng Xieng Dong Xieng Thong Bố của Fa Ngum phạm lỗi bị vua cha đuổi đi ( có tài liệu nói rằng ông dụ
dỗ một vương phi của vua cha nên bị đuổi đi) Bố đưa Fa Ngum láng sang Angkor
Fa Ngum được nuôi dạy trong triều đình Angkor và được vua Campuchia Angkor
gả con gái cho Thời gian này, nước lào đang bị phân chia thành nhiều tiểu quốc và
bị vương quốc Sukhothai (vương quốc cổ Thái Lan) khống chế Năm 1349, nhân lúc vương triều Sukhothau bị vương quốc âyuthy (vương quốc Thái Lan ngày nay) tấn công uy hiếp, Fa Ngum được vua Campuchia giúp đở trở về nước, chinh phục các tiểu quốc cát cứ và giành lại ngôi báu Ngoài việc thu phục các mường ngoài Lào, Fa Ngum còn chinh phục được cả Lan Na (thượng lưu sông Menam) và vùng Khorat Năm 1353, Fa Ngum lên ngôi vua nước lào thống nhất ở Vientiane (Viêng Chăn)
Fa Ngum là người đầu tiên xây dựng bộ máy hành chính tập trung và quân đôi thống nhất ở Lào Fa Ngum đã tiếp nhận và truyền bá đạo Phật Tiểu thừa từ Campuchia vào Lào Một tượng Phật (Prabang) do vua Campuchia Angkor tặng, được đặt tại Muang Soa, từ đó Muang Soa đổi thành Luang Prabang, trở thành kinh
đô của nước Lào Lan Xang
Về quan hệ đối ngoại, ngoài mối quan hệ tốt đẹp sẵn có với Campuchia, Fa Ngum còn đặt quan hệ hoà hiếu với vương quốc Ayuthay và lập quan hệ thân hữu với Đại Việt
Năm 1373, những người trong hoàng gia và quý tộc đại thần, không rõ nguyên nhân gì, đã trục xuất ông Ông mất trên đường lánh nạn tại Muang Nan năm 1374 Con trai ông là Un Heuan (thường gọi là Samsenthai) kế vị ngôi vua Lan Xang
Trang 10chu nguyên chương (1328-1398) (minh thái tổ) (cai trị 1368-1398)
Chu Nguyên Chương, thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa nông dân Hồng cân cuối đời
Nguyên, lập ra nhà Minh, hiệu là Minh Thái Tổ ( 1368-1398)
Chu Nguyên Chương sinh năm 1328 tại Hào Châu (Phượng Dương, tỉnh An Huy), xuất thân từ gia đình bần nông Năm 17 tuổi, cha và anh đều chết vì bệnh dịch Chu Nguyên Chương phải đi làm sự khất thực một thời gian Năm 1352, ông tham gia cuộc khởi nghĩa nông dân Hồng Cân ở An Huy do Quách Tử Hưng lãnh đạo Chiến đấu dũng cảm, có nhiều mưu lược và tài tổ chức, ông được Quách Tử Hưng phong làm tướng và gả con gái cho Năm1355, Quách Tử Hưng chết, ông trở thành người lãnh đạo chủ chốt của cánh quân này Năm 1356, Chu Nguyên Chương thành lập chính quyền ở Nam Kinh, xưng là Ngô Quốc Công, năm 1364, xưng là Ngô Vương Quân đội của Chu Nguyên Chương đã tiêu diệt được chủ lực của quân Nguyên và các thế lực quân phiệt người Hán ở Giang Nam, thống nhất cả vùng trung du và hạ du sông Trường Giang Năm 1367, Chu Nguyên Chương sai tướng đem quân lên miền Bắc, lật đổ triều Nguyên Mùa thu năm 1368, quân Chu Nguyên Chương tiến đánh Đại Đô (kinh đô của nhà Nguyên, nay là Bắc Kinh), triều đình nhà Nguyên bỏ chạy Cùng năm đó, Chu Nguyên Chương lên ngôi hoàng
đế ở Nam Kinh, đặt tên nước là Minh, hiệu là Minh Thái Tổ
Khi lên ngôi vua, Minh Thái Tổ ban hành nhiều chính sách, biện pháp nhằm khôi phục và phát triển kinh tế, ổn định tình hình xã hộ, trừng trị tham quan ô lại, giảm bớt nỗi cực khổ cho nhân dân Sự phồn thịnh của Trung Quốc được khôi phục lại dưới triều đại Minh (1369 - 1644)
Minh Thái Tổ (Chu Nguyên Chương) mất năm 1398 tại Nam Kinh, thọ 70 tuổi Vì người con cả chết sớm, nên cháu đích tôn là Chu Duẩn Văn lên nối ngôi, hiệu là Huệ Đế (1399-1403) Người con thứ tư của Minh Thái Tổ (Chu Nguyên Chương) là Yên Vương Chu Đệ đã khởi binh chống lại Cuộc chiến tranh cốt nhục tương tàn kéo dài trong 4 năm Năm 1403, Chu Đệ chiếm được kinh đô (Nam Kinh), phế truất Huệ Đế, lên ngôi hoàng đế, hiệu là Thành Tổ (1403 - 1424), một ông vua nổi tiếng của triều Minh
AKBAR (1542 - 1605) (cai trị 1556 - 1605)