- Sông ngòi đã đem lại nguồn lợi rất lớn cho sự phát triển kinh tế và cuộc sống của con người nhưng cũng đặt ra một số khó khăn cần phải khắc phục * Khu vực Bắc Bộ, sông ngòi có chế độ n[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM KHÊ
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2012 - 2013
Môn : Địa lý
(Thời gian làm bài 150 phút, không kể thời gian giao đề)
Đề thi có 01 trang
Câu 1 ( 3 điểm):
Hãy trình bày đặc điểm sông ngòi Việt Nam? Tại sao ở vùng Bắc Bộ sông ngòi lại có chế độ nước thất thường? kể tên các cửa sông chính của hệ thống sông Thái Bình?
Câu 2 ( 2 điểm):
a Trình bày quá trình đô thi hoá ở nước ta?
b Quần cư nông thôn và quần cư đô thị ở nước ta có những đặc điểm gì?
Câu 3 ( 5 điểm):
a Dựa vào Atlat địa lý Việt Nam và các kiến thức đã học hãy trình bày đặc điểm
và ý nghĩa của tài nguyên rừng trong phát triển kinh tế xã hội và giữ gìn môi trường sinh thái?
b Trình bày sự phân bố và tình hình phát triển của ngành lâm nghiệp ở nước ta?
c Kể tên 6 nhóm tài nguyên thực vật ở Việt Nam
Câu 4( 5 điểm):
a Trình bày giới hạn lãnh thổ và ý nghĩa vị trí địa lý của vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ?
b Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ đem lại những thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế của khu vực? Có điểm nào khác biệt trong phân bố dân cư và hoạt động kinh tế giữa vùng đồi núi phía tây và đồng bằng ven biển phía đông?
Câu 5 ( 5 điểm): Cho bảng số liệu về Tổng giá trị sản phẩm trong nước
Đơn vị tính : Tỷ đồng
Nông- Lâm- Ngư nghiệp Công nghiệp xây dựng Dịch vụ
a.Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu tổng sản phẩm trong nước của Việt Nam trong các năm 1990 và 1999?
b Dựa trên số liệu và biểu đồ đã vẽ, hãy nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu đó?
H ẾT
Thí sinh được phép sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam do NXB Giáo dục phát hành
Họ và tên thí sinh: SBD:
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
§Ò chÝnh thøc
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS
NĂM HỌC: 2012 - 2013 MÔN: ĐỊA LÝ
Câu 1
(3,0
điểm)
* đặc điểm sông ngòi Việt Nam
- Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp
trên cả nước phần lớn là các sông nhỏ và ngắn 0,25
- Sông ngòi nước ta chảy theo hai hướng chính là tây bắc- đông
- Sông ngòi nước ta có hai mùa nước: mùa lũ và mùa cạn khác
nhau rõ rệt Mùa lũ nước sông dâng cao và chảy mạnh lưu
lượng nước chiếm 70 -> 80% lượng nước cả năm.mùa cạn
lượng nước và lưu lượng chảy giảm mạnh
0,5
- Sông ngòi nước ta có lượng phù sa lớn Hằng năm sông ngòi
vận chuyển hàng trăm tỷ mét khối nước và hàng trăm triệu tấn
phù sa
0,25
- Sông ngòi đã đem lại nguồn lợi rất lớn cho sự phát triển kinh
tế và cuộc sống của con người nhưng cũng đặt ra một số khó
khăn cần phải khắc phục
0,5
* Khu vực Bắc Bộ, sông ngòi có chế độ nước thất thường là
do:
- Khí hậu nóng ẩm, chịu tác động mạnh của gió mùa mưa tập
trung theo mùa, mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn
đặc điểm này tác động đến chế độ nước của các sông
0,25
- sông ở khu vực Bắc Bộ có dạng nan quạt, một số sông nhánh
chảy giữa các cánh cung núi, quy tụ về đỉnh tam giác châu thổ
sông Hồng chính vì vậy lũ tập trung nhanh và kéo dài
0,5
* Kể tên các của sông của hệ thống sông Thái Bình:
Cửa Nam Triệu, cửa Cấm, cửa Văn Úc, cửa Thái Bình 0,5
Câu 2
(2,0
điểm)
* Quá trình đô thị hoá được thể hiện :
- Quá trình đô thi hoá thể hiện ở việc mở rộng quy mô các
- Sự lan toả lối sống thành thị về các vùng nông thôn
- So với nhiều nước trên thế giới, nước ta còn ở trình độ đô thị
- Phần lớn các đô thị nước ta thuộc loại vừa và nhỏ 0,25
* Quần cư nông thôn:
- Ở nông thôn, người dân thường sống tập trung thành các điểm
dân cư với quy mô khác nhau - Các điểm dân cư có tên gọi
khác nhau tuỳ theo dân tộc và địa bàn cư trú ví dụ như làng, ấp,
buôn, sóc…
0,25
Trang 3- Hoạt động kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, phụ thuộc
vào đất đai nên các điểm dân cư phân bố trải rộng theo lãnh thổ 0,25
- Cùng với quá trình đô thi hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông
thôn diện mạo làng quê đang có sự thay đổi 0,25
* Quần cư thành thị:
- Các đô thị có mật độ dân số cao Những trung cư cao tầng
- Các đô thị nước ta đều có nhiều chức năng: Trung tâm kinh tế,
Câu 3
(5,0
điểm)
a Đặc điểm và ý nghĩa của tài nguyên rừng trong phát triển
kinh tế xã hội và giữ gìn môi trường sinh thái.
* Đặc điểm tài nguyên rừng
- Nước ta có ¾ diện tích là đồi núi vì vậy thuận lợi cho sự phát
- Trước đây Việt Nam là nước giàu tài nguyên rừng, nhưng hiện
- Đến năm 2000, tổng diện tích đất lâm nghiệp có rừng gần 11,6
triệu ha, độ che phủ chung toàn quốc là 35% Tỉ lệ này còn thấp
so với điều kiện tự nhiên của nước ta
0,3
- Tài nguyên rừng được chia thành các các loại: Rừng sản xuất,
.* ý nghĩa của tài nguyên rừng đối với sự phát triển kinh tế xã
hội và giữ gìn môi trường sinh thái
- tài nguyên rừng có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình
phát triển kinh tế xã hội và đặc biệt là vấn đề giữ gìn môi
- Rừng sản xuất cung cấp gỗ cho công nghiệp chế biến gỗ và
cho xuất khẩu, việc trồng rừng tạo nguồn nguyên liệu đã đem
lại việc làm và thu nhập cho người dân
0,5
- Rừng phòng hộ là các khu rừng đầu nguồn các con sông, các
cánh rừng chán cát dọc ven biển, rừng ngập mặn ven biển
Rừng phòng hộ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với vấn đề
môi trường, sinh thái: Ngăn chặn và hạn chế thiên tai, điều hoà
môi trường, cải tạo đất……
0,5
- Rừng đặc dụng đó là các vườn quốc gia và các khu dự trữ
thiên nhiên, bảo tồn các nguồn gen quý hiếm, giữ gìn sự đa
dạng sinh học
0,5
b Sự phân bố và tình hình phát triển ngành lâm nghiệp ở
nước ta.
- Ngành lâm nghiệp phát triển mạnh ở các vùng đồi núi.Tập
trung nhiều nhất ở vùng miền núi, trung du
0,25
Trang 4- Hiện nay hàng năm cả nước khai thác khoảng 2,5 triệu mét
- Hiện nay công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản được phát triển
- Chúng ta đang phấn đấu để đưa tỷ lệ che phủ rừng lên 45%,
chú trọng bảo vệ rừng phòng hộ rừng đặc dụng và trồng cây
gây rừng
0,25
- Mô hình nông lâm kết hợp đang phát triển góp phần bảo vệ
c Kể tên 6 nhóm tài nguyên thực vật ở Việt Nam:
- Nhóm cây làm nguyên liệu sản xuất thủ công nghiệp 0,2
Câu 4
(5,0
điểm)
a Trình bày giới hạn lãnh thổ và ý nghĩa vị trí địa lý vùng
Duyên Hải Nam Trung Bộ
*Giới hạn lãnh thổ
- Diện tích khoảng 44 254 km2 gồm các tỉnh, thành phố: Đà
Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh
Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận
0,5
- Lãnh thổ hẹp ngang, kéo dài từ Đà Nẵng đến Bình Thuận 0,2
* Ý nghĩa của vị trí địa lý
- Đặc điểm của vị trí địa lý
+ Phía Bắc giáp với khu vực Bắc Trung Bộ ( Ngăn cách bằng
+ Phía Nam vàTây Nam giáp với vùng Đông Nam Bộ và biển
- Ý nghĩa
+ Là cầu nối Bắc Trung Bộ với Tây Nguyên và Đông Nam Bộ 0,25 + Là Khu vực quan trọng về kinh tế và an ninh quốc phòng đặc
biệt là nối liền giữa đất liền với các quần đảo Hoàng xa và
+ Các cảng biển Duyên Hải Nam Trung Bộ là cửa ngõ ra biển
=> Rất thuận lợi cho việc mở rộng quan hệ với các vùng trong
=> Khó khăn: Vị trí nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng lớn của
Phân tích những thuận lợi và khó khăn do điều kiện tự
nhiên và tài nguyên thiên nhiên mang lại cho vừng Duyên
Hải Nam Trung Bộ trong việc phát triển kinh tế.
Trang 5Trình bày những điểm khác biệt trong phân bố dân cư và
hoạt động kinh tế giữa vùng đồi núi phía Tây và vùng đồng
bằng ven biển phía Đông.
* Thuận lợi về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
- Đa dạng các loại địa hình : núi, gò đồi, dải đồng bằng hẹp phí
đông, bờ biển khúc khuỷu có nhiều vũng vịnh tạo tiềm năng để
phát triển nền kinh tế đa dạng
0,25
- Đặc biệt là có đường bờ biển dài, nhiều vũng vịnh đẹp thuận
- Vùng nước mặn, nước lợ ven biển thích hợp cho nghề nuôi
trồng thuỷ sản, Các đảo ven bờ còn có thể phát triển nghề khai
thác tổ yến đem lại giá trị kinh tế cao
0,25
- Đất nông nghiệp ở các đồng bằng ven biển thích hợp trồng
cây lương thực, rau quả và các cây công nghiệp có giá trị Vùng
rừng chân núi có điều kiện phát triển chăn nuôi gia súc lớn
ngoài ra còn có các đặc sản quý từ rừng
0,25
* Khó khăn
- Là khu vực thường bị hạn hán kéo dài hoặc bão lũ thiên tai
gây thiệt hại lớn trong sản xuất và đời sống 0,2
- Hiện tượng sa mạc hoá có nghuy cơ mở rộng 0,2
- Quỹ đất nông nghiệp hạn chế Những cánh đồng hẹp ven biển
có diện tích nhỏ, đất xấu khó khăn trong sản xuất nông nghiệp 0,2
* Điểm khác biệt trong phân bố dân cư và hoạt động kinh tế
giữa vùng đồi núi phía Tây và vùng đồng bằng ven biển phía
Đông
- Đồng bằng ven biển:
+ Chủ yếu là người Kinh, một bộ phận là người Chăm, mật độ
dân số cao, phân bố ở các thành phố thị xã 0,2 + Hoạt động kinh tế chủ yếu là công nghiệp, thương mại, du
- Vùng đồi núi phía Tây:
+ Chủ yếu là các dân tộc: Cơ-tu, Ba na, Ê đê…, mật độ dân số
+ Hoạt động kinh tế chủ yếu là chăn nuôi gia súc lớn, nghề
Câu 5
(5,0
điểm)
a Vẽ biểu đồ
* Chọn biểu đồ: Vẽ hai hình tròn có bán kính khác nhau
* Xử lý số liệu
- Cộng giá trị 3 khu vực kinh tế tìm ra tổng giá trị sản phẩm của
năm 1990 và năm 1999
- Tính chuyển bảng giá trị tuyệt đối thành bảng giá trị tỉ lệ cơ
cấu (%) trên cơ sổ đặt GDP năm = 100%
Đơn vị tính: %
1,0
Trang 6Nông – Lâm ngư nghiệp
Công nghiệp
- Tính bán kính của hình tròn năm 1985 và hình tròn năm
1999 :
Năm So sánh tổng sản phẩm trong
vòng tròn 1990
1 lần 1cm
1999 3,4 lần 3,4 cm
- Tính quy đổi tỉ lệ % thành số độ góc các hình quạt trong các
vòng tròn
1,0
* Vẽ biểu đồ
- Vẽ hai hình tròn có bán kính khác nhau, vẽ chính xác , hình
thức đẹp, có đầy đủ ký hiệu, chú giải, tên biểu đồ
2,0
b Nhận xét và giải thích
* Nhận xét:
- Từ năm 1990 đến năm 1999 tổng giá trị sản phẩm trong nước
tăng rất mạnh
-Cơ cấu ngành kinh tế có sự dịch chuyển từ khu vực sản xuất
vật chất sang khu vực dịch vụ
0,5
- Trong nội bộ khu vực sản xuất vật chất có sự dịch chuyển từ
lĩnh vực Nông lâm ngư nghiệp sang lĩnh vực công nghiệp và
Tổng