Tài liệu Hóa thạch sống docx

Một đơn vị phân loại Lazarus là một đơn vị phân loại hoặc là một loài hoặc là một nhóm loài bỗng nhiên tái xuất hiện, hoặc là trong hồ sơ hóa thạch hoặc là trong tự nhiên nghĩa là giống

Hóa thạch sống

Hóa thạch sống là một thuật ngữ không chính

thức để chỉ bất kỳ loài hoặc nhánh sinh vật nào còn sinh tồn nhưng dường như là giống như các loài chỉ được biết đến từ các hóa thạch và không

có bất kỳ họ hàng còn sinh tồn nào là gần gũi Tất cả các loài này đã thoát khỏi các sự kiện

tuyệt chủng chính và nói chung duy trì một sự

đa dạng phân loại thấp Những loài nào phân tỏa thành công (tạo thành nhiều loài mới sau khi

thắt cổ chai di truyền có thể xảy ra) đã trở thành quá thành công để có thể được coi là "hóa thạch sống" Tuy nhiên, thuật ngữ này thường bị diễn giải sai

Mục lục

1 Tổng quan

 2 Lịch sử

o 2.1 Định nghĩa khác

 3 Ví dụ

o 3.1 Thực vật

o 3.2 Nấm

o 3.3 Động vật

 4 Tham khảo

 5 Liên kết ngoài

Tổng quan

Tồn tại khác biệt tinh tế giữa một "hóa thạch

sống" và một "đơn vị phân loại Lazarus" Một đơn vị phân loại Lazarus là một đơn vị phân loại (hoặc là một loài hoặc là một nhóm loài) bỗng nhiên tái xuất hiện, hoặc là trong hồ sơ hóa

thạch hoặc là trong tự nhiên (nghĩa là giống như khi nói hóa thạch "đã trở lại cuộc sống một lần nữa"), trong khi hóa thạch sống là loài mà

dường như đã không thay đổi gì trong trong suốt

cả chu trình thời gian sinh tồn của nó (nghĩa là giống như khi nói hóa thạch luôn luôn tồn tại) Thời gian luân chuyển loài trung bình (khoảng thời gian mà loài tồn tại trước khi nó bị thay

thế) dao động mạnh giữa các ngành, nhưng

trung bình khoảng 2-3 triệu năm Vì thế, các

loài còn sinh tồn mà trước đó được coi là tuyệt

chủng (chẳng hạn như cá vây tay (Latimeria

chalumnae)) không phải là hóa thạch sống, đơn

giản là do định nghĩa như thế (mặc dù nó vẫn có thể là hóa thạch sống do nó đã không thay đổi nhiều), nó là các loài Lazarus Các loài cá vây tay biến mất từ hồ sơ hóa thạch vào khoảng 80 triệu năm trước (Thượng Phấn trắng) Tuy

nhiên, nếu các loài Latimeria hóa thạch khác

trong đại Tân sinh được tìm thấy thì cá vây tay lại có thể được coi là hóa thạch sống thật sự, do các hóa thạch đó có thể sẽ điền đầy vào lỗ hổng trong đó các loài là "chết" Tất nhiên, các loài không xuất hiện bất chợt từ không khí, vì thế mọi loài Lazarus còn sinh tồn (ngoại trừ các loài sách đỏ đang biết mất và đang tái xuất hiện) dù sao cũng được coi là hóa thạch sống, nếu chúng

có thể được chứng minh là không phải các đơn

vị phân loại Elvis

Một vài hóa thạch sống là các loài chỉ từng được biết đến từ các hóa thạch trước khi các đại diện còn sinh tồn được phát hiện Các ví dụ nổi tiếng

nhất là các loài cá dạng cá vây tay Latimeria

chalumnae và Latimeria menadoensis cũng như

thủy sam (Metasequoia glyptostroboides), được

phát hiện trong một thung lũng hoang vắng tại Trung Quốc Các loài khác còn có tôm hùm

Glypheoidea, ong bắp cày Mymarommatidae,

bọ cánh cứng Jurodidae, tất cả chúng đều được

mô tả lần đầu tiên bằng các hóa thạch, nhưng sau đó mới tìm thấy là còn sinh tồn (tương ứng

là 2 loài, 10 loài và 1 loài) Các hóa thạch sống khác là các loài còn sinh tồn đơn độc mà không

có các họ hàng còn sinh tồn gần gũi nào, nhưng

là loài sống sót của nhóm lớn và phổ biến rộng trong hồ sơ hóa thạch, có lẽ ví dụ được biết đến

nhiều nhất là bạch quả (Ginkgo biloba), mặc dù

cũng có những hóa thạch sống khác, chẳng hạn

như ong gỗ tuyết tùng (Syntexis libocedrii)

Lưu ý rằng do hóa thạch sống là đại diện còn

sống sót của một dòng dõi cổ xưa nên không

nhất thiết phải đòi hỏi rằng chúng phải giữ được

tất cả các đặc trưng "nguyên thủy" (các đặc

trưng chung có trước khi có tổ tiên chung gần nhất của nhóm loài) của dòng dõi đó; nghĩa là chúng có thể có một hay nhiều đặc trưng bắt

nguồn từ đó (các đặc trưng chỉ có duy nhất của nhánh này, không có ở tổ tiên chung gần nhất của nhóm loài), đã tiến hóa kể từ thời gian có sự phân kỳ dòng dõi của chúng Tất cả những gì cần đòi hỏi là chúng có thể được gán một cách mạch lạc, rõ ràng vào một dòng dõi tuyệt chủng

(hiếm khi chúng là đồng nhất với các dạng hóa

thạch) Xem ví dụ về các loài chim đậu lưng bò (họ Buphagidae) có các đặc trưng duy nhất chỉ

có ở nhánh này, chúng không là hóa thạch sống

"thật sự" (do vẫn chưa thấy có các hóa thạch) nhưng dường như là những loài sống sót duy nhất của dòng dõi cổ xưa có họ hàng với các

loài chim sáo (Sturnidae) và chim nhại

(Mimidae)[1]

Lưu ý tới sự tương tự giữa lá của một loài

Ginkgo hóa thạch 170 triệu năm tuổi ở bên trái

và lá của bạch quả còn sinh tồn ở bên phải

Lịch sử

Thuật ngữ này lần đầu tiên được Charles

Darwin đưa ra trong cuốn The Origin of Species

(Nguồn gốc muôn loài) của ông[2], khi đề cập tới

Ornithorhynchus (thú mỏ vịt) và Lepidosiren

(cá phổi Nam Mỹ):

“ All fresh-water basins, taken together, make

a small area compared with that of the sea or of the land; and, consequently, the competition

between fresh-water productions will have been less severe than elsewhere; new forms will have been more slowly formed, and old forms more slowly exterminated And it is in fresh water

that we find seven genera of Ganoid fishes,

remnants of a once preponderant order: and in fresh water we find some of the most anomalous forms now known in the world, as the

Ornithorhynchus and Lepidosiren, which, like

fossils, connect to a certain extent orders now widely separated in the natural scale These

anomalous forms may almost be called living fossils; they have endured to the present day,

from having inhabited a confined area, and from having thus been exposed to less severe

competition ”

— Charles Darwin , The Origin of Species, p

49 Tạm dịch

“ Tất cả các lưu vực nước ngọt, gộp lại cùng

nhau, chỉ chiếm một diện tích nhỏ so với diện tích của biển hay đất liền; và, bởi thế, sự cạnh tranh giữa các sản sinh nước ngọt sẽ ít mãnh liệt hơn so với ở những nơi khác; các dạng mới sẽ được hình thành chậm hơn, và các dạng cũ cũng

bị tiêu diệt chậm hơn Và trong nước ngọt chúng tôi tìm thấy bảy chi cá vảy láng, các sinh vật còn sót lại của bộ đã từng chiếm ưu thế một thời: và trong nước ngọt chúng tôi tìm thấy một số dạng

dị thường nhất hiện nay đã được biết đến trên

thế giới, như Ornithorhynchus và Lepidosiren,

chúng, giống như các hóa thạch, chắp nối với các bộ có quy mô nhất định hiện nay đã tách

biệt lớn trong thang độ tự nhiên Các dạng dị

thường này gần như có thể được gọi là các hóa thạch sống; chúng đã tồn tại cho tới ngày nay, từ việc có môi trường sinh sống bị hạn chế, và từ việc có điều đó nên đã trải qua sự cạnh tranh ít

khốc liệt hơn ”

— Charles Darwin , Nguồn gốc muôn loài,

trang 49

Định nghĩa khác

Có nhiều định nghĩa khác về hóa thạch sống

(nhưng mơ hồ):

 Đơn vị phân loại còn sinh tồn đã từng sinh sống trong một phần lớn của thời gian địa chất

Để chứng tỏ điều này, mọi mẫu vật sống

phải thuộc về cùng một loài hóa thạch như vậy Quy tắc này loại bỏ Limulus, Peripatus,

Latimeria, Sphenodon, Didelphis, thú mỏ

vịt, và nhiều loài khác Để cho phép một số

sự mềm dẻo, chi có thể được sử dụng Phân loại cổ sinh học dựa trên hình thái học phần cứng (khái niệm loài cổ sinh học), vì thế ở đây có sự thiên lệch về phía thời gian luân chuyển loài dài hơn, và các mối quan hệ chỉ

có thể được luận ra một phần nào Sinh học phân tử hiện đại đã chỉ ra rằng các tốc độ

phát sinh thay đổi là tương đối đều và không liên quan chặt chẽ với tốc độ thay đổi hình thái Vì thế từ cơ sở phân tử nhiều hơn về các khả năng lai giống thì ở đây về bản chất không có những điều như loài đã từng sống xuyên suốt một thời gian địa chất dài Tuy nhiên, với điều kiện là chúng ta đang sử

dụng trường hợp đặc biệt của tên gọi loài cổ sinh học, định nghĩa được duy trì cùng nhau trong một ngữ cảnh Cá phổi Queensland

(Neoceratodus fosteri) là ví dụ của sinh vật

phù hợp với tiêu chí này, các hóa thạch được đồng nhất với cá phổi Queensland hiện đại

có niên đại trên 100 triệu năm làm cho loài này là một trong các loài động vật có xương sống còn sinh tồn cổ nhất nếu thực tế nó

không phải là cổ nhất

 Đơn vị phân loại còn sinh tồn về mặt hình thái và/hoặc sinh lý là giống như các loài

hóa thạch trong một phần lớn thời gian địa chất (tĩnh hình thái)

Các mẫu vật sống không nhất thiết phải

thuộc về cùng một loài hóa thạch (hoặc thậm chí là chi) Ở đây chỉ cần một số tương đồng

về mặt sinh lý

Chẳng hạn cá vây tay, là loài cá biển Các loài cá vây tay trong đại Trung sinh đã từng sinh sống trong cả nước ngọt lẫn nước mặn

Điều chỉnh thẩm thấu ở chi Latimeria được

thực hiện bằng sự giữ lại nước tiểu Việc giữ lại nước tiểu được coi là chỉ thị về tổ tiên

nước ngọt Điều này nghĩa là dòng dõi cá vây tay đã tiến hóa để thích nghi với cuộc sống từ nước ngọt sang nước mặn

Sự tương tự giữa Peripatus và Aysheaia (các

động vật Tiền Cambri từ đá phiến sét

Burgess) là nổi bật (hiện nay, cả hai được phân loại vào trong nhóm Tardipolypoda

(hai ngành Tardigrada và Onychophora),

chứ không phải chỉ ở mỗi điểm rằng

Aysheaia là động vật biển, trong khi

Peripatus sinh sống trong đất mùn lá nhiệt

đới

 Đơn vị phân loại còn sinh tồn với nhiều đặc trưng nguyên thủy

Đây là định nghĩa trung lập hơn cả Tuy

nhiên, nó không làm rõ là đơn vị phân loại

có thật sự cổ hay không, hoặc đơn giản chỉ

là nó có nhiều đặc trưng chung có trước khi

có tổ tiên chung gần nhất của nhóm loài

Lưu ý rằng, như đề cập trên đây, điều ngược

lại có thể áp dụng cho các đơn vị phân loại hóa thạch sống thật sự; nghĩa là, chúng có thể chiếm hữu nhiều đặc trưng bắt nguồn từ các đặc trưng cổ nhưng chỉ duy nhất của nhóm và không phải là "nguyên thủy" đặc thù về biểu hiện

 Bất kỳ loài nào trong ba định nghĩa trên, nhưng với phân bố cổ sót lại trong các nơi

ẩn náu

Một số nhà cổ sinh học coi các "hóa thạch

sống" với sự phân bố rộng (như Triops

cancriformis) không phải là các hóa thạch

sống thật sự Trong trường hợp của Triops

cancriformis (sống từ kỷ Trias tới nay), các

mẫu vật kỷ Trias đã mất gần hết các phần phụ của chúng (chủ yếu chỉ duy trì các

giáp), và chúng đã không được kiểm tra kỹ lưỡng kể từ năm 1938

 Bất kỳ loài nào trong ba định nghĩa trên, nhưng nhánh đó có độ đa dạng phân loại thấp (dòng dõi đa dạng thấp)

Các loài chim đậu lưng bò về mặt hình thái

là hơi tương tự như chim sáo do chia sẻ các đặc trưng có trước khi có tổ tiên chung gần nhất, nhưng đã thích nghi một cách độc nhất

để kiếm thức ăn là các động vật ký sinh và máu của động vật có vú to lớn trên đất liền, làm mờ đi các mối quan hệ của chúng Dòng dõi này tạo thành một phần của sự phân tỏa bao gồm hai họ Sturnidae và Mimidae

nhưng dường như là cổ xưa nhất trong các nhóm này Dữ liệu sinh địa lý học gợi ý

mạnh mẽ rằng chim đậu lưng bò có nguồn gốc từ miền đông châu Á và chỉ sau đó mới tới châu Phi, nơi mà hiện nay chúng có sự

phân bố cổ còn sót lại (Zuccon và ctv,

2007) Hai loài còn sinh tồn vì vậy dường như là các đại diện của một nhánh đã tuyệt chủng hoàn toàn (khi Passerida tiến triển) và

cổ đại, và nó cũng chắc chắn như điều này

có thể được nói tới trong sự thiếu vắng các hóa thạch thật sự Điều thứ hai này có lẽ là

do thực tế là dòng dõi chim đậu lưng bò

chưa bao giờ được tìm thấy trong các khu

vực trong đó các điều kiện tốt cho quá trình hóa thạch của các xương chim nhỏ bé,

nhưng tất nhiên, các hóa thạch của các dạng chim đậu lưng bò tổ tiên có thể có một ngày nào đó sẽ được tìm ra và cho phép thử

nghiệm thuyết này

Địa vị hóa thạch sống của sinh vật có thể bị bỏ

đi nếu nhánh (nhỏ nhất) mà loài đó thuộc về là

đa loài, nó ngụ ý sự đa dạng loài (gần đây)

Ví dụ

Một số trong số này được biết đến một cách

không chính thức như là các "hóa thạch sống"

Thực vật

 Amborellaceae

 Araucaria araucana

 Bạch quả (Ginkgo biloba)

 Mộc tặc (Equisetum spp., họ Equisetaceae)

 Thủy sam (Metasequoia glyptostroboides,

họ Cupressaceae; có họ hàng với Sequoia và

Sequoiadendron)

 Thông dù Nhật Bản (Sciadopitys verticillata,

họ Sciadopityaceae)

 Cỏ lá thông (Psilotum spp., họ Psilotaceae)

 Welwitschia mirabilis (họ Welwitschiaceae)

 Wollemia nobilis (họ Araucariaceae; có họ

hàng với Agathis và Araucaria)

Nấm

 Neolecta

Động vật

 Động vật có xương sống

o Lớp Thú

 Chuột Cyprus (Mus cypriacus)

 Gấu trúc đỏ (Ailurus fulgens)

 Hươu đùi vằn (Okapia johnstoni)

 Chuột núi Lào (Laonastes

aenigmamus)

 Thỏ núi lửa Mexico (Romerolagus

diazi)

 Thỏ Amami (Pentalagus furnessi)

 Mèo Iriomote (Prionailurus

iriomotensis)

 Monito del Monte (Dromiciops

gliroides)

 Thú đơn huyệt (bao gồm thú mỏ vịt

và thú lông nhím)

 Hải li núi (Aplodontia rufa)

 Thú có túi opot (họ Didelphidae)

 Ngựa Przewalski (Equus ferus

przewalskii, Equus przewalskii hay Equus caballus przewalskii, phân

loại gây tranh cãi)

o Chim

 Họ Hồng tước New Zealand

(Acanthisittidae) ("Hồng tước" New Zealand)

 Gà móng (Ophisthocomus hoazin)

 Sapayoa mỏ rộng (Sapayoa

aenigma)

 Sẻ ngô râu (Panurus biarmicus)

 Bộ Chim chuột (Coliiformes) (chim chuột, 6 loài sinh tồn trong 2 chi)

 Ngỗng bồ các (Anseranas

semipalmata)

o Bò sát

 Rùa mũi lợn (Carettochelys

insculpta)

 Crocodilia (cá sấu, cá sấu mõm dài

và cá sấu mõm ngắn)

 Tuatara (Sphenodon punctatus và

Sphenodon guntheri)

o Lưỡng cư

 Ếch mũi lợn (Nasikabatrachus

sahyadrensis)

o Cá xương

 Cá vây cung (Amia calva)

 Cá vây tay (2 loài cá vây thùy với

danh pháp Latimeria menadoensis và

Latimeria chalumnae)

 Cá phổi Queensland (Neoceratodus

fosteri)

 Cá tầm và cá tầm thìa (bộ Bộ Cá tầm (Acipenseriformes))

o Cá mập

 Cá mập mang nhăn

(Chlamydoselachus anguineus)

 Động vật không xương sống

o Côn trùng

 Mantophasmatidae (bọ đấu sĩ; vài loài còn sinh tồn)

 Mymarommatidae (10 loài sinh tồn

trong chi Palaeomymar)

 Nevrorthidae (3 loài trong 3 chi)

 Notiothauma reedi (họ hàng của côn

trùng cánh dài)

 Orussidae (ong bắp cày ký sinh gỗ; khoảng 70 loài sinh tồn trong 16 chi)

 Peloridiidae (côn trùng ăn rêu tại Nam Mỹ; ít hơn 30 loài sinh tồn trong 13 chi)

 Sikhotealinia zhiltzovae (loài bọ cánh

cứng duy nhất của họ Jurodidae ở Viễn Đông, Nga)

 Syntexis libocedrii (loài ong bắp cày

ký sinh gỗ tuyết tùng duy nhất của

họ Anaxyelidae)

o Động vật giáp xác

 Glypheoidea (3 loài tôm sinh tồn:

Neoglyphea inopinata, N

neocaledonica, Laurentaeglyphea neocaledonica)

 Triops cancriformis (loài tôm nòng

nọc của bộ bộ Tôm nòng nọc

(Notostraca))

o Động vật thân mềm

 Phân bộ Ốc anh vũ (Nautilus) (chẳng

hạn Ốc anh vũ (Nautilus pompilius))

 Neopilina galateae, động vật giáp

xác thuộc lớp lớp Một mảnh vỏ

(Monoplacophora)

 Ennucula superba (một loài trai

nước mặn họ Nuculidae)

o Khác

 Lớp Huệ biển (Crinoidea)

 Sam (chỉ còn 4 loài sinh tồn của lớp Lớp Đuôi kiếm (Xiphosura), họ Họ

Sam (Limulidae) là: Limulus

polyphemus,Tachypleus gigas,

Tachypleus tridentatus và Carcinoscorpius rotundicauda)

 Lingula anatina (Động vật tay cuộn

không rõ ràng)

 Động vật có móc (ngành Onychophora)

 Valdiviathyris quenstedti (loài động

vật tay cuộn lớp Craniforma)