TAP SAN 40 NAMTHPT DUC THO

Gi· tõ bÕn níc Tam Soa Ngợc đờng Chùa Đá, ta về Chùa Am Khoét đất làm hầm, san nền đắp luỹ T¹c tªn trêng §øc Thä mÕn yªu Chiến tranh tàn khốc gian khó đủ điều VÉn ch¸y báng kh¸t khao gie[r]

trờng thpt Đức Thọ- nơi gửi gắm niềm tin yêu.

Nhà giáo Nhân dân Lê Đức Quý: Tỉnh uỷ viên

Giám đốc Sở GD- ĐT Hà Tĩnh

Trờng THPT Đức Thọ bớc vào năm học này vừa tròn tuổi 40 Bốn

mơi năm ấy đã để lại những ấn tợng hết sức đẹp đẽ về hình ảnh các thầy giáo,cô giáo, các em học sinh đã từng gắn bó với mái trờng thân yêu trên một vùng quê giàutruyền thống hiếu học, vùng đất địa linh nhân kiệt Đức Thọ

Ra đời trong bối cảnh cả nớc bớc vào cuộc chiến tranh chống Mỹ ác liệt; từ gian khổ,khó khăn của vùng quê thợng Đức Thọ, trờng THPT Đức Thọ vững vàng đi lên bằng sứclực, trí tuệ của các thế hệ giáo viên, học sinh nhà trờng; xây dựng đợc một ngôi trờng khangtrang, đàng hoàng; bồi đắp thêm truyền thống dạy tốt, học tốt suốt bốn thập kỷ qua

Đợc sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền các cấp, các tổ chức chính trị, đợc sự đùmbọc yêu thơng của nhân dân, phụ huynh Đức Thọ, nên bất luận trong hoàn cảnh nào, độingũ giáo viên nhà trờng đều phát huy sức mạnh của tinh thần đoàn kết, đồng sức, đồnglòng, luôn giữ cái tâm trong sáng của nhà giáo, không ngừng cải tiến và đổi mới phơngpháp giảng dạy, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu học tập của học sinh và lòng mong mỏi củanhân dân Có thể nói trờng THPT Đức Thọ đã góp phần không nhỏ trong việc đào tạo cácthế hệ nhà giáo cho các trờng THPT huyện Đức Thọ nói riêng và các trờng THPT tỉnh HàTĩnh nói chung

Chặng đờng 40 năm tuy cha phải là dài so với chặng đờng phát triển của đất nớc, song

đó là thời kỳ đáng ghi nhận của một mái trờng Trong phong trào thi đua dạy tốt, học tốt đãxuất hiện nhiều tấm gơng của các thầy, cô giáo hết lòng vì học sinh thân yêu, nhiều họcsinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhng vẫn vơn lên học giỏi Trên nền tảng vững chắccủa phong trào thi đua hai tốt, các hoạt động toàn diện của nhà trờng đều đạt đợc nhữngthành tích xuất sắc Hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao, hoạt động xã hội, xây dựng môitrờng trong sáng, lành mạnh, tạo nên một sức sống mới bền vững trong nhà trờng Cơ sở vậtchất ngày càng khang trang, bề thế; cảnh quan s phạm nhà trờng ngày càng đẹp đẽ, hấp dẫn

và có sức thuyết phục hơn Các phòng chức năng nh th viện, phòng đọc, thiết bị, sân chơi,bãi tập cơ bản đảm bảo nhằm nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện

Bốn mơi năm một chặng đờng đi tới cùng với sự phát triển của ngành giáo dục- đào tạo

Hà Tĩnh Trớc sự đổi mới và phát triển kinh tế mạnh mẽ của quê hơng đồng chí Trần Tổng Bí th đầu tiên của Đảng, trờng THPT Đức Thọ đang thực sự khởi sắc, nhà trờng đãgóp phần tích cực và hiệu quả vào việc phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, anninh trên địa bàn huyện Từ mái trờng này hàng nghìn học sinh đợc đào tạo đang vững vàngtrên các lĩnh vực công tác, nhiều em đã thành đạt, có học hàm, học vị là giáo s , tiến sỹ, thạc

Phú-sỹ và hình ảnh hàng nghìn học sinh, thầy giáo đã cầm súng chiến đấu, góp phần vào sựnghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, mãi mãi là hình ảnh đẹp trong trang sử truyềnthống nhà trờng Góp sức vào những thành tựu về kinh tế, xã hội của tỉnh nhà, đặc biệt củahuyện Đức Thọ là một lực lợng không nhỏ cán bộ cốt cán từ các xã, phờng, thị trấn đợc

đào tạo từ mái trờng này, chính họ đẫ và đang làm giàu cho quê hơng, đất nớc, làm rạngdanh mái trờng thân yêu của chúng ta

Có thể nói, ở phơng diện nào, giai đoạn lịch sử nào, trong 4 thập kỷ qua, trờng THPT

Đức Thọ đều có những đóng góp nhất định đối với sự nghiệp phát triển giáo dục tỉnh nhà,góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hơng, đất nớc Những năm gần

đây, trờng THPT Đức Thọ ngày càng có nhiều em đạt học sinh giỏi tỉnh, nhiều em đậu vàocác trờng Đại học, Cao đẳng trong cả nớc Sự bền bỉ phấn đấu của nhà trờng để duy trì vàgiữ vững kỷ cơng, nề nếp dạy, học, phấn đấu để có nhiều giáo viên giỏi, học sinh giỏi, đạtdanh hiệu trờng tiên tiến cấp tỉnh là điều đáng quý và đáng trân trọng

Xin đợc bầy tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc đối với Huyện uỷ, HĐND, UBND,UBMTTQ huyện , Đảng bộ, chính quyền các xã, các đoàn thể huyện , luôn quan tâm chỉ

đạo, tạo mọi điều kiện cho nhà trờng ổn định và phát triển Tôi cũng thực sự cảm kích tuyệt

đại học sinh đợc đào tạo từ mái trờng thân yêu này trong 4 thập kỷ qua đã tỏ rõ xứng đángtrên mọi mặt trận sản xuất và công tác, xứng đáng những lớp ngời để thế hệ học sinh hômnay và mai sau noi theo và cũng góp phần làm rạng danh truyền thống nhà trờng và quê h-

ơng chúng ta

Mỗi bớc đi lên, mỗi bớc trởng thành của nhà trờng đều gắn liền với sự động viên, giúp

đỡ, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo từ tỉnh đến huyện, xã, gắn với tình yêu thơng trọn vẹn củanhân dân, phụ huynh dành cho nhà trờng

Các nhà giáo, các em học sinh hẳn rất tự hào về mái trờng thân yêu của mình trong suốt

40 năm qua Chặng đờng tiếp theo với yêu cầu ngày càng cao, Đảng bộ, nhân dân huyện

Đức Thọ, ngành Giáo dục- Đào tạo Hà Tĩnh tin tởng vào sự nỗ lực phấn đấu của tập thể cán

bộ, giáo viên, học sinh nhà trờng, làm sao để trờng THPT Đức Thọ sánh vai với các trờng

tiên tiến xuất sắc trong tỉnh Trong những năm tới sớm xây dựng trờng trở thành trờng đạtchuẩn quốc gia, tạo thế vững chắc cho sự phát triển trong tơng lai.

Chặng đờng phía trớc còn đầy khó khăn, thử thách, song với truyền thống 40 năm hìnhthành và phát triển, tôi tin tởng thầy, trò trờng THPT Đức Thọ sẽ vợt qua và dành nhiềuthành tích rạng rỡ hơn xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng bộ và nhân dân huyện nhà, vớiniềm tin yêu của ngành Giáo dục- Đào tạo Hà Tĩnh

Mùa xuân ơi! Xin ngời đừng đi

Mùa xuân ơi! Xin ngời đừng đi

Để mùa hè không bao giờ đến

Để cô trò trọn tình yêu mếnVới mái trờng yêu kỷ niệm đ tràn đầyã

Th¸ng 3/2005

Lời phợng cuối

Hồng Liên gv Văn - Tặng học sinh lớp 12 sắp tới ngày ra trờng

Lòng mẹ thơng con nh sông sâu biển rộng

Dõi bớc con đi chẳng quản tháng ngày

Khi gần con mẹ thờng hay nhắc nhở

Cầu mong con khôn lớn thành ngời

Có đứa cứng đầu không hiểu lòng sông sâu

Nên bảo mẹ: "Sao mà nhiều lời thế!"

Con có biết đâu nỗi lòng của mẹ

Vì thơng con nên hóa nhiều lời!

Năm tháng chở che nay đ hết rồiã

Với các con, mẹ nói lời phợng cuối

Mẹ vẫn bên con mọi nẻo đờng rong ruổi

Hạnh phúc diệu kỳ khi con vỗ cánh bay xa

Trong phút chia tay tạm biệt tuổi hoa

Tạm biệt mái trờng ngạt ngào thời áo trắng

Tạm biệt khoảng trời phợng hồng rực nắng

Mẹ tặng con hai chữ tin yêu

Đức Thọ, tháng 5/2005

Một thời để nhớ

Tôi về công tác tại trờng ta

Trại Trắn lô nhô thuộc Đức Hòa

Lán học tranh tre phên vách đất

Nhà ăn cơm bận muống da cà

Phiếu tem lận đận dù gian khổ

Cuộc sống thanh bần vẫn hát ca

Đại học mỗi năm dăm bảy đứa

Nửa vào bộ đội nửa quê nhà

Tới năm bảy chín lại dời nhà

Đức Lạng, Đồng Văn b i cát phaã

Đất rộng cây xanh ru mát gió

Trờng cao ngói đỏ thắm màu hoa

Thầy vui tận tụy nghề tâm huyết

Trò giỏi chăm ngoan rực bảng khoa

Bốn chục năm rồi ừ đấy nhỉ!

Tự hào khắp nẻo bóng hồng xa

Tháng 4/2005 Trần Minh Chất

(Nguyên Hiệu phó nhà trờng)

Một ngôi trờng

Kính tặng trờng THPT Đức Thọ

Tự hào phấn khởi đón huân chơngBốn chục năm rồi vững kỷ cơngThầy giỏi, dạy hay lừng Nghệ TĩnhTrò ngoan, học tốt rạng quê hơng

Kỷ s, Bác sĩ đi muôn nẻoDũng sĩ, anh hùng tỏa bốn phơng

Sự nghiệp trồng ngời cao quý lắmCấp ba Đức Thọ một ngôi trờng

Bốn chúc năm rồi Đức Thọ ơi!1Gian nan vất vả đ qua rồiã

Chùa Am, Trại Trắn2 xây trờng lớp

Đức Lạc, Mò O3 bạt núi đồiMột thuở khoai lang hấp gạo hútNhững thời mỳ hột lẫn da cồiPhong trào hai tốt luôn bền vữngTrí tụê, nhân tài tỏa mọi nơi!

Trần Văn Mậu

Giáo viên cũ của trờng Nghỉ hu ở Thị trấn Đức Thọ

1 Cấp ba Đức Thọ

2 Trại Trắn một địa danh xã Đức Hòa

3 Mò O là một địa danh xã Đức Lĩnh, nơi trờng sơ tán năm học 1968-1969

Nhớ trờng

Hè qua, thu lại đến Đông Xuân

Kể chuyện đò ngang biết mấy lần

Gác mái không quên thuyền bến cũ

Về hu càng nhớ bạn bầu thân

Học sinh thuở nọ tung cao cánh

Trờng sở ngày nay đẹp bội phần

Khoảnh khắc trôi nhanh nhiều đổi mới

Cấp ba Đức Thọ bốn mơi xuân

mãi thiết tha

Tuổi già khó nói chuyện xông pha

Sự nghiệp "trồng ngời" m i thiết thaã

Đào tạo nhân tài công cả nớc

Nâng cao dân trí việc muôn nhà

Chin non lớp lớp dơng cao cánh

Trờng sở ngày ngày nở rộ hoa

Tiếng dậy bình minh đang vẫy gọi

Tin vui nghe ngóng dới trăng tà

Trần Văn Mậu

Giáo viên cũ của trờng Nghỉ hu ở Thị trấn Đức Thọ

Dòng chảy thời gian

Kính tặng 40 thế hệ thầy, cô và học sinh THPT Đức Thọ

Gi từ bến nã ớc Tam SoaNgợc đờng Chùa Đá, ta về Chùa AmKhoét đất làm hầm, san nền đắp luỹTạc tên trờng Đức Thọ mến yêuChiến tranh tàn khốc gian khó đủ điềuVẫn cháy bỏng khát khao gieo mầm chữTrò về đây thập phơng tứ xứ

Khoai, sắn, rau rừng từng bữa thay cơm

Đờng tới trờng đầu đội mũ rơm

Trang giáo án dậy hờn căm chất chứa

Hào khí Đông A đọc nhiều lần nữa

Nét nhân văn cao quý đợm tình ngời

Đêm xa nhà trằn trọc lệ tuôn rơi

Tiếng Cú rúc đổ mồ hôi vì sợ

Nắng hồng tơi xuyên tán rừng rực rỡ

Vui đến trờng giáo án hòa thơ

Dẫu bây giờ chỉ còn lại trong mơ

"Thép đ tôi" luyện tình yêu cuộc sốngã

Hết chiến tranh buồm căng gió lộngXuôi Ngàn Sâu gi biệt Lĩnh - Bồngã

Lại một lần neo đậu bến "Tràng Giang"

"Sầu trăm ng " biết bao giờ gặp lạiã

Mỗi lần đi, thêm bền tay láiCon tin thầy chẳng ngại gian laoLời Đảng trong tim nhựa sống tuôn tràoVì lớp trẻ máu đào đâu tiếc

ổn định đi lên, cần làm nhiều việc

Đặt viên gạch hồng cho thế hệ tơng lai

Lại trở trăn thức suốt đêm dài

Ngợc Rú Trí về Đồng Văn học tạm

Hòa vào dân, dân tin làm bạn

Hến Ngàn Sâu thêm ngọt nhút, ngon cà

Sáng tên trờng Đức Thọ quê ta

Bốn mơi năm bản trờng ca gian khó

Máu tim ta quện vào nhau hồng đỏ

Cho phợng thêm hồng, nét phấn thêm tơi

Xin đợc ngàn lần cảm tạ ơn ngời

Điểm hội tụ của bốn mơi thế hệ

Trời quê ta hôm nay sao đẹp thế

Nắng lung linh, nắng vàng óng sân trờngNắng ngập tràn hong nhị ngọt muôn hoaKhông xa cách chung mối tình Thầy - BạnDòng chảy thời gian dẫu là vô hạn

Đọng trái tim ta, tâm sáng nghĩa tình

28/02/2005

Nguyễn Xuân Lan

Học sinh khóa I Hiệu trởng trờng THPT Vũ Quang

Lối cũ con về

Nguyễn Xuân Lan

Học sinh khóa I Hiệu trởng trờng THPT Vũ Quang

Con đ thành thầy giáo của dânã

Đi khắp nẻo gieo mầm ơm sự sống

Bớc thênh thang dới trời cao đất rộng

Bóng hình thầy tỏa mát cuộc đời con

Bạn bè ơi ai mất ai còn?

Ai lên thác xuống ghềnh sa ngã

H y về đây sum vầy tất cảã

Nơi cội nguồn sâu thẳm của đời ta

Hội tụ đủ đầy khúc hát giao hòa

Gieo mầm chữ trọn niềm tin dâng Đảng

Con kính thầy trí minh tình sáng

Lấp lánh sao Khuê soi lối cũ con về

Mạn đàm về ngời thầy và đạo học xa nay

Nguyễn Thị Mai Khuyên

Học sinh khoá 1998-2001

Đạo học là muôn thuở, việc học là vô tận Trớc nay ai ai cũng đều coi trọng

sự học, và lẽ tất nhiên là "nhất tự vi s bán tự vi s" Văn hóa của phơng Đôngnói chung và của Việt Nam nói riêng rất coi trọng ngời thầy, có câu: "tôn strọng đạo" là thế Ngời xa muốn con hay chữ phải mời thầy về dạy hay gửi con

đến thầy giỏi, có ngời lặn lội "tầm s học đạo" và tôn ngời dạy mình là "s phụ"(ngời dạy mình là cha là thầy) Đó là đạo học Sách "đại học" - một trong Tứ th,

có nói: đại học chi đạo, tại minh minh đức tai tân dân tai chỉ chí thiện - đạocủa ngời học lớn (bậc học rộng) là làm sáng đức sáng của mình là đổi mới ngời

dân là dừng lại ở nơi chí thiện Học là sự mở mang kiến thức, hiểu biết để biết

điều phải tránh, để khám phá khoa học Dân gian có câu:

Muốn sang thì bắc cầu kiềuMuốn con hay chữ thì yêu lấy thầyNgày nay thờng dùng "giáo dục" để chỉ việc dạy và việc học Ngời dạy dỗgiáo dục gọi là "thầy" Ngời thầy luôn là bậc đợc tôn kính, đợc ngời ngời kínhtrọng Dĩ nhiên học không phải nhất nhất nửa chữ cũng là thầy (bán tự vi s),

điều này muốn nói đến sự học hỏi từ bên ngoài

Mặc dù: Không thầy đố màu làm nên

Nhng mà: Học thầy không tày học bạn

Văn hóa Tây phơng cũng rất đề cao sự học Học là tự học (study), họ nhấnmạnh tự học hỏi, khám phá hay nghiên cứu tìm tòi Do đặc trng văn hóa mà họcoi trọng sự tự học: "Bác học không có nghĩa là ngừng học" (Dacuyn) Mặc dùuyên thâm nhng không tự m n là thầy thiên hạ, là thầy cũng cần học hỏi, đã ã

uyên bác càng phải nghiên cứu và "học - học nữa - học m i" (V.Lenin) Bởi lẽ:ã

"điều chúng ta biết chỉ là giọt nớc, điều chúng ta cha biết mênh mông nh đại

d-ơng"

Truyền thống học tập và "tôn s trọng đạo" của dân ta là một nét đẹp vănhóa Hồ Chí Minh coi nghề giáo là nghề vẻ vang, nhà nớc ta coi giáo dục là quốcsách hàng đầu: nâng cao dân trí, bồi dỡng nhân lực, đào tạo nhân tài Vàtrong quan niệm của chúng ta không còn là một phía mà là sự tiếp nhận haichiều: thầy và học trò; thầy dạy trò nhng thầy cũng học hỏi từ trò Đó là học -

đạo học là vô cùng Bởi lẽ, có ngời đ nói: không học thì ta thấy thế giới bằngã

bàn tay, học nhiều mới thấy thế giới bằng thế giới còn mình thì bằng bàn tay

Hoài niệm

Trần Quốc Toản

Theo vòng quay thời gian, Hạ vốn mạnh mẽ nhng khô cứng cũng phảimềm lòng trớc một mùa Thu dịu êm, tiếp đó là một Đông dài buốt lạnh vớitrơ trọi những cành già sần sùi, khẳng khiu rồi cũng chậm chạp qua đi đểnhờng cho vạn vạn chồi non lộc biếc khi Xuân về vơn lên đón ánh mặt trờivới một sức sống m nh liệt, trẻ tã ơi Muôn hoa e ấp thẹn thùng chỉ chờ phútgiây đó đua nhau khoe sắc tỏa hơng dâng hiến cho đời Và bao dồn nén bấylâu của tuổi học trò với những nụ hôn vụng dại ngọt lịm bờ môi, ngây ngấttình hồng cũng gấp gáp trao nhau

Xuân về! chúng ta nh trẻ lại Riêng tôi không ngoài quy luật chung ấy.Song cũng chính từ những mầm non xanh ấy, những hơng sắc ấy lại làm chotôi chạnh lòng nhớ tới một thời học trò ở trờng cấp III Đức Thọ (tỉnh HàTĩnh) với tiếng hát của "ca sĩ" Nguyễn Huy Hoành - Cây văn nghệ chủ lựccủa lớp 10C chúng tôi vẫn luôn văng vẳng bên tai: "Xa nhau rồi đây

Nhng tình không phaiNhớ nhau ghi lòngBao kỷ niệm xaRất thân yêu êm đềm "

Bánh xe thời gian cứ vô tình đều đặn quay để rồi mới đó đ 40 năm Làã

học sinh, đồng môn, đồng khóa, chung lớp, chung thầy cô từ 8C, 9C rồi 10C(gồm các x Đức Sơn, Đức Phong, Đức Yên, thị trấn Đức Thọ và Đức Ân) thìã

khó mà quên lán học đợc đào sâu trong vờn bà Kiệm (Chùa Am - Đức Hòa)hay dới bóng cọ rợp mát quanh năm ở núi đồi Liên Sơn (Đức Bồng) cùngnhững kỷ niệm buồn, vui với thầy cô, với bạn bè, với những mối tình đơn ph-

ơng ngây thơ, dại khờ tuổi học trò

Ba năm học ở trờng cấp III Đức Thọ là ba năm di dời ba địa điểm khácnhau, học trong hầm, luỹ, dới gầm rít của máy bay, trong tiếng nổ chát chúa

và khét lẹt của bom đạn Đế quốc Mỹ cùng vớn muôn vàn khó khăn, thiếuthốn Những lúc đó, thầy trò chúng tôi - những sinh linh nhỏ bé tởng rằng

sẽ là h vô, sẽ là cát bụi trớc sắt thép, đạn bom chiến tranh ấy vậy mà, nhờphúc Trờng đang dày, mệnh thầy trò chúng tôi còn lớn nên tất cả vẫn bìnhyên cho đến này ra trờng Để đến hôm nay tôi ngồi nghĩ lại, hình ảnh cùngvới những kỷ niệm về thầy cô, bạn bè, trờng lớp nh một cuộn phim cứ lần lợthiển hiện trớc mắt tôi

nhau góp nứa đan thuyền thúng qua sông Ngời đề xớng là Trần Xuân Lý(thờng gọi là Lý Phợng) và Cù Hoàng Hóa (thờng gọi là Hóa cọt).

Nứa đợc tập kết tại nhà Trần Xuân Lý Tại đây, Lý nhờ các bậc cha,chú đan, lận, quét nhựa, tráng hồ Sau đó không lâu một thuyền thúng nhỏxin xắn đợc làm xong và đợc đa ngay vào sử dụng

Ngàyđầu tiên hạ thủy chiếc thuyền thúng cũng là ngày bất hạnh củachúng tôi Vì rằng, thuyền nhỏ dễ chòng chành nên chúng tôi phải xuốngtừng ngời một, không đợc đứng Tất cả đều phải ngồi gọn trong thuyền, sách

vở ôm gọn vào lòng Trong khóa học đó chỉ có duy nhất một nữ, đó là Cù ThịLiễu, là "hoa khôi" của hội Đức Ân Học trò chúng tôi vốn nghịch (sau quỹ,sau ma mà) nhất là Cù Hoàng Hóa - cu cậu ranh lắm, hễ khi nào dơ sào là

cứ hớng cội sào vào Liễu cho nớc chảy giọt vào ngời, mỗi lần bị ớt Liễu lạithét ầm lên, cánh con trai chúng tôi đợc thế lại cời vang Khi thuyền vào gần

đến bờ Nớt, cả bọn không ai bảo ai đều đồng loạt đứng cả dậy vì ngồi lâu têchân nên đứa thì vơn vai, ngời thì đá chân cứ tự nhiên nh đang ở thuyền gỗ

mà quên rằng đang ở thuyền thúng nhỏ, thế là cái gì đến phải đến, sau vàilợt chòng chành, thuyền bị lật úp hất tất cả chúng tôi xuống sông Cả bọnlóp ngóp, vùng vẫy giữa sông nớc hét ầm lên náo động cả một khúc sông.Sau một hồi lâu thì tất cả cũng bơi đợc vào bờ an toàn, chỉ có thuyền - mộttài sản mới cứng của chúng tôi là bị nớc cuốn trôi (thế vẫn còn may đấy).Ngồi nghỉ lấy sức, cánh con trai chúng tôi cởi quần áo ra vắt nớc Chỉ khổ vàtội cho cái Liễu phận gái không biết làm sao nên cứ đứng quay lng chịu ớtchờ chúng tôi Quần áo ớt, sách vở ớt Đứa bàn về, đứa bàn đi vì về lúc nàykhông có đò Thế là tất cả thống nhất quyết tâm ôm sách vở tiếp tục đến tr-ờng Đến lớp học (hồi đó đang ở vờn bà Kiệm- Chùa Am, Đức Hòa) chậm nửatiết Thấy tất cả chúng tôi đều ớt trong khi trời không ma, cả lớp đổ dồn mắtnhìn chúng tôi ngạc nhiên Thầy Phợng "Đờ ra xờ tờ vui che" ngừng giảng,hỏi lý do Sau khi Trần Xuân Lý trình bày sự cố, thầy và các bạn đều thôngcảm cho vào lớp lại "Đan se" học Còn chúng tôi trong hoàn cảnh đó vẫn vô t, thậm chí giờ nghỉ giải lao vẫn nghịch đùa nh không có gì xảy ra Thếmới biết quỹ, ma vẫn phải chịu thua bọn học trò chúng tôi

Theo em đi hái măng rừng

Trần Quốc Toản

Chiến tranh ngày càng ác liệt, đế quốc Mỹ ngày càng điên cuồng đánhphá miền Bắc Những địa điểm gần trờng nh: cầu Đò Trai, Linh Cảm, cầuThọ Tờng, Cửa Rào đều đ bị máy bay mỹ oanh tạc, thả bom, bắn phá.ã

Nhằm đảm bảo an toàn cho thầy - trò, Trờng cấp III Đức Thọ chủ trơng mộtcuộc trờng chinh di dời, sơ tán lên Bồng Lĩnh (vì ở Hòa, Lạc gần ga tàu, gầntrục đờng chiến lợc 28, 15A) Để thuận tiện cho việc học và sinh hoạt, chúngtôi tự sắp xếp, ghép với nhau từng tốp đông thì hai - bốn ngời, ít thì một - bangời Riêng tôi ở trọ tại nhà anh Toàn (Liên Sơn - Đức Bồng) cùng với PhanThanh Nga, sau đó thêm Phùng Đăng Diện đều cùng quê Đức Ân

Tuổi mới lớn, quen sống chung cùng gia đình, luôn đợc gia đình chiềuchuộng nên những ngày đầu mới ở trọ xa nhà chúng tôi nhớ nhà lắm Cứtrông cho đến chủ nhật là xếp sách vở cho vào túi để về nhà Không ai nói ranhng ngời nào cũng đều có chung tâm trạng đó Bù lại cho sự thiếu vắng gia

đình, chủ nhà trọ chúng tôi ở quý và thơng chúng tôi lắm Công việc khôngphải làm, thậm chí ngày hai bữa nấu ăn gia đình cũng nấu hộ Riêng bữasáng ngày nào cũng nh ngày nào gia đình đều dành cho mỗi đứa chúng tôivài khúc sắn mì luộc hay một bát cơm đầy (thời ấy lơng thực rất khó khăn,

đợc nh vậy là khá lắm) Tuy cha đến mức "no căng", "dễ khải" nhng cũng

động viên đợc "ông anh ruột" Trớc tấm lòng của nhà trọ, tôi và Nga bànnhau vào rừng hái măng về góp cùng gia đình làm thức ăn (trong khi cánhhọc sinh ở trọ thức ăn chủ yếu dùng muối lạc, muối vừng hoặc vài quả càpháo kéo cho hết tuần, thế thôi) Cô hàng xóm tên Huê vốn đ có tình cảmã

và thiện chí với chúng tôi vì tiếng sáo trúc của Phan Thanh Nga, sự hài tếucủa Cù Hoàng Hóa và cùng một phần vì tôi "hơi bị" đẹp trai, dễ thơng nênkhi biết đợc ý định đ sang bày cho chúng tôi cách lấy măng.ã

Chủ nhật Khác với mọi lần, tôi và Nga không về nhà mà ở lại đi rừnglấy măng Huê đ cùng đi để hã ớng dẫn và giúp đỡ vì biết chúng tôi lạ rừng,lạ việc Sau khi vợt qua nhiều ngọn đồi, nhiều dốc nhất là dốc Động Đungcao, dài, chúng tôi xuống thung lũng Hơng Đại qua đò, đi thẳng vào rừng

Ôi chao, có đi, có đến mới biết thế nào là rừng, là núi Sự hùng vĩ của núi, sự

giàu sang của rừng, cảnh đẹp đến hoành tránh của thiên nhiên nơi đây đã

cuốn hút tâm hồn tôi - một cậu ấm ở vùng đồng bằng, sông nớc, từ trớc đếnnay với núi, với rừng chỉ đang còn lá khái niệm Tôi m i mê ngắm nhìn đếnã

quên đi tụt lại sau xa lúc nào không hay Khi nghe mọi ngời gọi, tôi nhìn đôiquang gánh trên vai mới sực nhớ đang đi lấy măng nên vội vàng chạy gấp

Đi đợc chừng 1km thì cả tốp bỏ đờng, rẻ xuống sờn núi, xuống khe suối tản

ra bắt đầu lấy măng

Thì ra, vào rừng lấy măng hôm đó đâu chỉ có chúng tôi mà bên kia sờnnúi, dới dọc khe suối nhiều học sinh khác đến sớm hơn Chúng tôi nhận ranhau nhờ tiếng chuyện trò, nghịch đùa, gọi hỏi râm ran cả một khu rừng

Đang cúi gập mình loay hoay bẻ một búp măng trong một bụi giang thìcả ngời tôi ớn lạnh, tay chân cứng đờ, miệng ú ớ nói không thành tiếng khitrông thấy những con vật nhỏ nh đỉa đứng dựng lên ngo ngoe tứ tung, thậmchí chỉa hớng vào tôi nh chực bắn vào ngời Sau giây lát định thần, tôi lấyhết can đảm thét gọi cô bạn gái tên Huê Nghe tôi gọi dồn, Huê vội vàng

chạy lại đến gần nhìn theo hớng tay tôi chỉ, Huê cời nói: "Đó là con sên (vắt),rừng này nhiều sên (vắt) lắm, nhất là khi chuyển thời tiết và sau ma".

Trời ơi! ở quê nhà, chỉ nhìn thấy con đỉa dới ruộng tôi đ vội vàng tránhã

xa cả cây số không dám ngoảnh mặt lại Vậy mà nay, cái con vật không mấythân thiện, tôi không muốn gần gũi tí nào bỗng dng lại ở cận kề, sát bên tôilúc nhúc cả đàn Sên (vắt) ơi là sên (vắt), mày chẳng lịch sự chút nào Khôngnói ra chắc các bạn cũng biết tâm trạng tôi lúc đó ra sao

Theo bản năng, phản xạ, tôi cứ đứng yên nh vậy, đôi mắt vẫn mở hé đểnhìn, để tránh bọn sên (vắt) Song tránh làm sao đợc sên (vắt) trong rừng.Thấy cảnh tợng tôi lúc đó, Huê lại cầm tay tôi kéo đi và động viên, bày cách:

"Anh cứ lấy măng tự nhiên, đừng để ý đến chúng tự khắc hết sợ" Trớc sựquan tâm của Huê, tôi lên gân, dồn hết can đảm tự nhủ lòng "không có gìxảy ra, an tâm đi, đừng sợ" tuy trống ngực tim tôi đập dồn nh muốn vỡ tung

Và rồi với những bớc chân dè dặt, chậm chạp tôi tập trung tìm kiếm bẻ, tớc,chặt măng không dám nhìn ra xung quanh vì sợ lại phải thấy sên (vắt) Khimọi ngời đ lấy đầy gánh măng ra đã ờng ngồi nghỉ thì tôi mới lấy đợc lng rổ.Thấy vậy, một lẫn nữa cô bạn gái tên Huê lại đến giúp tôi tới bụi giang bẻmăng, lại bụi nứa rung cây cho măng g y, còn tôi chỉ việc chẻ, tã ớc, nhặtmăng bỏ rổ Cuối cùng cũng đợc lng hai rổ để về cùng mọi ngời

Trời chiều, đoàn ngời đi lấy măng về tới nhà Chuyển giao măng cho giachủ, chúng tôi đón nhận đợc những ánh mắt thông cảm, động viên đầy trìumến của gia đình làm cho mọi ngời quên hết những mệt nhọc, đói khát và

đặc biệt riêng tôi quên luôn hình ảnh cả bầy sên (vắt) dựng đứng ngo ngoetrong rừng nhờng chỗ cho cô bạn gái tên Huê - bông hoa của núi rừng LiênSơn đ giúp tôi đi lấy măng rừng và gia đình anh Toàn cùng nhiều gia đìnhã

khác ở Bồng Lĩnh đ giúp đỡ, cã u mang, tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi

ở trọ, ăn học những ngày tháng cuối cấp 40 năm về trớc

thầy sẵn sàng giúp các em học tốt

Trần Quốc Toản

Là học sinh, cùng với những kỷ niệm buồn vui với bạn bè, trang lứa,chúng tôi không sao quên đợc những kỷ niệm về thầy cô ở Trờng cấp III ĐứcThọ - những ngời đ coi chúng tôi (những học trò sau quỹ, sau ma) nhã con,

nh cháu, nh những ngời thân yêu ruột thịt của mình Theo thời gian, dới

đạn bom, trong muôn vàn khó khăn, thiếu thốn các thầy cô đ dồn tâmã

huyết, nhiệt tình truyền cảm lại cho chúng tôi những kiến thức văn hóa cơbản, cho chúng tôi những hành trang đủ đầy để vững tin bớc vào đời Cácthầy cô làm việc âm thầm, lặng lẽ, không ồn ào, không đòi hỏi, nhẫn nại,cần cù nh con tằm rút ruột nhả tơ, nh con ong làm mật dâng hiến cho đời.Trớc mắt tôi, một thầy Xơng trong giờ học nghiêm đến lạnh lùng nhng

ra khỏi lớp lại bao dung, vị tha, quan tâm, thơng yêu chúng tôi nh tấm lòngcủa một ngời mẹ Một thầy Cầu đẹp trai với cây đàn ghi ta bên mình luônmợn nốt nhạc, bài ca nói hộ lòng mình Một thầy Phợng vui nhộn nh "Cachiu sa" nhng cũng dễ buồn nh "Chiều Mat-xcơva", "đôi bờ", khi đ vào lớpã

là "liu bờ liu ia dức cờ"

Tuy không dạy chúng tôi, nhng riêng thầy Đoàn Bắc Tiến (hồi ấy dạytoán lớp 8) lại có với tôi một kỷ niệm khó quên

Vốn dĩ, những ngày tháng cuối cấp chuẩn bị ôn thi, học sinh chúng tôitập trung "bò sải" ra ôn, học ghê lắm Ngày thì tản ra dới các gốc cây, đêmthì ngồi thu mình dới ngọn đèn phòng không lo học một cách nghiêm túc, tựgiác Hôm đó, tôi gặp phải một bài toán khó, loay hoay làm m i từ chập tốiã

đến hơn 12 giờ đêm mà vẫn cha giải đợc trong khi giấy nháp đ ngổn ngangã

cả tập trên bàn Biết khả năng không thể làm đợc tôi liền ôm sách vở, cầm

đèn đi hỏi thầy Đi trong đêm, giữa rừng núi đến các thầy cô dạy tôi thì xa,trong khi đó ở cách một ngọn đồi về phía bên kia là nhà trọ của thầy ĐoànBắc Tiến Nói về thầy Đoàn Bắc Tiến d luận trong trờng hồi ấy đều cho thầyrất khó tính và cá tính Biết vậy, nghe vậy nhng túng phải tính, khi đến nhàtrọ thầy Tiến sau giây phút nấn ná và sợ tôi lấy hết can đảm gõ cửa gọithầy Từ trong nhà thầy Tiến vọng ra "Ai gọi? Gọi làm gì?" Tôi rụt rè thavới thầy nội dung đến giữa đêm nhờ thầy hớng dẫn giảng giúp cho bài toánkhó (nói vậy nhng vẫn không tin thầy sẽ giúp)

Nghe đến nhờ bày toán, thầy Tiến liền dậy bật đèn, mở cửa mời tôi vào.Vì đ nghe tiếng đồn về thầy từ trã ớc nay chứng kiến cảnh đó tôi hết sức bấtngờ và càng bất ngờ hơn khi xem xong bài toán, thầy liền hớng dẫn giảnggiải cho tôi một cách nhiệt tình, cặn kẻ, thỉnh thoảng thầy lại hỏi tôi: "Em cóhiểu không? nếu cha hiểu, cha rõ em cứ hỏi, cứ nói" Cuốn hút vài bài toán,những mặc cảm, ý tứ ngăn cách ban đầu tan biến từ lúc nào Cả hai thầy trò

cứ thế: một ngời giảng giải, một ngời ngồi nghe và hỏi dới ngọn đèn dầu đầykhói cho đến khi ông chủ nhà lên tiếng bảo tắt đèn vì trời đ sáng từ lâu.ã

Vậy là, hai thầy trò thức trắng suốt đêm vì một bài toán Thầy ĐoànBắc Tiến phải thức suốt đêm vì một học trò chậm hiểu nh tôi Tôi ái ngại và

áy náy khi phải làm phiền thầy nh vậy, đọc đợc tâm trạng trong đôi mắt của

tôi, thầy Đoàn Bắc Tiến vừa tiễn tôi ra cửa vừa nói: "Từ nay về sau hễ có bàitoán nào khó, cha hiểu em cứ mạnh dạn đến với thầy bất cứ lúc nào Thầysẵn sàng giúp em và các bạn học tốt".

Có chứng kiến cảnh đêm nay, một đêm sâu thẳm giữa núi rừng LiênSơn - Bồng Lĩnh, một học sinh không quen biết, không học với thầy nh tôi

mà lại đợc thầy tận tình giúp đỡ, bày dạy nh vậy đ cho tôi biết thêm đã ợcmột điều: vì sự tiến bộ và trởng thànhcủa học sinh, các thầy cô ở trờng cấpIII Đức Thọ luôn sẵn sàng đem hết sức mình giúp đỡ chúng tôi bất kể lúcnào, hoàn cảnh nào Cũng chính nhờ tình cảm và công sức của các thầy cô

mà chúng tôi - những học sinh của Trờng cấp III Đức Thọ đ "đủ lông đủã

cánh", cứng cáp tung bay khắp bốn phơng trời, bất chấp giông b o cuộc đời,ã

khốc liệt của chiến tranh góp sức nhỏ bé bảo vệ và xây dựng Tổ quốc

Thời gian cứ trôi, vạn vật có thể thay đổi nhng nhiều và rất nhiều kỷniệm khác với bạn bè, với thầy cô giáo, với Trờng cấp III Đức Thọ một thờigian khổ, vất vả, thiếu thốn, khó khăn nhng mà vui vẫn luôn in đậm trongtôi không bao giờ quên đợc

Tháng 4/2005Trần Quốc Toản (tên thật Trần Ngọc Tác)

Học sinh khóa 1966-1969 Nguyên Trởng phòng kế toán - tài vụ - thống kê

Xí nghiệp khoáng sản Tơng Dơng - Nghệ Tĩnh

Niềm tin ở lại

Nguyễn Thị Mai Khuyên Lớp văn K26A - Trờng ĐHKH Huế Cựu học sinh lớp 12A2 - Trờng THPT Đức Thọ

Trời lại ma! Dòng sông lại cuồn cuộn, giận dữ Nhng học trò của cô đã

có những cây cầu mới Cô không còn phải lo lắng mỗi mùa lũ đến

Cô nhớ lại mùa ma năm ấy Cô và lũ bạn liều lĩnh qua đò đến lớp Dờng

nh không đủ sức trớc những đợt sóng gió vàn vạt thổi vào, con đò nghiêngngả, chồng chềnh rồi chìm dần, chìm dần Cô bé chới với khua chân, múatay, cô bám víu với một chút hy vọng mong manh Cô còn phải đến lớp, cònbao nhiêu chuyện hay dự định sẽ kể cho mấy đứa bạn thân, hẳn chúng sẽ c-

ời vỡ bụng cho mà xem Nhng cô bé thấy mình nhẹ dần và nớc cuốn cô đi

xa, thật xa

Cô bé tỉnh dậy ở nhà Giá sách vẫn còn đó, hộp đựng bút vẫn còn đây,góc học tập cũng thân quen thế Cô sờ mó, nhìn chăm chăm rồi lật giở mấytrang sách Tất cả đều là thật Mấy ngày sau cô bé mới hoàn hồn Đến lớp,thấy con bạn thân cùng bàn cô mới dám tin chắc mình đang sống

Thế mà đ 5 năm trôi qua Những tháng ngày trên giảng đã ờng đại học,nghe bạn bè kể chuyện mang áo dài đi học hồi phổ thông sao mà thích thế.Chợt nghĩ về ngôi trờng miền núi của cô, học sinh đợc đi học đ là điều mayã

mắn Ngôi trờng với bốn bề là núi Mùa thu mây là là bay Ngồi học mây lenvào cửa sổ Mùa hè phợng rực cả sân trờng, tiếng ve râm ran nh từ đồi vọnglại Lũ bạn cô từ mọi miền xa tít của vùng sơn cớc về đây học Học để mơ ớcmột ngày trở về đây giúp quê hơng xây dựng những cây cầu, xóa bớt nhữngchuyến đò mùa ma, thầy cô là ngời đặt bệ phóng cho học trò thực hiện mơ ớccủa mình

Cô bé ngày xa bây giờ đ là cô giáo Ngôi trã ờng ngày xa đ khang trangã

hơn Cô lại đứng trên bục giảng, lại khát khao, lại chắp cánh cho những ớcmơ mộc mạc mà thiêng liêng kia trở thành hiện thực Dù còn nhiều vất vảnhng rồi đây sẽ m i m i là nơi niềm tin ở lại.ã ã

Nhân tài trên mảnh đất đồng văn

Hoàng Thanh Tùng Giáo viên Văn

Hẳn ai ở trong ngành giáo dục của tỉnh nhà đều biết đến gia đình thầyKhải - cô Kim ở trờng THPT Đức Thọ, một gia đình có hai cậu con trai đang

du học ở nớc ngoài Cậu anh Phan Tiến Dũng đang làm luận án tiến sĩ ở Mỹ

và cậu em Phan Đăng Khoa đang là sinh viên năm thứ 4 ở Nga

Sinh ra trong thời kỳ bao cấp, đồng lơng giáo viên của bố mẹ ít ỏi, tuổinhỏ các em phải vợt lên trên mọi khó khăn thiếu thốn về vật chất, vợt lêntrên mọi điều kiện khó khăn nơi địa bàn c trú để học thành tài Và để có đợc

sự thành đạt nh hôm nay Khoa và Dũng đ có một quá trình lập thành tíchã

đáng nể Năm 1995 cả hai anh em đậu quốc gia môn Toán trong kỳ thi họcsinh giỏi và đều đạt thủ khoa môn toán trong kỳ thi học sinh giỏi tỉnh TiếnDũng thi đậu vào học lớp chuyên toán của trờng Đại học tổng hợp, sau 3năm học Dũng vào thẳng trờng Đại học tổng hợp và đợc chọn vào lớp đặcbiệt đào tạo tài năng trẻ của trờng Sau 4 năm là sinh viên xuất sắc TiếnDũng đợc cả hai trờng Đại học bách khoa và Đại học tổng hợp mời làm giảngviên Đi dạy đợc một năm thì sang Xingapore làm luận án thạc sĩ, sau hainăm học xuất sắc và bảo vệ thành công luận án thạc sĩ Tiến Dũng lại sang

Mỹ làm luận án tiến sĩ

Còn Đăng Khoa cũng không chịu kém anh Khoa đạt giải quốc gia môntoán lớp 5 và lớp 9 Thi vào trờng chuyên toán bộ tại Đại học s phạm Vinhxếp số 2 Đạt giải 3 môn toán trong cuộc thi toán học tuổi trẻ Châu Á TháiBình Dơng Khoa vào thẳng đại học và đợc chọn đi du học ở Nga 4 năm liêntục lớp 5, 9, 11, 12 đều đạt giải quốc gia môn toán và giải 3 môn toán khuvực Châu Á Thái Bình Dơng

Nhìn hai đứa con của thầy Khải - cô Kim tôi vô cùng cảm phục - tôinghiêng mình trớc tài năng của các em và cúi mình trớc đức hạnh của các

em Tài hoa, thông minh, học giỏi nhng rất lễ phép, khiêm tốn và vô cùnggiản dị Nếu gặp các em ở ngoài đờng chắc không ai biết đó là cán bộ giảngdạy, hay sinh viên ở Hà Nội về Trang phục của các em thật đơn giản khônghào nhoáng, nói năng từ tốn, nhỏ nhẹ Có lần về nghỉ hè ngồi chơi cùng tôi

và các thầy cô giáo khác trong khu tập thể ăn khoai và lạc luộc, tôi hỏiDũng:

Dũng về bẻ lạc, hái đậu giúp bố mẹ nh thế này ra trờng có kể với cácbạn ở Hà Nội không? Dũng trả lời Có cứ! Dũng kể với các bạn, tụi nó trònmắt, còn khen Dũng tài đó cô ạ! Rồi với nụ cời hiền, đôi mắt sáng Dũng nóivới tôi: Lớp em toàn dân Hà Nội, tỉnh lẻ ít lắm nếu có thì cũng là con nhàkhá giả, không phải lao động chân tay, tụi nó sớng lắm cô ạ

Tôi nghĩ về các em, nghĩ về bố mẹ các em những ngời phấn đấu khôngmệt mỏi cho sự nghiệp trồng ngời với niềm cảm phục vô hạn

Khi tôi viết bài này thì hai em đang ở hai phơng trời xa lạ nhng dù ở

đâu, đi đâu tôi vẫn tin tởng ở tài năng của các em, đức hạnh của các em.Năm học mới đang đến gần, tôi rất mong có nhiều gia đình lý tởng nh thếnày để đất nớc có thêm nhiều nhân tài, bố mẹ có nhiều ngời con ngoan vàthầy cô có thêm nhiều trò giỏi

Đồng Văn: Địa danh trờng THPT Đức Thọ đóng.

Kỷ niệm từ một mái trờng

Nguyễn Văn Liệu Hiệu phó Học sinh khóa 1968-1971

Đời ngời, ai mà chẳng có những kỷ niệm về quê hơng, về một thời củatuổi thơ Với tôi, mái trờng cấp III Đức Thọ (nay là THPT Đức Thọ) là niềm

tự hào, thiêng liêng vì có đầy ắp những kỷ niệm Nghĩ lại, tôi có sự may mắntuyệt vời vì đ cùng nhịp bã ớc với trờng trong suốt chặng đờng dài Là họcsinh khóa 4 của trờng (1968-1971), vào quân đội, rồi Đại học Vinh, tôi đợctrở về giảng dạy tại trờng Những kỷ niệm về thời học trò, về chặng đờng

"thay Đảng trồng ngời" để lại, hằn sâu trong tâm thức tôi Ôn lại chặng ờng 40 năm mái trờng thân yêu của mình, biết bao kỷ niệm cứ hiện về, xuatan giấc ngủ, cùng tôi sống lại với một thời đ qua.ã

đ-Bắt đầu từ lúc vợt qua lứa tuổi "đuổi bớm cạnh cầu ao" rồi vào học tạitrờng cấp III Đức Thọ Lúc ấy, cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của giặc

Mỹ đang ở thời kỳ ác liệt nhất Giặc Mỹ đang ngày đêm tàn phá hậu phơnglớn miền Bắc để giảm bớt sự thua đậm ở chiến trờng miền Nam trong cuộcchiến tranh cục bộ Nhân dân miền Bắc đ chuyển mọi hoạt động vào cảnhã

"thời chiến" Trờng cấp III Đức Thọ lại phải rời Núi Am (Đức Hòa) hànhquân ngợc dòng Ngàn Sâu lên vùng sơn cớc Cao Thanh (Đức Lĩnh) Trờngphân tán thành từng lớp học "độc lập" trải rộng trên một vùng rừng núimênh mông Mỗi ngọn đồi có một lán học, ẩn mình dới những vòm lá xanhtốt của đại ngàn Lán học sinh xây dựng nửa chìm nửa nổi, nằm chênh vênhgiữa sờn đồi, bọc xung quanh bằng một lũy đất cao hơn đầu học trò Đờng ravào lớp là những lối nhỏ, tỏa ra 4 hớng ngoằn ngoèo Chúng tôi đến lớp th-ờng không có giày dép vì đất vùng đồi mến khách lắm, nhất là sau nhữngcơn ma

Tôi học ở lớp 8D do thầy giáo Nguyễn Xuân Huỳnh chủ nhiệm (naythầy đang công tác tại trờng CĐSP Hà Tĩnh) Các bạn trong lớp quê ở ĐứcLạc, Đức Hòa, Đức Ân, Đức Giang và một số bạn ở vùng xuôi Đức Phong,

Đức Trờng, HTX vận tải Sông La Chúng tôi sống với nhau trong cảnh chiếntranh, thiếu thốn nhng rất vui, chan hòa tình bạn Tôi chơi thân với nhiềubạn nhng nhiều kỷ niệm hơn vẫn là Dơng Đình Hạnh (quê ở Đức Hòa - nay

đang công tác ở Hà Nội) Hai đứa đều "sợ ma" nên chiều thứ 7 cùng về, đêmngủ nhà tôi, lần sau ngủ nhà bạn Vì giữa hai nhà chúng tôi có Chùa Am.Chúng tôi học đợc 3 tháng thì miền Bắc trở lại cuộc sống thời bình Cáctiết học diễn ra sôi nổi hơn, không bị tiếng gầm rú, xé nát bầu trời của máybay Mỹ làm ngắt quảng các bài học Cuộc chiến đi qua nhng hậu quả của nóvẫn đè nặng lên đời sống khó khăn thiếu thốn của nhân dân ta Chúng tôibiết ơn m i các gia đình ở Đức Lĩnh đ giành tất cả tình thã ã ơng cho những

đứa học trò xa quê, chia sẻ với chúng tôi củ khoai, củ sắn, họ coi chúng tôi

nh chính con đẻ của họ

Nỗi khổ của cảnh học trò lúc ấy thật không kể hết đợc nhng không hiểu

từ đâu mà lớp học lúc nào cũng đầy đủ, tiết học nào cũng sôi nỗi Phong tràothi đua "dạy tốt - học tốt" đợc đẩy mạnh thờng xuyên Cán bộ lớp lúc đó làTrần Trọng Thỏa (lớp trởng), Nguyễn Thế Thành (bí th) luôn động viênchúng tôi thi đua học tốt, làm nhiều việc tốt, xây dựng tập thể học sinhXHCN Đ 37 năm rồi nhã ng trong tâm trí tôi vẫn còn nhớ nh in về các bài

giảng toán của thầy Đoàn Bắc Tiến, giờ giảng văn của thầy giáo NguyễnXuân Huỳnh, giờ hóa của thầy Hoàng Đức Châu, giờ vật lý của thầy NguyễnCảnh Nguôn thật diệu kỳ trong cảnh chiến tranh ác liệt học sinh chúng tôivẫn vợt lên để học tốt Những tấm gơng học tập của các anh chị Phan ViếtHồng, Lê Nuôi, Dơng Thị Xuân, Đoàn Tử Huyến đ động viên, tiếp thêmã

nghị lực cho chúng tôi phấn đấu Tình bạn và ý chí trong học tập của cácbạn Trần Viết Lơng, Dơng Đình Hạnh, Cao Thị Hơng, Trần Thất, TrầnQuốc Linh, Lê Do n Hoành, Nguyễn Kim Huê, luôn tiếp thêm sức mạnhã

cho chúng tôi vợt khó, học giỏi

Nay nhìn lại bạn bè chúng tôi đ ở tuổi "ngũ thập niên có lẻ", tóc đ bạcã ã

màu sơng gió, nhng hầu hết đ trã ởng thành Từ ghế nhà trờng, vào quân

đội, đi dân công hỏa tuyến, qua các trờng Đại học là con đờng tiến thân củachúng tôi Nay có bạn là tiến sĩ, thạc sĩ công tác ở các ngành các cấp bộ haymột trờng đại học, cao đẳng Rất nhiều bạn trởng thành trong quân đội nay

là đại tá, trung tá, thủ trởng một đơn vị Phần đông trong chúng tôi đều trởthành giáo viên giảng dạy một trờng THPT, THCS trong tỉnh

Chúng tôi ớc mong có ngày gặp các bạn để cùng nhau ôn lại những kỷniệm xa, chắp nối thêm những kỷ niệm mà hơn 30 năm trời chúng tôi cha đ-

ợc chia sẽ cùng nhau, để tô thắm thêm trang truyền thống từ mái trờng cấpIII Đức Thọ, nơi đ đào tạo đã ợc hàng chục nghìn học sinh, dẫu cơng vị côngtác có khác nhau, nhng các thế hệ chúng tôi đều là những công dân xuất sắctrên các lĩnh vực kinh tế - x hội, đang đem sức lực trí tuệ của mình để cốngã

hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN

Kỷ niệm không thể nào quên với tôi nữa là hơn 26 năm giảng dạy tạitrờng Sau 9 năm xa trờng đi làm nghĩa vụ của tuổi trẻ "nớc có giặc phải đi

đánh giặc", tôi lại đợc trở về với mái trờng, thầy giáo Nguyễn Đình Long làmhiệu trởng, thầy giáo Trần Văn Ngọ làm bí th chi bộ, phó hiệu trởng Tôi đợc

sống, công tác với một đội ngũ thầy cô giáo có tuổi đời, tuổi nghề khá cao Đã

gần 30 tuổi rồi mà tôi vẫn còn là "tân binh" trờng đóng ở cuối x Đức Lạng,ã

ví trí ngày nay Trờng đợc xây dựng trên một vùng đất rộng, xây bằng gạchlợp ngói đỏ tơi Nhân dân các x Đức Lạc, Đức Đồng, Đức Lạng, Đức Giang ã

mỗi x xây một d y nhà gồm 4 phòng học thoáng mát.ã ã

Cảm nghĩ của tôi vẫn lắng đọng nhiều nhất, kỷ niệm đáng nhớ nhất làcuộc sống của đội ngũ thầy cô giáo ở khu nội trú Hầu hết giáo viên, cán bộ

về công tác tại trờng đều ở lại khu nội trú Có 4 d y nhà dựng lên bằng gỗã

rừng (tận dụng nhà chuyển từ Đức Hòa lên) lợp lá tro, trát vách bằng đấtnhồi rơm so với thời chiến tranh thì nh thế là đàng hoàng lắm rồi

Sinh hoạt vật chất thời kỳ này vẫn còn quá khổ, 13 kg lơng thực chỉ có 3

kg gạo, còn lại là mì hạt, sắn, ngô, khoai Thức ăn với cơm chủ yếu là lạcrang, cà muối tự sản xuất, sắn, rau, từ tháng 4 không có nớc phải tắm ở bến

Đồng Văn kết hợp kiếm thêm ít hến làm cho bát canh có vị ngọt của quê

h-ơng, giáo viên cán bộ còn phải vất vả liên hệ với các HTX, xin vài thớcruộng, mảnh đất màu ở nơi "đầu sóng ngọn gió" để cải thiện thêm cuộc sống

và phải nuôi 2, 3 đứa con nhỏ

ấy thế mà đời sống tinh thần lúc nào cũng vui vẻ Tối nào kiếm đợc bóchè xanh, nấu lên rồi loan báo khắp khu nội trú Mọi ngời đến mang theonhiều chuyện đông - tây, kim - cổ thi nhau kể, nhiều chuyện phải bò ra màcời, có rất nhiều bài thơ "tình" của thầy giáo Nguyễn Văn Thành, đến naytôi nhớ không quên một chữ

Món ăn tinh thần ngon nhất lúc ấy là những đêm văn nghệ của chi

đoàn giáo viên Có khoảng 15-16 đoàn viên ở độ tuổi trên dới "tam thập" dothầy Phan Văn Tý làm bí th, nhiều đoàn viên đ có 2-3 con Thế nhã ngchuẩn bị cho các ngày lễ (20/11, 22/12 ) chi đoàn tổ chức tập hát suốt đêmkhuya do thầy giáo Khắc Hùng làm nhạc trởng

Những đêm có "chị hằng" chúng tôi đa bàn ghế ra sân tập Nhiều ca sĩkhông chuyên nhng có giọng hát hào hùng, trầm lắng để đi vào lòng ngời Vìthế nhiều bài hát đ làm cho chúng tôi sống lại với cuộc đời ngã ời lính: ĐêmTrờng Sơn, Vì nhân dân quên mình, nhạc rừng, hành khúc ngày và đêm Trong những năm đầu sau chiến tranh chống Mỹ kết thúc, thầy cô giáotrờng cấp 3 Đức Thọ đ sống nhã vậy đó Trong nghề nghiệp họ đ thứcã

khuya dậy sớm bên ngọn đèn dầu để hoàn thành trang giáo án Phong tràothi đua "dạy tốt" luôn đợc đẩy mạnh và đợc sự hởng ứng sôi nổi trong các tổchuyên môn Kỷ cơng nền nếp chẳng phải nhắc nhau nhiều

Chính vì sự nghiêm túc trong chuyên môn này để lại cho tôi những suynghĩ về nghề của ngời "kỷ s tâm hồn", về "tấm gơng sáng", về nghề tinh thìthân vinh trong ngành giáo dục Do sớm đợc sống với một đội ngũ giáo viên

đều tâm huyết và rất trí tuệ với nghề dạy học nh thâỳ giáo Nguyễn VănThinh, Trần Quang Tú (môn Văn), Hoàng Thám, thầy Nguyễn Trí Hiệp,Hoàng Ngọc Cảnh (môn Toán), thầy Lê Ngọc Cảnh (môn Sinh) Tôi thấymình còn rất bé nhỏ, nên có quyết tâm m nh liệt, phấn đấu không ngừngã

cho nghề cao quý mà mình đ lựa chọn 26 năm đứng trên bục giảng, cùngã

đội ngũ giáo viên chúng tôi đợc lớn lên trong một tập thể s phạm giàu nhiệthuyết, tất cả vì học sinh thân yêu

Nghĩ về một thời tuổi trẻ, về chặng đờng hơn 1/4 thế kỷ "trồng ngời" tạitrờng cấp 3 Đức Thọ, tôi rất tự hào về một mái trờng ở đó có đội ngũ giáoviên luôn vợt lên trên mọi khó khăn vì học sinh thân yêu ở đó đ có biết baoã

Những kỷ niệm khó quên

ở trờng cấp iii đức thọ

Nguyễn Tiến Hành Hiệu trởng đầu tiên của trờng 1965-1975

Mới ngày nào đó trờng cấp 3 Đức Thọ (nay là THPT Đức Thọ) đợc thànhlập, nay đ 40 năm rồi.ã

Một chặng đờng 40 năm tuy không dài nhng trờng cấp 3 Đức Thọ đã

trải qua các thời kỳ gắn liền lịch sử của đất nớc

Tôi có vinh dự là ngời sống và làm việc với trờng giai đoạn đầu 10 năm

từ ngày thành lập năm 1965 đến năm 1975 Đây là thời kỳ nằm trọn trongcuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc của dân tộc Là thời kỳ có nhiều khókhăn gian khổ đầy thử thách Hồi đó nhà trờng có hai việc quan trọng phảilàm đó là: lo phòng tránh tốt để bảo đảm an toàn cho thầy và trò để dạy họctốt góp phần đánh thắng giặc Mỹ trên mặt trận giáo dục

Gọi là trờng nhng không có địa điểm cố định Mời năm trời mà phải didời nhiều lần, nhiều chỗ Quá trình đó đ để lại bao nhiêu điều vui buồn,ã

những kỷ niệm khó quên

Năm 1965 đến xóm Trại Trắn dới chân núi Am thuộc x Đức Hòa Thầyã

trò, phụ huynh lo huy động tranh tre nứa lá để xây dựng lớp học, lo đào hào

đắp luỹ để đảm bảo an toàn, các phòng học làm trong vờn của các gia đình.Vì vậy phòng học thờng lấy tên gia chủ để đặt tên Những tên gọi nh: lán CốKiệm, lán ông Ngô, lán ông Đạo đơn giản mà thân thơng và nay đ thànhã

ký ức về lớp học đầu tiên của trờng cấp 3 Đức Thọ

Ngày nay thỉnh thoảng có một số thầy cô giáo cũ đ trở về nơi lán họcã

xa để tìm lại kỷ niệm ân tình sâu nặng

Mới đợc tạm yên 1 năm, trờng lại phải dời sang xóm Yên Đà x Đức Lạcã

vì dới chân núi Am có đờng 28, một nhánh đờng mòn Hồ Chí Minh mới mở

đi qua, sợ địch đánh phá

Sang Đức Lạc đợc 2 năm, có lần địch ném bom gần trờng may khôngxẩy ra thiệt hại Trờng lại đợc lệnh dời lên xóm Lệ Động x Đức Lĩnh Nơiã

đây là chiến khu lò rèn đúc súng của cụ Cao Thắng thời chống Pháp

Tôi còn nhớ cuộc chuyển đời đờng xa 15 cây số phải qua sông, qua suối,qua đồi đi đêm thật vất vả và lo sợ Thế nhng vẫn an toàn vô sự Đêm đầutiên mới đến, chân ớt chân ráo thì một máy bay đi qua ném mấy quả bomvào vùng dân nơi thầy cô mới mợn để ở may mà nhà dân ở trên đồi, bom rơixuống ruộng bùn sâu nên không gây thiệt hại gì Thật là hú vía Một kỷniệm không thể quên với cuộc sống ở núi rừng Đức Lĩnh âm thầm mà sâunặng nghĩa tình của một thời để nhớ

Sau cuộc tổng tấn công năm Mậu Thân 1968 đế quốc Mỹ phải tuyên bốném bom hạn chế trờng lại đợc chuyển về xuôi ở Đức Hòa

Hân hoan, phấn khởi, thầy trò lại soạn sửa tre gỗ nứa lá đóng bè theodòng sông Ngàn Sâu về lại x Đức Hòa Cảnh chạy bè trên sông nã ớc chaquen nên có lớp, có em đ đứt quai chèo rơi xuống sông suýt chết đuối, thậtã

là may ghi sâu kỷ niệm cảnh học thời chiến

Về Đức Hòa đợc 3 năm, đế quốc Mỹ điên cuồng trớc giờ gi y chết đã ã

ném bom rải thảm bằng máy bay chiến lợc B52, trờng lại đợc chuyển sang

x Đức Ân dã ới chân núi Mồng Gà Sau chiến thắng "Điện Biên Phủ" trên

không ngồi vào bàn đám phán, chất dứt đánh phá miền Bắc Trờng lại trở về

Đức Hòa cho đến năm 1975 giải phóng hoàn toàn miền Nam

Mời năm trời, 5 lần di chuyển đến 5 chỗ để phòng lánh đảm bảo antoàn, tuy có khó khăn, giản khổ, có lúc hiểm nguy đáng sợ nhng cơ sở vậtchất, tài sản, nhất là tính mạng thầy trò vẫn an toàn vô sự, thật là ấn tợng,

tự hào

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ dạy tốt, học tốt vẫn thờng xuyên đảmbảo Hàng năm số học sinh giỏi tỉnh, giỏi quốc gia, học sinh tốt nghiệp tỷ lệcao, học sinh đi đại học, đi nớc ngoài năm nào cũng nhiều, cũng có Đội ngũgiáo viên xuất hiện nhiều giáo viên giỏi

Điều mà tôi tâm đắc, ấn tợng nhất là lớp học thời chiến đ tạo nên hoànã

cảnh để tình cảm thầy trò gắn bó sâu nặng Bao nhiêu điều vui, buồn, giankhổ, kỷ niệm 10 năm đầu ở trờng cấp 3 Đức Thọ m i m i đi theo mỗi thầyã ã

cô và học sinh của thời đánh mỹ đ tạo nên truyền thống tốt đẹp của nhà trã ờng

-Sắp tới ngày kỷ niệm 40 năm thành lập trờng, một số thầy cô đ vì bomã

đạn Mỹ mà hy sinh hoặc vì tuổi tác đ mất đi Hàng trăm học sinh xôngã

trận chiến đấu ngoan cờng, hy sinh oanh liệt trở thành liệt sĩ Họ sẽ không

có may mắn về hội tụ, chúng ta tỏ lòng thơng nhớ, biết ơn tạc dạ ghi lòng.Riêng tôi có may mắn đợc sống cùng trờng những năm đầu, nay về hu ởtrong khu vực gần trờng do vậy hàng năm, dịp lễ tết có đến trờng nên hiểubiết về trờng và tình cảm càng sâu nặng gắn bó hơn Cách đây 10 năm trongbuổi lễ kỷ niệm 30 năm thành lập trờng tôi mong ớc trờng tiến bộ đổi thaynhiều mặt nhất là về cơ sở vật chất Bây giờ đ thành sự thật.ã

Tôi đến trờng trong dịp chuẩn bị kỷ niệm 40 năm ngày thành lập trờngthật là vui mừng sung sớng

Trờng bây giờ đẹp, khuôn viên rộng r i thoáng mát, những d y bàngã ã

xanh tỏa bóng mát đầy sân, hàng phợng vĩ đỏ rực màu kiêu h nh Mấy d yã ã

nhà 3 tầng cao vút, những phòng học đẹp tiến tới đạt chuẩn, thầy cô giáo

đông hơn, bâng khuâng hồi tởng lại thoáng so sánh có đôi chút thèm muốnvì thời trai trẻ trong ngành giáo dục cha bao giờ đợc công tác giảng dạytrong điều kiện hoàn cảnh tốt nh bây giờ Giây phút đó đ nhanh chóng điã

qua, tôi cảm thấy mừng và sung sớng phấn khởi trớc sự thay đổi, trởngthành nhanh chóng của nhà trờng

Trờng cấp 3 Đức Thọ đ có bề dày 40 năm, truyền thống với nhữngã

trang ngày càng tơi đẹp hơn

Kỷ niệm 40 năm thành lập trờng sẽ là dịp cùng nhau thầy, trò, bạn bè

cũ mới hội tụ về trờng ôn lại kỷ niệm, nhìn lại quá khứ để vững vàng bớc tớitơng lai

Tôi tin tởng và chúc trờng ngày càng tiến bộ vơn lên đỉnh cao của thời

kỳ đổi mới

Hè 2005

Trở lại trờng xa

Hoàng Thị Lý

Kính tặng Thầy, cô giáo cũ khóa học 1973-1976

Tôi nhẹ nhàng đi trong lớp học xa,

Cố tìm xem chỗ nào thầy đứng giảng

Chỗ nào thầy đ vạch viên phấn trắngã

Dấu chân ngày nào trên bục giảng còn in

Hai mơi năm rời xa mái trờng Vinh

Trở lại quê hơng với mái trờng thân thuộc

Mái trờng xa nơi cùng thầy tiễn biệt

Giờ thầy đâu biết hỏi ai đây!

Tháng ngày trôi nh những áng mây!

Tôi muốn đợc trở lại ngày thơ ấy!

Với mái trờng có ngời thầy tóc bạc

Tuổi đ cao và trí lại càng caoã

Và những bài thơ trầm bổng xôn xao

Những bài thơ của thầy năm ấy

Đ theo tôi suốt cả chặng đã ờng

Hai mơi năm qua, những khi vui khi buồn

Trong lòng vẫn ngân lên vần thơ ấy

Đức Lạc, 5/6/2005

Nay tởng là mơ, quá khứ vụt bay rồi

Một thời đ qua, của bạn của tôi ã

Nhng vẫn còn bao điều dang dở

Rủ chân buông về miền nhớ

Về trờng gặp nhau nhé bạn ơi

Bạn và tôi sẽ sống lại một thời

Gặp lại mình nơi những học trò đang gọi mình là "cô chú"Thầy cô, bạn bè những ngời xa cũ

Chắc vẫn ngóng mình nh ngóng chim non

Về nhé bạn ơi, quên đi những nỗi niềm

Cuộc sống vẫn trôi đi với bao điều trăn trở

Một lần thôi quay về miền nhớ

Rồi cùng nhau đi tiếp những trang đời

Rồi sẽ có một ngày

Dơng Thế Vinh

Học sinh khóa 1972-1975

Rồi sẽ có một ngày từ biệt tuổi học trò

Trang sách nhỏ khép lại thời thơ bé

Tán bàng chẳng còn xanh đến thế

Khi mùa hạ về trong tiếng ve sôi

Rồi sẽ có một ngày ta bồi hồi

Bất chợt thấy tóc thầy điểm bạc

Ơi con sông chảy qua năm tháng

Lắng lại cho đời biết mấy phù sa

Rồi sẽ có một ngày bè bạn chia xa

Thủy có thể thành nhà thơ, Hà thành cô giáo

Ký ức ơi giữ giùm ta màu áo

Áo học trò cha chút bụi tơ vơng

Rồi sẽ có một ngày nuối tiếc nghìn lần hơnKhi biết đợc một thời đ mấtã

Biết làm sao sự thật

Hạnh phúc chỉ vẹn tròn khi đ mất điã

gửi cho ngày xa

Tô Thị Nh Giang

(Thân tặng các bạn khóa học 1992-1995)

Đ xa rồi, mã ời năm ấy trôi qua

Chảy dọc theo con sông thời thơ ấu

Bao kỷ niệm một thời yêu dấu

Dội về tim những nỗi nhớ vui buồn

Tôi dọc con đê cỏ một thời

Lòng chợt buồn xao xác

Chân hình nh bớc lạc

về chốn xa xa

Nhớ một thời hờn giận, nắng ma

Học trò vùng cao thủa nào ngây ngô lắm

Chẳng biết đến má đào môi thắm

Ngơ ngác khi xuống phố huyện đông ngời

Tôi nhớ đến giấc mơ một thời

Tôi ớc là giáo viên, bạn ớc là bác sĩ

Những giấc mơ trẻ con thi vị

Vẫn bám đuổi ai suốt cả qu ng đờiã

Một thời ngây thơ với những nốt thôi nôi

Mắt trộm nhìn nhau trong những lần gặp vội

Đất đỏ miền Trung, mùa ma ngập lối

Ai lén thơng ai vai nhỏ đờng xa

Chuyện bạn, chuyện tôi và chuyện của ngời ta

Là kỷ niệm bao tâm hồn thủa ấy

Cuộc sống vẫn trôi đi, dòng sông chảy m iã

Xin h y mang cùng những kỷ niệm thân thã ơng

Chủ nhiệm - mẹ hiền

Trần Thanh Nhờng - Gv Văn

Học sinh khóa 1967-1970

Cô sắp xa các em rồi!

Trong lòng cô, cứ bồi hồi vấn vơng

Ngày nào, em mới tới trờng

Cô trò bở ngỡ, cha tờng tận nhauNhng rồi chẳng quản bao lâu

Cô - trò ý hợp tâm đầu làm sao

Trò - cô quyết chí cùng nhauQuyết tâm đa lớp, tiến mau kịp ngời

Ba năm học đ qua rồiã

Thành tích ghi lại lớp thời có tên

Cô chủ nhiệm nh mẹ hiềnDìu dắt giúp đỡ các em nên ngời

Mai sau em bớc vào đời

H y luôn ghi nhớ những lời cô khuyênã

Học tập, tu dỡng, luyện rèn

Đừng làm điều xấu, làm phiền mẹ cha

Bạn bè đoàn kết thuận hòaKhó khăn, gian khổ phải là bên nhau

Giống nh trong mối tình đầu

Đông Pan - San Hiếc trớc sau đậm đà

Coi nhau nh con một nhàVui buồn - sớng khổ ắt là có nhau

Các em ơi! nhớ ghi sâuNhững lời cô dặn những câu ân tình

Còn cô, cô vẫn đinh ninhCác em giữ trọn mối tình Trò - Cô

Đông Pan - San Hiếc, 2 ngời bạn thân

ở trong bộ phim Mối tình đầu của Hàn Quốc

Cơm nắm

Nguyễn Thị Hoa Khôi Giáo viên trờng THPT Đức Thọ (Học sinh lớp 12A trờng THPT Đức Thọ

Khóa 1993-1996)

Những nắm cơm ấy nhiều khi không chỉ là cơm Trong đó còn là khoailang, khoai sọ, khoai từ, khoai vạc hoặc củng có thể là sắn Đó là nắm cơmcủa những cô cậu học trò chúng tôi ngày ấy

12A chúng tôi tập hợp các thành viên từ mọi địa phơng ở khu vực ợng Đức này (nay một phần thuộc Vũ Quang) - vì đó là lớp chọn Con đờngdẫn đến lớp trải khắp nơi, có cả những miền xa lắc xa lơ từ Đức Lĩnh, ĐứcLiên, Đức Hơng, Đức Bồng, Đức Đồng hay Đức Lạc Nó nh càng gồ ghề hơn,khúc khuỷu hơn dới nắng gió miền Trung và càng lầy lội, trơn trợt hơn mỗimùa ma đến Đó cũng chính là cơ hội để những nắm cơm từ mọi miền đợc

Th-hội tụ với nhau trên "chiếc mâm" độc nhất vô nhị - những chiếc bàn học sinhghép lại Ngời miền xuôi hiếm sắn, ngời miền ngợc lại lớn lên bằng sắn, gặpnhau nh một lẽ bù trừ ở mảnh đất này những nắm cơm trắng cá kho vànhững nắm cơm độn khoai, độn sắn không còn khoảng cách bởi ở đó tình ng-

ời lớn lắm Nó mang nặng hơng vị đồng quê, gần gũi, thân thơng, lam lũ,quê nhà nhng cũng thiêng liêng lắm Bởi nhờ nó mà mỗi buổi chiều ở lại họcthêm bao tử của chúng tôi không phải gào thét điệp khúc "ăn đi thôi ăn đi"

nh trong thơ Tố Hữu ngày nào Cái dạ dày chắc nịch đầy những khoai vớisắn ấy đ giúp bao tri thức nhân loại chảy m i, làm đầy thêm hành trangã ã

tri thức cho chúng tôi vào đời

Giờ đây, 53 con chim của 12A ngày nào đ tung cánh bay vào bầu trờiã

bao la, bát ngát Trong mỗi bữa cơm tranh thủ của nhiều có thể là một nhàhàng sang trọng hay cơm hộp bình dân nhng chắc rằng các bạn của tôi sẽ cónhững lúc nhớ về gia đình 12A, nhớ về mái trờng cấp III Đức Thọ thân yêu,nhớ về những nắm cơm ngày xa ấy

Gốc bàng xa

Thanh Nga - Gv Văn Học sinh khóa 1993-1996

Không biết tự bao giờ gốc bàng trớc lớp học tôi đ là một góc riêngã

không thể thiếu trong tôi và trong lớp 12A hồi ấy

Đông sang, lá rụng, bàng trơ trọi tấm thân gầy guộc Nó làm tôi nhớdáng mẹ tảo tần, nhớ dáng thầy đi về sớm tối Rồi những ngày giá lạnhcũng đi qua, cành cây đẩy sức sống trong mình, thành chồi, thành lộc Đócũng là lúc chúng tôi bắt đầu trao nhau những trang lu bút tuổi hoa Bao ớcmơ, hoài b o cuộc đời gửi vào màu xanh của lá bao khát vọng ấp ủ cho ngàyã

mai bỗng thức dậy sáng bừng nh ánh mắt trong trẻo của chồi non Gió laygọi và hát cùng chúng tôi bài ca tuổi trẻ Tái tim tuổi 18 cũng thổn thức trớccặp mắt hẹn hò nơi gốc bàng xa Cứ thế, bàng lớn lên cùng chúng tôi,chứng kiến bao vui buồn, hờn giận của tuổi mộng mơ

Mời năm đ trôi qua Lớp học cũ ngày xã a giờ đ đã ợc thế bằng d y cao ã

tầng vững chải Nhng còn đó, vẫn gốc bàng quen thuộc, tán bàng vơn rộngtrùm kín lối xa, chỉ có điều nếp nhăn của thời gian in dấu lên lớp vỏ xù xìlàm cho gốc bàng có vẻ già nua hơn, t lự hơn

Mời năm trôi qua, tôi không còn là cô lớp trởng nhí nhảnh, kiêu kỳ với

đủ trò tinh quái Tôi đ là một cô giáo Đồng nghiệp của tôi dã ới mái trờng xacòn có chàng bí th Quang Hòa hào hoa l ng tử, có cô bé Quỳnh Nga bẻn lẽn,ã

rụt rè và ngời vẫn cất tiếng hát ngọt ngào, da diết đến đắm say - không aikhác con sơn ca - Hoa Khôi của lớp chúng tôi từ ngôi trờng này lớn lên, từ tổ

ấm 12A tung cánh muôn phơng, để rồi hôm nay, nơi hội tụ trở về lại là nơixuất phát - nơi có gốc bàng xa!

Bao năm vào đời - nơi tâm hồn tôi, cuộc đời tôi, hạnh phúc tôi tìm vềneo đậu vẫn là dòng Ngàn Sâu kéo gọi, vẫn mảnh đất sâu nặng nghĩa tìnhgắn bó với tuổi thơ tôi - vẫn gốc bàng trong ký ức tuổi học trò của tôi Đứngtrên bục giảng tôi là cô giáo trẻ - tôi chở mơ ớc đong đầy một thời l ng mạn,ã

rực cháy những khát khao; tôi chở niềm hy vọng của bố mẹ tôi; chở niềm tincủa biết bao thầy cô giáo dắt bớc tôi đi Nhng đứng trớc mái trờng xa, trớcnhững gơng mặt nghiêm trang, phúc hậu của thầy cô giáo cũ tôi vẫn m i làã

con chim non đi tìm đôi cánh chở che

Bốn mơi năm trên hành trình đi tới của mái trờng có gốc bàng xa 40năm với biết bao đổi thay, biết bao lớp ngời từ đây ra đi để lập nên côngdanh, sự nghiệp Và hôm nay đây, thầy giáo chủ nhiệm lớp tôi ngày xa gắnvới chức danh hiệu trởng, thầy giáo dạy lịch sử năm nào giờ đ là hiệu phó,ã

thầy cô giáo trẻ dạy chúng tôi ngày còn đi học giờ đ thành danh cùng kếã

tục chặng đờng đi tới sẽ là thế hệ chúng tôi Tôi tự hào và sẵn sàng đón đợi

điều đó cho ngày mai

Còn đó, tuổi thơ tôi, ký ức tổ ấm gia đình tôi, kỷ niệm thầy cô, bạn bètôi tất cả còn cất dấu trên mảnh đất này, trong trái tim tôi, trong tâm hồntôi, và tất cả sẽ luôn có mặt trong những trang giáo án tôi lên lớp mỗi banmai

Xin gửi lại cùng gốc bàng xa hai câu thơ tôi từng m i mê phân tích:ã

"Khi ta ở chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn"

(Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên)Mái ấm trờng Đức Thọ cùng miền đất vùng thợng này sẽ là nơi nângniu, cất giữ hành trang tinh thần cho những ai đ từng sống, gắn bó, trã ởng

thành từ đây và cũng sẽ là nơi hội ngộ của những con ngời khi ra đi "đất đã

hóa tâm hồn"

Đức Thọ, tháng 4/2005

Nơi neo giữ tình ngời

Tùy bút Tống Phú Sa - Gv Sử

Đó là một chiều tháng chín hoe hoe nắng muộn!

Tôi ngợc miền thợng Đức Thọ trên chiếc xe phợng hoàng còn mới vớilỉnh kỉnh đồ đạc cá nhân Cha hình dung nổi ngôi trờng đó nằm ở đâu, chỉnghe văng vẳng bên tai câu có từ thủa nào

"Đức Thọ gạo trắng nớc trong

Ai về Đức Thọ thong dong con ngời"

Phong thổ huyện Đức Thọ tôi thuộc nh lòng bàn tay, nhng chỉ trên sách

vở Rằng, Đức Thọ xa là Phủ Đức Quang; đến bản triều niên hiệu MinhMạng năm thứ 3 (1822) đổi làm Phủ Đức Thọ, kiêm lý huyện La Sơn vàthống hạt các huyện Hơng Sơn, Hơng Khê, Nghi Xuân và Can Lộc Địa giớihuyện La Sơn phía đông giáp huyện Can Lộc, Nghi Xuân, phía bắc giáphuyện Nam Đàn thuộc tỉnh Nghệ An Xa, Bùi Tồn Trai đ có bài thơ vịnhã

huyện La Sơn:

"Khai trớng tây lai cấu đại oaThâm nguyên tại hạ ủng thành la

Hà nhân biệt hữu phù giang thạchDung tận trng châu khả lâm quaDịch thơ:

"Dăng màn đổ xuống tạo thung nàySông núi ngàn sâu nớc tuyệt vời

Phù thạch cảnh này đâu dễ cóTàu thuyền tất thảy phải dừng chân

Đức Thọ có núi Tùng Lĩnh (Rú thông), trên núi có miếu thờ công thần

Đinh Lễ rất linh ứng nên có tên là đền Linh Cảm Và do đó, núi cũng có tên

là núi Linh Cảm, ng ba sông là ng ba Linh Cảm ã ã

Từ Linh Cảm xuôi xuống phía đông có núi Việt Yên, dới có con khe nhỏgồm 13 cái hồ nớc thơm và ngọtnên ở tổng Việt Yên, hai x đều lấy tên làã

Việt Yên Hạ và Việt Yên Thợng Từ núi Giăng Màn đổ xuống có dòng sông

La Giang, nớc trong lành và là dòng nớc tốt nhất ở Nghệ Tĩnh Dòng sông LaGiang chảy đến ng ba Phủ thì nhập vào sông Lam rồi chảy ra cửa biển Hộiã

Thống Chảy qua các x Du Đồng, Đồng Văn có một nhánh sông nhỏ gọi làã

Sông Hạc rồi cùng Niết Giang, Đồng Công chảy đến Tam Soa

Mây trời lảng bảng vùng núi non Tôi dừng chân nơi tôi cần đến Đó làmột vùng đất rộng mà yên tĩnh Hai d y nhà cấp bốn và một d y nhà baã ã

tầng vừa mới cất xong Khu nội trú sáng bừng ánh đèn, đâu đó có tiếng trẻ

bi bô cời nói và giọng đọc phát thanh viên chơng trình thời sự

Tôi đợc phân một căn phòng nhỏ, bên kia vách là cô giáo dạy văn về

tr-ớc tôi hai năm Đêm hôm đó, tôi đ trùm khăn kín mặt, khóc nức nở nhã một

đứa trẻ Tiếng tàu từ ga Yên Dụê làm tôi nôn nao, xa xót nghĩ đến bạn bè!

Sau cái buổi sáng mà tôi cho là kỳ lạ nhất trong cuộc đời mình, rằng,cái con bé hai mơi mốt tuổi là tôi với lấm chấm tóc ngang vai, xách cặp đứngtrớc hàng trăm học sinh lớn tồng ngồng Tôi mỉn cời vu vơ rồi đạp xe quanhtrờng Ngày ấy, cái ngày mà tôi biết chắc mình hẳng còn trẻ lắm, hằng cònmơ mộng nhiều lắm, tôi đ đạp xe nhã bay trên chiếc xe phợng hoàng vừacao, vừa nặng Tôi lên chợ Bộng, vòng về Đồng Văn, đạp sang ga Yên Dụê

Và tôi đ hình dung ra rằng, ngôi trã ờng nơi tôi dạy học nằm lọt giữa hai d yã

núi lớn, nằm gác đầu lên dòng sông Ngàn Sâu Và hay nhất, thú vị nhất

đối với tôi lúc bấy giờ, đó là phía sau trờng có một hòn núi thấp, trên hònnúi có nhiều hoa sim Và, lạy trời, nơi ấy có nhiều mỏm đá ngoảnh mặt ra bờsông, có thể dùng nó để làm bàn, ngồi mơ mộng để nghĩ ra nhiều câu, "chữ

đẹp"

Buổi chiều hôm đó, tôi cố gắng viết những dòng chữ thẳng nh băng lênchiếc bảng đen nhức trong giờ lên lớp đầu tiên Sau tiết học, tôi nhón chântrớc cửa phòng của thầy hiệu trởng tôi ngồi đối diện thầy Gió từ sông NgànSâu làm nụ cời đôn hậu của thầy ngng lại trong không gian thảng mùi látràm Tôi đợc biết thêm về lịch sử ngôi trờng mà tôi sẽ gắn bó bằng giọng kể

đều đều của thầy hiệu trởng "Trờng cấp ba Đức Thọ đợc tách ra từ trờng cấp

ba Trần Phú khi Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại lần thứ nhất Dới chânchùa Am, ngôi chùa đợc Lê Lợi xây để tởng nhớ công ơn hoàng hậu nhàTrần, một trờng học với vài chục bộ bàn ghế trong những lớp học gọi là

"lán", nấp dới lùm cây trong vờn của các gia đình Xung quanh đắp luỹ cao,

có bốn đờng hào ở bốn cửa để phân tán khi có lệnh báo động Năm 1968, Mỹ

đánh phá ác liệt miền Bắc, trờng đợc lệnh dời lên miền núi Đức Lĩnh Ngàytháng đó gian khổ chồng chất, nhng thầy và trò đ lập đã ợc nhiều thành tíchlớn trên tất cả các mặt: 14 em đạt học sinh giỏi tỉnh, ba em đợc dự thi toànmiền Bắc

Lớp học bằng nứa lá lại đợc cất lên trên vùng đất cũ Đức Hòa khi Mỹhạn chế ném bom miền Bắc Cuối năm 1972, trờng lại chuyển sang x Đứcã

Ân, cuối năm học trờng lại chuyển về x Đức Hòa.ã

Năm 1979, trờng chính thức đợc xây dựng bên dòng Ngàn Sâu, điểmcuối của x Đức Lạng.ã

Tôi không ngắt lời thầy, dù có nhiều chỗ tôi muốn biết nhiều hơn Tốihôm đó, một buổi tối không có trăng, trên lan can của d y nhà ba tầng, tôiã

để cho lòng mình bảng lảng cùng trời đất nơi đây Tôi biết một điều chắcchắn rằng, dù trí tởng tợng của tôi có phong phú bao nhiêu đi nữa, tôi cũngkhông thể nào cảm nhận hết những ngày tháng không bình yên nhng rất

đổi hào hùng của thầy và trò trờng cấp ba Đức Thọ Năm tháng đầy kỳ vọng

đó đ làm nên một ngôi trã ờng có bề dày truyền thống và vơn lên không ngơinghĩ trong thời kỳ hiện tại

Vâng, đó là những ngày thu vàng lịm nắng của tám năm về trớc Thỉnhthoảng trong giấc mơ, tôi lại bàng hoàng thảng thốt Tôi nhớ bạn bè, nhớnhững ngời đ từng đến và lên ngọn núi thấp có những mô đá nhỏ để thảã

lòng mình theo dòng nớc Ngàn Sâu Năm tháng trôi qua, tôi đ neo giữ lòngã

mình lại nơi đây

Nơi đây, nơi có khu nội trú với bốn d y nhà cấp 4 của hơn 50 giáo viênã

xa nhà trọ ở Nếu bạn là khách, chỉ cần nhìn vào từng căn phòng, sẽ đoánbiết đợc ai đ có gia đình, ai đang còn độc thân Những buổi chiều, sau giờã

lên lớp, các thầy lại tụ hội ở sân bóng, chia làm hai phe: "đội già" và "đội

trẻ" Cổ động viên là các mẹ, các chị, các em, không ai bảo ai cũng chuẩn bịnhanh bữa cơm tối Những cô giáo trẻ nhanh chóng cho thức ăn vào bát, vừa

ăn vừa cổ vũ bóng đá, bóng chuyền Cổ động viên cũng chia làm hai phe,nồng nhiệt vỗ tay reo hò: bỏ vào "hủ gạo" đó; không, không phải là chỗ củachủ tịch công đoàn cơ! ồ, đúng rồi, phe ta thắng rồi Dăm bảy bữa, cả hộilại kéo nhau ra sân bóng, cũng chia phe già và trẻ để đá Phe thắng cuộc sẽ

đợc đ i một chầu nã ớc khoáng, hoặc cời xòa rồi ai về nhà đó Vui nhất là trênsân bóng, giáo viên trẻ "chèn ng " giáo viên già, trọng tài thổi còi, kêu cầuã

thủ phạm lỗi và phạt thẻ vàng "ba tiết dạy thay"

Dòng Ngàn Sâu nớc trong vắt, nhất là vào mùa giáp hạ Cát vàng mátlịm chân, nổi rõ từng hòn sỏi nhẵn thín Sau mỗi giờ giải lao trên sân bóng,cả hội lại nhảy ùm xuống sông Chúng tôi tắm táp, vui đua, rồi thi nhau

"mò" hến về luộc Nớc hến bắt từ sông, luộc ngay khi mới mang về ngọt lừtrong cổ họng

Những ngày cuối kỳ, khi công việc đ xong, chúng tôi lại rủ nhau lênã

núi, mang theo đàn và một gói xúp nhỏ Gió lồng lộng thổi, dòng sông mờ

n-ớc hắt nghiêng dới chân rú Trí Có cả chi đoàn ga Yên Dụê và giọng hát mợt

mà của chàng trai xứ Bắc Chúng tôi, bọn con gái dễ mũi lòng vừa chấm sim

đang độ ửng đỏ với xúp, vừa nghe khóe mũi cay cay Tôi úp mặt vào lng chị,ngời chị dịu dàng bậc nhất trong lòng tôi, nghe chị kể về vùng đất TháiNguyên xa xôi nơi chị đ từng sống Rồi chúng tôi dìu nhau đi trong tiếngã

hát dặt dìu, dìu nhau đi qua những năm tháng yên bình và hạnh phúc trongcuộc đời trai trẻ của mỗi đời ngời

Bao nhiêu ngày chia tay khi hạ về, rồi thùm thụp đấm lng nhau khimùa tựu trờng tới Những mẹ, những chị hỏi nhiều các em út về chuyệnriêng t Họ mừng khi chúng tôi tìm đợc ngời tri âm, tri kỷ, họ lo lắng khichúng tôi vẫn đi về lẻ bóng, thiếu kẻ đón, ngời đa Ngàn lần cảm ơn các chị,các mẹ, những ngời đ tiếp thêm sức mạnh, thêm niềm tin yêu giữa cuộc đờiã

cho những ngời trẻ tuổi đang bớc vào đời nh chúng tôi Tôi đ lên nhiềuã

chuyến đò, đ vã ợt qua nhiều giông b o, thử thách Và ai dám chắc rằng, ã

cuộc đời phía trớc không còn nỗi b o giông??? Nhã ng ngày hôm nay, trongkhu nội trú đ không còn bên tôi những ngã ời chị đáng kính, những ngời bạncùng sống với tôi trong những ngày mơ mộng, nhiều hạnh phúc nhất Nhng,nơi ấm áp tình ngời vẫn còn đây với những bữa cơm ăn cả hội, với tô bát,thìa, môi Với những ngày ma đông buồn rấm rứt, chụm đầu sau song cửa,

kể chuyện gia đình, bạn bè, kể về một đôi mắt mà mình đ chót đắm say ã

Cuộc đời là dòng luân chuyển đến rồi đi, ai ngăn đợc quy luật muônthủa của cuộc sinh tồn!!! Nhng, hẳn một lần uống nớc hến Ngàn Sâu, đ mộtã

lần đắm mình trong mênh mang trời đất, núi non, xứ sở này, một lần xúccơm chan vội canh rau vặt với cà, cuồng nhiệt cổ vũ bóng chuyền, bóng đá thì dẫu đi đâu, về đâu, dẫu cuộc đời có ngàn vạn lần hạnh phúc cũng khôngbao giờ quên đợc nơi đây - nơi neo giữ tình ngời thiêng thiêng, nồng ấm!!!

Ngọt ngào kỷ niệm

Hồng Liên - GvVăn

Theo tiếng gọi khẩn thiết của bố mẹ chồng, mùa thu 1981 tôi ngợc dòngNgàn Sâu về xây tổ ấm ở Đồng Văn - Đức Lạng Bao vui buồn chồng chấtlòng tôi Vui vì mình thay chồng làm tròn chữ hiếu Bố mẹ chồng tôi năm ấy

đ già, không ngã ời chăm sóc Buồn vì không biết rồi mình sẽ sống ra sao nơithợng nguồn Ngàn Sâu heo hút, xa trung tâm, xa chợ búa, thậm chí đến mộtcái quán chữa xe đạp cũng xa

Ngày đầu tiên đến nhận công tác, gôi gặp cô Khuân Khuân bảo: "Saokhông ở Hơng Sơn, về chi đây cho khổ?" Quả thật, gian nhà tôi ở dột nátquá mức Ngày nắng, nền nhà đầy hoa vì ông trời thờng xuyên dòm ngó.Ngày ma thì đâu cũng ớt Ba mẹ con,một cái giờng đôi Thơng con, tôi phải

"nơi ớt mẹ nằm, nơi ráo mẹ xích con lại" Nhng bù lại đ có tình thã ơng anh

em bạn bè sởi ấm Về đây tôi đợc thầy Thinh, thầy Hậu, chị Phơng lànhững ngời bạn đồng môn của chồng tôi chia sẻ Về đây tôi gặp lại anh C-ờng, anh Tụê, anh Hiệp là những học sinh từ mái trờng cấp 3 Hơng Sơntung cánh về đây Về đây tôi đợc nhà trờng và công đoàn quan tâm, nhà dột

đợc lợp lại, con nhỏ đ có cô Hạnh, cô Hã ơng trông coi

Những năm sau ngày miền Nam giải phóng, cuộc sống của anh em côngnhân viên chức thật tồi tệ Cuốn sổ gạo coi nh mất Lơng thực mua đợc toànmì hạt, sắn khô Đêm đêm tiếng gi mì, gi sắn nhịp nhàng cất lên cùng vớiã ã

bản "trờng ca" của thầy Khắc Hùng Nhờ sự quan tâm của ban đời sống,nhất là các bác cấp dỡng nh bác Nhị, bác Loan, nhiều tháng chúng tôi có gạo

ăn

Nhà chật mà anh em nội trú ngày càng đông, nhiều gia đình có ý tởngbứt ra.Thế là nhà trờng, mà đứng đầu là thầy hiệu trởng Đoàn Thanh Tùng,

đ tạo điều kiện cho đất để chúng tôi làm nhà Một xóm giáo viên nho nhỏã

đợc hình thành Ngời cho tôi lá tro để lợp nhà là thầy Thám Thế là ngôi nhàtranh một gian hai hồi mọc lên Con có chỗ học, chỗ chơi, mẹ có chỗ soạn bài,tiếp khách Thật sung sớng!

Con lớn lên, mẹ có điều kiện phấn đấu Tại đây tôi đ trở thành đảngã

viên, một lý tởng ớc mơ lớn lao mà tôi dày công phấn đấu từ khi còn là mộthọc sinh ở trờng cấp 3 Hơng Sơn trở thành hiện thực Thầy Lan, thầy Vọng,thầy Thám là ngời cổ động viên tôi rất nhiều để thực hiện con đờng mà chatôi đ chọn.ã

An c thì lạc nghiệp Chồng tôi, sau bao năm lăn lộn với nghiệp binh đaonay lại về đây gắn bó với trờng trong sự nghiệp trồng ngời Nhờ công lao dạy

dỗ tận tình của quý thầy cô, tại đây ba con tôi đ bã ớc vào giảng đờng đại học

một cách mỹ m n Không những các con tôi mà hầu hết các con của các côã

giáo, thầy giáo học ở mái trờng này đều thành đạt

Nay già rồi, sắp rời mái trờng thân yêu này, nhớ lại thời gian hai mơibốn năm gắn bó, lòng tôi cứ rng rng ngọt ngào kỷ niệm Nơi đây, một phầnhạnh phúc lớn của đời tôi

Đức Thọ, tháng 4/2005

Một góc tâm linh

về nhà văn - nhà báo - nhà giáo nghiêm đa văn

Võ Vĩnh Khuyến Học sinh khóa 1966 - 1969 Giảng viên - Khoa văn - Trờng CĐSP Quảng Ngãi

Tháng 2/1973, trên đờng hành quân từ miền tây Quảng Bình ra VĩnhPhú học lớp lái xe tăng ở Bộ t lệnh thiết giáp (km số 8 Vĩnh Yên - Tam Đảo)

Đợc ở lại Hà Nội 12 tiếng đồng hồ, tôi tìm đến 330 phố Khâm Thiên, khi trờicha sáng hẳn, qua ô cửa nhỏ Thầy nhận ra tôi trong bộ quân phục bạc màusơng gió Mấy năm xa Thầy, đợc biết Thầy đ có vợ là họa sĩ ở báo "Thiếuã

niên tiền phong" và một cháu trai đầu lòng Trò chuyện một lúc Thầy lai tôibằng chiếc xe đạp cà tàng của Thầy đến trụ sở tòa soạn - Nơi Thầy làm việc

14 Lê Trực - Hà Nội, giải quyết công việc độ mơi phút, rồi Thầy lại lai tôi ra

ga Hàng Cỏ để kịp tập trung về đơn vị Trớc khi xa Thầy, chỉ kịp tặng Thầythứ Thầy thích ở ngời lính thời đó: con dao găm và túi thuốc cá nhân (thứtrang bị cho lính đi B) Tôi có ngờ đâu đó là lần cuối gặp Thầy

Nhớ lại những năm tháng ác liệt, dữ dội của chiến tranh phá hoại trờngcấp 3 Đức Thọ (Hà Tĩnh) cũng nh tất cả các trờng học trên miền Băc, lớp học

là một căn hầm lớn, với nhiều ng giao thông hào tỏa ra bốn phía Thầyã

Nghiêm Đa Văn chủ nhiệm lớp tôi, thời đó các Thầy giáo dạy văn là nhữngmẫu ngời mà sau này theo suốt chúng tôi cả cuộc đời Thầy Trần Quốc Anh(đ hy sinh trong trậm bom bi gần phà Linh Cảm) - thầy Bốn (bút dangã

Nguyễn Lê với bài "Mẹ" nổi tiếng trong tuyển tập thơ chống Mỹ), thầy TrầnVĩnh Tuấn, thầy Nguyễn Văn Thinh Chúng tôi thật may mắn và vô cùnghạnh phúc, trong điều kiện chiến tranh dữ dằn, khốc liệt đ đã ợc học văn với

các Thầy Bây giờ ở tuổi "Ngũ thập niên" nhìn lại và càng thấu hiểu ý nghĩcủa Phan Bội Châu trong lời văn bia gửi về nớc, khi nghe tin Thầy họcNguyễn Thức Tự qua đời "Đạo thống cả trời đất, học rộng cổ kim, thầy học

về kinh truyện dễ có, còn Thầy học về nhân cách khó tìm" (Đạo thống thiênhạ, học bác cổ kim, kinh s dị đắc, nhân s tầm nan)(1)

Thời gian đợc gần Thầy và sau này qua nhiều kênh thông tin, đợc biếtThầy là bạn học với Ma Văn Kháng, là bạn học ở ĐHSP cùng thời vớiNguyễn Khoa Điềm, Phạm Tiến Duật, Vơng Trí Nhàn Ngay từ thời sinhviên, Thầy đ sớm có những bài thơ nổi tiếng đăng trên báo "Giáo viên nhânã

dân" (tiền thân của báo "giáo dục và thời đại" ngày nay) Thế hệ sinh viêncùng thời và sau này vẫn thuộc những câu thơ đời thờng:

"Cuộc đời sinh viên giờng đôi nho nhỏMày trở mình chiếu trên, tao nghiêng vai giờng dớiCuốn sử chống xâm lăng, đêm qua đọc vội

Gối đầu lên nghe vọng tiếng gơm khua"

Học trò chúng tôi ngày đó "Mang mũ rơm đi học đờng dài" (Tố Hữu).Những tiết học gián đoạn vì máy bay ném bom phà Linh Cảm, ga Đức Lạc,thị trấn Đức Thọ, ga Yên Dụê Đạn pháo cao xạ nh hoa cải, hoa cà trên trờixanh Những năm tháng ấy Thầy vừa dạy học, vừa làm thơ Chất liệu cuộcsống, tình ngời quê Nghệ và tài năng ngời con trai Hà Nội đ thai nghén vàã

làm nên những tác phẩm "Ng ba đất đỏ", "Đàn trâu xứ Nghệ" đặc biệtã

"Đôi dép Bác Hồ" Thiết tởng cũng xin đợc nói thêm: trong thơ hiện đại Bác

Hồ là một trong những chủ đề lớn Chúng tôi thử làm một phép thốngkê sốhọc (qua những tập thơ tuyển) 4 lần đôi dép Bác Hồ xuất hiện trong "Sáng

tháng năm" (2), không dới 18 lần trong 90 bài ở "Muôn vàn tình thân yêu"(3) Cùng với 7 lần "Đôi dép mỏng đ lì chông gai" xuất hiện trong 90 bài thơã

ở tập "Hành quân theo đờng Bác" (4) và 8 lần "Đôi dép mòn năm tháng"xuất hiện trong tập thơ quê hơng đất Nghệ viết về Bác "Bác để tình thơngcho chúng con" (5) Gần 300 bài thơ trong mấy tập đ dẫn, chỉ có 3 bài về đôiã

dép Bác Hồ, đó là "Dép Bác" của Trần Mạnh Hảo viết từ chiến trờng cựcNam Trung Bộ năm 1970 (Muôn vàn tình thân yêu), "Đôi dép Bác cho" của

Hà Phạm Phú viết từ những ngày chiến tranh ác liệt 1972 (Hành quân theo

đờng Bác) và bài "Đôi dép Bác Hồ" của thầy Nghiêm Đa Văn (Bác để tìnhthơng cho chúng con

Nếu nh nhiều bài thơ triển khai cảm hứng hình tợng "Đôi dép Bác Hồ"

ở khía cạnh bình dị - Một thành tố cấu thành bản sắc văn hóa Việt Nam, thìhình tợng thơ ở "Đôi dép Bác Hồ" của thầy Nghiêm Đa Văn vơn lên tầmkhái quát, là con đờng, là hớng đi, là hành trình lý tởng

"Ơi con đờng mòn đá núi Trờng Sơn dới đôi dép

Làm sao biết dấu dép Bác Hồ đi khác dấu chân mình

Vẫn chỉ in dấu dép cao su mòn vẹt gót

Có thấy đôi dép cao su vẫn sắp sẵn dới chân Ngời không mỏi

Thầy Nghiêm Đa Văn với một hồn thơ rộng mở, sự nhạy cảm, mẫnnhụê của một trí tụê phong phú trên nhiều lĩnh vực - có lẽ đó chính là nộilực, là sức đẩy cho những vần thơ vơn lên cao, vợt qua sự sàng lọc nghiệt

ng của thời gian, sống m i trong tâm thức ngã ã ời đọc yêu thơ

Về với báo "Giáo viên nhân dân" với t cách nhà báo với những bài viết

"Những ngời thầy đáng quý" và "Chỉ một dòng ngắn ngủi" đợc bạn đọc hoannghênh, trân trọng Nhng hình nh con ngời tài tử, hào hoa giàu chất nghệ sĩkhông hợp với tờ báo mẫu mực, mô phạm (mà thầy vẫn gọi là "Siêu báo").Bên cạnh làm báo, Thầy vẫn viết văn, thầy đ có những thành công trênã

nhiều thể loại, đề tài Vào những năm 70 thầy Nghiêm Đa Văn đ tự khẳngã

định vị trí củamình trên văn đàn bằng "Trờng ca Y Cloong", bên cạnh thơnhững truyện ngắn, truyện dài của Thầy, xuất hiện không ít cả trên sóngphát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam Bạn đọc nhỏ tuổi hôm nay vẫn còn

đam mê với những tiểu thuyết lịch sử "Huyền thoại về đứa con cá ông voi"của Thầy Ngoài ra Thầy còn viết kịch bản phim tài liệu, phim hoạt hình

Từ buồng lái xe tăng bớc ra khi chiến tranh kết thúc, trở về với cơng vịgiảng viên văn học ở một tỉnh nhỏ miền Trung trong trờng s phạm, chỉ đợcbiết Thầy đ chuyển về xã ởng phim truyện vào làm việc ở Thành phố Hồ ChíMinh Qua các bài viết của Thầy và về Thầy trên các phơng tiện truyềnthông Khi đọc một bài viết trên tạp chí "Văn nghệ Nha Trang" của một

đồng nghiệp, đợc biết Thầy không đợc khỏe với căn bệnh suy thận Và khi

đ-ợc biết Thầy ra đi vào cõi vĩnh hằng cũng muộn màng, qua bài viết của tácgiả Trờng Giang "Con ngời của nhiều nghịch lý" đăng trên báo "Giáo dục vàthời đại" số 28 (134) ngày 13/7/1997 ở tuổi 55 những gì Thầy để lại hình nhvẫn cha tơng xứng với tài năng vốn có Thầy đ từng đọc cho chúng tôi ngheã

"Chính khí ca" của một trung thần - nhà thơ Tống: "Ngời đời ai mà khôngchết" (nhân sinh tự cố thùy vô tử) Lộ trình đời ngời ai rồi cũng đi tới mộ địa,

đích cuối cùng của mỗi cuộc đời, ý nghĩa cuộc đời là cái còn lại khi đ ra đi.ã

Lớp học trò của Thầy vào đời với trăm ngàn giông b o, điều mà Thầy đểã

lại cho chúng tôi không hẳn và cha phải là những tri thức, là cách cảm nhậnmột tứ thơ mới, cái chính là lòng đam mê học hỏi, một cách sống của mộtcon ngời Những học trò của Thầy hoặc đ vĩnh viễn nằm lại trong nhữngã

cánh rừng Trờng Sơn nh Võ Thanh Dơng, Trần Nhật Tân may mắn sốngsót trở về nh Trung tá M o, trúng tá Trần Văn Thông có đứa thành đạtã

nh Đức Cung (Chủ tịch huyện Vũ Quang - Hà Tĩnh) nh Nguyễn Khắc Hào(Phó GĐ Sở Giáo dục) nh Đoàn Tử Huyến (Hội đồng dịch - Hội nhà văn),

nh Trần Thất (Vụ trởng Vụ công chứng - Bộ t pháp) bao kỷ s, dợc sĩ nh

Đình Thành, Lệ Thủy cả những trò noi gơng Thầy làm nghề dạy họcNguyễn Khắc Hùng, Trần Quang Vinh trong đó có tôi cùng bao bạn khác.Trong cuộc đời 10 năm phổ thông - 4 năm đại học và cả những năm

tháng trong quân đội: hết học lái xe tăng cấp I rồi học lái xe tăng cấp II đã

qua tay rèn dạy bao ngời Thầy, nhiều giáo s, phó giáo s nhng hình ảnh vềngời thầy Nghiêm Đa Văn trong tôi luôn sống m i, cả trong những nămã

tháng con ngời luôn phải căng mình giữa hai đầu sống chết của chiến tranh

ác liệt Với chúng tôi thầy Nghiêm Đa Văn không chỉ là ngời thầy, ngời anhlớn về trí tuệ mà còn là ngời Thầy, vềmột nhân cách sống, bản lĩnh sống.Tởng nhớ thầy Nghiêm Đa Văn - Một nhà giáo, một nhà báo và là mộtnhà văn Thay mặt bạn bè cũ học sinh trờng cấp 3 Đức Thọ đốt nét tâmnhang tởng niệm thầy

_

(1)- Trích "Danh nhân s phạm Việt Nam" - NXB trẻ 1999 - Tr.56, 57

(2)- "Sáng tháng năm" - thơ tuyển in lần thứ 3 - NXB Văn học 1972 có 4 bài "Bác Hồ đi kháng chiến (Khơng Hữu Dụng), "Ông cụ đến bản tôi" (Cầm Giang su tầm và dịch),

"Câu chuyện Mục Nam quan" (Trơng Vĩnh Mai - Trung Quốc) và "Bài thơ trang nghiêm" (Quách Mạt Nhợc - Trung Quốc).

(3)- "Muôn vàn tình thân yêu" - 90 bài thơ tuyển NXB Văn học giải phóng 1976 có những bài "Con viết bài thơ dâng Bác" (Giang Nam), "Trẻ em với Bác Hồ (Xuân Diệu), "Bác

ơi" (Tố Hữu), "Chúng cháu canh giấc ngủ Bác Hồ ơi" (Hải Nh), "Con vẫn nghe tiếng Bác - Bác Hồ ơi" (Hoàng Tố Nguyên).

(4)- "Hành quân theo đờng Bác" - thơ tuyển NXB quân đội nhân dân 1980 có "Gửi lòng con đến cùng cha" (Thu Bồn), "Đôi dép Bác cho" (Hà Phạm Phú), "Mấy lời con gửi Bác" (Vũ Cao)

(5)- "Bác để tình thơng cho chúng con" - 56 bài - chi hội văn nghệ Nghệ An 12-1969 - có những bài "Chiêm ngỡng" (Minh Hjê), "Đi suốt tình thơng" (Quang Huy), "Bác vẫn

sống" (Biển Hồ), "Nhớ thơng Bác" (Vơng Trọng, "Mặt trời sáng m i" (Nguyễn Trọngã

Tạo)

Chặng đờng 40 năm, đôi điều suy ngẫm

Trần Quang Tú

Gv trờng THPT Năng Khiếu Hà Tĩnh

Năm 1975, chiến tranh kết thúc, rời quân ngũ tôi về công tác tại trờngcấp 3 Đức Thọ (nay là trờng THPT Đức Thọ) Trong khí thế chiến thắng hàohùng và cả niềm kiêu h nh của một ngã ời lính đ từng trải qua một thời trậnã

mạc, tôi cùng với nhiều thầy cô giáo trẻ lúc đó hăm hở, quyết tâm bớc vàomặt trận mới với ý chí "bàn tay ta làm nên tất cả" coi thờng mọi khó khăngian khổ, thiếu thốn của đất nớc sau chiến tranh Thiếu phòng họp vì thầy

và trò lên tận vùng sâu đốn gỗ chặt nứa dựng nhà tạm mà học Thiếu lơngthực thì đi tìm đất, vỡ hoang cấy lúa trồng khoai Trên những triền đồitrùng điệp của vùng thợng huyện Đức Thọ, ở đâu cũng in dấu chân của thầy

và trò chúng tôi kiên nhẫn, bền bỉ để cho màu xanh nối tiếp màu xanhthành những cánh rừng trải dài, hùng vĩ Rồi đào kênh chống hạn, đắp đêchống lụt Tham gia tích cực các hoạt động x hội Trong không khí sôi nổiã

đó việc "học chữ" có vẻ nh trầm lắng hơn, nhng thực chất là sự tích tụ, dồngóp âm thầm mà không kém phần hối hả khẩn trơng

Thế hệ thầy cô giáo ngày ấy nay đ bã ớc vào tuổi "tri thiên mệnh" Trờng

THPT Đức Thọ cũng vào tuổi 40 Nhìn lại có bao nhiêu điều để chúng tachiêm nghiệm, suy ngẫm

Lẽ thờng, kỷ niệm ngày thành lập trờng là dịp các thế hệ thầy và trògặp gỡ cùng nhau nhớ lại quảng đời từng gắn bó với mái trờng thân yêu:Truyền thống tốt đẹp, những thành tích về các mặt hoạt động của trờng, cảnhững kỷ niệm buồn vui Tiếng tăm của trờng thờng gắn liền với nhữngtên tuổi nổi tiếng, hoặc là một chính khách đang giữ một vị trí quan trọngtrong bộ máy chính trị của Đảng, Nhà nớc; những tớng lĩnh dạn dày chiếntrận; hoặc những nhà khoa học từng nổi tiếng trong ngoài nớc; hoặc nhữngnghệ sĩ đ thành danh, những nhà kinh doanh giỏi, những giám đốc côngã

ty, tổng công ty; những học sinh từng đoạt giải thởng quốc tế, quốc gia trongcác kỳ thi học sinh giỏi Những tên tuổi đ trở thành những điển hình tiêuã

biểu, đại diện cho các thệ hệ là niềm tự hào của một nhà trờng

Nếu suy ngẫm kỹ về cái "lẽ thờng" đó chúng ta phải thừa nhận một sựthật: Trờng trung học không phải là nơi đào tạo nhân tài, có chăng là nó gópphần bồi dỡng để cho nhân tài phát triển Hiền tài vốn hiếm hoi và đợc hìnhthành từ nhiêu nhân tố chủ quan, khách quan khác nhau Trờng THPT làmột trong nhiều nhân tố đó Nhiệm vụ chính của một trờng THPT là đào tạonhân lực chuẩn bị cho tuổi trẻ những cơ sở cần thiết để vào đời Đó là trang

bị và góp phần hoàn thiện "Kỹ năng sống" để thích nghi với hoàn cảnh sống,biết cách ứng xử có văn hóa trong các mối quan hệ với môi trờng tự nhiên,

x hội và cả chính với bản thân mình.ã

Trờng THPT Đức Thọ trong 40 năm qua cha có nhiều tên tuổi nổi danhnhng đ có 40 lớp tuổi trẻ lần lã ợt ra trờng và góp phần to lớn vào sự nghiệpchiến đấu, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nớc quê hơng

Đất nớc có giặc đ có nhiều học sinh từ nhà trã ờng xong ra chiến trờngvới ý chỉ "xẻ dọc trờng sơn đi cứu nớc" Trong số đó không ít ngời đ ngã ã

xuống Còn có bao học sinh của trờng đ để lại ở chiến trã ờng một phần xơngmáu của mình, hiến dâng cả cuộc đời thanh xuân đẹp nhất cho Tổ quốc Đóchính là thành tích vẻ vang nhất của nhà trờng trong 40 năm qua