Để làm sáng tỏ vấn đề tốc độ gia tăng d©n sè lµ hÕt søc nhanh chãng ®Çu tiªn tác giả đã làm gì?. - kÓ ra c©u chuyÖn kÐn rÓ H.[r]
Trang 1Ngày soạn: 17/ 11/ 2012
Ngày giảng: 21/ 11/ 2012
Bài 14 Tiết 55, văn bản bài toán dân số
Theo Thái An
I Mục tiêu bài học
1 Mục tiêu chung
- Biết đọc- hiểu một văn bản nhật dụng.
- Hiểu đợc việc hạn chế sự bùng nổ và gia tăng dân số là đòi hỏi tất yếu của sự phát triển loài ngời
- Thấy đợc sự kết hợp của phơng thức tự sự với lập luận tạo nên sức thuyết phục của bài viết
- Thấy đợc cách trình bày một vấn đề của đời sống có tính chất toàn cầu trong văn bản
- Có những suy nghĩ đúng đắn và tích cực vận động ngời thân tham gia vào việc thực hiện dân số và kế hoạch hóa gia đình
- Tích hợp môi trờng về: sự gia tăng dân số
2.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
a Kiến thức
- Sự hạn chế gia tăng dân số là con đờng “ Tồn tại hay không tồn tại” của loài
ngời
- Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng câu chuyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn
b Kĩ năng
- Tích hợp với phần Tập làm văn, vận dụng kiến thức đã học ở bài Phơng pháp thuyết minh để đọc- hiểu, nắm bắt đợc vấn đề có ý nghĩa thời sự trong văn
bản
- Vận dụng vào việc viết bài văn thuyết minh
II Kĩ năng sống cơ bản đợc giáo dục trong bài
1 Kĩ năng t duy sáng tạo
3 Kĩ năng tự nhận thức
4 Kĩ năng giải quyết vấn đề
5 Kĩ năng lắng nghe tích cực
5 Kĩ năng t duy phê phán
III Đồ dùng
Bảng phụ
IV Phơng pháp/ kĩ thuật dạy học
Đọc sáng tạo( giao nhiệm vụ); Phân tích và bình giảng, nêu vấn đề ( đặt câu hỏi,
động não, chia nhóm)
IV Các bớc lên lớp
1 ổn định.( 1’)
2 Kiểm tra đầu giờ ()
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động
HĐ 1 Khởi động (1’)
H Hiện nay ở gia đình và địa phơng em đã thực hiện tốt công tác dân số cha?
- HS trả lời
- GV vào bài
Trong Nhân dân hiện nay vẫn còn một số ngời có quan niệm:
- Trời sinh voi, trời sinh cỏ
- Có nếp , có tẻ
- Con đàn cháu đống
Bởi những quan niệm ấy dẫn đến sinh đẻ tự do, vô kế hoạch làm cho dân
số nớc ta tăng nhanh so với các nớc trong khu vực và trên thế giới dẫn tới đói nghèo và lạc hậu Chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình từ lâu đã trở thành một trong những quốc sách quan trọng của Đảng và Nhà nớc ta Vậy bài toán dân số ấy thực chất ntn?
Trang 2HĐ của thầy và trò T/g Nội dung
HĐ2 Đọc - thảo luận chú thích
* Mục tiêu
- Đọc đúng các từ ngữ trong văn bản
- Hiểu đợc một số từ ngữ khó.
- Nắm bắt đợc xuất xứ của văn bản
* Cách tiến hành
Gv hớng dẫn đọc: giọng rõ ràng, chú ý
các câu cảm; những phiên âm
Gv đọc mẫu
Hs đọc
Gv nhận xét và uốn nắn
H: Nêu xuất xứ của văn bản?
H: Văn bản này thuộc thể loại văn bản
nào? Phơng thức biểu đạt
H: Theo em, chú thích nào khó và quan
trọng trong văn bản ? Vì sao ?
HĐ 3 HDHS tìm hiểu bố cục
* Mục tiêu
- Nhận biết đợc các phần trong văn
bản
- Hiểu đợc nôi dung chính của từng
phần
* Cách tiến hành
H: Xác định bố cục của văn bản và nêu
nội dung chính của mỗi phần ?
P1: Từ đầu -> sáng mắt ra.
- Nêu vấn đề bài toán dân số dờng nh đợc
đặt ra từ thời cổ đại
P2: Tiếp đến Ô thứ 31 của bàn cờ.
Tốc độ gia tăng dân số
P3: Còn lại
Kêu gọi cần hạn chế bùng nổ và gia tăng
dân số
HĐ 4 HDHS tìm hiểu văn bản
* Mục tiêu
- Sự hạn chế gia tăng dân số là con
đ-ờng “ Tồn tại hay không tồn tại” của loài
ngời
- Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục
của cách lập luận bắt đầu bằng câu
chuyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn
* Cách tiến hành
H: Phần mở bài tác giả nêu vấn đề nh thế
nào?
- Tôi không tin >< tôi bỗng sáng mắt ra
H Nhận xét gì về cách lập luận và cách
nêu vấn đề nh thế có ý nghĩa gì?
- Lập luận tơng phản, bất ngờ, lôi cuốn sự
chú ý của ngời đọc, vấn đề nêu ra rõ nét
36’ I Đọc, thảo luận chú thích.
1 Đọc
2 Thảo luận chú thích.
a.Tác phẩm
- Xuất xứ: Báo GD&TĐ
- Thể loại: Văn bản nhật dụng
- Phơng thức biểu đạt: tự sự kết hợp với lập luận thuyết minh
b Các chú thích khác:
(3); (4)
II Bố cục
3 phần
III Tìm hiểu văn bản.
1 Bài toán dân số và kế hoạch hóa dân số dờng nh đợc đặt ra
từ thời cổ đại.
Lập luận tơng phản, tạo sự bất ngờ, lôi cuốn sự chú ý của ngời
đọc, vấn đề nêu ra rõ nét
2 Tốc độ gia tăng dân số là hết sức nhanh chóng
Trang 3H Để làm sáng tỏ vấn đề tốc độ gia tăng
dân số là hết sức nhanh chóng đầu tiên
tác giả đã làm gì?
- kể ra câu chuyện kén rể
H Em hãy tóm tắt nội dung câu chuyên?
- “ Nhà thông thái đợc cô gái”
H Tác giả kể ra câu chuyện ấy nhằm mục
đích gì?
- Số ô bàn cờ chỉ có giới hạn là 64 số hạt
thóc trong bàn cờ tăng theo cấp số nhân
công bội là 2
GV: bài toán cổ nh một câu chuyện ngụ
ngôn đầy thông minh trí tuệ, dẫn ra để so
sánh với sự gia tăng dân số của loài ngời
một cách tự nhiên thuyết phục
- làm cơ sở cho sự liên hệ đối chiếu ở
đoạn sau: sự bùng nổ và gia tăng dân số
là hết sức nhanh chóng
H Sau khi đa ra câu chuyện về bài toán
dân số tác giả đã so sánh sự gia tăng dân
số giống nh lợng thóc trong các ô bàn cờ
nh thế nào?
- 30: 1995: 5,63 tỷ
- 31: 2015: 7 tỷ
H Qua sự so sánh liên tởng ấy tác giả
giúp ta nhận ra điều gì?
Sự ra tăng dân số là hết sức nhanh
chóng, với tốc độ bùng nổ này chẳng mấy
chốc mỗi ngời chỉ còn một chỗ với diện
tích nh một hạt thóc
H Tác giả trình bày về khả năng sinh con
của phụ nữ nh thế nào?
phụ nữ
3 Ma- đa-gat- xca 6,6
H: Việc đa ra những con số về tỉ lệ sinh
con ở của phụ nữ ở một số nớc nhằm
mục đích gì?
- Đa ra các con số chứng minh tỉ lệ sinh
con của phụ nữ là rất cao (Lớn hơn 2 rất
nhiều)
- Tất cả đều rơi vào những nớc kém và
chậm phát triển thuộc châu á, châu phi và
trong đó có VN
H Tác giả muốn nói thông điệp tới chúng
* Câu chuyện kén rể
Số lợng hạt thóc khủng khiếp
có thể phủ kín bề mặt trái đất
* Sự gia tăng dân số hiện nay
Sự ra tăng dân số là hết sức nhanh chóng Loài ngời muốn tồn tại thì phải hạn chế sự bùng nổ về tốc độ gia tăng dân số
* Thực tế về khả năng sinh con của phụ nữ
Chỉ tiêu mỗi gia đình chỉ có một
đến 2 con là rất khó thực hiện
Trang 4ta điều gì?
GV: tính từ năm 2000 đến 9/ 2003 số
ng-ời trên thế giới tăng 240.673.967
- Số dân đó gấp khoảng 3 lần số dân VN
hiện nay
- Từ số liệu trên có thể tính đợc tốc độ gia
tăng dân số mỗi ngày mỗi giờ là:
+ Mỗi ngày tăng khoảng: 178.277 ngời
+ Mỗi giờ tăng khoảng: 7 428 ngời
-> tốc độ gia tăng dân số nhanh
H theo em dân số tăng nhanh sẽ có tác
động nh thế nào đến sự phát triển của
XH?
- HS thảo luận nhóm 3’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét
- GV chốt
+ ùn tắc giao thông, những thành phố
chìm trong khói bụi
+ Kinh tế kém phát triển, nghèo nàn, dân
trí thấp…
GVbình: Sự bùng nổ dân số đi kèm với sự
nghèo nàn lạc hậu, kinh tế kém phát triển,
văn hóa giáo dục không nâng cao, khi
kinh tế văn hóa giáo dục càng kém phát
triển thì càng không thể khống chế đợc sự
bùng nổ và gia tăng dân số, hai yếu tố đó
tác động qua lại với nhau, vừa là nguyên
nhân vừa là kết quả
H Con đờng nào là con đờng tốt nhất để
hạn chế sự gia tăng dân số ? Vì sao ?
- HS hoạt động nhóm 8/ 2’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét
- GV chốt:
Đẩy mạnh giáo dục là con đờng tốt
nhất để hạn chế sự gia tăng dân số Chỉ
bằng con đờng giáo dục mới giúp mọi
ng-ời hiểu ra hiểm hoạ của sự bùng nổ và gia
tăng dân số
GV tích hợp vấn đề gia tăng dân số bằng
việc liên hệ tình gia tăng dân số ở địa
ph-ơng và chính sách dân số của Đảng và
nhà nớc ta hiện nay
H Em có nhận xét chung gì về cách lập
luận của tác giả ở phần thân bài?
Bằng cách lập luận chặt chẽ số liệu
t-ờng minh, chính xác, đáng tin cậy có sức
thuyết phục…
* Những hậu quả của sự bùng nổ dân số
Dân số tăng cao kìm hãm sự phát triển của xã hội, nghèo đói bệnh tật, lạc hậu
* Bằng cách lập luận chặt chẽ, số liệu tờng minh, chính xác, đáng tin cậy có sức thuyết phục tác giả cho thấy không có cách nào khác, phải hành động tự giác hạn chế sinh đẻ để làm giảm sự bùng nổ
và gia tăng dân số
3 Lời kêu gọi của tác giả.
Trang 5H Từ sự chứng minh và phân tích trên,
tác giả đã đa ra lời kêu gọi nh thế nào?
- Con đờng tồn tại và phát triển của nhân
loại là hạn chế sự bùng nổ và gia tăng dân
số
H: Tại sao tác giả lại cho rằng: hạn chế
sự bùng nổ và gia tăng dân số đó là con
đờng “tồn tại hay không tồn tại” của
chính loài ngời ?
Muốn sống, con ngời cần có đất đai
Đất đai không sinh ra, nhng con ngời
ngày càng nhiều hơn Do đó, con ngời
muốn tồn tại phải biết điều chỉnh, hạn chế
sự gia tăng dân số Đây là vấn đề nghiêm
túc và sống còn của nhân loại
H: Qua những lời lẽ đó tác giả đã bộc lộ
quan điểm và thái độ của mình về vấn đề
dân số kế hoạch hóa gia đình ntn?
H: Bài viết đem lại cho em những hiểu
biết gì? em tự nhận thấy bản thân mình có
trách nhiệm nh thế nào trong việc hạn chế
sự gia tăng và bùng nổ dân số? - Dân số
VN 80 triệu ngời
- Tỉ lệ tăng hàng năm là 1,3 %
HĐ5 HDHS rút ra ghi nhớ
* Mục tiêu:
- Nhận biết đợc giá trị nghệ thuật và nội
dung của văn bản
- Hiểu đợc ý nghĩa mà văn bản biểu đạt
*Cách tiến hành
H: Nêu những đặc sắc về nghệ thuật?
- Đa ra bài toán cổ nh một câu chuyện
ngụ ngôn
- sử dụng các phơng pháp so sánh số liệu,
phân tích cụ thể
- Lập luận chặt chẽ, ngắn gọn
H: Qua văn bản giúp ta hiểu đợc điều gì?
- Sự gia tăng dân số là một thực trạng
đáng lo ngại của thế giới, là nguyên nhân
dẫn đến cuộc sống đói nghèo, lạc hậu
- Hạn chế sự gia tăng dân số là đòi hỏi
sống còn của nhân loại
Hs đọc và khái quát ghi nhớ
H Qua tìm hiểu văn bản em rút ra ý
nghĩa gì?
- văn bản nêu lên vấn đề thời sự của đời
sống hiện đại: dân số và tơng lai của dân
tộc và nhân loại
5’
Mỗi ngời cần nhận thức rõ vấn
đề gia tăng dân số và hiểm họa của nó
IV Ghi nhớ.
4 Củng cố (1’)
Em học tập đợc gì từ cách lập luận của tác giả trong văn bản này ?
Gv hệ thống KT bài
5 HDHT (1’)
- Tìm hiểu và nghiên cứu tình hình dân số ở địa phơng
- Chuẩn bị bài: đập đá ở Côn Lôn
Trang 6( Đọc, xác định thể thơ, trả lời các câu hỏi sgk)