ĐỀ CƯƠNG ĐÔNG NAM Á HỌC ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ CƯƠNG ĐÔNG NAM Á HỌC ĐẠI CƯƠNG Câu 1: Phân tích đặc điểm điều kiện tự nhiên, xã hội của Đông Nam Á Câu 2: Trình bày vê tín ngưỡng bản địa của Đông Nam Á? Câu 3: Phân tích ảnh hưởng của ấn độ và trung quốc đối với ĐNA?

ĐỀ CƯƠNG ĐÔNG NAM Á HỌC ĐẠI CƯƠNG

Câu 1: Phân tích đặc điểm điều kiện tự nhiên, xã hội của Đông Nam A 2 Câu 2: Trình bày vê tín ngưỡng bản địa của Đông Nam A? 6 Câu 3: Phân tích ảnh hưởng của ấn độ và trung quốc đối với ĐNA? 8

Câu 1: Phân tich đ c đi m đi u ki n t nhiên, xã h i c a Đông ă ê ê ê ư ộ u Nam A

Đặc điểm điều kiện tự nhiên

* Vị trí địa ly: trên bản đồ thế giới ngày nay Đông Nam A nằm trong

Đông Nam A hiện nay bao gồm 11 quốc gia chia làm 2 khu vực:

+ Đông Nam A lục địa: gồm các quốc gia: Campuchia, Lào, Thái Lan, Myanmar, Việt Nam

+ Đông Nam A hải đảo: gồm các quốc gia: Brunay, Malaysia, Indonesia, Philippines, Đông Timor, Singapore

=> Đông Nam A có vị trí chiến lược quan trọng

* Khí hậu: nhiệt đới gió mùa Đông Bắc và Tây Nam

- Lượng mưa TB năm lớn, chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô

+Mùa mưa: từ tháng 5 đến tháng 11

+Mùa khô: từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau

- Độ ẩm: lớn, hơn 80%

mùa đông trừ miền Bắc Việt Nam, Bắc Lào và Bắc Myanmar

Nhìn chung, khí hậu Đông Nam A chịu ảnh hưởng rất lớn từ biển ( chủ yếu là nắng nóng mưa nhiều)

* Địa hình: đa dạng, chủ yếu là núi, cao nguyên và đồng bằng

Mạng lưới sông ngòi dày đặc đặc biệt là ở vùng Đông Nam A lục địa có những con sông lớn như:

- Sông Mekong: bắt nguồn từ Tây Tạng, dài 4350 km, đứng thứ 12 trên thế giới và thứ 7 châu A , diện tích lưu vực 795 000 km2, đoạn chảy qua Đông Nam A dài khoảng 2600 km, qua các nước Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam

- Sông Saluen dài khoảng 2800 km, bắt nguồn từ Tây Tạng, chảy qua Myanmar và Thái Lan rồi đổ ra Ấn Độ Dương

- Sông Irawadi ở Myanmar có chiều dài khoảng 2200 km chảy ra Ấn

Độ Dương

Ngoài ra còn có sông Mê Nam, Chao Phraya ở Thái Lan, sông Hồng ở Việt Nam

* Tài nguyên thiên nhiên: Đông Nam A là khu vực khá giàu có về tài

nguyên thiên nhiên, bao gồm:

- Tài nguyên rừng: hệ động thực vật phong phú

- Tài nguyên nước: thủy điện

- Khoáng sản: vàng, đá quý, đồng, sắt, thiếc, than đá…

- Tài nguyên biển: gồm cả hải sản, dầu mỏ và khí đốt…

==== Khó khăn:

- Có nhiều thiên tai: có nhiều bão lớn, có núi lửa đang hoạt động, nhiều động đất, sóng thần, lũ lụt…

- Địa hình bị chia cắt khiến cho việc đi lại gặp nhiều khó khăn

- Vị trí chiến lược quan trọng của Đông Nam A dẫn đến sự cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn

Đặc điểm điều kiện xã hội của Đông Nam Á

*Đông Nam A là một trong những cái nôi xuất hiện loài người đầu tiên trên thế giới Cư dân ĐNA thuộc đại chủng Mongoloid và đc chia làm 2 nhánh:

- Mongoloid phía Bắc( Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên…): đặc điểm thấp, mắt 1 mí

- Mongoloid phía Nam: đặc điểm da sẫm màu hơn, người nhỏ hơn, mắt 2 mí: chia làm các nhóm phân bố ở ĐNA:

+ Nhóm Nam A: gồm đại bộ phận người ĐNA với các nhóm đại diện chủ yếu là người Tày, Thái, Việt, Lào, Java,Sunda… họ là các tộc người

ở đồng bằng và ven biển với đặc điểm nhận dạng tiêu biểu như da sáng màu hơn, tóc thẳng và đen, lông ít phát triển, sống mũi thấp, môi hơi dày + Nhóm Nam Đảo: chủ yếu là người Malayvới đặc điểm nước da sậm hơn

+ Nhóm Indonesian: gồm những tộc it người sinh sống chủ yếu ở các miền rừng núi như người Kha ở Làp, người Dayak ở Borneo về đặc điểm nhận dạng: họ có tầm vóc thấp, da sẫm màu có ánh vàng, tóc đen, sợi to và cứng

+ Nhóm Vedoid: cư trú chủ yếu ở Indonesia và phía nam bán đảo Đông Dương như người Mamak, Orang Batin ở Sumatera, Xenoi ở

Malacca, họ có đặc điểm nhận dạng là thấp, da đen, tóc quăn, lông trên người ít phát triển

+ Nhóm Negrito: phân bố ở nhiều nơi thuộc ĐNA như người Tapiro ở Philippines, Malaysia và phía Nam Đông Dương… Nhóm người này có đặc điểm nhận dạng là thấp, da đen, tóc quăn, đầu tròn, mũi rộng

* Các tộc người chính ở các nước Đông Nam Á hiện nay:

- Brunei: người Malay, có nguồn gốc bản địa, nói tiếng Melayu

- Campuchia: chủ yếu là người Khmer chiếm 86% , nói tiếng Khmer; ngoài ra còn có người Việt, Hoa(5%), Chăm (Chàm), Giarai, Ede, Phnong,lào…

- Đông Timor: người Teturn (30%) ngoài ra Galoli, Bunak, the Fataluku…

- Indonesia: 300 tộc người: Java(42%), Sunda(15%), Malay(7%)…

- Lào: gần 50 tộc người: Lào (55%), Khenu(11%), Hmông(8%)

- Malaysia: người Malay nói tiếng Melayu( và các tộc người bản địa) (60%), Người Hoa( 23%), người Ấn Độ (8%)

- Myanmar: khoảng 130 tộc, chủ yếu là người Miến (Burmar) (68%), người Shan(9%) và người Kayin (7%)…

- Philippines: 3 nhóm đông đảo nhất là Tagalogs, Cebuano và Ilocanos

- Singapore: người Hoa(74%), Malay(13%), Ấn Độ (9%)

- Thái Lan: gần 50 tộc người, Thái (85%), Khmer, Lào, Malay, Hoa…

- Việt Nam: 54 tộc: người Kinh(Việt) 86%, Thái , Mường, Khmer, Tày, Nùng…

=== Đặc điểm cư dân ĐNA:

- Có cả cư dân bản địa và cư dân di cư đến

- Một tộc người cư trú ở nhiều quốc gia

- Một quốc gia có nhiều tộc người sinh sống trong đó có 1 tộc người chiếm đa số và đứng lên tập hợp các tộc người còn lại

Câu 2: Trình bày vê tin ng ươ ng b n đ a c a Đông Nam A? a i u

Đặc điểm chung của tín ngưỡng bản địa Đông Nam A là xuất phát từ học thuyết vạn vật hữu linh, nghĩa là mọi vật ( cả con người lẫn động thực vật, thậm chí cả những vật vô sinh) đều có linh hồn Linh hồn biết tất cả những gì mà con người đang làm và linh hồn có thể giúp đỡ họ mọi việc ở mọi lúc, mọi nơi nhất là những lúc con người ở vào tính thế nguy nan Vì vậy thờ cùng các linh hồn được coi là bổn phận của con người

a Vật linh giáo

- Quan niệm của ng cổ đại: "Vạn vật có linh hồn"; con ng có hồn, khi hồn bỏ đi thì ng đó chết Đây là hình thức nguyên thủy nhất của tôn giáo

- Ở ĐNA hồn đc gọi:

+ Thái Lan, Lào gọi là "khuẩn"

+ Malaysia gọi là Semagat

+ VN: hồn, vía

b Thờ cúng tổ tiên

- Tín ngưỡng này ảnh hưởng từ TQ

- Hạt nhân triết lý

- Thờ cúng tổ tiên có 3 đối tượng chính

+ Thờ ông bà, cha mẹ

+ Thờ ông tổ nghề

+ Thờ tổ nước

c Tín ngưỡng phồn thực

- Mục đích: Cầu mong mùa màng tươi tốt, con ng sinh sôi nảy nở

- Sự giao hoa đực-cái biểu trưng cho sự giao hòa trời đất

- Hình thức của nghi lễ phồn thực đa dạng như:

+ Nghi lễ cầu mưa

+ Thờ sinh thực khí nam nữ

+ Chày - cối, bánh tét - bánh dày

d Thờ thần lúa

- Ở ĐNA, lúa đc tôn thờ như 1 tôn giáo gắn vs tín ngưỡng phồn thực VD:

+ Philippines: Cho rằng lúa là cây thiêng, tặng vật của thần linh; là lương thực của ng và thần linh

+ Java ( Indonesia ): Cây lúa nc gắn vs tín ngưỡng phồn thực, thuộc về nữ tính

+ VN, nhiều dân tộc miền núi có tập quán thờ ông bà lúa

e Ngoài ra ĐNA có

- Tín ngưỡng vật tổ

+ Cư dân ĐNA tin rằng dân tộc mình do 1 vật tổ sinh ra

+ Ng VN: tin mình là con rồng cháu tiên

+ Ng CPC: Cho mình là con của thần rắn

+ Ng Lào, Thái: sinh ra từ quả bầu

- Thờ tự nhiên

+ Túc thờ mặt trời và lửa quan niệm mặt trời là dương khí, cấp dương khí cho con ng, lửa là nơi trú ngụ của mặt trời, là đứa con của mặt trời + Tục thờ núi - đá quan niệm con ng sinh ra đầu tiên ở núi, núi thì gắn liền vs đá, đá là con của núi

+ Tục thờ sông, biển, thần nc: ĐNA hội tụ nhiều con sông lớn, vs mọi con sông đều đổ ra biển, biều hiện của thờ nc rất phong phú

VD: Hội đua thuyền, té nc

+ Tục thờ thần cây quan niệm con ng sinh ra từ cây Có 2 loại cây: cây

TN và cây lương thực

VD: Cây đa, si, đề

+ Tục thờ thổ thần: ĐNA có tục thờ cúng thần đất

VD: Ng Việt có câu: "Đất có thổ công "; Thổ công còn đc gọi là Ông Địa, Thần Thổ công là vị thần trông coi nhà cửa, có giả thuyết cho rằng: Thổ công là 1 trong 3 vị táo quân trong sự tích táo quân

Câu 3: Phân tich nh h a ưở ng c a n đ và trung qu c đ i v i u ấ ộ ố ố ớ ĐNA?

1 ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ:

- theo G.Coedes: người Ấn Độ tiến hành cuộc chinh phục quân sự nhằm thôn tính 1 quốc gia nào; ảnh hưởng của Ấn Độ chỉ là 1 lớp veneni phủ

lên trên nền văn hóa chung của " châu A gió mùa" trong đó mỗi vùng mỗi quốc gia không mất đi tính cách riêng độc đáo của mình

- ảnh hưởng của Ấn Độ đối với ĐNA chủ yếu trên các mặt sau:

+ ngôn ngữ và văn tự ( chữ phạm và pati)

+ tôn giáo( đạo hindu và đạo giáo)

+ nghệ thuật (văn hóa, kiến trúc, điêu khắc)

Vd như:

a.ngôn ngữ: trên cơ sở văn tự phạm, người khơ me sáng tạo ra chữ khơ

me cổ vào khoảng TK VII

b nghệ thuật:

- kiến trúc điêu khắc

- khu đền angco vat, Angco than ở Canpuchia, tháp chuông ở Lào, tháp chàm ở VN…vừa mang dáng dấp kiến trúc Ấn Độ vừa có nét riêng của từng dân tộc

c tôn giáo: đạo balamon, đạo hindu:

* đạo balamon:

- là 1 tôn giáo đa thần, ra đời vào khoảng TK I TCN, trong hoàn cảnh có sự bất bình đẳng về đẳng cấp, đạo này chứng minh cho sự hợp lí của tình trạng bất bình đẳng đó:

+ thần brama

+ thần siva

+ thần visnu

- giáo lí của balamon: thuyết luân hồi: con người tuy có sống có chết nhưng linh hồn thì còn mãi mãi và luân hồi trong nhiều kíp sinh vật khác nhau

- về mặt xã hội: là công cụ bảo vệ đắc lực chế độ đẳng cấp ở Ấn Độ; chia làm 4 đẳng cấp:

+ barman: đẳng cấp của tăng lữ

+ ksatơrtya: đẳng cấp của quý tộc

+ vaisya : đc của những người bình dân

+ sudra: đc của những người cùng khổ

b ảnh hưởng của Trung Quốc:

về tư tưởng tôn giáo Trung Hoa có rất nhiều những giáo lý và tư tưởng nổi tiếng, nhiều trong số đó đã ảnh hưởng sâu sắc đến Việt Nam như Phật giáo (Bắc Tông), cá hệ tư tưởng như Nho giáo, Đạo giáo các tư tưởng về quản lý,…ảnh hưởng sâu sắc tới nước ta

Nho giáo: ra đời ở Trung Quốc, do Khổng Tử sáng lập Du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc và được nhà Lý chính thức thừa nhận khi cho xây dựng Văn Miếu thờ Khổng Tử Từ thời Lê trở thành tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị

về hội họa, kiến trúc, điêu khắc: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hoàng thành Thăng Long, thành nhà Hồ và một số công trình đền đài, tượng điêu khắc, tứ linh (long, ly, quy, phượng), … có sự pha trộn phong cách kiến trúc của Trung Hoa

chữ viết và văn học nghệ thuật: Chữ Hán đã từng một thời bị thực dân Phương bắc áp đặt đồng hóa nhưng bất thành,

Văn học nghệ thuật Trng Hoa cũng sớm du nhập vào Việt Nam với sự ảnh hưởng của các thể thơ Đường Cổ

Thiết chế nhà nước: chính trị xã hội Thể chế tổ chức bộ máy tập quyền đứng đầu là vua, dưới có cá tể tướng, tướng quân,…mỗi triều đại lại có những sự xắp xếp tổ chức bộ máy khác nhau cho phù hợp với khả năng cai trị của đất nước nhưng thể chế quân chủ đó co nhiều nét tiếp thu theo cách của Trung Quốc

chính Để tiến đến lễ cưới, hai gia đình phải thực hiện những lễ chính sau:

 Lễ nạp thái: sau khi nghị hôn, nhà trai mang sang nhà gái một cặp

"nhạn" để tỏ ý đã kén chọn ở nơi ấy

 Lễ vấn danh: là lễ do nhà trai sai người làm mối đến hỏi tên tuổi

và ngày sinh tháng đẻ của người con gái

 Lễ nạp cát: lễ báo cho nhà gái biết rằng đã xem bói được quẻ tốt,

nam nữ hợp tuổi nhau thì lấy được nhau, nếu tuổi xung khắc thì thôi

 Lễ nạp tệ (hay nạp trưng): là lễ nạp đồ sính lễ cho nhà gái, tang

chứng cho sự hứa hôn chắc chắn

 Lễ thỉnh kỳ: là lễ xin định ngày giờ làm rước dâu tức lễ cưới Và

sau cùng là

 Lễ thân nghinh (tức lễ rước dâu hay lễ cưới): đúng ngày giờ đã

định, họ nhà trai mang lễ đến để rước dâu về