- Bài tập a phần Bài tập: không yêu cầu HS làm bài Bài10: Tích cực, tự giác trong hoạt - Nội dung: a, b, c “ND bài học”: chỉ cần động tập thể và trong hoạt động xã hội nêu thế nào là tíc[r]
Trang 1HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH THCS
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
Phân phối chương trình (PPCT) này áp dụng cho cấp THCS từ năm học 2011-2012 theo Công văn hướng dẫn Số 1165/GDTrH-GDĐT ngày 28/9/2011 của Sở GD&ĐT
1 Về phân phối chương trình
PPCT quy định nội dung dạy học cho từng tiết học trên cơ sở khung phân phối chương trình (chương, phần, bài học, môđun, chủ đề, ) của Bộ, trong đó đã lược bỏ những nội dung cần điều chỉnh dạy học theo công văn số 5842/BGDĐT-VP ngày 01 tháng 9 năm 2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Thời gian thực hiện kế hoạch dạy học trong năm là 37 tuần, trong đó học
kì 1 là 19 tuần, học kì 2 là 18 tuần
PPCT là kế hoạch dạy học chung cho tất cả các trường THCS trong toàn tỉnh Trong quá trình thực hiện cần lưu ý những vấn đề sau:
- Hướng dẫn này dựa trên SGK của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành năm 2011, nếu GV và HS sử dụng SGK của các năm khác thì cần đối chiếu với SGK năm 2011 để điều chỉnh, áp dụng cho phù hợp
-Trong quá trình thực hiện PPCT, nếu bị mất tiết do ảnh hưởng của thời tiết, do trường tổ chức các hoạt động giáo dục chung thì nhà trường tạo điều kiện cho giáo viên dạy bù để đảm bảo thời điểm kết thúc học kỳ 1 và cuối năm theo quy định biên chế năm học của UBND tỉnh -Những trường không đủ thiết bị dạy học để tổ chức thực hành cho học sinh theo PPCT, thì
có thể chuyển sang nội dung thực hành khác phù hợp với điều kiện của trường, hoặc thay vào
đó tiết ôn tập hoặc bài tập Thứ tự bài thực hành có thể thay đổi để phù hợp với các hoạt động giáo dục của nhà trường
-PPCT áp dụng trong trường hợp học 1 buổi/ngày Nếu trường học trên 6buổi/tuần thì buổi học tăng cường sẽ thực hiện các nội dung: dạy học tự chọn, ôn tập, dạy các chủ đề bám sát, các chủ đề nâng cao hoặc tổ chức các hoạt động giáo dục khác
- Đối với các nội dung được hướng dẫn là “không dạy” hoặc “đọc thêm”, những câu hỏi và bài tập không yêu cầu HS làm thì thực hiện như sau:
+ Dành thời lượng của các nội dung này cho các nội dung khác hoặc sử dụng để luyện tập, củng cố, hướng dẫn thực hành cho HS
+ Không ra bài tập và không kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS vào những nội dung này (trừ những nội dung đã được học ở các môn học khác thì vẫn có thể sử dụng để giải quyết các vấn đề liên quan của môn học) Tuy nhiên, GV và HS vẫn có thể tham khảo các nội dung
đó để có thêm sự hiểu biết cho bản thân
-Đối với các nội dung ”không bắt buộc thực hiện”: nếu trường không đủ điều kiện hoặc nội dung đó không phù hợp với tình hình của học sinh thì được chuyển sang các nội dung khác phù hợp hơn, các nội dung chuyển đổi phải được thông qua tổ chuyên môn và lãnh đạo trường phê duyệt
-Ngoài các tiết dạy được quy định trong phân phối chương trình, giáo viên kiêm nhiệm một
số công việc khác hoặc tham gia các hoạt động giáo dục khác thì được tính quy ra tiết dạy theo thông tư 28/2009/TT-BGD-ĐT ngày 21 tháng 10 năm 2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trang 22 Về phân phối chương trình dạy học tự chọn
Thời lượng và cách tổ chức dạy học tự chọn:
Thời lượng dạy học tự chọn của các lớp cấp THCS trong Kế hoạch giáo dục là 2 tiết/tuần, dạy học chung cho cả lớp (các trường tự chủ về kinh phí có thể chia lớp thành nhóm nhỏ hơn nhưng vẫn phải đủ thời lượng quy định)
Việc sử dụng thời lượng dạy học tự chọn THCS theo 1 trong 2 cách sau đây:
Cách 1: Chọn 1 trong các môn học, hoạt động giáo dục: Tin học, Nghề phổ thông.
Cách 2: Dạy học các chủ đề tự chọn nâng cao, bám sát (CĐNC, CĐBS)
- Dạy học CĐNC là để khai thác sâu hơn kiến thức, kĩ năng của chương trình, bổ sung kiến thức, bồi dưỡng năng lực tư duy nhưng phải phù hợp với trình độ tiếp thu của học sinh
Hiệu trưởng các trường THCS chủ động lập Kế hoạch dạy học các CĐBS (chọn môn học,
ấn định số tiết/tuần cho từng môn, tên bài dạy) cho từng lớp, trên cơ sở đề nghị của các tổ
trưởng chuyên môn và GV chủ nhiệm lớp GV chuẩn bị kế hoạch bài dạy (giáo án), CĐBS với
sự hỗ trợ của tổ chuyên môn
b) Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học tự chọn:
Các bài dạy CĐTCNC, CĐBS bố trí trong các chương như các bài khác, có thể có điểm
kiểm tra dưới 1 tiết riêng nhưng không có điểm kiểm tra 1 tiết riêng, điểm CĐTC môn học nào tính cho môn học đó
3 Thực hiện các hoạt động giáo dục
a) Phân công GV thực hiện các Hoạt động giáo dục:
Trong KHGD quy định tại CTGDPT do Bộ GDĐT ban hành, các hoạt động giáo dục đã được
quy định thời lượng với số tiết học cụ thể như các môn học Đối với GV được phân công thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL), Hoạt động giáo dục hướng nghiệp
(HĐGDHN) được tính giờ dạy như các môn học; việc tham gia điều hành HĐGD tập thể (chào
cờ đầu tuần và sinh hoạt lớp cuối tuần) là thuộc nhiệm vụ quản lý của Ban Giám hiệu và GV chủ nhiệm lớp, không tính vào giờ dạy tiêu chuẩn
b) Tích hợp HĐGDNGLL, HĐGDHN, môn Công nghệ:
- HĐGDNGLL: Thực hiện đủ các chủ đề quy định cho mỗi tháng, với thời lượng 2 tiết/tháng và tích hợp nội dung HĐGDNGLL sang môn GDCD các lớp 6, 7, 8, 9 ở các chủ đề
về đạo đức và pháp luật Đưa nội dung về Công ước Quyền trẻ em của Liên Hợp quốc vào
HĐGDNGLL ở lớp 9 và tổ chức các hoạt động hưởng ứng phong trào "Xây dựng trường học
thân thiện, HS tích cực” do Bộ GDĐT phát động
- HĐGDHN (lớp 9):
Điều chỉnh thời lượng HĐGDHN thành 9 tiết/năm học sau khi đưa một số nội dung GDHN
tích hợp sang HĐGDNGLL ở 2 chủ điểm sau đây:
+ "Truyền thống nhà trường", chủ điểm tháng 9
+ "Tiến bước lên Đoàn", chủ điểm tháng 3
Nội dung tích hợp do các Phòng GDĐT hướng dẫn trường THCS thực hiện cho sát thực tiễn địa phương
4 Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá
Trang 3a) Những yêu cầu quan trọng trong đổi mới PPDH là:
- Bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình
- Phát huy tính tích cực, hứng thú trong học tập của HS và vai trò chủ đạo của GV
- Thiết kế bài giảng khoa học, sắp xếp hợp lý hoạt động của GV và HS, thiết kế hệ thống câu hỏi hợp lý, tập trung vào trọng tâm, tránh nặng nề quá tải (nhất là đối với bài dài, bài khó, nhiều kiến thức mới); bồi dưỡng năng lực độc lập suy nghĩ, vận dụng sáng tạo kiến thức đã học, tránh thiên về ghi nhớ máy móc không nắm vững bản chất
-Sử dụng hợp lý SGK khi giảng bài trên lớp, tránh tình trạng yêu cầu HS ghi chép quá nhiều theo lối đọc – chép
- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, khuyến khích sử dụng công nghệ thông tin, sử dụng các phương tiện nghe nhìn, thực hiện đầy đủ thí nghiệm, thực hành, liên hệ thực tế trong giảng dạy phù hợp với nội dung từng bài học
- GV sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác, trong sáng, sinh động, dễ hiểu, tác phong thân thiện, khuyến khích, động viên HS học tập, tổ chức hợp lý cho HS làm việc cá nhân và theo nhóm
- Dạy học sát đối tượng, coi trọng bồi dưỡng HS khá giỏi và giúp đỡ HS học lực yếu kém
- Đối với các môn học đòi hỏi năng khiếu như: Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục cần coi trọng truyền thụ kiến thức, hình thành kỹ năng, bồi dưỡng hứng thú học tập
b) Đổi mới kiểm tra, đánh giá (KTĐG):
- GV đánh giá sát đúng trình độ HS với thái độ khách quan, công minh và hướng dẫn HS biết tự đánh giá năng lực của mình
- Công khai và hướng dẫn các nội dung sẽ kiểm đánh giá Soạn giáo án kiểm tra theo quy định
- Trong quá trình dạy học, cần kết hợp một cách hợp lý hình thức tự luận với hình thức trắc
nghiệm khách quan trong KTĐG kết quả học tập của HS
- Thực hiện đúng quy định của Quy chế Đánh giá, xếp loại HS THCS, HS THPT do Bộ GDĐT ban hành, tiến hành đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra học kỳ
cả lý thuyết và thực hành
- Đổi mới đánh giá các môn Mỹ thuật, Âm nhạc (THCS), Thể dục (THCS, THPT): Thực hiện đánh giá bằng nhận xét kết quả học tập theo hướng dẫn của Sở Giáo dục&Đào tạo
c) Đối với một số môn khoa học xã hội và nhân văn như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, cần coi trọng đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG theo hướng hạn chế chỉ ghi nhớ máy móc, không nắm vững kiến thức, kỹ năng môn học Trong quá trình dạy học, cần đổi mới KTĐG bằng cách nêu vấn đề mở, đòi hỏi HS phải vận dụng tổng hợp kiến thức, kỹ năng và biểu đạt chính kiến của bản thân
II NHỮNG VẤN ĐỀ CỤ THỂ KHI THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MÔN
GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRUNG HỌC CƠ SỞ
Ngoài những vấn đề đã được hướng dẫn ở phần chung, khi thực hiện chương trình dạy học môn GDCD cần thực hiện thêm những vấn đề sau:
1)Thời lượng tổ chức dạy học các khối lớp theo các tuần như sau:
Lớp Số tiết cả
năm (37 Số tiếtHọc kì 1 (19 tuần)Số tuần Số tuần Số tiếtHọc kì 2 (18 tuần)Số tuần Số tuần
Trang 4tuần) có 1 tiết có 0 tiết có 1 tiết có 0 tiết
Căn cứ vào bảng quy định trên lãnh đạo trường bố trí lịch học cho phù hợp
2) Đổi mới phương pháp dạy học:
- Trường học cần xây dựng, bổ sung tủ sách pháp luật phục vụ giảng dạy bộ môn và tuyền truyền, phổ biến pháp luật trong cán bộ, giáo viên và học sinh
- Tích hợp những nội dung giáo dục vào bài giảng (giáo dục bảo vệ môi trường, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ) trong một số bài giảng có địa chỉ, tạo hứng thú cho HS trong quá trình tiếp thu kiến thức, kỹ năng
- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học bộ môn
3) Đổi mới kiểm tra, đánh giá:
- Cần kết hợp giữa đánh giá bằng cho điểm mức độ đạt được về kiến thức và kỹ năng với việc theo dõi sự tiến bộ về thái độ, hành vi trong việc rèn luyện đạo đức, lối sống của học sinh
- Cần chú trọng đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, không chỉ đánh giá điểm qua tiết học trên lớp mà có thể đánh giá điểm qua tiết ngoại khoá, viết các báo cáo
PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 6
Áp dụng từ năm học 2011 – 2012
Cả năm 37 tuần (35 tiết)
Học kỳ I: 19 tuần-18 tiết - Học kỳ II: 18 tuần-17 tiết
Trang 5HỌC KỲ I
Trang 6Tiết Bài hoặc nội dung Hướng dẫn điều chỉnh nội dung
1 Bài 1: Tự chăm sóc, rèn luyện thân thể
2, 3 Bài 2: Siêng năng, kiên trì Câu hỏi c (phần gợi ý truyện đọc): Không y/cầu HS trả lời
4 Bài 3: Tiết kiệm
5 Bài 4: Lễ độ Câu hỏi c (phần gợi ý truyện đọc): Không
y/cầu HS trả lời
6 Bài 5: Tôn trọng kỷ luật
7 Bài 6: Biết ơn
8 Bài 7: Yêu thiên nhiên, sống hoà hợp
với thiên nhiên
9 Kiểm tra 1 tiết
10 Bài 8: Sống chan hoà với mọi người
11 Bài 9: Lịch sự, tế nhị
- Dạy các biểu hiện lịch sự, tế nhị
- Mục a, b (ND bài học) bổ sung một số ví
dụ hành vi giao tiếp.
- Bài tập a (phần Bài tập): không yêu cầu
HS làm bài
12, 13
Bài10: Tích cực, tự giác trong hoạt
động tập thể và trong hoạt động xã hội
- Nội dung: a, b, c “ND bài học”: chỉ cần nêu thế nào là tích cực, tự giác trong học tập và trong hoạt động xã hội
14, 15 Bài 11: Mục đích học tập của học sinh Bài tập d phần bài tập: không yêu cầu HS làm bài
16 Ôn tập học kì I
17 Kiểm tra học kì I
18 Thực hành ngoại khoá các vấn đề địa phương và các nội dung đã học (An
toàn giao thông)
HỌC KỲ II
19, 20 Bài 12: Công ước Liên hợp quốc về
quyền trẻ em
21, 22 Bài 13: Công dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- Tình huống 2 phần tình huống: không dạy
- Bài tập b phần bài tập: không yêu cầu
HS làm bài
23, 24 Bài 14: Thực hiện trật tự an toàn giao thông
- Bảng thống kê tình hình TNGT: Cập nhật số liệu mới
- Nội dung “Trẻ em dưới 12 tuổi không được đi xe đạp người lớn” phần ND bài học: Đọc thêm
25, 26 Bài 15: Quyền và nghĩa vụ học tập
27 Kiểm tra viết 1 tiết
28, 29
Bài 16: Quyền được pháp luật bảo hộ
về tính mạng, thân thể, sức
khoẻ, danh dự và nhân phẩm
30 Bài 17: Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở
31 Bài 18: Quyền được bảo đảm an toàn
Trang 7và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín
32 Ôn tập học kì II
33 Kiểm tra học kì II
34, 35
Thực hành ngoại khoá các vấn đề địa
phương và nội dung đã học (Giáo dục
giá trị sống về đạo đức, pháp luật ở
địa phương)
PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 7
Áp dụng từ năm học 2011 – 2012
Cả năm 37 tuần (35 tiết)
Học kỳ I: 19 tuần-18 tiết - Học kỳ II: 18 tuần-17 tiết
HỌC KỲ I
dung
-Câu hỏi gợi ý b phần truyện đọc): Không y/cầu HS trả lời
- Câu hỏi 5 và 10 phần Câu hỏi và bài tập: Không yêu cầu HS trả lời
Bài 4: Đạo đức và kỉ luật Cả bài: Hướng dẫn HS: Đọc thêm
4, 5 Bài 5: Yêu thương con người Câu hỏi gợi ý b phần truyện đọc: Không y/cầu HS trả lời
7, 8 Bài 7: Đoàn kết, tương trợ Câu hỏi gợi ý c phần truyện
đọc): Không y/cầu HS trả lời
hóa
13 Bài 10: Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia
đình, dòng họ
17, 18
Thực hành ngoại khóa các vấn đề của địa phương và các nội dung đã học (An toàn giao thông)
HỌC KỲ II
Trang 8Tiết 19, 20 Bài 12 : Sống và làm việc có
kế hoạch
Tiết 21 Bài 13 : Quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Việt Nam Tiết 22, 23 Bài 14 : Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên Phần Thông tin, sự kiện: Cập nhật số liệu mới
Tiết 24, 25 Bài 15: Bảo vệ di sản văn hóa
- Câu hỏi gợi ý e phần quan sát ảnh: Không y/cầu HS trả lời
- Bài tập a: Không yêu cầu
HS làm
Tiết 27, 28 Bài 16 : Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo
Câu hỏi gợi ý: b, d, đ: Phần Thông tin, sự kiện: Không y/cầu HS trả lời
Tiết 29, 30 Bài 17 : Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- Thông Tin 2 phần Thông tin, sự kiện: Đọc thêm
- Sơ đồ phân công bộ máy Nhà nước: Đọc thêm
- Câu hỏi gợi ý: b, c, d, đ phần sơ đồ phân cấp Bộ máy NN: Không yêu cầu HS trả lời.
- Câu hỏi gợi ý b sau sơ đồ…: Không yêu cầu HS trả lời
- Bài tập: b, c, đ: Không yêu cầu HS làm
Tiết 31, 32 Bài 18 : Bộ máy nhà nước cấp cơ sở ( xã, phường, thị
trấn )
Tiết 35
Thực hành ngoại khóa các vấn đề địa phương và các nội dung đã học (Giáo dục giá trị sống về đạo đức, pháp luật ở địa phương)
PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8
Áp dụng từ năm học 2011 – 2012
Cả năm 37 tuần-35 tiết
Học kỳ I: 19 tuần-18 tiết; Học kỳ II: 18 tuần-17 tiết
HỌC KỲ I
Trang 9Tiết 1 Bài 1: Tôn trọng lẽ phải
Tiết 2 Bài 2: Liêm khiết Câu hỏi gợi ý b phần Đặt vấn đề: Không
yêu cầu HS trả lời
Tiết 3 Bài 3: Tôn trọng người khác
Tiết 4 Bài 4: Giữ chữ tín
Tiết 5 Bài 5: Pháp luật và kỷ luật
Tiết 6 Bài 6 : Xây dựng tình bạn trong sáng, lành mạnh
Tiết 7 Bài 7 : Tích cực tham gia các hoạt động
chính trị- xã hội
Cả bài chuyển sang HĐ Ngoại khóa
Tiết 8 Bài 8 : Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác
Tiết 9 Kiểm tra 1 tiết
Tiết 10 Bài 9: Góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư
Tiết 11 Bài 10: Tự lập
Tiết 12,
13 Bài 11: Lao động tự giác và sáng tạo
Tiết 14,
15 Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình
Tiết 16 Ôn tập học kỳ I
Tiết 17 Kiểm tra học kì I
Tiết 18 Thực hành ngoại khóa các vấn đề địa phương và các nội dung đã học (Giáo
dục môi trường ở địa phương)
HỌC KỲ II
Tiết 19,
20 Bài 13: Phòng chống tệ nạn xã hội
Tiết 21 Bài 14: Phòng chống nhiễm HIV/AIDS
Tiết 22 Bài 15: Phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.
Tiết 23 Bài 16: Quyền sở hữu tài sản và nghĩa
vụ tôn trọng tài sản của người khác
Tiết 24 Bài 17: Nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ tài sản nhà nước và lợi ích công cộng
Tiết 25 Bài 18: Quyền khiếu nại tố cáo của công dân
Tiết 26 Kiểm tra 1 tiết
Tiết 27 Bài 19: Quyền tự do ngôn luận
Tiết 28,
29 Bài 20: Hiến pháp nước CHXH chủ nghĩa Việt Nam
Tiết 30,
31 Bài 21: Pháp luật nước CHXH chủ nghĩa Việt Nam
Tiết 32 Ôn tập học kì II
Tiết 33 Kiểm tra học kì II
Tiết 34,
35
Thực hành ngoại khóa các vấn đề của
địa phương và các nội dung đã học
(Phòng chống HIV/ AIDS)
Trang 10PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 9
Áp dụng từ năm học 2011 – 2012
Cả năm 37 tuần (35 tiết)
Học kỳ I: 19 tuần (18 tiết); Học kỳ II: 18 tuần (17 tiết)
HỌC KỲ I
1 Bài 1: Chí công vô tư
2 Bài 2: Tự chủ
3 Bài 3: Dân chủ và kỷ luật - Câu hỏi gợi ý b phần Đặt vấn đề: Không yêu cầu HS trả lời
- Bài tập 3: Không yêu cầu HS làm
4 Bài 4: Bảo vệ hòa bình Mục 3 phần Nội dung bài học: Đọc thêm
5 Bài 5: Tình hữu nghị giữa các dân
tộc trên thế giới
6 Bài 6: Hợp tác cùng phát triển
7, 8 Bài 7: Kế thừa phát huy truyền thốngtốt đẹp của dân tộc
9 Kiểm tra 1 tiết
10, 11 Bài 8: Năng động, sáng tạo
12 Bài 9: Làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả Câu hỏi gợi ý a phần Đặt vấn đề: Không yêu cầu HS trả lời
13, 14 Bài 10: Lý tưởng sống của thanh niên Không dạy: chuyển sang HĐ Ngoại khóa
15 Ôn tập học kỳ I
16 Kiểm tra học kì I
17, 18
Thực hành ngoại khóa các vấn đề địa
phương và các nội dung đã học
( Phòng chống các tệ nạn XH)
HỌC KỲ II
19, 20 Bài 12: Quyền nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân gia đình
21, 22 Bài 13: Quyền tự do kinh doanh và
nghĩa vụ đóng thuế
23, 24 Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân Bài tập số 4: Không yêu cầu HS làm
25 Kiểm tra 1 tiết
26, 27
Bài 15: Vi phạm pháp luật và trách
nhiệm pháp lý của công dân
- Không nêu định nghĩa về từng loại trách nhiệm pháp lý hình sự, hành chính, dân sự,
kỉ luật Khi dạy về các loại vi phạm pháp luật thì gắn luôn với các loại trách nhiệm pháp lý tương ứng.
- Bài tập 3: Không yêu cầu HS làm
28, 29 Bài 16: Quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của công dân Bài tập: 4, 6: Không yêu cầu HS làm
30, 31 Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc