*Caùch neâu luaän ñieåm vaø phaân tích : _Đối với tác phẩm truyện hoặc đoạn trích : + Lần lượt nêu từng luận điểm nhận xét đánh giá có thể về phẩm chất ,tính cách của nhân vật có thể về[r]
Trang 1Dàn ý chung của bài văn nghị luận về một tác phẩm văn học (thơ , truyện )
*Cách nêu luận điểm và phân tích :
_Đối với tác phẩm truyện hoặc đoạn trích :
+ Lần lượt nêu từng luận điểm ( nhận xét đánh giá) có thể về phẩm chất ,tính cách của nhân vật cóthể về nội dung tư tưởng của truyện ; sau đó nêu các sự việc ,hành động ,việc làm ,suy nghĩ , lời nói ,cách đối xử của nhân vật làm dẫn chứng để làm rõ từng luận điểm
+Cách viết đoạn văn trình bày luận điểm phân tích cảm nhận về nội dung của tác phẩm truyện hoặcvề nhân vật : Thực hiện theo các bước sau :
( 1)Nêu luận điểm ( nhận xét về phẩm chất nhân vật hoặc nội dung của tác phẩm )
(2) Kể lại các suy nghĩ , việc làm , lời nói , cách ứng xử của nhân vật và phân tích để làm rõluận điểm
(3) Khái quát nâng cao giá trị nội dung tư tưởng hoặc cảm nghĩ ấn tượng về phẩm chất củanhân vật
+ Nêu luận điểm nhận xét về nghệ thuật của tác phẩm và giá trị của chúng trong việc thể hiện nộidung : nhận xét về ngôi kể , cốt truyện , tình huống truyện , cách miêu tả tâm lí nhân vật , ngôn ngữnhân vật …
_ Đối với tác phẩm thơ
+ Lần lượt nêu từng luận điểm ( nhận xét đánh giá) về nội dung ,nghệ thuật của từng khổ thơ , đoạnthơ sau đó trích dẫn các câu thơ làm dẫn chứng và phân tích để làm rõ từng luận điểm
+Cách viết đoạn văn trình bày luận điểm phân tích cảm nhận về câu thơ , khổ thơ: thực hiện theo cácbước sau
(1) Trích dẫn câu thơ , khổ thơ
(2) Nêu nội dung của khổ thơ , câu thơ ( trả lời câu hỏi câu thơ , khổ thơ ấy tả cảnh gì , tình
gì ? cảnh và tình ấy như thế nào)(3) Phân tích các từ ngữ , hình ảnh , giọng điệu , biện pháp tu từ đã thể hiện tình và cảnhấy như thế nào ?
(4) Khái quát nâng cao giá trị nội dung , giá trị biểu cảm của câu thơ ,khổ thơ
Giữa các đoạn văn cần có từ ngữ chuyển đoạn , liên kết
Có thể liên hệ với các nhân vật , câu thơ … ở tác phẩm khác để mở rộng vấn đề
C.KB :
_ Khái quát , nâng cao giá trị nội dung tư tưởng , nghệ thuật của tác phẩm , vai trò của tác giả
1.Mơ tả sự việc, hiện tượng.
- Trên các đường phố của thủ đơ, các thành phố lớn đâu đâu cũng thấy rác vứt lung tung, bừa bãi rác rưởi tràn ngập khắp nơi, khiến các con sơng, hồ, kênh rạch bốc lên một mùi rất khĩ chịu
VD- Theo nhiều số liệu thống kê tính đến năm 2005, lượng rác thải sinh hoạt do các đơ thị ở nước ta thải ra
là khoảng 6 triệu tấn Hãy tưởng tượng xem, nếu tất cả số rác ấy được thu gom lại ở một chỗ hẳn sẽ tạo thành cả một dãy núi khổng lồ tồn là rác rưởi Tuy nhiên, khơng dừng lại ở đĩ, theo dự báo của các nhà khoa học, lượng rác thải ở đơ thị nước ta sẽ cịn tiếp tục tăng lên nhanh chĩng trong những năm tới đây, khoảng 7 - 8 triệu tấn mỗi năm và hơn thế nữa
2 Nêu tác hại của sự việc hiện tượng đĩ Những hành vi đĩ gây tác hại lớn cho xã hội, cho đời sống của
mỗi chúng ta
- Trước hết, ơ nhiễm mơi trường làm hại đến sự sống, sức khoẻ của con người
Trang 2+ Rác thải làm ô nhiễm đất, nước và không khí làm tôm, cá chết, ô nhiễm đất và nước ngầm, làm tắc cống, gây ngập lụt Vào mùa mưa, nhiều đô thị thường bị ngập trong nước khiến đường phố trở thành những dòng sông Một trong những nguyên nhân gây ra ngập úng tại đô thị là do con người đã san lấp các ao hồ chứa nước để xây dựng công trình và xả rác bừa bãi gây tắc nghẽn các cống thoát nước Còn nguồn nước ngầm tại một số nơi bắt đầu suy kiệt và ô nhiễm do bị khai thác quá mức.
+ Rác thải, đặc biệt là nước thải còn là môi trường lí tưởng để các sinh vật gây bệnh, sinh sống và lan truyền Khi nguồn nước bị ô nhiễm cũng có nghĩa là vô số sinh vật gây bệnh theo dòng nước toả ra khắp nơi trong đô thị và cả những vùng lân cận gây ra các chứng bệnh về đường tiêu hoá, ngoài da, mắt Thậm chí, một số bệnh đã phát triển thành dịch và đe doạ tính mạng của nhiều người
+ Ô nhiễm không khí nguy hiểm đối với tất cả mọi người Nếu phải sống trong một môi trường đầy khói bụi và tiếng ồn thì sau một thời gian con người sẽ cảm thấy rất mệt mỏi và căng thẳng Ô nhiễm không khí gây ra các bệnh tim mạch, đường hô hấp, là những căn bệnh phổ biến hiện nay
- Ô nhiễm môi trường làm cảnh quan bị ảnh hưởng (mất mĩ quan)
VD: Hồ Tây, Hồ Gươm đẹp nổi tiếng như vậy mà xung quanh vẫn lềnh bềnh những rác Ở văn Miếu, Quốc
Tử Giám, xung quanh những cây cổ thụ đã có tuổi thọ hàng nghìn năm là nơi ngồi nghỉ lí tưởng mà cũng ngổn ngang những rác Đường thanh niên đẹp và thơ mộng cũng chứa đầy rác Ở bến tàu, bến xe, công viên, vườn hoa cũng đều có rác
3 Đánh giá nguyên nhân
- Những việc làm đó là thiếu ý thức và văn hoá với vấn đề bảo vệ môi trường
+ Chưa có trách nhiệm với cộng đồng Xuất phát từ lối sống lạc hậu, đơn giản, họ nghĩ rằng những nơi công cộng đâu phải là của riêng mình nên không phải mất công giữ gìn nó Do thói quen xấu, tiện tay là vứtrác ngay bất kể ở đâu Rác bẩn, đồ phế thải, xác chết động vật cứ ném bừa bãi ra đường hoặc nơi công cộng, đã có nhân viên vệ sinh dọn dẹp
- Việc giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ môi trường sống chưa được quan tâm đúng mức, chưa được tổ chức thường xuyên Trình độ hiểu biết của người dân còn thấp kém, họ không nhận thức được đó là hành vi phá hoại môi trường sống
- Việc xử phạt những hành vi đó chưa nghiêm túc, chưa đủ sức răn đe (VD ở một số nước, cảnh sát xử phạtnghiêm những trường hợp vứt rác bừa bãi
4 Bày tỏ thái độ, nhận thức, hành động đúng.
- Việc vứt rác nơi công cộng là một hành vi cần phê phán và ngăn chặn Hãy thử nghĩ xem du khách nước ngoài đến Việt Nam ta du lịch họ sẽ nghĩ như thế nào về ý thức của mỗi con người nơi đây nếu chứng kiến cảnh quan ô nhiễm đó? Hãy để cho họ thấy rằng nước ta giàu đẹp về tâm hồn và ý thức của mỗi người dân
- Phải rèn cho mình ý thức bảo vệ môi trường sống
- Tuyên truyền cho mọi người cùng làm theo
VD: Có nhiều quốc gia đã ngăn chặn được điều này như Nhật Bản, Sanhgapo , tại mỗi khu dân cư đều
bố trí những địa điểm đặc biệt, nơi người dân có trách nhiệm phải mang rác phân loại tới Mỗi nơi đều có
ấn định ngày, thời gian làm việc cụ tể và có treo nhiều biển thông báo hướng dẫn nên đã khắc phục được vấn đề đổ rác muộn, chậm giờ Không những thế trên các kênh truyền hình Nhật Bản, còn có một
chương trình về việc tận dụng những thứ rác thải không cần thiết để tạo thành những đồ dùng vô cùng đơn giản mà hiệu quả Hoặc là xử phạt nghiêm các trường hợp xả rác bừa bãi
- Đây là vấn đề cấp bách của toàn xã hội Hành vi xả rác bừa bãi ra nơi công cộng cần phải chấm dứt ngay
và không nên có trong một xã hội văn minh để cuộc sống của chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn Mỗi người cần phải biết sống vì mọi người, đừng biến Việt Nam thành một bãi rác công cộng Có như vậy, môi trườngsống mới trở nên tốt đẹp không chỉ riêng cho mình mà cho tất cả mọi người
Trang 3- Dẫn dắt vấn đề: Giới thiệu sự phát triển và tầm quan trọng của nền khoa học công nghệ thông tin trên thếgiới hiện nay (quan trọng trong nhiều lĩnh vực và phát triển như huyền thoại, sự ra đời cùa máy tính với những chức năng tuyệt vời giúp con người giải quyết nhiều vấn đề trong cuộc sống, công việc….)
- Nêu vấn đề: Tác hại của trò chơi điện tử hiện nay - một vấn đề nhức nhối với nhiều gia đình và xã hội
B Thân bài:
1 Thực trạng của vấn đề
- Trò chơi điện tử là gì? Nó có ích lợi gì?
+ Trò chơi điện tử có mặt ở mọi nơi từ thành phố -> thôn quê
+ Số lượng cửa hàng dịch vụ trò chơi điện tử mọc lên như nấm (thống kê… )
- Trò chơi điện tử có tác hại gì?
+ ảnh hưởng đến học tập ( nhiều hs mải chơi quên học hành, bỏ học… kết quả giảm sút)
+ Ảnh hưởng đến sức khoẻ (quên giờ giấc, ăn uống qua quýt, ngủ ít )
+ Ảnh hưởng đến tư cách, đạo đức: dối trá, ăn cắp vặt, trấn lột… thậm chí bị bạn xấu rủ rê, lôi kéo, mắc vào các tệ nạn xã hội
=> Nạn chơi điện tử tràn lan là một tình trạng đáng báo động
2 Nguyên nhân:
- Bản thân trò chơi điện tử có một sức hấp dẫn lớn…
- Do ý thức tự giác của người chơi chưa cao
- Gia đình quản lí con chưa chặt chẽ (thời gian, tiền bạc)
3 Giải pháp ngăn chặn.
- Về phía bản thân: Xây dựng cho mình một thời gian biểu khoa học, hợp lí…Chỉ nên chơi mang tính chất giải trí, tránh các trò bạo lực và nội dung xấu…
- Về phía gia đình: quản lí con chặt chẽ về thời gian, tiền bạc…., cha mẹ cần quan tâm hơn tới con cái
- Về phía chính quyền: cần quản lí chặt chẽ hơn các điểm dịch vụ điện tử về mặt thời gian
- Nhà trường, gia đình nên tổ chức nhiều sinh hoạt tập thể bổ ích cho các bạn trẻ
C Kết bài:
- Khẳng đinh, khái quát lại ích lợi và tác hại của trò chơi điện tử
- Rút ra bài học cho bản thân…
Đề số 9 : Bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta Em hiểu điều ấy như thế nào ? Chúng ta cần làm gì để bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên ?
DÀN Ý CHI TIẾT
I – Mở bài
Thời điểm nhân loại bước sang thế kủ 21 cũng là thời điểm mà tài nguyên đã bị khai thác cạn kiệt,môi trường thiên nhiên đang bị ô nhiễm, bị tàn phá một cách cực kì nghiêm trọng Môi trường trở thànhmột vấn đề bức xúc của toàn nhân loại Vì vậy, bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta
Vì sao vậy ? Chúng ta cần làm gì để bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên ?
II - Thân bài :
Luận điểm 1 : Thế nào là bảo vệ môi trường ?
- Trước hết, môi trường được hiểu là toàn bộ những điều kiện tự nhiên và xã hội có tác động đến đờisống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người
+ Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xây dựng nhà cửa, trồng cây, cho con ngườicác loại tài nguyên khoáng sản, cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú.+ Đó còn là môi trường sống do chính con người tạo ra, còn gọi là môi trường nhân tạo như ô tô, máybay, nhà ở, công sở, các khu vực đô thị, công viên…
Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển
-Trong quá trình phát triển của loài người, con người khai thác môi trường để phục vụ cuộc sống,đồng thời cũng nuôi dưỡng và ô bảo vệ nó, làm môi trường ngày càng trong sạch phong phú Khi ta nói :Bảo vệ môi trường có nghĩa là mỗi chúng ta cần góp sức chống lại những tác động xấu có nguy cơ làm hủyhoại và ô nhiễm môi trường, đồng thời góp sức làm cho môi trường ngày càng trong sạch, lành mạnh
Luận điểm 2 : Tại sao bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta ?
Từ xưa đến nay, môi trường luôn là nguồn sống vô tận của con người
+ Bát cơm, thịt cá ta ăn, nhà để ở, áo để mặc, chính là thiên nhiên Những giọt nước mát lành ta uốngtrong cơn khát, chính là thiên nhiên Đón nhận không khí trong lành mỗi sớm mai thức dậy, ta đã thở bằngnhịp sống của thiên nhiên
Trang 4+ Con người càng tạo nen nhiều sản phẩm thì càng dùng nhiều hơn đến tài nguyên môi trường Mặttrời đầu chỉ sưởi ấm và chiếu sáng Mặt trời còn trở thành nguồn năng lượng vô tận trong sản xuất và đờisống
+ Cũng từ ngàn đời xưa, Đất Mẹ đã ban tặng cho con người những đồng bằng phì nhiêu, những hoathơm, trài ngọt để nuôi sống chúng ta Những dòng sông đổ ra địa dương mênh mông như những bầu sữangọt ngào của Đất Mẹ mang đến cho con người tôm, cá… Đó còn là ô rừng vàng ằ đem lại cho con ngườibiết bao thực động vật quý giá…
+ Cũng từ thuở sơ khai ấy, con người đã biết dựng nhà, làm đường xá, biết đắp đê ngăn lũ bảo vệ mùamàng và cũng chính là bảo vệ cuộc sống của họ Nhìn sông Hồng vào những mùa lũ ta mới hiểu hết cái hữuích quan trọng của đê điều… Rồi với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, loài người đã ngày càng có mộtmôi trường sống đầy đủ, sung sướng Tờt cả điều đó đã trở thành những nguồn sống không thể thiếu đượccủa con người
- Không những thế, môi trường còn đem đến cho con người một đời sống tinh thần phong phú Saunhững giờ làm việc căng thẳng thì một bầu trời bao la có không khí trong lành trên một sườn núi mát mẻ,bên cánh rừng thông, hay trước mênh mông sóng gió của biển khơi, hay một khu vui chơi, giải trí thiên tạogiữa lòng thành phố… đều là món ăn tinh thần của con người Môi trường ấy làm con người trở nên caorộng như trời, mênh mông như rừng, thản nhiên như biển và phong phú, hài hòa cùng vạn vật Môi trườngsống ấy còn khơi gợi trong ta tình yêu với quê hương, đất nước để mỗi tấc đất của Tổ Quốc ta biết yêu nhưmáu thịt của mình …
+ Làm sao ta có thể sống thiếu thiên nhiên, môi trường ? Vì vậy, nếu môi trường không được bảo vệ,bồi bổ và làm phong phú thêm, nếu ta chỉ biết tận hưởng nó, thì một ngày kia, môi trường sẽ bị hủy hoại.Đến lúc dó, con người khó mà tồn tại và phát triển Chỉ có trên cơ sở bảo vệ tốt môi trường thì con ngườimới có thể tạo ra một cuộc sống tốt đẹp và bền vững lâu dài được
=>Cho nên bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta
- Thế nhưng hiện nay, bảo vệ môi trường đang là một đòi hỏi cấp thiết và cần phải có hành độngngay Vì sao vậy ? Bởi lẽ, con người chinh phục thiên nhiên để sống, để tồn tại và để phát triển và để rồi,trong đêm tối, con người lấy đi từ thiên nhiên những thứ con người cần
+ Đất mẹ luôn chắt chiu, dành cho con người những gì tinh túy nhất Nhưng giờ đây, Mẹ Đất cũngđang rên xiết, quằn quoại vì những vết thương không thể lành Rừng là mái nhà chung của các loài động,thực vật, là lá phổi của chúng ta, cũng đã từng là : Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.Thế mà giờ đây,nhiều kẻ đã không thương tiếc vung lưỡi rìu, lưỡi máy để tàn phá rừng Không đau xót sao được khi tậnmắt chứng kiến hình ảnh những cánh rừng tràm ở U Minh cứ dần bị ngọn lửa của lòng tham, của thói vôtrách nhiệm thiêu trụi !
+ Không những thế, biển cả rộng lớn cho ta cá như lòng mẹ… , giờ đây cũng phải chịu những tráibom không phải do chiến tranh, mà do con người muốn khai thác thủy sản Ta chặt phá rừng làm nươngrẫy, ta thu hẹp rừng để nuôi thủy sản… Có nghĩa là chúng ta đã làm mất đi những loài động thực vật –những người bạn của chúng ta Lòng thèm khát của con người đã ngấu nghiến đất đai, sông hồ, biền cả,rừng xanh… và để lại đằng sau cả những bãi hoang mạc, những vệt dầu loang kéo dài mãi trên mặt bể…+ Con người đang tự đầu độc cuộc sống của chính mình, đang tự giết chính mình Đâu còn bầu trời,không khí trong lành, tinh khiết ? Nơi nào trong thành phố của chúng ta đủ yên tĩnh để nghe được âm vangtiếng côn trùng, tiếng lá rơi ? Bầy sâm cầm nhỏ cũng chỉ còn trong bài hát ! Và cái gì xẽ xẩy ra với conngười nếu đôi tai ta chỉ còn tiếng xe cộ gầm rú, tiếng máy công nghiệp chạy ù ù… ?
- Môi trường đã thay đổi, đã bị con người tàn phá không thương tiếc ! Hơn một trăm năm trước,trong Bức thư của thủ lĩnh da đỏ gửi tổng thống Mĩ Xiattơn đã nói với chúng ta rằng phải kính trọng đấtđai, phải biết đối xử với Đất như người da đỏ vì Đất là Mẹ, là Mẹ của cả loài người Điều gì xẩy ra với đấtđai tức là xảy ra đối với những đứa con của Đất Hai triệu rưỡi người da đỏ đã bị tuyệt chủng sau lời cảnhbáo ấy ! Và hôm nay, chúng ta đang phải gánh chịu hậu quả từ chính thái độ của chúng ta với môi trường.Trái đất đang nóng dần lên Những tảng băng ở hai cực bắc, nam đang tan dần ra để nhấn chìm loài người.Môi trường đã nổi giận ! Con người đã bị trừng phạt trước trận cuồng phong của lũ lụt, hạn hán, bệnh tật…Trận động đất dưới đáy biển đã gây ra thảm họa Sóng thần ngày 26/12/2004 đã nhấn chìm khoảng hai trămnghìn con người thuộc các nước ven bờ thuộc ấn Độ Dương là một thảm họa lớn nhất từ trước đến nay.Đây là một lời cảnh báo hết sức nghiêm trọng đối với con người Hôm nay, ngày mai, cuộc sống của conngười sẽ ra sao nếu chúng ta không biết bảo vệ môi trường ! Môi trường chính là cuộc sống, là sự sống Chỉ
có bảo vệ môi trường, cuộc sống của con người mới được đảm bảo mà thôi
Luận điểm 3 : Chúng ta cần làm gì để bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên ?
Trang 5- Chúng ta là những con người có văn hóa, có tri thức, chúng ta hiểu môi trường có vai trò vô cùng tolớn đối với cuộc sống của con người Bảo vệ môi trường là trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của mỗi côngdân Nhà nước đã ban hành pháp luật về bảo vệ môi trường, đã đưa chương trình giáo dục môi trường vàotrang sách học trò, đã đem những kiến thức về môi trường tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân… Chúng
ta cần phải học tập, tìm hiểu và quan trọng hơn là tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường Cónhận thức được sâu sắc tầm quan trọng của việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên môi trường mới có thể bảo
vệ được cuộc sống của chính chúng ta
- Không những thế, trong hành động, ta cần phải biết khai thác của cải thiên nhiên một cách hợp lý
và có kế hoạch, trong phạm vi cho phép Vì các nhu cầu ngày càng tăng của mình, con người không thểkhông khai thác rừng Tuy nhiên, nếu biết khai thác một cách hợp lý và có kế hoạch trồng rừng thích hợpthì chúng ta sẽ vẫn vừa thỏa mãn được các nhu cầu của mình, vừa không làm tổn hại đến rừng Chúng tacũng không được làm ô nhiễm các nguồn nước, không khí, không làm ảnh hưởng xấu đến tầng khí quyểnbảo vệ trái đất, cần bảo vệ các loài thú đặc biệt là các loài thú quý hiếm để tiến tới xây dựng những khu bảo
vệ tự nhiên phong phú…
- Ngày hôm nay, khi Việt Nam đang cùng cả nhân loại sát cánh trong hành trình tiến về tương lai thìtạo một môi trường an toàn trở thành một vấn đề bức xúc của mỗi người công dân yêu nước Với học sinhchúng ta, cần tích cực tham gia bảo vệ môi trường ở mỗi gia đình, khu dân cư và các nơi công cộng, thựchiện xanh hóa nhà trường Đồng thời, tham gia các cuộc thi, các phong trào bảo vệ môi trường…
Đề 14: Tinh thần tự học
I Mở bài:
Trong thực tế, tất cả những ai cắp sách đến trường thì đều được học một chương trình như nhau, những thầy, cô giáo như nhau; nhưng trình độ của mỗi người thường rất khác nhau bởi kết quả học tập của mỗi cá nhân còn phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp và hiệu quả tự học của họ Nói cách khác, tự học là một trong những nhân tố quyết định kết quả học tập của mỗi người
II Thân bài:
1 Giải thích thế nào là học và thế nào là tự học?
- Học là hoạt động thu nhận kiến thức và hình thành kĩ năng do người khác truyền lại
- “Tự học” là việc con người học tập bằng chính sức lực, khả năng của riêng mình
2.Phê phán thái độ ỷ lại, thiếu tự lập trong học tập của học sinh hiện nay.
- Phụ thuộc quá nhiều vào bài giảng của thầy cô giáo, thiếu chủ động sáng tạo trong học tập
- Học thêm tràn lan, không chịu tự học tập
+ Nhiều sách tham khảo, văn mẫu, lười suy nghĩ trong khi làm bài
+ Hậu quả: “Học vẹt”, học thuộc nhưng không hiểu nội dung bài học dẫn đến tình trạng học xong lại quên ngay, không làm được bài tập thực hành, chỉ lí thuyết suông, kiến thức ngày càng rỗng, học ngày càng sút kém nên nản chí trong học tập Kiến thức không chắc chắn thì kết quả học tập sẽ khôngcao
- Khẳng định tự học là rất quan trọng, là điều kiện giúp người ta thành công trong học tập
+ Tự học giúp cho con người có ý thức chủ động suy nghĩ, tìm tòi, khám phá, nghiên cứu làm rõ bản chất của vấn đề để nắm chắc, nhớ lâu vấn đề
+ Tự học giúp ta tiếp thu kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau: sách, báo, bài giảng, truyền hình, bạn
bè, những người xung quanh, kinh nghiệm sống của nhân dân… Làm nội dung bài học phong phú, sinh động, dễ tiếp thu
+ Tự học giúp ta chủ động ghi nhớ bài giảng trên lớp, tiết kiệm thời gian, tiếp thu lượng kiến thức lớn
mà vẫn hiểu kĩ, nắm chắc vấn đề
Trang 6+ Từ lí thuyết chủ động luyện thực hành giúp ta nhanh chóng hình thành kĩ năng, củng cố và nâng caokiến thức đã học.
+ Chủ động học tập sẽ giúp ta tìm ra phương pháp học phù hợp, đạt hiệu quả cao
- Tự học là phương pháp học không mới, đã có từ lâu nhưng lại rất có hiệu quả Đây là một phương pháp học rất thông minh, là con đoờng dẫn ta đến những thành công
- Dẫn chứng: đưa ra một số gương tự tìm tòi, sáng tạo trong học tập nên đã thành công như: Bác Hồ, một số nhà bác học trên thế giới để làm dẫn chứng, tăng sức thuyết phục của bài viết)
Đề văn1: Suy nghĩ của em về phẩm chất và số phận của người phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ Nương ở chuyện: “Người con gái Nam Xương”.
Bước 1: Tìm hiểu đề
- Thể loại: Nghị luận văn học - truyện
- Yêu cầu nội dung nghị luận: Phẩm chất và số phận của người phụ nữ trong xã hội PK- nhân vật VũNương
- Yêu cầu về cách thức nghị luận: suy nghĩ (phân tích + biểu cảm + chứng minh)
- Phạm vi kiến thức: Tác phẩm người con gái Nam Xương
Bước 2: Dàn ý chi tiết
A Mở bài:
Cách 1:
- Dẫn dắt vấn đề: Giới thiệu về số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến nói chung
- Giới thiệu vấn đề: Vũ Nương là người phụ nữ có phẩm chất cao đẹp nhưng số phận lại đau thương, bấthạnh
B Thân bài:
1 Suy nghĩ về thân phận người phụ nữ dưới chế độ phụ quyền phong kiến
- Những người phụ nữ đức hạnh, khao khát một cuộc sống yên bình, hạnh phúc
- Nhưng họ bị các thế lực tàn bạo coi thường và cả lễ giáo khắc nghiệt coi thường rẻ rúng, bị đầy đọa,
xô đẩy vào những cảnh ngộ éo le, oan khuất (phụ thuộc hoàn toàn vào người đàn ông) : Cuộc đời, phẩm hạnh
và tiếng nói của họ không có giá trị : thân em như giếng giữa đàng Người khôn rửa mặt người phàm rửachân Hoặc “thân em như dải lụa đào ” , hay “tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử” ( cuộcsống bị lệ thuộc hoàn toàn vào người đàn ông)
2 Hình ảnh nhân vật Vũ Nương
a Phẩm chất cao quý: Vũ Nương có nhan sắc, có đức hạnh
- Khi còn sống, Vũ Nương là người vợ hiền đảm đang, người dâu hiếu thảo
+ Mặc dù sống giữa xã hội phong kiến nhưng Vũ Nương luôn biết hi sinh cái của riêng mình để đạt cái lớnlao đó là một gia đình êm ấm, thuận hoà Sau khi tiễn chồng đi lính, một mình nàng quán xuyến mọi việc,nuôi con, phụng dưỡng mẹ chồng đau ốm, thuốc thang, lễ bái thần phật và chôn cất mẹ chồng chu đáo “loliệu như đối với cha mẹ đẻ của mình”
+ Một lòng một dạ thuỷ chung đối với chồng Cho dù năm tháng cách xa, nàng vẫn luôn giữ mình, giá sạchtiết trong (chi tiết ngửa mặt lên trời mà than …)
- Sau khi chết, tuy được sống dưới thuỷ cung nguy nga lộng lẫy nhưng nàng luôn thao thức, trăn trở nhớ vềquê hương, nhớ chồng, thương con da diết Nàng luôn khao khát được giải oan, đòi lại những giá trị cao đẹpcủa mình Do đó khi Trương Sinh lập đàn giải oan tế lễ, nàng đã trở về, hiện linh trong thoáng chốc
=>Vũ Nương dưới ngòi bút của Nguyễn Dữ lúc sống ở trần thế với cuộc sống đời thường cũng như khi làmtiên ở thuỷ cung lộng lẫy đều là một phụ nữ đẹp, đẹp cả về hình dáng, cả về phẩm giá, về tâm hồn Ngườiphụ nữ đó lẽ ra phải được sống cuộc đời hạnh phúc nhưng tiếc thay, xã hội phong kiến đã chà đạp lên cuộcđời nàng
b (có số phận vô cùng đau khổ vì họ phải chịu nhiều oan ức, bất công)
Trang 7- Do lời nói ngây thơ của đứa trẻ Lời nói của đứa bé ngây thơ như thật Và đặc biệt lời nói được nói tronghoàn cảnh TS từ xa trở về nên TS càng tin => nghi ngờ vợ
- Do nhận thức, đánh giá, thái độ, xử sự của TS
+ Qua lời nói của đứa trẻ, TS khẳng định rằng vợ có tình nhân không còn thủy chung
+ Lại không nói rõ, chỉ nói bóng gió, đánh đập
c Bày tỏ ý kiến về cái chết
* Cảm thông, thương xót, bất bình trước cái chết đầy oan uổng của VN
- Bởi xuất phát từ tình yêu thương chồng con, VN chỉ bóng mình trên vách bảo với con đấy là cha
-> Chiếc bóng ấy là hiện diện của một người con, một người chồng -> Do VN rất nhớ chồng, hình ảnh ngườichồng luôn hiển hiện trong tâm trí cô và rất thương con, muốn con luôn thấy sự hiện diện của người cha bênmình Nhưng bất công thay, chính chiếc bóng lại giết chết nàng Chiếc bóng là hình tượng bi kịch về cuộcđời của VN Cảm hứng ngợi ca và phê phán của Nguyễn Dữ thể hiện ngay ở hình ảnh chập chờn, hư ảo ấy
* Lên án cách sống bội bạc, thái độ bảo thủ, gia trưởng của chế độ nam quyền: Vũ Nương là người phụ nữrất nết na đức hạnh, một lòng thủy chung với chồng đến mức chính người mẹ chồng đã phải thốt lên: “Xanhkia ” nhưng rốt cuộc VN lại bị chính người chồng mà mình thủy chung, đợi chờ phụ bạc: Chưa vui sumhọp đã sầu chia phôi
* Cái chết ấy là sự đầu hàng số phận nhưng lại là điều tất yếu
- Vũ nương vốn là người trọng danh tiết giờ đây lại bị vu oan, một nỗi oan rất tày đình Mà với nàng nỗi oan
ấy chính là nỗi nhục không bày tỏ được nên phải tìm đến cái chết để giãi bầy
- Vốn chỉ có thú vui nghi gia nghi thất nhưng giờ đây hạnh phúc tan vơ, chồng con ruồng rẫy nên cuộc sốngvới cô chẳng còn ý nghĩa gì
- Vũ Nương không còn chỗ dung thân, bị dồn vào bước đường cùng, đức hạnh người phụ nữ bị nghi ngờ,không giải thích, không minh oan được Nàng đã gạn hỏi thanh minh nhưng TS không tin => phải tìm đếncái chết để giải thoát ( liên hệ với truyện cổ “Vợ chàng Trương”)
=> Vũ Nương tự tử nhưng như bị bức tử
* Cái chết làm cho ý nghĩa tố cáo xã hội càng sâu sắc hơn
- Là một người nết na, đức hạnh nhưng bị dồn đến bước đường cùng, để chứng minh cho sự trong sạch củamình phải tìm đến cái chết
- Tại lễ giải oan, mặc dù còn nặng lòng với quê hương, lỗi lầm xưa của chồng, nàng cũng đã tha thứ, nhưngnàng vẫn dứt áo ra đi, đành phải sống ở cõi chết : “đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thế trở về nhân gian đượcnữa” Chi tiết mang tính truyền kì này đã nói lên thái độ phủ định của Vũ Nương, của người phụ nữ đươngthời đối với nhân gian, đối với xã hội phong kiến thối nát vì ở đó họ không tìm thấy niềm vui, không tìm thấyhạnh phúc, xã hội đó không có chỗ dung thân cho những người tốt như nàng
3 Liên hệ, mở rộng về vị thế và cuộc sống của người phụ nữ trong xã hội ngày nay - Vị thế của người phụ
nữ đã thay đổi, họ đã có sự bình đẳng hơn so với nam giới Vì thế người phụ nữ cũng đã có quyền tự khẳngđịnh giá trị của mình trên mọi lĩnh vực
- Nhưng dẫu sao, phụ nữ vẫn còn thiệt thòi
-> Đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ chừng nào trong xã hội vẫn còn sự bất công
C Kết luận:
- Sự ra đi của Vũ Nương để lại trong lòng người đọc bao niềm cảm thương, đau đớn, ngậm ngùi
- Số phận của Vũ Nương cũng giống như Thuý Kiều, Nguyệt Nga không thoát khỏi nanh vuốt của xã hội phong kiến Nhưng những phẩm chất và vẻ đẹp của họ luôn đáng ca ngợi, trân trọng và nâng niu
Trang 8Nguyễn Thành Long là một trong những cây bút văn xuôi đáng chú ý trong những năm 60 – 70, chỉchuyên viết về truyện ngắn và kí “Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn nhẹ nhàng có cốt truyện đơn giảnnhưng thật thú vị và ẩn chứa bên trong nhiều ý vị sâu sắc Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cáchsống và suy nghĩ của những con người lao động bình thường mà cao cả, những con người đầy quan tâm,đầy trách nhiệm đối với đất nước mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác quan trắc khí tượng Nhânvật anh thanh niên chỉ hiện ra trong chốc lát nhưng vẫn là điểm sáng nổi bật nhất của bức tranh về phẩmchất và tâm hồn tốt đẹp của con người mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc mà tácgiả tập trung thể hiện
II – Thân bài:
1 Hình ảnh anh thanh niên
- Anh không xuất hiện từ đầu mà chỉ hiện ra trong cuộc gặp gỡ chốc lát với bác lái xe, ông họa sĩ , côgái trẻ khi xe của họ dừng lại nghỉ Chỉ chốc lát nhưng cũng đủ để các nhân vật khác kịp ghi nhậnmột ấn tượng, một kí họa chân dung về anh, rồi dường như anh lại khuất lấp vào giữa mây mù bạtngàn và cái lặng lẽ muôn thuở củ núi rừng Sa Pa
- Anh còn hiện ra qua cái nhìn và sự cảm nhận của các nhân vật khác, đặc biệt là ông họa sĩ già vàanh cũng tự bộc lộ qua cuộc gặp gỡ ngắn ngủi với mọi người
* Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thật đặc biệt.
- Quanh năm suốt tháng, anh sống một mình trên đỉnh núi cao, giữa cỏ cây và mây mù lạnh lẽo.Tác
giả giới thiệu anh qua lời của bác lái xe: “ Anh thanh niên hai mươi bảy tuổi, người cô độc nhất thế gian, một mình trên trạm khí tượng ở đỉnh cao hai ngàn sáu trăm mét, rất “thèm người”…”Thử thách
lớn nhất đối với chàng trai trẻ ấy chính là sự cô độc.Sống đơn độc nơi rừng núi mà làm việc thì khôngphải là chuyện dễ dàng Biết bao vất vả, gian lao rình rập, thiếu thốn vật chất
- Hơn nữa lại phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt Công việc của anh là đo gió, đo mưa, tíchmây, đo chấn động mặt đất góp phần vào việc dự báo thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất và chiếnđấu Gian khổ nhất là vào lúc một giờ sáng, dù mưa gió, tuyết lạnh thế nào cũng phải trở dậy rangoài làm việc
Quả thực, điều kiện sống và làm việc đó là một thử thách lớn đối với tuổi trẻ vốn sung sức và khátkhao hành động Nhưng anh vẫn vượt qua được Cái gì đã giúp anh vượt qua được hoàn cảnh ấy ?
Đó là ý chí, nghị lực, những phẩm chất và sức mạnh bên trong của nhân vật đã giúp anh vượt lên tất
cả để sống một cuộc đời đầy ý nghĩa
* Anh thanh niên có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống và công việc
- Anh sống gắn bó với sự nghiệp của đất nước, rất có trách nhiệm với cuộc đời Đất nước có chiếntranh, anh xin ra trận Không được ra trận, anh làm công tác khí tượng trên núi cao Không ai có thểbắt buộc anh lên cái nơi “khỉ ho cò gáy” này để làm việc và cống hiến Trong khi bao nhiêu ngườisau khi ra trường đã cố chạy chọt tìm bằng được một nơi làm việc giữa thủ đô thì anh đã khoác ba
lô vui vẻ vượt suối băng rừng để lên công tác ở nơi này Anh tự nguyện lên đây không phải do sựbốc đồng nhất thời mà là cả một sự nhận thức chín chắn, đúng đắn, sâu sắc nhất Anh thanh niên,một cán bộ vật lý kiêm khí tượng địa cầu, đã sẵn sàng đi đến bất cứ nơi nào để có thể phát huy tài
năng và thực hiện ước mơ của mình Anh tự đặt và trả lời câu hỏi : “Mình sinh ra là gì ? Mình để ở đâu ? Mình vì ai mà làm việc ?
- Anh có những suy nghĩ rất đẹp về ý nghĩa của cuộc sống, về hạnh phúc trong đời Với anh hạnhphúc là trong công việc Khi kể lại thành tích nhờ phát hiện kịp thời đám mây khô, không quân ta
đã hạ nhiều máy bay Mĩ ở cầu Hàm Rồng, anh nói : “kể từ hôm đó, cháu sống thật hạnh phúc”.
- Anh rất yêu công việc của mình Đối với anh, công việc là niềm đam mê cháy bỏng, là niềm hạnhphúc lớn nhất Hơn ai hết, anh hiểu rõ công việc thầm lặng của mình là có ích mọi người, nó gắn
liền anh với cuộc sống chung của đất nước Anh tâm sự với ông họa sĩ : “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được ? Huống chi công việc của cháu gắn liền với bao anh
em đồng chí dưới kia.Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất ”.
Dù công việc có vất vả nhưng anh không thể sống thiếu nó
- Cái mà tác giả muốn làm nổi bật ở nhân vật này không phải là những công việc khó khăn đòi hỏiphải có tinh thần trách nhiệm cao mà là một hoàn cảnh sống và làm việc thật đặc biệt Cái khókhăn, thách thức lớn nhất đối với anh chính là sự cô độc Đã có những phút anh phải yếu mềm
trước cơn “thèm người” đang dâng trào trong huyết quản Anh đã làm đủ mọi cách để gặp con
người, được nghe họ nói, được thấy họ cười, dù chỉ trong một giây phút Những khuôn mặt chưa
Trang 9bao giờ anh gặp sao bỗng trở nên thân thiết lạ lùng! Nhưng cuối cùng, chàng trai đã vượt qua cơnxúc động để trở về với cuộc sống bình thường
- Thậm chí, mặc dù đã sống một mình trên đỉnh núi cao 2600mét nhưng anh vẫn ước được làm việc ở
đỉnh núi cao hơn nữa : Đỉnh Phan xi Păng cao 3143 mét bởi anh nghĩ : “ Làm công tác khí tượng ở
độ cao như thế mới là lý tưởng chứ”.Đó là ước vọng được vươn cao hơn trong công việc để đạt
được mục đích tốt đẹp nhất
Những suy nghĩ đẹp ấy khiến anh thêm yêu cuộc sống và con người xung quanh, “thấy cuộc đờiđẹp quá!”, giúp anh có thêm nghị lực để sống một cuộc sống đẹp, đầy ý nghĩa, gắn bó với mọingười dù một mình đơn độc làm việc trên núi cao
* Anh thanh niên còn là người biết hành đông đẹp.
- Anh đã đề ra cho mình nhiệm vụ công tác và đã vượt mọi khó khăn thử thách để đạt được kết quảtốt nhất Chỉ có một mình ở trạm khí tượng trên núi cao nhưng anh tự nguyện, tự giác, yên tâmcông tác chưa hề để xẩy ra một sơ suất dù nhỏ
- Công việc của anh ở nơi đây thật là vất vả và đơn điệu, phải lặp đi lặp lại những con số nhưng anh
không cảm thấy nhàm chán Thậm chí từng phút, từng giờ anh làm bạn với đủ loại máy móc : “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu” Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần
trách nhiệm cao Và anh đã lập ra một thời gian biểu để thực hiện nó một cách nghiêm ngặt Đây là
lời anh tâm sự với ông hoạ sĩ già: “Gian khổ nhất là lần ghi bão về lúc một giờ sáng Rét, bác ạ Ở đây có cả mưa tuyết đấy Nửa đêm đang nằm trong chăn nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn báo bão vặn to đến cỡ nào vẫn không đủ sáng Xách đèn ra vườn, gió tuyết và im lặng ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới…” Qua lời anh nói
ta có thể hình dung được bao nhiêu vất vả, khó khăn mà anh đã chịu đựng
- Điều đáng quý là anh thanh niên nói rất thành thật Anh là con người, có những phút giây anh cũngngại khó, ngại khổ nhưng với lòng hăng say trong công tác, người con trai của rừng núi Sa Pa vẫn
tự cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn, làm việc trong sự tự nguyện, tự giác, để hoàn thành xuấtsắc nhiệm vụ được giao, gặt hái những thành quả tốt đẹp Công việc của anh thật chẳng kém gìnhiệm vụ của các anh chiến sĩ biên phòng đang ngày đêm bảo vệ Tổ quốc
Chính vì tất cả những điều trên mà cuộc sống của người thanh niên ấy giữa núi cao mây mù vẫn
không buồn tẻ Anh đã dồn tất cả thời gian, tâm sức mình cho nhiệm vụ Sự say mê công việc đã giúp anh không cảm thấy cô đơn.
* Anh thanh niên còn có phong cách sống rất đẹp
Ngoài ra anh tổ chức cuộc sống của mình ở trạm khí tượng thật ngăn nắp, phong phú cả vật chất và tinh thần, một cuộc sống chủ động, làm chủ mình và có ích cho đời.
- Anh biết sống cho sự nghiệp chung lớn lao và cũng biết sống cho riêng mình Anh trọng cái đẹp :
anh trrồng hoa, một vườn hoa đầy mầu sắc Đó là vẻ đẹp của tâm hồn anh và anh hào phóng tặng chomọi người Gian nhà của anh sạch sẽ, gọn gàng Anh chạy về trước là để pha trà, cắt hoa tặng kháchchứ không phải để thu dọn nhà cửa vì khách tới thăm bất ngờ như họa sĩ tưởng Anh trồng rau, nuôi gà
là để tự cung cấp cho mình thức ăn
- Anh còn đọc sách ngoài những giờ làm việc Sách đã trở thành người bạn thân thiết của anh Khi bác lái xe đưa gói sách cho anh, anh “mừng quýnh” như cầm được vàng Anh nói với cô gái: “ Cô thấy đấy, lúc nào tôi cũng có người trò chuyện Nghĩa là sách ấy mà Mỗi người viết một vẻ” Anh tự lo liệu
xoay sở đẻ thường xuyên có sách đọc Sách không chỉ giúp anh nâng cao hiểu biết, nâng cao kiến thức,sách còn giúp anh khuây khoả trong những phút giây rảnh rỗi Say mê đọc sách là một thói quen, mộtđức tính đáng quý ở anh
- Không chỉ say mê công việc, say mê đọc sách , anh thanh niên còn là một con người rất đáng mến ở
sự cởi mở,chân thành với mọi người Anh luôn khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với những người
khác Anh mừng lắm khi gặp được bác tài và càng mừng hơn khi được tiếp bác tài, nhà hoạ sĩ, và cô kỹ
sư nông nghiệp trẻ mới ra trường tại nơi làm việc của anh Chính anh đã nói to lên đầy tiếc rẻ : « Trời
ơi, chỉ còn năm phút » Câu chuyện của anh tuôn ra như suối khi gặp mọi người Anh « nói to những điều người ta chỉ nghĩ và cũng ít nghĩ » Anh rất hiếu khách : mời khách uống trà, tặng hoa, tặng quà
( giỏ trứng) cho khách Và anh rất lưu luyến với khách khi chia tay Thái độ vui vẻ, niềm nở, hiếukhách của anh cũng đã để lại trong lòng mọi người những ấn tượng khó quên
- Dù vậy, trong cuộc sống, anh là một người rất khiêm tốn, luôn đề cao người khác.Thực tâm, anh thấy
công việc và sự đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé Anh luôn say sưa ca ngợi mọi người Mặc dù ông hoạ sĩgià hết sức khâm phục anh, ông muốn vẽ chân dung của anh, nhưng anh một mực từ chối, anh không muốn
Trang 10vì cảm thấy mình không xứng đáng được hưởng ân huệ ấy Anh đã kể những người xứng đáng khác Anh
nói thành thực: “những người khác đáng kể, đáng vẽ hơn anh Một mình thì anh bạn trên trạm đỉnh Phăng -xi -păng ba nghìn một trăm bốn mươi hai mét kia mới một mình hơn cháu Cháu giới thiệu với bác ông kĩ
sư ở vườn rau dưới Sa Pa!… Hay là bác vẽ đồng chí nghiên cứu khoa học ở cơ quan cháu…” Và anh say
sưa kể về thành tích của những người ấy Đức tính khiêm tốn ấy của anh đã làm cho ông hoạ sĩ, bác lái xe
và cô gái hết sức yêu mến và khâm phục
2 Nhân vật ấy giúp em hiểu thêm nét đẹp ở những con người lao động ở chốn Sa Pa :
- Đó là hình ảnh những con người lao động mới với phong cách sống đẹp, suy nghĩ đẹp, sống có lýtưởng, quên mình vì cuộc sống chung, vô tư, lặng thầm, cống hiến hết mình cho đất nước, say mê,miệt mài, khẩn trương làm việc
- Họ có tấm lòng nhân hậu thật đáng quý, có tác phong sống thật đẹp Cuộc sống của họ âm thầm,bình dị mà cao đẹp biết bao
III – Kết luận:
Thế đấy, trong cái “lặng lẽ”của Sa Pa trên đỉnh Yên Sơn bốn mùa mây phủ mấy ai biết được có mộtchàng trai đang sống, đang âm thầm làm việc Người cán bộ trẻ ấy được Nguyễn Thành Long xây dựngkhá sắc nét với những đặc điểm, suy nghĩ, hành động tích cực, một mẫu người của một giai đoạn lịch
sử có nhiều gian khổ hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ Những trang viết của Nguyễn ThànhLong khiến ta thêm yêu con người và cuộc sống, thấy được trách nhiệm của mình với sự nghiệp chungcủa đất nước Tâm hồn và những việc làm của anh thanh niên trong truyện đã gieo vào lòng em nhiềutình cảm, thôi thúc em muốn cống hiến, muốn làm gì đó có ích cho xã hội như như một nhà thơ đã nói:
“Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”
- Yêu cầu cách thức nghị luận: suy nghĩ
- Yêu cầu về vấn đề nghị luận: Những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kì kháng chiến chống Pháp mà tiêu biểu là nhân vật ông Hai
II Dàn ý:
A Mở bài (SGK)
- Kim Lân là nhà văn am hiểu cuộc sống nông thôn và người dân Miền Bắc Ông có sở trườngviết truyện ngắn và truyện của ông thường viết về đề tài nông dân Truyện ngắn “Làng” được ông sángtác trong lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang bùng nổ trên quy mô toàn quốc Đây là một tác phẩmxuất sắc thể hiện thành công hình ảnh người nông dân thời đại cách mạng và kháng chiến mà tình yêulàng quê đã hoà nhập tròng lòng yêu nước và tinh thần của người dân kháng chiến Nhân vật ông Haitrong truyện có những nét tình cảm cao đẹp và đáng quý đó
II – Thân bài:
1.Tình yêu làng nói chung:
- Ở mỗi người nông dân, quả thực tình yêu làng quê là bản chất có tính truyền thống Yêu làng,gắn bó với làng, tự hào về làng của mình vốn là tâm lý rất quen thuộc có tính gốc rễ Vậy người nôngdân thường tự hào, hãnh diện về làng:
Làng ta phong cảnh hữu tình
Dân cư giang khúc như hình con long
Yêu quê hương, yêu làng quê nên khi xa làng họ rất nhớ về làng:
Anh đi anh nhớ quê nhà
Trang 11Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao”
Thậm chí tình yêu ấy có phần hẹp hòi và cục bộ, đấy cũng là nét tâm lý quen thuộc của ngườinông dân:
Ta về ta tắm ao ta
Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn
Ở nhân vật ông Hai, tình yêu quê hương, yêu làng Dầu đã quyện chặt với lòng yêu nước Đây là
vẻ đẹp đáng quý của nhân vật, cũng là điều tâm huyết nhất mà nhà văn muốn nói với người đọc * Chi tiết đi tản cư nhớ làng
- Cũng như bao con người Việt Nam khác ông Hai cũng có một quê hương để yêu thương, gắn bó.
Làng chợ Dầu luôn là niềm tự hào, kiêu hãnh của ông Kháng chiến bùng nổ, người dân phải dời làng đi sơtán, ông Hai cũng theo dòng người ấy sơ tán đến một miền quê xa xôi, hẻo lánh Ông Hai thực sự buồn khi
phải xa làng Ở nơi tản cư, lòng ông đau đáu nhớ quê, cứ “ nghĩ về những ngày làm việc cùng anh em”,
ông nhớ làng quá
- Ông Hai luôn khoe và tự hào về cái làng Dầu không chỉ vì nó đẹp mà còn bởi nó tham gia vào cuộcchiến đấu chung của dân tộc
* Theo dõi tin tức kháng chiến
Ông tìm nghe tin tức về kháng chiến “chẳng sót một câu nào” Nghe được nhiều tin hay , những tin
chiến thắng của quân ta, ruột gan ông cứ múa cả lên, náo nức, bao nhiêu ý nghĩ vui thích chen chúc trongđầu óc
*Tâm trạng khi nghe tin đồn làng chợ Dầu theo Tây: (Nhưng khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc thìbao nhiêu tình cảm tốt đẹp ấy trong ông Hai bỗng nhiên biến thành những nỗi lo âu, dằn vặt)
- Khi nghe tin quá đột ngột, ông Hai sững sờ, xấu hổ và uất ức: “cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, damặt tê rân rân Ông lão lặng đi tưởng như không thở được” Khi trấn tĩnh lại được phần nào, ông còn cốchưa tin cái tin ấy” Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấylên” làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế là sụp đổ tan tành trước cái tin sét đánh ấy Cái
mà ông yêu quý nhất nay cũng đã lại quay lưng lại với ông Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tựthấy ông mất đi hạnh phúc của riêng ông, cuộc đời ông cũng như chết mất một nửa
- Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó thành một nỗi ám ảnh day
dứt Ông tìm cách lảng tránh những lời bàn tán và cúi gằm mặt xuống ra về Nghe tiếng chửi bọn Việt gian,
ông “cúi gằm mặt mà đi”, về đến nhà ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con, “nước mắt ông lão
cứ giàn ra” Bao nhiêu câu hỏi dồn về xoắn xuýt, bủa vây làm tâm trạng ông rối bời trong cơn đau đớn, hụt
hẫng đến mê dại, dữ dằn và gay gắt Ông cảm thấy như chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nướctheo giặc, cả các con ông cũng sẽ mang nỗi nhục ấy
- Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu Ông quanh quẩn ở nhà, nghe ngóng tình hình bên ngoài
“Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ Lúc nào ông cũngnơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cái chuyện ây” Thoáng nghe nhữngtiếng Tây, Việt gian, cam –nhông… là ông lủi ra một góc nhà, nín thít Thôi lại chuyện ấy rồi!”
- Nhưng chính lúc này, tình cảm đẹp trong con người ông Hai lại càng được bộc lộ rõ hơn bao giờhết Những đau đớn, dằn vặt, sự hổ thẹn đến tột cùng đã đẩy ông Hai vào một tình huống phải lựa chọn.Quê hương và Tổ Quốc, bên nào nặng hơn? Quê hương đáng yêu, đang tự hào Nhưng giờ đây dườngnhư mới chỉ nghĩ tới đó, lòng ông Hai đã nghẹn đắng lại Tình yêu quê hương và tình yêu tổ quốc xung đột
dữ dội trong lòng ông Một ý nghĩ tiêu cực thoáng qua trong đầu: Hay là quay về làng Nhưng rồi ông cảmthấy “rợn cả người” Ông đã từng nhớ làng da diết, từng ao ước được trở về làng Nhưng “vừa chớm nghĩ,
lập tức ông lão phản đối ngay” bởi vì “về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ” Cuối cùng ông đã quyết
định: “không thể được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù” Như vậy,tình yêu làngdẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu, cũng không thể mạnh hơn tình yêu đất nước
- Chuẩn mực cho tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đối với ông Hai lúc bấy giờ là cuộc khángchiến Tuy đau xót tưởng chừng bế tắc nhưng trong cõi thẳm sâu của tấm lòng, người nông dân ấy vẫnhướng về kháng chiến, vẫn tin ở những điều tốt đẹp, cố giữ cho tâm hồn không vẩn đục, để đón đợi mộtđiều gì đỡ đau đớn, tuyệt vọng hơn