Với kết quả đạt đợc sau quá trình nghiên cứu tôi thấy rằng việc dạy học chơng Số thập phân cần phải thực hiện đúng định hớng Chuẩn kiến thức kỹ năng, Hớng dẫn giảm tải chơng trình môn To[r]
Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp tìm hiểu nghiên cứu tài liệu:
- Các tài liệu tham khảo phục vụ đề tài.
+ Thực hành phương pháp dạy học Toán Tiểu học - Nhà xuất bản Đà Nẵng (Phó
GS - TS Đào Tam - Chủ biên).
+ SGK - SGV Toán lớp 5 (Đỗ Đình Hoan - Chủ biên).
+ Nâng cao Toán 5 - Nhà xuất bản Thanh Hóa (Tác giả: Lê Mậu Thảo; Lê Mậu Thống)
NỘI DUNG A ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Cơ sở lý luận
Cơ sở thực tiễn
Môn Toán đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập và cuộc sống hàng ngày của học sinh, giúp rèn luyện tư duy và phát triển trí tuệ Ở bậc tiểu học, tư duy trực quan và hình tượng chiếm ưu thế, với nhận thức chủ yếu dựa vào cảm tính Học sinh tiếp thu kiến thức và khái niệm toán học thông qua các bài toán mẫu cụ thể, diễn đạt đơn giản Tuy nhiên, khả năng phân tích và tổng hợp còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc kết nối kiến thức mới Đến lớp 4,5, đặc biệt là lớp 5, học sinh phát triển mạnh mẽ tư duy trừu tượng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các khái niệm toán học mới, như số thập phân.
Số thập phân là khái niệm mới mẻ và khó khăn đối với học sinh, đòi hỏi phải được hình thành qua nhiều bước, chủ yếu dựa vào phép đo đại lượng, đặc biệt là số đo độ dài Việc giáo viên không nắm vững mối quan hệ giữa số thập phân, cấu tạo của nó và số đo độ dài, phân số có thể dẫn đến sự tiếp thu kiến thức kém của học sinh, khiến các em dễ hiểu bài một cách máy móc Thực tế cho thấy, học sinh còn hạn chế trong việc tự chiếm lĩnh kiến thức và phát huy tính tích cực trong quá trình học Do đó, nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy học, đặc biệt trong phần số thập phân, là rất cần thiết cho giáo viên và học sinh Tôi xin chia sẻ kinh nghiệm dạy học với chủ đề: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học các phép toán trên số thập phân ở lớp 5.”
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I GIỚI THIỆU VỀ CHƯƠNG SỐ THẬP PHÂN
I GIỚI TIỆU VỀ SỐ THẬP PHÂN TRONG CHƯƠNG TRÌNH TOÁN LỚP 5
Số thập phân thực chất là số hữu tỷ, được xem như hai cách gọi khác nhau của cùng một loại số, với ký hiệu a/b (a, b là các số tự nhiên, b ≠ 0) Số thập phân là kết quả của việc trừu tượng hóa khái niệm phân số, cho phép thực hiện phép chia giữa các số tự nhiên, dù không phải lúc nào cũng cho ra kết quả là số tự nhiên Khi phép chia không hết, số dư sẽ được chuyển đổi thành số thập phân bằng cách thêm chữ số 0 và đặt dấu phẩy để phân tách phần nguyên và phần thập phân Số thập phân có thể được coi là một dạng ký hiệu khác của phân số với mẫu số là 10, 100, 1000, khẳng định rằng bản chất của số thập phân chính là số hữu tỷ.
Trong chơng trình Toán Lớp 5 nội dung kiến thức chơng Số thập phân gồm các bài sau:
*) Phần Số thập phân gồm:
- Khái niệm số thập phân
- Hàng của Số thập phân, Đọc, viết số thập phân.
- Số thập phân bằng nhau.
- So sánh hai số thập phân.
- Viết các số đo độ dài dới dạng số thập phân.
- Viết các số đo khối lợng dới dạng số thập phân.
- Viết các số đo diện tích dới dạng số thập phân.
*)Phần các phép tính đối với số thập phân gồm:
- Céng hai sè thËp ph©n.
- Tổng nhiều số thập phân.
- Trõ hai sè thËp ph©n.
- Nhân một số thập phân với một số tự nhiên
- Nh©n mét sè thËp ph©n víi 10,100,1000,
- Nh©n mét sè thËp ph©n víi mét sè thËp ph©n
- Chia một số thập phân cho một số tự nhiên
- Chia mét sè thËp ph©n cho 10,100,1000
- Chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên thơng tìm đợc là một số thập phân.
- Chia một số tự nhiên cho một số thập phân
- Chia mét sè thËp ph©n cho mét sè thËp ph©n.
- Giải toán về tỉ số phần trăm.
- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học.
- Các cấp Ủy Đảng, chính quyền, ban ngành đoàn thể luôn tạo mọi điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ nhiệt tình về mọi mặt.
- Cơ sở vật chất của trường tương đối đảm bảo phục vụ co việc dạy và học.
Ngay từ đầu năm học, tôi đã tổ chức cuộc họp với phụ huynh học sinh nhằm cải thiện nề nếp học tập và các hoạt động của các em.
- Bản thân luôn hăng say nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinh thân yêu.
- Học sinh chuẩn bị tương đối đầy đủ đồ dùng học tập, thường xuyên đến trường lớp đều đặn
Xã Dân Hóa là khu vực vùng sâu, vùng xa biên giới với giao thông phức tạp, khiến nhiều em học sinh phải đi học xa Đa số học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số như Khùa, Mày, Sách, sống trong điều kiện kinh tế khó khăn Nhiều phong tục tập quán lạc hậu và trình độ dân trí thấp dẫn đến việc một số phụ huynh không biết chữ, ít quan tâm đến việc học của con cái, thường có tâm lý ỷ lại vào nhà trường Ngoài giờ học, nhiều em còn phải giúp gia đình kiếm sống, làm cho việc học trở nên bị lãng quên, đặc biệt là môn Toán, khiến trình độ tiếp thu kiến thức rất kém Đây là nỗi trăn trở không chỉ của bản thân mà còn của mỗi giáo viên trong đơn vị công tác.
Qua thực tế trực tiếp đứng lớp giảng dạy nhiều năm tại trờng TH&THCS Dân
Trong quá trình dự giờ thăm lớp của giáo viên trong Tổ chuyên môn, chúng tôi nhận thấy rằng việc dạy học môn Toán, đặc biệt là chương Số thập phân, vẫn còn nhiều vấn đề bất cập từ cả phía giáo viên và học sinh.
- Một số giáo viên cha thấy rõ đợc ý nghĩa của môn học và chơng Số thập phân.
- Cha nắm vững trọng tâm bài giảng.
Trong quá trình dạy học, giáo viên thường phụ thuộc vào sách giáo khoa để truyền đạt kiến thức cho học sinh, điều này dẫn đến thiếu tính linh hoạt và sáng tạo trong việc khai thác bài học Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy đa dạng và linh hoạt sẽ giúp nâng cao hiệu quả học tập và phát triển tư duy cho học sinh.
- Giáo viên phần lớn cha phân loại đợc các đối tợng học sinh trong lớp mình phụ trách để giảng dạy.
- Không khí lớp học nặng nề, không sôi nổi.
Học sinh thuộc dân tộc ít người thường có tính cách ngại tiếp xúc với đám đông và thường rụt rè trong lớp học Nhiều em có tâm lý tự ti cao, dẫn đến việc bỏ học thường xuyên và không chăm chỉ trong việc học tập.
- Bị động trong tiếp thu kiến thức, tri thức các em đợc tiếp nhận chóng quên.
- Vận dụng vào thực hành thờng máy móc không sáng tạo.
- Các em cha say mê, ham thích môn học, tính kiên trì nhẫn nại trong học tập cha cao.
2.2 Nguyên nhân của những tồn tại trên:
- Công tác chuẩn bị bài trớc lúc lên lớp đôi lúc cha chu đáo.
Một số giáo viên chưa xác định rõ trọng tâm bài dạy, dẫn đến việc truyền đạt kiến thức một cách đều đều, thiếu điểm nhấn Điều này khiến học sinh mơ hồ trong việc tiếp nhận tri thức mới, gây khó khăn trong thực hành và dễ bị lãng quên.
Cách khai thác bài giảng của giáo viên hiện nay vẫn chủ yếu theo phương pháp truyền thống, tập trung vào việc cung cấp kiến thức mà chưa khuyến khích học sinh tự khám phá và tìm ra kiến thức mới cho bản thân.
- Giáo viên cha khai thác đợc vốn sống, vốn kinh nghiệm, vốn kiến thức có sẵn của học sinh trong việc khai thác bài mới.
-Việc vận dụng các phơng pháp dạy học cũng nh hình thức dạy học cha phù hợp,cha khơi dậy đợc tính tích cực học tập của học sinh
Ý thức tự giác học tập của học sinh lớp 5 còn hạn chế, với việc học bài cũ và chuẩn bị bài mới thường qua loa và đối phó Điều này là nguyên nhân chính ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng dạy và học không chỉ ở lớp 5 mà còn ở các khối lớp khác.
2.3 Kết quả khảo sát thực tế:
Qua khảo sát tình hình thực tế lớp 5 Yleng vào cuối tháng 10 năm học 2011 - 2012, chúng tôi đã thu được các kết quả đáng chú ý.
Học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức
Học sinh vận dụng kiến thức tốt vào thực hành
Học sinh yêu thích môn học
Học sinh khụng ham thích môn học
SL TL SL SL TL TL SL TL
Việc khai thác bài giảng của giáo viên trong dạy học, đặc biệt là môn Toán, là rất quan trọng và ảnh hưởng lớn đến thành công của giáo viên Do đó, cần tìm ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả giảng dạy, đặc biệt là trong chương Số thập phân của chương trình Toán lớp 5.
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP Để nâng cao hiệu quả khi dạy chơng trình Toán Lớp 5 nói chung và trong ch- ơng Số thập phân nói riêng thì ngời giáo viên cần:
1 Làm tốt công tác chuẩn bị bài trớc khi đến lớp Để có giờ dạy tốt, việc chuẩn bị bài của giáo viên đóng vai trò rất quan trọng.Chuẩn bị bài của giáo viên không chỉ là chuẩn bị về đồ dùng dạy học mà giáo viên còn phải chuẩn bị về cả nội dung, phơng pháp dạy học để từ đó xác định rõ cho mình là: Dạy cái gì? Dạy ai? Dạy nội dung này để làm gì? Dạy nh thế nào? Muốn dạy hay trớc hết giáo viên phải nắm chắc nội dung cần dạy, nắm vững kiến thức,hiểu đợc ý đồ Sách giáo khoa, Giáo viên có nắm vững kiến thức, hiểu đối tợng học sinh thì mới có thể đa ra phơng pháp thích hợp và chuẩn bị tổ chức cho học sinh học tập có hiệu quả.
2 Phải nắm vững nội dung, mục tiêu, yêu cầu bài học và trên cơ sở đó xác định kiến thức trọng tâm của bài
Nắm vững mục tiêu và yêu cầu của bài dạy, cùng với việc xác định rõ kiến thức trọng tâm, là điều cực kỳ quan trọng trong giảng dạy Điều này không chỉ giúp giáo viên tự tin và làm chủ tiết dạy, mà còn hỗ trợ giáo viên trong việc khai thác bài học một cách sâu sắc và hiệu quả hơn.
Ví dụ: * Khi dạy bài : Cộng hai số thập phân.
Mục tiêu: Biết: + Cộng hai số thập phân.
+ Giải bài toán với phép cộng các số thập phân.
Mục tiêu chính của bài dạy là giúp học sinh hiểu cách đặt tính và thực hiện phép cộng hai số thập phân, đồng thời áp dụng kiến thức này vào việc giải các bài toán có lời văn.
* Khi dạy bài: Trừ hai số thập phân
Mục tiêu: Biết: + Trừ hai số thập phân.
+ Vận dụng giải toán có nội dung thực tế.