gió thì khi không có gió thuyền đi từ A đến B hết thời gian là 1 giờ 12 phút; + Nếu vận tốc của thuyền bằng 4/3 vận tốc của gió thì khi không có gió thuyền đi từ A đến B hết thời gian là[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT
ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 9 Năm học: 2011 – 2012 Môn: Vật lý
Thời gian làm bài: 150 phút
Đề thi này gồm 01 trang
Bài 1: (1.5 điểm) Một chiếc thuyền buồm chạy nhiều lần trên một quãng sông thẳng AB Người
lái đò trên quãng sông này nhận thấy rằng thời gian thuyền buồm chạy từ A đến B khi không có gió nhiều hơn thời gian thuyền chạy khi có gió thuận chiều là 9 phút, thời gian thuyền chạy khi ngược chiều gió là
1 giờ 24 phút Tính thời gian thuyền chạy từ A đến B khi không có gió Coi nước đứng yên, vận tốc của thuyền và vận tốc của gió đối với bờ là không đổi.
Bài 2: (2,0 điểm) Một khối thép hình trụ cao h=20 cm, khối lượng 15,8kg ở nhiệt độ phòng là
t=20 o C Người ta đặt nó vào trong một lò than trong vòng 15 phút rồi lấy ra thì nhiệt độ của khối thép là
t 1 =820 o C Cho rằng 10% nhiệt lượng của lò than tỏa ra được truyền cho khối thép.
a) Hãy xác định lượng than trung bình đã cháy trong lò trong 1 giờ.
b) Khối thép lấy từ lò ra được đặt trong một vại sành (cách nhiệt) hình trụ tròn, đường kính trong
là a =30 cm Người ta tưới nước ở nhiệt độ t=20 o C lên khối thép ấy cho đến khi nó vừa đúng ngập trong nước Nhiệt độ của nước khi hệ cân bằng nhiệt là t 2 =70 o C Hãy tính lượng nước mà người ta đã tưới lên khối thép.
Cho các thông số vật lý sau: Khối lượng riêng: D nước =1000kg/m 3 ; D thép =7900kg/m 3 Nhiệt dung riêng: C nước =4200 j/kg.K; C thép =460 j/kg.K Nhiệt hóa hơi của nước L nước =2,3.10 6 j/kg; nhiệt độ sôi của nước là 100 0 C; năng suất tỏa nhiệt của than: q=34.10 6 j/kg, = 3,14.
Bài 3: (2.5 điểm) Một dây điện trở đồng chất tiết diện đều có giá trị 72, được uốn thành vòng tròn tâm O làm biến trở Mắc biến trở này với 1 bóng đèn Đ 1 có ghi 6V - 1,5W và 1 bóng đèn
Đ 2 có ghi 3V-0,5W theo sơ đồ như hình vẽ A, B là hai điểm cố định cùng nằm trên một đường kính của đường tròn Con chạy C có thể dịch chuyển trên đường tròn Đặt vào hai điểm O, A một hiệu điện thế không đổi U = 9V Cho biết hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn Đ 1 không được vượt quá 8V Điện trở các dây nối là không đáng kể và nhiệt độ không làm ảnh hưởng đến các điện trở trong mạch.
a) Hỏi con chạy C chỉ được phép dịch chuyển trên
đoạn nào của đường tròn.
b) Xác định vị trí của con chạy C để đèn Đ 1 sáng
bình thường.
c) Có thể tìm được vị trí của C để đèn Đ 2 sáng
bình thường được hay không, Tại sao?
Bài 4: (2,0 điểm) Hai gương phẳng G 1 ,G 2 quay mặt phản xạ vào nhau và hợp với nhau một góc =60 0 Một điểm sáng S nằm trên đường phân giác Ox của 2 gương, cách cạnh chung O một khoảng R=5cm ( như hình vẽ)
a) Trình bày cách vẽ và vẽ một tia sáng phát ra từ S
sau khi phản xạ lần lượt trên G 1 , G 2 lại truyền qua S.
b) Gọi S 1 , S 2 lần lượt là ảnh đầu tiên của S qua G 1 , G 2
Tính khoảng cách giữa S 1 và S 2
c) Cho S di chuyển trên Ox ra xa O với vận tốc 0,5m/s
Tìm tốc độ xa nhau của S 1 và S 2
Bài 5: (2,0 điểm) Một quả cầu làm bằng kim loại có khối lượng riêng D = 7500 kg/m3 nổi trên mặt nước Biết tâm của quả cầu nằm trên cùng mặt phẳng với mặt thoáng của nước Bên trong quả cầu có một phần rỗng có thể tích V 0 Biết khối lượng của quả cầu là 350g, khối lượng riêng của nước
D n = 10 3 kg/m 3
a) Tính V 0
b) Người ta bơm nước vào phần rỗng của quả cầu Hỏi phải bơm khối lượng nước là bao nhiêu để quả cầu bắt đầu chìm toàn bộ trong nước.
-Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Đ1
Đ2
C
G1
G2 600
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2GD&ĐT
HƯỚNG DẪN CHẤM HSG LỚP 9
Năm học: 2011 – 2012 Môn: Vật lý
Thời gian làm bài: 150 phút
Đề thi này gồm 01 trang
Câu 1 (1.5 đ) Gọi chiều dài
quãng sông AB, vận tốc của thuyền, vận tốc của gió lần lượt
là S, v, v g (S >
0 , v > 0 , v g >
0 ) Khi chạy từ A đến B :
Thời gian thuyền chạy khi không
có gió là: t =
S
v Thời gian thuyền chạy khi có gió thuận chiều là
1
g
S t
v v
=
0,25
Theo đề bài ra ta
có t - t 1 = 9 phút = 3
h 20
S
v - g
S
v + v = 3
20 (1).
0,25
Thời gian thuyền chạy khi ngược chiều gió là:
2
g
t
-(h) (2)
0,25
Chia vế với vế của (1) cho (2) ta được:
v - v v v v = 28
-0,25
Trang 3g
v (v v ) 3
v(v v ) 28
-=
+
Vì vv g ≠0 nên
chia cả 2 vế cho
vv g ta có phương
trình
g
g
v + v - =
Đặt y= g
v
v ta có
phương trình
28
y
3y 2 – 25y +28
=0
Giải ra ta được :
y 1 =7 và y 2 =
4
3
Trường hợp 1 :
+) y 1 =7 g
v
v =7
v g =
1
7 v (3)
thay (3) vào (1)
ta được
1
7
+
t
v - 8v = 20 Þ = = v 5
(h) =1 giờ 12
phút.
0,25
Trường hợp 2 :+)
y 2 =
4
3 , giải tương
tự như trên ta
được t = 21 phút
Vậy kết luận có
hai trường hợp
là:
+ Nếu vận tốc
của thuyền gấp 7
lần vận tốc của
0,25
Trang 4gió thì khi không
có gió thuyền đi
từ A đến B hết thời gian là 1 giờ
12 phút;
+ Nếu vận tốc của thuyền bằng 4/3 vận tốc của gió thì khi không
có gió thuyền đi
từ A đến B hết thời gian là 21 phút.
Câu 2a
(1 đ)
15 phút =1/4 giờ Gọi Q là nhiệt lượng than cháy tỏa ra trong 1 giờ.
Vậy nhiệt lượng than tỏa ra trong
15 phút là
1
4 Q
nhiệt lượng than cung cấp cho khối thép là
1 4 Q.10% =
Q
40
0,25
Phương trình cân bằng nhiệt :
t t 1
Q
m c (t t)
-0,25
Q = 40.m t c t (t 1
–t) = 40.15,8.460.
(820-20) = 253,576.10 6 (j)
0,25
Lượng than m cháy trong một giờ là:
m =
6 6
Q 252,576.10
6,84
q = 34.10 (kg)
0,25
Câu 2.b (1đ) Thể tích miếng
Trang 53 t
t
m 15,8
2.10
D 7900
(m 3 )
Thể tích trong
của vại sành có
chiều cao bằng
chiều cao của
miếng thép là:
V=
3
.π.h 3,14.0,2 0,01413(m )
æö÷ æ ö÷
Thể tích nước
trong vại là:
V n = V - V t =
0,01413 - 0,002
= 0,01213 (m 3 )
Khối lượng nước
trong vại là:
m = V n D n
= 1000.0,01213
=12,13 (kg).
0,25
Gọi m’ là khối
lượng nước hóa
hơi trong quá
trình tưới vào
khối thép Theo
bài ta có phương
trình cân bằng
nhiệt: Q toả = Q thu
m t c t (t 1 -t 2 )
= m’c n (100-t) +
m’L + mc n (t 2 -t)
0,25
Thay số và rút
gọn ta có phương
trình:
2636.10 3 m’
= 2903,7.10 3
m’ =
3
3
2903,7.10
1,1
2636.10 »
(k g)
Vậy lượng nước
đã tưới lên khối
thép là :
m n = m + m’ =
12,13+1,1
0,25
Trang 6Câu 3a (1,5 đ)
Điện trở của các đèn Đ 1 và Đ 2 lần lượt là:
R 1 =
dm1 dm1
24
P = 1,5 =
; R 2 =
dm2 dm2
18
P = 0,5 =
Gọi điện trở cung
AB là R 3 R 3 = 36.
Gọi điện trở cung
AC là r () điện trở cung BC là:
36 –r ( với 0 < r <36 )
0,25
Vẽ lại mạch điện:
Hình1 Hình 2
0,25
Ta có : R 23 =
2 3
2 3
R R 18.36
12
R R = 18 36 =
R AC =
23 BC AC
23 BC AC
(R R )R (12 36 r)r (48 r)r
2
td 1 AC
(48 r)r 1152 48r r
I =
td
R = 1152 48r r = 1152 48r r
-0,25
Hiệu điện thế giữa hai đầu đèn 0,25
Đ1
Đ2
C M
r
R BC
Đ 2 I BC
Trang 7Đ 1 là:
U I.R
1152 48r r 1152 48r r
432 (48 r)r 9r(48 r)
48
-CA
I
r 1152 48r r
- I BC = I - I r =
2
9r
1152 48r r +
-Hiệu điện thế
giữa hai đầu đèn
Đ 2 là:
108r
U I R
1152 48r r
-Vì U 1 ≤ 8 (V)
2
10368
1152 48r r + - ≤
8
1296 ≤
1152 +48r-r 2
r 2 - 48r +144≤ 0
(r 24
-432 )(r -
24 + 432
) ≤ 0
24 - 432≤
r ≤ 24 +
432 »
44,8
3,2 ≤ r ≤
44,8
0,25
Vì r ≤ 36 nên r
< 44,8
Khi r = 3,2
số đo
AOC là
0 0
3,2.360
72
Và số đo
0,25
Trang 8BOC =
180 0 - 16 0
= 164 0
Gọi C’ là điểm
đối xứng với C qua OA
Số đo cung
CBC’=16
4 0 2
=328 o Vậy con chạy C chỉ được phép di chuyển trên cung CBC’ có số đo
328 0
Câu 3b
(0.5đ)
Để đèn Đ1 sáng bình thường thì
U1 = Udm1
2
10368
1152 48r r + - = 6 Giải ra được:
r = 24 (),
0,25
khi đó điểm C ở
vị trí điểm M tương ứng với AOM = 0 0
24.360
120
72 = hoặc ở vị trí điểm M’ đối xứng với M qua OA
0,25
Câu3c
(0.5đ)
Để đèn Đ2 sáng bình thường thì
U2 = Udm2
2
108r
1152 48r r + - =3 Giải ra được:
r1 = 6 -1188
0,25
Trang 9r2 =6 + 1188
Vì r1 = 6
-1188 < 0 (loại)
r2 = 6 +
1188 > 36 (loại)
Vậy không thể tìm được vị trí của con chạy C
để đèn Đ2 sáng bình thường
0,25
Câu 4a
(0,75 đ)
0,5
Cách dựng:
-Lấy S1 đối xứng với S qua
G1 , S/
1 đối xứng với S1 qua G2
=> S1 là ảnh của S qua G1,
S/
1 là ảnh của S1
qua G2
- Nối S/
1 với S cắt G2 tại H , nối S1 với H cắt
G1 tại K Nối K với H ta được SKHS là đường truyền của tia sáng cần dựng
0,25
Câu 4b
(0,75 đ)
0,25
G1
G2 S1
S’1
K
H
’
G1 S1
300
300 I
Trang 10Xét tam giác cân OSS1 có
1
SOS = 600 =>
Tam giác OSS1
đều
SS1 = OS
= R
Nối S1 với S2
cắt OS tại I =>
OS vuông góc với SS1
Xét tam giác vuông ISS1 có
1
IS S = 300 => IS
=
1
2SS1 = 2
R
0,25
Và IS1 =
2 2 1
2 2
4
R
R
=
3 2
R
=> S1S2 = R
3 = 5 3 (cm)
0,25
Câu 4c
(0,5 đ)
Nhận xét: Khi
S chuyển động đều ra xa O với vận tốc v thì khoảng cách giữa S1 và S2
tăng dần
Giả sử ban đầu
S O => S1
S2 O
Sau khoảng thời gian t (s) dịch chuyển thì
S cách O một đoạn OS = a (m) = > t
=
a v
0,25
G2 S2
Trang 11Từ kết quả phần
b => Sau khoảng thời gian t (s) thì S1
cách S2 một đoạn là : S1S2
= a 3 (m)
Vậy tốc độ xa nhau của S1 và
S2 là :
v/
=
1 2
S S
t =
3.
a
= v 3 = 0,5
3=
3
2 (m/s)
0,25
Câu 5a
(1,0 đ)
Gọi thể tích quả cầu là V, thể tích phần rỗng làV0 , thể tích phần đặc là V1
=> V = V1 +
V0 Theo bài khi quả cầu nằm cân bằng trên mặt nước thì thể tích phần quả cầu chìm trong nước là
V
2 ,
do đó lực đẩy Ácsimet tác dụng lên quả cầu là: FA = n
d V 2
Trọng lượng của quả cầu là:
P = dV1 = d(V-
V0)
0,25
Khi đó ta có: P
= FA
n
d V
2 = d(V-
V0) ⇒ V =
0,25
Trang 12n
2dV 2d d
Thể tích phần đặc của quả cầu là:
V1= V
- V0 =
0
n
2dV 2d d
- V0 =
n 0
n
d V 2d d
0,25
Khối lượng của quả cầu là: m =
DV1=
0
n D 0 m(2D D )n
V
D Dn n
d V 2d d
Thay số và tính được: V0 = 6,53.10-4 m3
0,25
Câu 5b
(1,0 đ)
m = 350g = 0,35kg Gọi khối lượng nước bơm vào phần rỗng đến khi quả cầu bắt đầu chìm hoàn toàn trong nước
là mn Khi đó ta
có : Trọng lượng quả cầu và nước trong đó là P +
Pn = 10.( m+
mn)
0,25
Lực đẩy Ácsimet tác dụng lên quả cầu là:
FA = 10.Dn V =
10 Dn ( V1 +
V0)
0,25
Khi quả cầu nằm cân lơ lửng
0,25
Trang 13FA
= P + Pn 10
Dn ( V1 + V0) = 10.( m + mn) Dn ( V1 + V0) = m + mn
=> mn = Dn (
m
D + V0) - m
Thay số và tính
ta được : mn
0,35 kg
Vậy khối lượng nước cần bơm vào phần rỗng
là mn = 0,35 kg thì quả cầu đó bắt đầu chìm hoàn toàn trong nước
0,25
Giám khảo chú ý:
- Ngoài đáp án trên, nếu học sinh làm theo cách khác mà vẫn đúng bản chất vật
lý và đáp số thì vẫn cho điểm tối đa
- Nếu học sinh làm đúng từ trên xuống nhưng chưa ra kết quả thì đúng đến bước nào cho điểm đến bước đó
- Nếu học sinh làm sai trên đúng dưới hoặc xuất phát từ những quan niệm vật lí sai thì dù có ra kết quả đúng vẫn không cho điểm
- Nếu học sinh không làm được câu a mà vẫn có kết quả để làm câu b thì bài đó không được tính điểm
- Trong mỗi bài nếu học sinh không ghi đơn vị của các đại lượng cần tìm hai lần hoặc ghi sai đơn vị thì trừ 0,25 điểm cho toàn bài