- Tạo điều kiện để ta tiếp tục thống nhất trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội... - Tạo những điều kiện thuận lợi để phát huy sức mạnh toàn diện của đất nước, cả nước đi[r]
Trang 1Phần hai LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NAY
Câu 1 Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp?
*) Hoàn cảnh: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp tuy là nước thắng trận nhưng bị chiến
tranh tàn phá, kiệt quệ Đồng thời thực hiện mục đích thực dân, Pháp ra sức vơ vét bóc lột ở ĐôngDương Pháp Thi hành cuộc khai thác lần 2 từ 1919 - 1929:
*) Về kinh tế: Pháp tăng cường đầu tư vốn với tốc độ nhanh, qui mô lớn vào các ngành kinh
tế :Trong vòng 6 năm (1924-1929) số vốn đầu tư tăng 6 lần (4 tỉ Phrăng)
- Nông nghiệp: số vốn đầu tư nhiều nhất, chủ yếu vào đồn điền cao su, diện tích đồn điền cao su
mở rộng, nhiều công ty cao su ra đời
- Công nghiệp: chú trọng đầu tư khai thác mỏ than, đầu tư thêm vào khai thác kẽm, thiếc, sắt;
mở mang một số ngành công nghiệp chế biến
- Thương nghiệp: ngoại thương có bước phát triển mới, giao lưu nội địa được đẩy mạnh hơn
- Giao thông vận tải: được phát triển, đô thị mở rộng, dân cư đông hơn
- Ngân hàng Đông Dương nắm quyền chỉ huy kinh tế Đông Dương
- Pháp còn thực hiện chính sách tăng thuế làm cho ngân sách năm 1930 tăng 3 lần so với năm1912
*) Về chính trị, văn hoá, giáo dục:
- Chính trị: tăng cường chính sách cai trị, chính sách chia để trị, sử dụng bộ máy tay sai, tăngcường bộ máy quân sự, cảnh sát, mật thám nhà tù, thi hành mốt số cải cách chính trị-hành chínhnhư đưa thêm người Việt vào các công sở
- Văn hoá - giáo dục: Thực hiện văn hoá nô dịch, hệ thống giáo dục được mở rộng hơn gồn tiểuhọc, trung học, cao đẳng, đại học Sách báo được xuất bản càng nhiều, văn hoá phương Tây xâmnhập mạnh vào Việt Nam
=> Những chính sách này tác động mạnh làm cho tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam có nhiềuchuyển biến mơí
Câu 2 Những chuyển biến mới về kinh tế và giai cấp xã hội ở Việt Nam?
- Kinh tế của tư bản Pháp ở Đông Dương có bước phát triển mới : kĩ thuật và nhân lực được
đầu tư Tuy nhiên, kinh tế Việt Nam phát triển mất cân đối, lạc hậu, nghèo, mang nặng tính chất lệthuộc vào kinh tế Pháp
Các giai cấp ở Việt Nam có sự chuyển biến mới:
- Địa chủ phong kiến: tiếp tục phân hoá, một bộ phận làm tay sai cho Pháp, một bộ phận khôngnhỏ tiểu, trung địa chủ tham gia phong trào dân tộc dân chủ chống thực dân và bọn tay sai
- Giai cấp nông dân: bị đế quốc và phong kiến tước đoạt ruộng đất, bần cùng hoá, mâu thuẫnnông dân với đế quốc Pháp và phong kiến tay sai rất gay gắt, họ là động lực của cách mạng
- Tiểu tư sản: số lượng tăng nhanh, có tinh thần chống thực dân Pháp và tay sai, họ nhạy bénvới thời cuộc, hăng hái đấu tranh
- Tư sản dân tộc Việt Nam: là giai cấp có khuynh hướng dân tộc dân chủ, tham gia cách mạngkhi có điều kiện, một bộ phận tư sản mại bản gắn chặt với đế quốc
- Giai cấp công nhân: ngày càng phát triển Đến 1929 có 22 vạn người Họ bị thực dâ phong kiến và tư sản áp bức bóc lột, có quan hệ gắn bó với nông dân, có truyền thống yêu nước, sớm chịu ảnh hưởng của trào lưu cách mạng vô sản nên nhanh chóng vươn lên thành giai cấp lãnh đạo cách mạng
Câu 3 Sự ra đời, hoạt động và vai trò của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên?
Trang 2- Báo Thanh niên và Đường Kách mệnh trang bị lý luận cách mạng cho cán bộ Hội để tuyêntruyền cho các tầng lớp nhân dân Việt Nam.
- Năm 1928, Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên tổ chức phong trào “Vô sản hoá” đưa cán bộ
đi vào hầm mỏ, nhà máy, đồn điền tuyên truyền vận động cách mạng nâng cao ý thức chính trịcho công nhân
-Phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ hơn ở các trung tâm kinh tế, chính trị
*) Vai trò:
- Thúc đẩy phong trào cách mạng phát triển mạnh từ tự phát sang tự giác,
- Truyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác - Lênin vào VN
- Là tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này
Câu 4 Sự xuất hiện các tổ chức cộng sản năm 1929?
*) Hoàn cảnh:
- Thế giới: Cách mạng DTDC Trung Quốc phát triển mạnhvà bài học thất bại của Quảng Châu công xã Những nghị quyết về phong trào cách mạng thuộc địa của đại hội V Quốc tế Cộng sẩnnhr hưởng đến phong trào cách mạng Việt Nam
- Trong nước: Năm 1928, Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên tổ chức phong trào “Vô sản hoá”đưa cán bộ đi vào hầm mỏ, nhà máy, đồn điền tuyên truyền vận động cách mạng nâng cao ý thứcchính trị cho công nhân Phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ hơn ở các trung tâm kinh tế,chính trị
- Ngày 17-6-1929, Đông Dương Cộng sản đảng được thành lập ở Bắc Kỳ
- Tháng 8-1929, những hội viên của Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên trong Tổng bộ và Kỳ
bộ ở Nam Kì thành lập An Nam Cộng sản Đảng
- Tháng 9-1929, đảng viên tiên tiến của Tân Việt thành lập Đông Dương Cộng sản liên đoàn
*) Ý nghĩa: Sự ra đời của ba tổ chức cộng sản phản ánh xu thế phát triển tất yếu, kết quả của
cuộc vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam Chứng tỏ giai cấp công nhân đã trưởng thành, làbước chuẩn bị trực tiếp cho việc thành lập ĐCSVN
Tuy nhiên, Ba tổ chức hoạy động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng làm PTCM có nguy cơ chia
rẽ, đòi hỏi phải có một Đảng thống nhất ra đời
Câu 5 Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam?
*) Nội dung hội nghị:
- Hội nghị nhất trí thống nhất 3 tổ chức cộng sản thành một đảng duy nhất, lấy tên Đảng Cộngsản Việt Nam
- Thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo, đây là bảnCương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng
*) Ý nghĩa thành lập Đảng :
+ Là kết quả của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp, sản phẩm sự kết hợp chủ nghĩa Mác –Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước ở Việt Nam trong thời đại mới
+ Việt thành lập Đảng tạo ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam vì:
- Đảng trở thành chính đảng duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt Nam
- Từ đây cách mạng Việt Nam có đường lối đúng đắn, khoa học, sáng tạo
Trang 3- Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới.
- Đảng ra đời là sự chuẩn bị tất yếu đầu tiên có tính quyết định cho những bước phát triển nhảy vọt mới trong lịch sử tiến hoá của cách mạng Việt Nam
Câu 6 Nội dung Cương lĩnh đầu tiên của Đảng (2 - 1930)?
-Xác định đường lối chiến lược cách mạng Việt Nam là tiến hành cách mạng tư sản dân quyền
và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản
- Nhiệm vụ là đánh đổ đế quốc Pháp, bọn phong kiến và tư sản phản cách mạng, làm cho nướcViệt Nam độc lập tự do
- Lực lượng cách mạng là công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức; còn phú nông, trung và tiểuđịa chủ, tư sản thì lợi dụng hoặc trung lập
- Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp vô sản, giữ vai trò lãnh đạo cách mạng
- Cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới, phải liên kết vớiphong trào cách mạng thế giới
Nhận xét: Đây là cương lĩnh giải giải phóng dân tộc sáng tạo, kết hợp đúng đắn vấn đề dân tộc
và giai cấp Độc lập và tự do là tư tưởng cốt lõi của cương lĩnh này
Câu 7 Nguyên nhân, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của CM 30-31?
*) Nguyên nhân:
+ Tình hình kinh tế: Từ năm1930 kinh tế Việt Nam bước vào thời kỳ suy thoái :
- Nông nghiệp, giá lúa, giá nông phẩm hạ, ruộng đất bỏ hoang
- Công nghiệp, các ngành suy giảm
- Thương nghiệp, xuất nhập khẩu đình đốn, hàng hoá khan hiếm, giá cả đắt đỏ
- Từ trong phong trào 30-31, khối liên minh công - nông được hình thành
- là cuộc diễn tập đầu tiên cho cách mạng tháng Tám
*) Bài học kinh nghiệm: phong trào 30-31 để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu:
- Về công tác tư tưởng
- Về xây dựng khối liên minh công - nông
- Về xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất
- Về tổ chức lãnh đạo quần chúng đấu tranh
Câu 8 Hội nghị lần thứ nhất BCH Trung ương lâm thời Đảng Cộng sản Việt Nam (10-1930)?
Tháng 10-1930, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương lâm thời họp (Hương Cảng– Trung Quốc)
*) Nội dung Hội nghị:
- Đổi tên Đảng là Đảng Cộng sản Đông Dương
- Cử Ban Chấp hành Trung ương chính thức do Trần Phú làm Tổng Bí thư
- Thông qua Luận cương chính trị do Trần Phú khởi thảo
*) Nội dung Luận cương :
- Cách mạng Đông Dương lúc đầu là cách mạng tư sản dân quyền, sau đó tiếp tục phát triển bỏqua thời kì tư bản chủ nghĩa, tiến thắng lên con đường XHCN
- Nhiệm vụ chiến lược là đánh đổ phong kiến và đánh đổ đế quốc, cả hai nhiệm vụ này có quan
hệ khăng khít với nhau
- Động lực cách mạng là công nhân và nông dân
- Lãnh đạo cách mạng là giai cấp công nhân với đội tiên phong là Đảng cộng sản
Trang 4- Cách mạng Đông Dương là một bộ phận của cách mạng thế giới.
*) Hạn chế của Luận cương:
- Chưa nêu được mâu thuẫn cơ bản của một dân tộc thuộc địa, không đặt vấn đề giải phóngdân tộc lên hàng đầu, nặng về đấu tranh giai cấp, cách mạng ruộng đất
- Đánh giá không đúng khả năng cách mạng của các giai cấp, tầng lớp khác ngoài công nhân vànông dân
Câu 9 Hoàn cảnh lịch sử, chủ trương của ta, phong trào tiêu biểu, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của phong trào dân chủ 1936- 1939?
- Tại Pháp, tháng 6-1936, Chính phủ Mặt trận nhân dân lên cầm quyền đã thi hành nhiều chínhsách tiến bộ ở thuộc địa, trong đó cú Vịờt Nam
- Ở Việt Nam, nhiều đảng phái chính trị hoạt động, trong đó Đảng Cộng sản Đông Dương làmạnh nhất
+ Tình hình trong nước:
- Về nông nghiệp, tư bản Pháp tăng cường chiếm đoạt ruộng đất của nông dân, làm 2/3 nôngdân không có ruộng đất, phần lớn là nông nghiệp độc canh trồng lúa
- Về công nghiệp, ngành khai mỏ được đẩy mạnh Sản lượng các ngành dệt, xi măng tăng
- Thương nghiệp, Pháp độc quyền bán thuốc phiện, rượu và muối
- Kinh tế, trong những năm 1936 – 1939 có sự phục hồi và phát triển, nhưng chỉ tập trung vàomột số ngành đáp ứng nhu cầu của thực dân Pháp và nhu cầu chuẩn bị cho chiến tranh
- Đời sống của các tầng lớp nhân dân gặp nhiều khó khăn, yêu cầu phải cải thiện đời sống chonhân dân, đấu tranh đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo, hoà bình
*) Chủ trương của ta:
- Tháng 7-1936, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp ở Thượng Hải (Trung Quốc) để
đề ra chủ trương mới trong giai đoạn 1936-1939
- Xác định nhiệm vụ: trực tiếp, trước mắt là chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít
và nguy cơ chiến tranh, đòi tự do, cơm áo, hoà bình
- Phương pháp đấu tranh: Kết hợp các hình thức công khai, bí mật, hợp pháp, bất hợp pháp
- Hội nghị chủ trương: thành lập Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương Hội nghịBan chấp hành Trung ương tháng 3-1938, đổi thành Mặt trận Thống nhất dân chủ Đông Dương, gọitắt là Mặt trận Dân chủ Đông Dương
*) Những phong trào đấu tranh tiêu biểu:
+ Đấu tranh đòi các quyền tự do, dân sinh, dân chủ:
- Trước hết, là phong trào Đông Dương Đại hội, Đảng vận động nhân dân thảo ra bản “dânnguyện” gửi tới phái đoàn của Quốc hội Pháp sang điều tra tình hình Đông Dương
- Phong trào đón Gôđa sang điều tra tình hình Đông Dương và Brêviê sang nhận chức ToànQuyền
- Trong những năm 1937-1939, các cuộc mít tinh biểu tình vẫn diễn ra, đặc biệt là cuộc đấutranh ngày 1-5-1938 ở Hà Nội và nhiều thành phố khác
+ Đấu tranh nghị trường: Mặt trận Dân chủ Đông Dương đã đưa người ra tranh cử vào các cơ
quan chính quyền thực dân như viện dân biểu, hội đồng quản hạt, nhằm vạch trần bộ mặt phảnđộng của thực dân và tay sai, bênh vực quyền lợi của nhân dân lao động
+ Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí công khai: Đảng và Mặt trận đã ra nhiều tờ báo công khai
như Tiền Phong, Dân chúng, Lao động để tuyên truyền đường lối, quan điểm của Đảng, tập hợpquần chúng đấu tranh
*) ý nghĩa và bài học kinh nghiệm:
+ ý nghĩa:
- Buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộ một số yêu sách trước mắt về dân sinh - dân chủ.
Trang 5- Hàng triệu quần chúng được giác ngộ đã tham gia mặt trận thống nhất, trở thành lực lượngCMhùng hậu.
- Bồi dưỡng xây dựng được đội ngũ cán bộ cách mạng đông đảo
+ Bài học: Phong trào 36-39 là phong trào quần chúng rộng lớn có tổ chức, dưới sự lãnh đạo
của Đảng
- Đảng tích luỹ được nhiều bài học về: Xây dựng mặt trận - tổ chức lãnh đạo quần chúng đấutranh công khai hợp pháp - đấu tranh tư tưởng trong nội bộ Đảng và đảng phái chính trị khác Thấyđược hạn chế về công tác mặt trận dân tộc
- Là cuộc tổng diễn tập thứ 2 cho cách mạng tháng Tám
Câu 10 Hội nghị BCH Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11-1939?
Tháng 11-1939, Hội nghị BCH Trung ương Đản Cộng sản Đông Dương triệu tập tại Bà Điểm(Hoóc Môn – Gia Định) thông qua nội dung:
- Xác định nhiệm vụ mục tiêu đấu tranh trước mắt là đánh đế quốc và tay sai, giải phóng cácdân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập
- Hội nghị chủ trương tạm rút khẩu hiệu “cách mạng ruộng đất” đề ra khẩu hiệu “tịch thu ruộngđất” của bọn thực dân đế quốc và địa chủ phản bội, chống tô cao, nặng lãi Thay khẩu hiệu “Chínhphủ Xô viết công -nông-binh ” bằng khẩu hiêu “Chính phủ dân chủ cộng hoà”
- Về phương pháp đấu tranh, chuyển sang đấu tranh đánh đổ chính quyền của đế quốc và taysai, từ hoạt động hợp pháp sang bí mật, bất hợp pháp Chủ trương thành lập Mặt trận Thống nhấtdân tộc phản đế Đông Dương gọi tắt là mặt trận Phản đế Đông Dương
Ý nghĩa : đánh dấu sự chuyển hướng quan trọng về đường lối của Đảng, đặt nhiệm vụ giải
phóng dân tộc lên hàng đầu thể hiện sự nhạy bén về chính trị và năng lực sáng tạo của Đảng
Câu 11 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kỳ mới?
a) Khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940):
- Quân Nhật đánh chiếm Lạng Sơn (22-9-1945) quân Pháp bị tổn thất nặng nề, chạy về TháiNguyên qua châu Bắc Sơn
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương nhân dân Bắc Sơn nổi dậy đánh Pháp chiếm đồn
Mỏ Nhài, chính quyền địch tan rã, nhân dân làm chủ châu lị Đội du kích Bắc Sơn được thành lập
- Pháp Nhật câu kết, đàn áp, cuộc khởi nghĩa thất bại
b)Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940):
- Binh lính người Việt phải đi làm bia đỡ đạn chống quân Xiêm Xứ uỷ Nam Kì phát động khởinghĩa Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 11-1940) quyết định đình chỉ khởi nghĩaNam Kì, nhưng không kịp
- Khởi nghĩa nổ ra ở miền Đông và Tây Nam Bộ như Mĩ Tho, Vĩnh Long, Gia Định…Chínhquyền cách mạng được thành lập ở nhiều nơi Cờ đỏ sao vàng lần đầu xuất hiện Pháp cho lựclượng đàn áp, khởi nghĩa thất bại
c) Binh biến Đô Lương (13-1-1941):
- Binh lính người Việt trong quân đội Pháp ở Trung Kì phản đối phải đi sang Lào đánh quânXiêm
- Ngày 13-1-1941, binh lính đồn Chợ Rạng nổ dậy do Đội Cung chỉ huy chiếm đồn Đô Lương,định tiến về chiếm thành Vinh, nhưng binh lính nổi dậy bị Pháp bắt
Ý nghĩa: Ba cuộc khởi nghĩa trên đã nêu cao tinh thần bất khuất của nhân dân ta, báo hiệu
một thời kỳ đấu tranh quyết liệt với kẻ thù
- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu: Thời cơ cách mạng, khởi nghĩa vũ trang, xây dựnglực lượng cách mạng
Câu 12 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941)?
Ngày 28-1-1941, Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, Người triệu tập Hộinghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (từ 10 đến 19-5-1941) tại Pác Bó- Hà Quảng-Cao Bằng
- Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chủ yếu, trước mắt của cách mạng là giải phóng dân tộc
- Tiếp tục tạm gác khẩu hiệu “Tịch thu ruộng đất của địa chủ chia cho dân cày”, chỉ đưa ra khẩuhiệu "tịch thu ruộng đất của đế quốc, Việt gian chia cho dân cày nghèo”, thực hiện giảm tô, giảmtức
Trang 6- Hội nghị chủ trương thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh) và giúp đỡ việcthành lập mặt trận ở Lào và Campuchia
- Hội nghị xác định hình thức khởi nghĩa vũ trang là đi từ khởi nghĩa từng phần lên tổng khởinghĩa, coi chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng toàn dân
Ý nghĩa: Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 đã hoàn chỉnh chủ trương đề ra tại Hội nghị
Trung ương tháng 11-1939, nhằm giải quyết mục tiêu số một của cách mạng là độc lập dân tộc và
đề ra nhiều chủ trương sáng tạo
Câu 13 Khởi nghĩa từng phần (tháng 3/1945 đến giữa tháng 8/1945) diễn ra như thế nào? +Hoàn cảnh lịch sử:
- Ở châu Âu, đầu 1945, Hồng quân Liên Xô tiến đánh Béc-lin Một loạt các nước châu Âu đượcgiải phóng Ở châu Á- Thái Bình Dương, quân Đồng minh giáng cho Nhật những đòn nặng nề
- Ở Đông Dương, quân Pháp ráo riết hoạt động Trước tình hình đó, đêm 9-3-1945, Nhật đảochính lật đổ Pháp, độc chiếm Đông Dương
- Ngay khi Nhật đảo chính Pháp, Ban Thường vụ trung ương Đảng họp (Đình Bảng-Từ Sơn-BắcNinh) Ngày 12-3-1945, Đảng ra chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”
+ Nội dung chỉ thị:
- Xác định kẻ thù chính là phát xít Nhật, khẩu hiệu “đánh đuổi Pháp-Nhật” được thay bằng “đánh
đuổi phát xít Nhật” Chuyển hình thức đấu tranh từ bất hợp tác, bãi công, bãi thị, biểu tình… đếnkhởi nghĩa từng phần sẵn sàng tiến tới tổng khởi nghĩa
- Hội nghị quyết định phát động cao trào kháng Nhật cứu nước mạnh mẽ làm tiền đề cho tổngkhởi nghĩa
+ Diễn biến cao trào kháng Nhật cứu nước:
- Ở căn cứ địa Cao – Bắc – Lạng, Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quâncùng với quần chúng giải phóng nhiều xã, châu, huyện
- Ở Bắc Kỳ, khẩu hiệu “phá kho thóc giải quyết nạn đói” thu hút hàng triệu người tham gia
- Làn sóng khởi nghĩa từng phần dâng lên mạnh mẽ, quần chúng nổi dậy ở nhiều nơi như Tiên
Du (Bắc Ninh), Bần Yên Nhân (Hưng Yên)
- Ở Quảng Ngãi, tù chính trị nhà lao Ba Tơ nổi dậy, thành lập chính quyền cách mạng (11-3)thành lập đội du kích Ba Tơ
- Ở Nam Kỳ, Việt Minh hoạt động mạnh mẽ ở Mĩ Tho, Hậu Giang
+ Sự chuẩn bị cuối cùng trước ngày Tổng khởi nghĩa:
- Tháng 4-1945 Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ quyết định thống nhất lực lượng vũ trang
- Ngày 16- 4-1945 Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị thành lập Uỷ ban dân tộc giải phóng Việt Nam và
Uỷ ban Dân tộc giải phóng các cấp
- Tháng 5- 1945 Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân kết hợp với cứu quốc quân thành ViệtNam Giải phóng quân
- Tháng 5-1945, Hồ Chí Minh về Tân Trào (Tuyên Quang) chỉ đạo phong trào cách mạng cảnước
- Tháng 6-1945, khu giải phóng Việt Bắc ( gồm 6 tỉnh Cao- Bắc- Lạng- Thái- Tuyên- Hà) và Uỷban lâm thời Khu giải phóng được thành lập
Câu 14 Cho biết thời cơ và diễn biến của Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945?Nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà được thành lập?
a Thời cơ: Nhật đầu hàng Đồng minh, lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố:
- Ở Châu Âu Đức bị Liên Xô đánh bại.
- Ngày 8-8-1945, Liên Xô tuyên chiến với Nhật Ngày 9-8, quân Xô viết tổng công kích đạo quânQuan Đông của Nhật
- Ngày 15-8-1945, phát xít Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng Minh không điều kiện
- Quân Nhật ở Đông Dương rệu rã Bọn tay sai của chúng hoang mang, tê liệt Thời cơ thuận lợicho tổng khởi nghĩa đã đến
- Ta đã có 15 năm tập dượt, chuẩn bị mọi mặt (lực lượng vũ trang, lực lượng chính trị, căn cứđịa )
- Ngày 13-8-1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Uỷ ban Khởi nghĩa toànquốc, ra “Quân lệnh số 1” chính thức phát lệnh tổng khởi nghĩa
Trang 7- Ngày 14 đến 15-8-1945 Hội nghị toàn quốc của Đảng họp (Tân Trào – Tuyên Quang) quyếtđịnh phát động tổng khởi nghĩa trong cả nước.
- Ngày 16 đến 17-8-1945, Đại hội quốc dân được triệu tập ở Tân Trào- Tuyên Quang tán thànhlệnh Tổng khởi nghĩa của Đảng cử Uỷ ban Dân tộc giải phóng do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch Quyếtđịnh Quốc kì, Quốc ca
b Diễn biến Tổng khởi nghĩa tháng:
- Ngày 18-8-1945, nhân dân Bắc Giang, HảI Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyềnsớm nhất trong cả nước
-Ngày 19-8, hàng vạn quần chúng nông dân ở nội, ngoại thành có vũ trang, đánh chiếm các cơquan đầu não của địch như Phủ Khâm sai, Toà Thị chính, các trại Bảo an binh… Tối ngày 19 - 8 -
1945, khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội
- Ở Huế, ngày 23 - 8 - 1945, hàng vạn người ở ngoài thành kéo vào phối hợp với quần chúng ởnội thành có vũ trang, tiến hành một cuộc biểu dương lực lượng, cướp chính quyền Chiều ngày 30– 8 vua Bảo Đại xin thoái vị, đánh dấu sự chấm dứt của chế độ phong kiến
- Tại Sài Gòn, sáng ngày 25 - 8 - 1945, các đơn vị “Thanh niên tiền phong”, cùng công nhân,nông dân đánh chiếm Sở Mật thám, Sở Cảnh sát…giành chính quyền ở Sài Gòn
- Ở các nơi khác nhân dân nổi dậy giành chính quyền Đồng Nai Thượng và Hà Tiên là nhữngđịa phương giành chính quyền muộn nhất ngày 28 - 8 – 1945
c Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà được thành lập (2-9-1945):
- Ngày 25-8-1945, Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng về Hà Nội
- Uỷ ban Dân tộc giải phóng cải tổ thành Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà(28-8-1945)
- Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt NamDân chủ Cộng hoà
Câu 15 Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học k/nghiệm của cách mạng tháng Tám năm 1945?
*) Nguyên nhân thắng lợi:
+ Chủ quan:
- Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước, bất khuất, vì vậy khi Đảng Cộng sản ĐôngDương kêu gọi thì cả dân tộc nhất tề đứng lên
- Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng và Hồ Chí Minh
- Do có quá trình chuẩn bị lâu dài, chu đáo, rút kinh nghiệm qua đấu tranh
-Trong những ngày khởi nghĩa, toàn Đảng, toàn dân quyết tâm cao Các cấp bộ Đảng chỉ đạolinh hoạt, sáng tạo, chớp đúng thời cơ
+ Khách quan: Ở Châu Âu, phát xít Đức bị đánh bại Ở Châu Á, Nhật đầu hàng Đồng minh Ở
Đông Dương, bọn tay sai hoang mang cực độ, tạo cơ hội khách quan thuận lợi cho nhân dân ta
*) Ý nghĩa lịch sử:
- Tạo ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta, phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80 năm
và ách thống trị của Nhật gần 5 năm Lật nhào chế độ phong kiến ngự trị ngót chục thế kỉ ở nước
ta, lập nên Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
- Mở ra một kỷ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, kỉ nguyên nhân dân nắm chính quyền, làmchủ đất nước
- Góp phần vào thắng lợi trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít, chọc thủng khâu yếunhất trong hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc Cổ vũ các dân tộc thuộc địa trong đấu tranh
tự giải phóng, cổ vũ cách mạng Lào, Campuchia
*) Bài học kinh nghiệm:
- Đảng phải có đường lối đúng đắn, trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vàothực tiễn cách mạng Việt Nam
- Đảng tập hợp mọi lực lượng yêu nước rộng rãi trong Mặt trận dân tộc thống nhất, lấy liênminh công nông làm nền tảng, phân hoá và cô lập cao độ kẻ thù
- Trong chỉ đạo khởi nghĩa Đảng linh hoạt kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, tiến
Trang 8hành khởi nghĩa từng phần, chớp thời cơ phát động tổng khởi nghĩa trong cả nước.
Câu 16 Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945 có những thuận lợi và khó khăn gì?
+ Thuận lợi:
- Sau chiến tranh thế giới thứ II, phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới phát triển mạnh mẽ,
hệ thống XHCN thế giới được hình thành có lợi cho cách mạng của ta
- Ta đã giành được chính quyền trong cả nước
- Có sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng - chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta phấn khởi, tin tưởng,đoàn kết và quyết tâm bảo vệ thành quả cách mạng
- Bọn phản động trong nước ngóc đầu dậy, làm tay sai cho Pháp, chống phá cách mạng
- Chính quyền cách mạng còn non trẻ, chưa được củng cố, lực lượng vũ trang còn yếu
- Nạn đói xảy ra cuối năm 1944 đầu năm 1945 vẫn chưa khắc phục được, tiếp đó nạn lụt lớnlàm vỡ đê 9 tỉnh Bắc Bộ, nửa số ruộng đất không canh tác được Nhiều nhà máy vẫn nằm trong tay
tư bản Pháp Hàng hoá khan hiếm, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn
- Di sản văn hoá lạc hậu của chế độ cũ rất nặng nề, hơn 90% dân số mù chữ
- Ngân quỹ Nhà nước trống rỗng, chỉ có hơn 1,2 triệu đồng Chính quyền chưa nắm được ngânhàng Đông Dương…
=> Sau Cách mạng tháng Tám nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đứng trước tình thế hiểmnghèo như “ngàn cân treo sợi tóc”
Câu 17 Trong năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng,giải quyết khó khăn của đất nước sau cách mạng tháng Tám, ta đã đạt được kết quả chủ yếu gì?
- Ngày 9-11-1946, thông qua Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
- Ở địa phương Bắc Bộ và Trung Bộ tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp
- Lực lượng vũ trang được chú trọng xây dựng Ngày 22-5-1946, Quân đội quốc gia Việt Nam rađời.Lực lượng dân quân tự vệ củng cố, phát triển
*) Giải quyết nạn đói:
- Để cứu đói, Chính phủ, Hồ Chí Minh có nhiều biện pháp cấp thời như tổ chức quyên góp, phátđộng “Nhường cơm sẻ áo”
- Để giải quyết căn bản nạn đói, Hồ Chí Minh kêu gọi “tăng gia sản xuất”, “tấc đất tấc vàng”,giảm tô 25%, giảm thuế đất 20%, tạm cấp ruộng đất…
- Kết quả, nhờ những biện pháp trên nạn đói bị đẩy lùi một bước
*) Giải quyết khó khăn về tài chính:
- Biện pháp trước mắt, Chính phủ kêu gọi tinh thần tự nguyện đóng góp của nhân dân xây dựng
”Quỹ độc lập”, ”Tuần lễ vàng”
- Kết quả, quyên góp được 370 kg vàng và 20 triệu bạc vào quỹ độc lập, 40 triệu đồng vào “Quỹđảm phụ quốc phòng”
Trang 9- Biện pháp lâu dài, ngày 31-1-1946 ra sắc lệnh phát hành tiền Việt Nam Ngày 23-11-1946,đồng tiền Việt Nam được lưu hành.
Câu 18 Đảng ta đã đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản bảo vệ chính quyền cách mạng như rhế nào sau cách mạng tháng Tám?
*) Kháng chiến chống Pháp ở miền Nam:
- Ngày 2-9-1945, khi nhân dân Sài Gòn-Chợ Lớn mít tinh mừng ngày độc lập, thực dân Pháp xảsúng vào đoàn mít tinh
- Đêm 22 rạng 23-9-1945, Pháp đánh úp Uỷ ban nhân dân Nam bộ, mở đầu cuộc xâm lược ViệtNam lần thứ hai
- Quân dân Sài Gòn - Chợ Lớn và Nam Bộ nhất tề nổi dậy chống Pháp, đốt cháy tàu Pháp, đánhkho tàng…Nhân dân phá nguồn tiếp tế, không hợp tác, dựng chướng ngại vật, cắt điện nước…
- Trung ương Đảng, Chính phủ, Hồ Chí Minh quyết tâm lãnh đạo kháng chiến, gửi những đoànquân Nam tiến vào Nam chiến đấu, quyên góp ủng hộ đồng bào miền Nam kháng chiến
*) Đấu tranh với Trung Hoa Dân quốc và bọn phản động cách mạng ở miền Bắc:
- Chủ trương của Đảng, Chính phủ, Hồ Chí Minh tạm thời hoà hoãn tránh xung đột với quânTrung Hoa Dân quốc
- Ta đồng ý cho tay sai của Tưởng 70 nghế trong Quốc hội không qua bầu cử, 4 ghế bộ trưởng
và 1 phó Chủ tịch nước Ta nhân nhượng một số quyền lợi kinh tế: cung cấp một phần lương thực,thực phẩm, phương tiện giao thông, tiêu tiền quân kim, quốc tệ
- Để giảm bớt sức sép, Đảng ta tuyên bố “ tự giải thể” (11-1945)
- Đối với các tổ chức phản cách mạng, tay sai của Trung Hoa Dân quốc ta vạch trần bộ mặt thậtcủa chúng Những kẻ có đủ tội chứng thì trừng trị theo pháp luật
Ý nghĩa, hạn chế thấp nhất các hoạt động chống phá của quân Trung Hoa Dân quốc làm thất
bại âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng của chúng
*) Hoà hoãn với Pháp nhằm đẩy quân Trung Hoa Dân quốc ra khỏi nước ta:
- Đầu 1946, Pháp đề ra kế hoạch tiến công ra miền Bắc Pháp với Chính phủ Trung Hoa Dân quốc ký Hiệp ước Hoa – Pháp ngày 28-2-1946
+Nội dung: Pháp trả lại cho Trung Hoa Dân quốc các tô giới ở Trung Quốc Đổi lại Trung Hoa
Dân quốc cho Pháp đưa quân ra miền Bắc thay giải giáp quân Nhật
- Hiệp ước Hoa-Pháp đặt nhân dân ta trước 2 sự lựa chọn: hoặc là đánh Pháp, hoặc là hoàhoãn với Pháp
- Ngày 3-3-1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp do Hồ Chí Minh chủ trì đã chọn giảipháp “hoà để tiến”
- Ngày 6-3-1946, Hồ Chí Minh đã ký với đại diện chính phủ Pháp Hiệp định Sơ bộ
+ Nội dung Hiệp định Sơ bộ:
- Chính phủ Pháp công nhận Việt Nam là một quốc gia tự do nằm trong khối Liên hiệp Pháp
- Chính phủ Việt Nam cho phép Pháp đem 15 000 quân ra miền Bắc thay quân Trung Hoa Dânquốc và phải rút dần trong thời hạn 5 năm
- Hai bên ngừng xung đột vũ trang, giữ nguyên quân đội tại vị trí cũ
+ Ý nghĩa:
- Tránh được xung đột vũ trang quá sớm bất lợi cho ta
- Đẩy nhanh 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc về nước giảm khó khăn cho cách mạng
- Tạo ra thời gian hoà bình để chuẩn bị kháng chiến lâu dài về sau
- Ta và Pháp tiếp tục đàn phán ở Hội nghị Phôngtennơblô nhưng thất bại Trước tình hình đó,ngày 14-9-1946 Hồ Chí Minh ký với Chính phủ Pháp Tạm ước Việt – Pháp, nhường thêm cho Phápmột số quyền lợi kinh tế, văn hoá, tạo thêm thời gian hoà bình để chuẩn bị lực lượng
Câu 19 Vì sao cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ? Nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng?
*) kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp bùng nổ: Do Pháp bội ước và tiến
công nước ta:
- Sau khi ký với ta Hiệp định Sơ bộ và Tạm ước thực dân Pháp tăng cường hoạt động, khiêukhích, tiến công ta ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, ở Hải Phòng, Lạng Sơn (11-1946)
- Tại Hà Nội, quân Pháp đốt nhà Thông tin ở phố Tràng Tiền, chiếm đóng Bộ Tài chính, thảm sát
ở phố Hàng Bún, Yên Ninh
Trang 10- Ngày 18-12-1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu, để cho Pháplàm nhiệm vụ giữ gìn trật tự ở Hà Nội Nếu không chúng sẽ hành động váo sáng 20-12-1946.
*) Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng:
- Từ ngày 18 đến 19-12-1946, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp mở rộng (VạnPhúc – Hà Đông) quyết định phát động toàn quốc kháng chiến
- Khoảng 20 giờ ngày 19-12-1946, công nhân nhà máy điện Yên Phụ phá máy, điện tắt là tínhiệu cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
- Trước đó, ngày 12-12-1946, Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị Toàn dân kháng chiến
- Tháng 9-1947, tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Tổng Bí thư Trường Chinh ra đờigiải thích rõ đường lối kháng chiến
- Chỉ thị Toàn dân kháng chiến, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và tác phẩm Kháng chiếnnhất định thắng lợi đã nêu rõ tính chất, mục đích, nội dung và phương châm của cuộc kháng chiếnchống Pháp Đó là Kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lực cánh sinh và tranh thủ sựủng hộ của quốc tế
Câu 20 Chiến dịch Việt Bắc thu - đông năm 1947?
+ Âm mưu của Pháp ( Cuộc tiến công của Pháp lên Việt Bắc) :
- Tháng 4-1947, Bôlae sang làm Cao uỷ Pháp ở Đông Dương, vạch ra kế hoạch tiến công ViệtBắc, nhằm nhanh chóng kết thúc chiến tranh
- Ngày 7-10-1947, Pháp huy động 12000 quân hầu hết máy bay ở Đông Dương, mở cuộc tiếncông lên căn cứ địa Việt Bắc Binh đoàn dù đổ quân chiếm Bắc Kạn, Chợ Mới… Binh đoàn bộ binh
từ Lạng Sơn theo Đường số 4 đánh Cao Bằng Binh đoàn hỗn hợp thủy bộ ngược sông Hồng vàsông Lô lên Tuyên Quang đánh vào Đài Thị, bao vây Việt Bắc phía tây
+ Chủ trương của ta : Đảng chỉ thị “phải phá tan cuộc hành quân mùa đông của giặc Pháp” + Diễn biến :
- Quân ta bao vây tiến công địch ở Bắc Kạn, Chợ Mới, Chợ Đồn, Chợ Rã…buộc Pháp phải rútkhỏi Chợ Mới, Chợ Rã (cuối tháng 11-1947)
- Ở mặt trận hướng đông, ta chặn đánh địch trên đường số 4, tiêu biểu là trận Bông Lau 1947), đẩy địch vào thế cô lập
(30-10 Ở hướng tây, ta phục kích, đánh đich trên sông Lô, tiêu biểu là trận Đoan Hùng, Khe Lau Bắncháy và bị thương nhiều tàu chiến của địch, tiêu diệt hàng trăm tên địch
+Kết quả, hai gọn kìm của Pháp bị bẻ gãy Ngày 19-12-1947, quân Pháp phải rút khỏi Việt Bắc.
Cơ quan đầu não kháng chiến được bảo vệ, bộ đội chủ lực ta trưởng thành
+ Ý nghĩa:
- Đưa kháng chiến chuyển sang giai đoạn mới
- Buộc Pháp phải thay đổi chiến lược ở Đông Dương, chuyển từ đánh nhanh thắng nhanh sangđánh lâu dài với ta
Câu 21 Nội dung và ý nghĩa của Đại hội đại biểu lần thứ II của đảng (2-1951)?
- Từ ngày 11 đến 19-2-1951, Đại hội đại biểu lần thứ II Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại xãVinh Quang (Chiêm Hoá - Tuyên Quang)
+Nội dung Đại hội:
-Thông qua báo cáo chính trị của Hồ Chí Minh, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh trong chặngđường đã qua
- Thông qua Báo cáo “Bàn về cách mạng Việt Nam” của Tổng bí thư Trường Chinh nêu rõnhiệm vụ cơ bản của cách mạng Việt Nam là đánh đuổi bọn đế quốc xâm lược, giành độc lập, xoá
bỏ những tàn tích phong kiến thực hiện “người cày có ruộng”, phát triển chế độ dân chủ nhân dân
- Tách Đảng Cộng sản Đông Đương thành lập ở mỗi nước một đảng riêng Ở Việt Nam thànhlập Đảng Lao động Việt Nam
- Thông qua Tuyên ngôn, Chính cương, Điều lệ mới, xuất bản báo Nhân dân làm cơ quan ngônluận của Đảng
- Bầu Ban Chấp hành Trung ương mới do Trường Chinh làm Tổng Bí thư, Hồ Chí Minh đượcbầu làm Chủ tịch Đảng
+Ý nghĩa đại hội: Đánh dấu bước phát triển mới, bước trưởng thành của Đảng ta, tăng cường
sự lãnh đạo của Đảng với kháng chiến Đây là “Đại hội kháng chiến thắng lợi hoàn toàn”
Câu 22 Thế chủ động tiến công giữ vừng quyền chủ động trên chiến trường sau chiến dịch Biên Giới 1950 được thể hiện như thế nào?